Yalova Kaplıcaları İşletme İdaresinin Hesap Usulleri ve Alım Satım Muameleleri Hakkında Kararname
- Tür
- Yönetmelik
- Resmi Gazete
- 18.10.1944 / Sayı 5834
- Yürürlük
- 18.10.1944
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönetmelikler
BİRİNCİ KISIM — Hesap usulleri, hesap tasnifi, bilanço, bütçe, umumi ve müşterek hükümler
Madde 1 – Hesap usulleri ve hesap tasnifi:
İşbu talimatname ile kabul edilen hesap usulü, muzaaf olup bunun için kullanılması lâzım gelen esas ve muavin defterler aşağıda gösterilmiştir.
Esas defterler:
1 - Yevmiye
2 - Defterikebir
Yevmiye, defterikebir ve muavin defterler ticarette kullanılan defterlerin aynı olacağı için numune konulmasına lüzum görülmemiştir.
Madde 2
Yevmiye defteri; alelûmum muameleleri tarih sır asiyle ve izahatı lâzımasiyle gösterir defterdir. Bu deftere:
A- Kasa defterinde mukayyet muameleler günlük olmak üzere ev-rakı müsbitelerine ve bunlara bağlı kasa fişlerine müsteniden (Numune 1) tanzim edilecek yevmiye fişlerinden,
B- Kasa harici muamelelerde evrakı müsbitelerine müsteniden tanzim edilecek yevmiye fişlerinden (Numune 1) kaydolur. Kayıtlara yanlış intikal eden muamelelerde hata, fişde vâki ise fişe meşruhatı lâzıma verilmek ve salâhiyeti zevat tarafından imza edilmek suretiyle tashih edilir.
Fiş doğru olduğu halde hata kayıtta ise kırmızı mürekkeple tashih muamelesi yapılır. Müteselsil yekûnların bozulmaması için de yekûnlar en son yazıda düzeltilip hatalı mahaller yekûnun sayfada düzeltildiği kayıt ve işaret edilir.
Madde 3
İkinci maddede tasrih edildiği veçhile kaydın mesnedini teşkil eden iki nevi fiş vardır.
1 - Kasa fişleri,
2 - Yevmiye fişleri:
A - Kasa fişleri: Tahsilat ve tediyata ait olmak üzere iki nevidir. Bunlar münhasıran kasa defteri ve dolayısiyle yevmiye fişinin kaydına mesnet teşkil ederler.
Tahsilat fişleri üç nüsha olarak tanzimedilir. Üçüncü nüsha makbuz mahiyetinde olmak üzere tediyatta bulunana verilir. Tediye fişleri yalnız iki nüshadan ibarettir.
B - Yevmiye fişleri kasanın günlük muameleleriyle kasa harici muamelelerin (Mahsup) kaydına mahsustur;
Yevmiye fişleri: kasanın günlük tahsilâtiyle keza günlük tediyatı için ayrı ayrı olmak üzere iki aded ve mahsup muameleleri için mahsup adedine göre müteaddit olmak üzere tanzim edilir. Fişler kopyalı olmak üzere Muhasebece tanzim edilecektir.
Evrakı müsbitelerin fişlere raptı ve bir günlük muamelenin nihayet ertesi gün behemehal yevmiye defterine kaydı lâzımdır.
Madde 4
Defterikebir: Fasılları ayrı ayrı hesaplarda (safhalarda) tarih sırasiyle gösterir defterdir. Defterikebirde aşağıdaki hesaplar açılacaktır.
Defterikebir hesapları ve numaraları:
1- Tesisat ve sabit kıymetler,
2 - Yapılmakta olan işler,
3 - Ambarlar,
4 - Mülga Denizbank’tan devredilen borçlar ve alacaklar,
5 - Sermaye, A
6 - Sermaye, B
7 - Dipozitolar ve emanetler,
8 - Muhtelif borçlu ve alacaklılar,
9 - Senedat cüzdanı,
10 - Ödenecek senetler,
11 - Kasa,
12 - Bankalar,
13 - Sabit sermaye,
14 - Birikmiş amortisman hesabı,
15 - Karşılıklar (Sigorta, ihtiyat, sermaye)
16 - Muvakkat ve mutavassıt hesaplar,
17 - Tasfiye olunacak hesaplar,
18 - İdare masrafları,
19 - Müşterek işletme masrafları,
20 - Amortisman hesabı,
21 - Asli işletmeler hesabı,
22 - Tâli işletmeler hesabı,
23 - Alınan faiz ve komüsyon
24 - Verilen faiz ve komüsyon,
25 - Muhtelif zararlar,
26 - Muhtelif gelirler,
27 - Vergi resim ve harçlar,
28 - Kâr ve zarar hesabı,
29 - Nâzım hesaplar (nakitten maada alınan teminat)
Defterikebirde açılacak olan bu hesapların mahiyetleri ile bunlar için tutulması iktiza eden muavin defterler hesap sıra numarası ve ismi itibariyle aşağıda izah edilmiştir. Defterikebirde yeniden hesap açmak veya hesap isimlerini değiştirmek ancak Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletinin müsaadesiyle olur.
Madde 5 – Yapılmakta olan işler hesabı
Bir ve iki numaralı hesapların sene sonundaki bakiyeleri yekûnu sabit sermaye yekûnunu tecavüz edemez. Bu hesaplara taallûk eden muamele fişlerinin şeklî tertibi aşağıdaki misallerde gösterilmiştir.
Zimmet | Matlup | Fiş şekli Tesisat ve sabit kıymetler 120 | | Mefruşat ve demirbaş eşya Çamaşır | 120 | Muhtelif borçlular ve alacaklılar............. Müessesesinden............. tarih ve....... numaralı fatura mucibince 20 | | Muhtelif borçlular ve alacaklılar Memur Mehmet | 20 | Tesisat ve sabit kıymetler Yemek, kahvaltı, çay, kahve ve içki takımları. Kırılan bardak bedeli 1500 | | Yapılmakta olan işler İnşa halinde binalar .................. Binası | 1500 | Kasa Mütaahhit.............. faturası mucibince 60000 | | Tesisat ve sabit kıymetler Binalar Otel binası | 60000 | Yapılmakta olan işler İnşa halinde binalar............... Binası Kati kabul mucibince binanın kayda intikali
İKİNCİ FASIL — Mizanlar ve bilânço
Madde 6 – Mizanlar ve bilânço
Her ayın hitamında hem defterikebir ve hem de muavin defterler için olmak üzere ayrı ayrı birer mizan yapılacaktır. (Mizan Nümune 4) çıkan ayın mizanları giren ayın 15 inci gününe kadar tamamen hazırlanmış ve lüzumunda teftişe ve tetkike âmade bulundurulmuş olacaktır. Müessesenin hesaplan kanununa tevfikan sene sonunda Divanı Muhasebatça tetkik edileceğine göre bu mizanların müessesede hıfzedilmesi ve senelik hesaplar meyanında Divanı Muhasebata tevdii iktiza eder.
Her ay mizanlarının tanziminden sonra bu işlerin tamamen ifa edilmiş olduğu Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletine tahriren bildirilecektir. Mali senenin hitamından sonra iki ay zarfında bilançonun behemehal tanzimi lâzımdır. Bilânçodan bir sureti icabeden diğer cetvellerle birlikte Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletine gönderilmekle beraber diğerleri hazırlanacak hesabı kati ile beraber 3653 numaralı kanunun 10 uncu maddesi hükmüne tevfikan mali yılın hitamından itibaren dört ay içinde Divanı Muhasebata irsal olunacaktır. Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletine ve Divanı Muhasebata gönderilmesi icabeden cetveller şunlardır:
1- Bilânço, kâr ve zarar hesabiyle birlikte
2- Bütün aktif ve pasifleri gösterir müfredatlı cetvel
3- Tadat mazbataları sureti
4- Varidat ve masarif bir evvelki sene varidat ve masarifi ile mukayeseli olarak gösteren istatistik cetveli
5- Hesabı kati
6- Bütün evrakı müspite (yalnız Divanı Muhasebata)
Madde 7
Defterikebirde yeniden hesap açmak veya hesap çıkarmak veyahut hesabın ismini değiştirmek Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletinin müsaadesiyle olur.
Madde 8
Bilânço aşağıdaki şekilde tanzim edilecektir:
Aktif kısmı
1) Sabit kıymetler:
1- Arsalar ve arazi
a) İnşaatlı arsalar ve arazi
b) İnşaatsız arsalar
c) İnşaatsız arazi
2- Ormanlar:
3- Tesisat ve tertibat:
a) Yollar, köprüler, kanallar ve rıhtımlar
b) İhata tertibatı ve duvarlar
c) Meydanlar, parklar, bahçeler
d) Tenis-kort
e) Yeraltı helâsı
f) Sair tertibat
g) Su tesisatı
h) Elektrik tesisatı
i) Telefon tesisatı
j) Kanalizasyon tesisatı
k) Yangın tesisatı
l) Sair tesisat
Yekûn
Birikmiş amortismanlar
Sâfi yekûn
...Sigorta kıymeti (....Türk lirası)
4- Binalar:
a) İdare binaları
b) Otel ve pavyon binaları
c) Lokanta ve büfeler binaları
d) Banyo ve içme binaları
e) Elektrik santralı binaları
f) Ambar ve mağaza binaları
g) Sair işletme binaları
h) İkametgâhlar
i) Sinema binası
j) Plâj binası
k) ...
D........
Yekûn
Birikmiş amortismanlar
Sâfi yekûn
....Sigorta kıymeti (...Türk lirası)
5- Makineler:
a) Tedavi makineleri
b) Enerji makineleri
c) Atelye makineleri
d) Diğer makineler
Yekûn
Birikmiş amortismanlar
Sâfi yekûn
...Sigorta kıymeti (...Türk lirası)
6- Alât ve edevat:
Birikmiş amortisman
Sâfi yekûn
...Sigorta kıymeti (...Türk lirası)
7- Nakil vasıtaları:
a) Motorlu vasıtalar
b) Motörsüz vasıtalar
c) Canlı vasıtalar
Yekûn
Birikmiş amortismanlar
Sâfi yekûn
....Sigorta kıymeti (....Türk lirası)
8- Mefruşat ve demirbaş eşya:
a) Yemek, kahvaltı, kahve, çay ve içki takımları
b) Çamaşır (banyo, sofra, yatak ilâ....)
c) Sair mefruşat ve demirbaş eşya
Yekûn
Birikmiş amortismanlar
Sâfi yekûn
...Sigorta kıymeti (...Türk lirası)
9- Yapılmakta olan işler:
a) İnşa halinde bulunan binalar
b) Kurulmakta olan tertibat ve tesisat
Yekûn
....Sigorta kıymeti (...Türk lirası)
2- Ambarlar:
a) Yiyecek ve içecek ambarı (tütün sigara da dâhil)
b) Kömür ve yanıcı maddeler ambarı
c) Lâboratuvar ve tıbbi ecza ambarı
d) Demirbaş eşya ve Levazım ambarı
e) Boş kaplar ambarı
f ) Kırtasiye ve evrakı matbua ambarı
g) Hurda eşya ambarı
h) Sair malzeme ve emtia ambarı
3 - Mülga Denizbank'tan devreden borçlar:
4- Sıhhat ve İçtimai Mucvenet Vekâleti:
a) A hesabı
b) B hesabı
5- Borçlular:
a) Depozitolar
1- Resmî dairelere verilen depozitolar
2- Sair müessese ve şahıslara verilen depozitolar
b) Mubayaattan borçlular
c) Müşteriler
d) Muhtelif borçlular
1- Dâhili personel borçları
2- Diğer borçlular
6- Senedat cüzdanı:
a) Alacak senetler
b) Tahsile gönderilen senetler
c) Esham ve tahvilât
7 - Kasa ve bankalar :
a) Kasa
b) Bankalar
8- Sair aktifler
a) Muvakkat ve mutavassıt hesaplar
1- Muvakkat hesaplar
2- Gelecek senelere ait masraflar
b) Tasfiye olunacak alacak hesapları
1- Tahsili teehhüre uğrayan senetler ve alacaklar
2- Dâvadaki senetler ve alacaklar
3- Çürük alacaklar
9- Zararlar :
Yekûn
Nâzım Hesaplar :
a) Nakitten maada alınan teminat
b) Kendilerine teminat verilenler
c) Emanet alınan emtia
d) Diğer nâzım hesaplar
Pasif kısmı :
1- Sabit sermaye
2- Karşılıklar
a) Tasfiye olunacak alacaklar ve hesaplar karşılığı
b) Siğorta karşılığı
3- Mülga Denizbank'tan devreden alacaklılar
4- Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti hesabı
a) A Hesabı
b) B Hesabı
5- Alacaklılar
a) Mubayaattan alacaklılar
b) Müşteriler
c) Bankalar
d) Muhtelif alacaklılar
1- Dahili personel alacakları
2- Diğer alacaklılar
6- Ödenecek senetler
a) Üç aya kadar vadeli senetler
b) Üç aydan fazla vadeli senetler
7- Emanet paralar
a) Tahakkuk etmiş vergi ve resimler
b) İcra tevkifatı
c) Ödenmemiş istihkaklar
d) Alınan muhtelif depozitolar ve pey akçeleri
8- Sair pasifler
a) Muvakkat ve mütavassıt hesaplar
1- Muvakkat hesaplar
2- Gelecek senelere ait gelir ve kârlar
b) Tafsiye olunacak borç hesapları
9- Kâr
Yekûn.
Nâzım hesaplar :
1- Nakitten maada alınan teminatın hesapları
2- Verilen teminatlar
3- Emanet emtia ve eşya verenler
4- Diğer nâzım hesaplar
Madde 8
Kâr ve zarar hesabı :
Zimmet :
1- Oteller ve pavyonlar işletmesinden mütevellit zararlar (Otel ve pavyonlara göre tâli taksimat gösterilecektir.)
2- Lokantalar ve büfeler işletmesinden mütevellit zararlar (Lokanta ve büfelere göre tâli taksimat olacaktır.)
3- Banyo işletmesinden mütevellit zararlar (Banyo isimlerine göre tâli taksimat olacaktır.)
4- Tâli işletmelerden mütevelit zararlar (her işletmeye göre tâli taksimat olacaktır.)
5- Vergi resim ve harçlar.
6- Verilen faiz ve komisyon.
7- Muhtelif zararlar,
a) Ayrılan karşılıklar:
1- Tasfiye olunacak alacaklar karşılığı.
2- Sigorta karşılığı
b) Satılan hurda ve lüzumsuz eşya satışından doğan zararlar
c) Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden masraflar ve zararlar.
1- Ambar tadat noksanları
2- Diğer bu nevi zararlar
Yekûn.
Sâfi kâr
Umumi yekû
b) Satılan hurda ve lüzumsuz eşya satışından doğan zararlar
Kâr ve zarar hesabı: | Matlup: | 1- Oteller ve pavyonlar işletmesinden mütevellit kârlar | | |Zarar kısmında olduğu gibi müfredatları gösterilecektir.| | 2- Lokanta ve büfeler İşletmesinden mütevellit kârlar 3- Banyolar işletmesinden mütevellit kârlar 4- Tâli işletmelerden mütevellit kârlar 5- Alınan faiz ve komüsyon | 6- Muhtelif kârlar ve gelirler | a- Satılan hurda ve lüzumsuz eşyadan mütevellit kârlar | b- Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden gelirler ve kârlar | 1- Ambar tadat fazlaları | 2- Diğer bu nevi kârlar | c - Diğer müteferrik kârlar | 1- Alınan kiralar | 2- Sair gelirler | Yekûn | Zarar | Umumi yekûn. |
ÜÇÜNCÜ FASIL — Bütçe ve hesabı kati
Madde 9 – Bütçe ve hesabı kati
Kaplıcalar idaresinin bütçesi ve kadrolarının tasdiki 3653 numaralı kanunun 11 inci maddesi hükmüne tevfikan Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletince yapılacağı için bütçenin ve kadroların bir evvelki sene ile mukayese edilmek ve mufassal esbabı mucibe gösterilmek suretiyle hazırlanarak şubat içinde adı geçen Vekâlete gönderilmesi lâzımdır. Bütçede açılması icabeden tertipler şunlardır.
Fasıl | Madde | Varidat bütçesi 1 | | İşletmeler gelirleri | 1 | Otel ve pavyonlar gelirleri | 2 | Lokantalar ve büfeler gelirleri | 3 | Banyolar gelirleri | 4 | Muhtelif işletmeler 2 | | Müteferrik gelirler | 1 | Alınan faiz ve komüsyon | 2 | Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden gelirler | 3 | Kiralar | 4 | Satılan hurda ve lüzumsuz aşyadan mütevellit gelirler | 5 | Sair muhtelif gelirler 3 | | Mülga Denizbank’dan müdevver alacaklar 4 | | Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti bütçesinden yardım | 1 | Gelirin kifayet edemiyeceği masraflar karşılığı | 2 | 3653 numaralı kanunun 12 nci maddesi mucibince tahsis edilen Masraf bütçesi 1 | | Ücretler | 1 | Bareme tabî memurlar aylıkları | 2 | Baremin 10 uncu maddesine tabi memurların aylıkları | 3 | Kadrolu ve kadrosuz muvakkat müstahdemler ücretleri ve amele yevmiyeleri | 4 | Ecnebi müstahdemler ücretleri 2 | | Diğer personel masrafları | 1 | Fazla mesai ücretleri | 2 | Memurların tedavi masrafları | 3 | Tekaüt sandığı masraflarına iştirak hissesi | 4 | Tazminat | 5 | Harcırahlar | 6 | Müstahdemlerin giyim masrafları | 7 | Personel İaşe masrafları 3 | | İdare masrafları | 1 | Kiralar | 2 | Tenvir, teshin ve su | 3 | İlân masrafları gazete ve mecmua abone bedelleri | 4 | Posta, telgraf ve telefon ücretleri | 5 | Para nakliyesi | 6 | Menkul ve gayrimenkuller bakım masrafları | 7 | Menkul ve gayrimenkuller sigorta masrafları | 8 | Hukuki işler masrafları | 9 | Damga pulları | 10 | Hayır Cemiyetlerine yardım | 11 | Müteferrik masraflar 4 | | Müşterek işletme masrafları | 1 | Alelûmum propaganda masrafları | 2 | Orkestra masrafları | 3 | Nakliye ve hammaliye | 4 | Temizlik masrafları | 5 | Sair müşterek işletme masrafları 5 | | İnşaat, tesisat, esaslı tamirat ve istimlâk 6 | | Muhtelif mubayaalar | 1 | Yiyecek ve içecek maddeler mubayaa bedelleri | 2 | Kömür ve yanıcı maddeler mubayaa bedelleri | 3 | Laboratuvar malzemesi ve tıbbi ecza mubayaa bedelleri | 4 | Demirbaş eşya ve mefruşat mubayaa bedelleri | 5 | Kırtasiye ve evrakı matbua | 6 | Muhtelif malzeme ve alât ve edevat | 7 | Sair malzeme ve emtia 7 | | Müteferrik masraflar | 1 | Verilen faiz ve komüsyon | 2 | Geçen senelere alt olup bu sene tahakkuk eden masraflar | 3 | Vergi, resim ve harçlar | 4 | Diğer muhtelif zarar ve masraflar karşılığı 8 | | Ayrılan amortismanlar 9 | | Mülga Denizbank’dan müdevver ve ödenecek borçlar karşılığı
DÖRDÜNCÜ FASIL — Umumi ve müşterek hükümler
Madde 10 – Umumi ve müşterek hükümler
Bütçe ile muayyen tahsisat fevkinde hiç bir masraf icra edilemiyeceği gibi musaddak kadro fevkinde memur ve müstahdem de çalıştırılamaz.
Madde 11
Bütçede gerek fasıllar ve gerekse aynı faslın muhtelif maddeleri arasında münakale icrası ancak Sıhhat ve içtimai Muavenet Vekâletinin müsaadesiyle olur.
Madde 12
Müessesenin katî hesabı 3653 numaralı kanunun 10 uncu maddesindeki tarifat dairesinde ve tâyin olunan müddet zarfında kâffei evrakı müsbite ve icabeden bütün cetvellerle birlikte Divanı Muhasebata tevdi olunur.
(Varidat hesabı katisi nümune 5, masraf hesabı katisi nümune 6)
Madde 13
Alelûmum evrakı müsbite Divanı Muhasebata gönderileceğine göre kasa ve yevmiye fişleri faturalar ve sair evrakın kopyalı olarak tanzimi ve bunların ilerde müracaat hasıl olduğu zaman istifade edilmek üzere işletme idaresinde hıfzedilmesi lâzımdır.
Madde 14
Evrakı müsbitenin tarih sırasiyle ve her aya ait olan ayrı bir paket içinde muntazam olarak bulundurulması ve bu suretle Divanı Muhasebata gönderilmesi icabeder.
Madde 15
Bir senenin muamelesi aynı sene içinde görülmek icabedeceği için avans hesaplarının behemahal aynı malî yıl içinde kapatılması ve sarfedilmeyen paraların sene sonunda hemen istirdat edilmesi lâzımdır.
Madde 16
Her ne kadar bütçe defterikebir hesaplarına ve tâli hesaplara mütenazır olarak 'tanzim edilecek ise de. muhasebede ayrıca bir tahsisat defteri tutulması da lâzımdır. Bu defterde günü gününe kaydedilmelidir.
Madde 17
Kaplıcalar bütçesinin âmiri itası işletme müdürü veya tevkil edeceği zattır. Kaplıca masraflarının tahakkuk memurları:
1- Muhtelif mubayaat için Levazım Şefi ve Ayniyat Muhasibi.
2- Personel ücret ve sair masraflar için İdare Müdürüdür.
Madde 18
Hesabın Divanı Muhasebatca tetkik ve muhakemesi sonunda verilecek zimmet hükümleri alâkalıları namına muhtelif borçlular ve alacaklılar hesabında Divanı Muhasebatca haklarında zimmet hüküm olanlar namiyle açılacak tâli bir hesaba zimmet ve mutavassıt hesaplarda muvakkat muvazenesinde yine Divanı Muhasebatça hükmolunan zimmet mukabili hesabına matlup kaydedilir. Borçlar kesbi katiyet ettiğinde muvakkat hesaba zimmet ve geçen senelere ait gelirler hesabına matlup kaydedilir.
Madde 19
Kaplıcalar İşletme Müdürünün tesbit edeceği miktardan fazla olan paraların kasada bulundurulmıyarak bankaya tevdii ve kasa mevcuduna nazaran kifayet edemiyecek büyük tediyelerin de çeklerle yapıtırılması lâzımdır.
Çeklerle vukubulan tediyat kasadan geçirilmiyerek bunlar ayrıca bir yevmiye fişi ile yevmiye defterine geçirilir.
Madde 20
Her küçük muamele için kasayı ve muhasebeyi işgal etmemek ve bu suretle fişleri mümkün mertebe kısaltabilmek üzere 25 liraya kadar müteferrik ve cüz’i tediyeleri yapmak için veznedara 100 liraya kadar avans verilmesi ve verilen bu avans hesabının her 10 günde ve mutlaka ay sonlarında kapatılması suretiyle muamele yapılması lâzımdır.
Madde 21
Kullanılan demirbaş eşya ve mefruşat (mümkün olabilenler) mutlaka numaralı olmalı ve her eşyaya konulan numara levazım defterindeki numarasına tevafuk etmelidir.
Her hangi bir eşya müessese şubelerinin birinden diğerine ancak İşletme Müdürünün tahriri muvafakati ile ve levazıma tahrirî olarak bildirilmek şartiyle nakledilebilir.
Her eşyanın bulunduğu mahalce tesellümünü natık evrakı müsbitesinin (elden ele geçmeler de dâhil) levazım memurluğunca muhafaza edilmesi icabedeceği gibi eşya bulundukları mahallere göre de ayrıca birer deftere kaydolunur.
Madde 22
Müşteri veya personel tarafından kırılan, zayi veya tahrip edilen eşya muhasebe kayıtlarına ancak İşletme Müdürünün tahriri ismi ile geçirilebilir.
Kırılan, zayi ve tahrip edilen eşyanın aynen yerine konulması veya bedelinin tazmin ettirilmesi veya tutarı amortisman sermayesinin zimmetine geçirilmek suretiyle zararın telâfi edilmesine İşletme Müdürü karar verir. Kasden kırılan veya zayi veya tahrip edilenlerin bedelleri amortisman nazarı dikkate alınmaksızın mukayyet kıymetleri üzerinden tazmin ettirilir. Buna ait kararı da keza İşletme Müdürü verir.
Madde 23
Her şube şefi, sene sonunda, tadat sırasında ve sene içinde tesbit edilecek farklarda mesuldür.
Madde 24
Tarihi ve bedii kıymeti haiz ve eşyanın kırılması, ziyaı veya tahriri Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletine bildirilir ve alınacak emre göre muamele yapılır.
Madde 25
Ambarlarda her eşya nevi üzerinde girişleri, çıkışlarını ve bakiyelerini gösterir bir kart bulunacaktır. (Kart nümune 7) ambar defterlerinde görülen mikdar bakiyelerinin ambar kartlarında gösterilen bakiyelerle mutabakatı zaruridir. Ambarlarca 'kartlar üzerinden her ay bir bakiye icmali çıkarılacak ve levazıma verilecek ve levazım bu icmalin defterlerle olan mutabakatını tesbit edip muhasebeye tevdi edecektir.
Madde 26
Ambarların bir ay zarfındaki giriş ve çıkış muameleleleri muhasebenin aynı ay kaydiyle mutabık olmalıdır. Faturasız gelen veya henüz tesellüm edilmemiş olan bir mal ambar harici kalır. Yani ambar ve muhasebe kaydına geçirilmez. Bu nevi malların usulü dairesinde ambara girmiş bulunan mallarla karışmamasını teminen bunlar için ayrı bir yer tefrik etmek lâzımdır. Bu gibi mallar için ambar harici bir defter tutulur. Ve bu deftere her parti için malın cinsi, bayii veya mütaahhidinin adı, takribi miktariyle giriş ve katî kabul veya red tarihleri kaydolunur.
Madde 27
Muhtelif ambarların günlük ihraç fişleri, ambar memuru tarafından ertesi sabah levazıma ve levazımca da bu fişlerin 10 günlüğü toplanarak fişlerde münderiç malûmatı ihtiva eden bir listeye bağlanmak suretiyle kayıtları yürütülmek üzere muhasebeye tevdi olunur. Şu kadar ki ay sonlarına tesadüf eden muameleler için 10 günlüğün beklenmesine lüzum olmayıp bu muameleler muhasebece mutlaka gününde yürütülür. Listeler her ambar için ayrı ayrı tanzim edilmelidir.
Madde 28
Bozulur cinsten olmıyan levazımın stok miktarı idarece tespit edilerek buna göre fazla veya eksik bulundurulmaması lâzımdır. Bunu takip ve zamanında idareyi haberdar etmek ambar memurlarının vazifesi cümlesindendir.
Madde 29
Bilûmum eşya daima son vasati fiat üzerinden ambardan çıkar. Vasati fiat şu suretle
Madde 30
Müşteri faturalarının tanzimi ve müşterilere tevdii için idarece tespit edilecek günün hulûlünden evvel müşterilere fatura verilemez.
Madde 31
İdareye ait alacakların tahakkukunu ve tahakkuk edecek alacakların tahsilini takip etmek vazifesi muhasebeye aittir.
Madde 32
İaşeleri Vekâletçe kabul edilen personel iaşe masrafları için her mevsim başında adam başına yapılacak günlük masraf idarenin teklifi üzerine Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletince kabul ve tasdik edildikten sonra yapılır.
Madde 33
Oteller şefi günlük rapor yapmağa mecburdur. Bu raporda her otelde dolu olan yatak adedini gösterecektir. (Numune 8) raporlar muhasebece kontrol edildikten sonra İşletme Müdürüne verilir.
Madde 34
Bir yatağın bir günlük vasati gelirleri senelik otel varidatının bir sene zarfında bu otelde işgal edilen yatak mecmuunu ve bir yatağın bir günlük maliyeti ise otelin senelik masrafı yekûnunun keza bir sene zarfında işgal edilen yatak mecmuuna taksimi suretiyle elde edilir ve pansiyon komplet için bu miktara yiyecekler de ilâve olunur. Tarifeler bu esasa göre tanzim ve tasdik edilmek üzere Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletine gönderilir.
Madde 35
İşletme tarifesinde otellerde muayyen günler kalacaklar için tenzilât kabul edilmiş olduğu takdirde müşterilerin bundan istifade edip etmiyeceklerini bidayeten anlamak iktiza edeceği için müracaat edeceklerin evvelemirde kaç gün kalacaklarının kendilerinden sorulması ve buna göre haklarında tarife tatbik edilmesi lâzımdır.
Madde 36
İşi kolaylaştırmak üzere giriş saati nazarı itibara alınmıyarak giriş gününün hesaba katılmaması çıkış saati ne olursa olsun çıkış gününün hesaba katılması lâzımdır.
Madde 37
Lokanta ve büfelerin yiyeceğe mütaallik bir günlük iptidai madde ihtiyacını oteller şefi bir akşam evvel levazım şefliğinden talep edecektir.
Madde 38
Ambardan talep edilecek eşya için üç nüshalı bir talep ve çıkış puslası tanzim edilecektir. Bunlardan biri talepte bulunan serviste kalır, diğer ikisi müdür kanaliyle ambara gönderilir. Bu nüshalardan biri ambarda kalarak diğrei malla birlikte talpete bulunan servise iade edilir. (Numune 9)
Madde 39
Banyo ve havuzlar için satılan bilet adedine müstenit günlük rapor yapılacaktır. Vasati olarak bir banyonun verdiği varidat yekûnunun satılan bilet adedine taksimi suretiyle bulunur. Bir banyonun vasati maliyet fiatı ise masarif yekûnunu banyo adediyle taksim ederek elde edilir. Bu raporlar muhasebece kontroldan sonra işletme müdürüne verilir.
Madde 40
Elektrik santralının bir senelik işletme masrafı yekûnu sene zarfında istihsal edilen kilovat yekûnu ile taksim edilince bir kilovat elektriğin maliyet fiatı elde edilir. (Aylık yapılacak hesap şekli yukarda tarif edilmiştir.
Madde 41
Şoförler ve arabacılar her nakil vasıtası için bir cep defteri bulunduracaklar ve yaptıkları işi bu deftere kaydedeceklerdir. Levazım memuru bunlara yaptığı teslimatı da imzası tahtında aynı deftere kaydedecektir. (Defter Nümune 10) mal levazımdan başka bir membadan tedarik edildiği takdirde yine levazımdan alınan mallar için ayrılan sütuna kaydedilir ve malın menşei levazım memurunun imzasına tahsis edilen sütunda gösterilir.
Madde 42
Hususi sigorta şirketlerine tediye edilecek sigorta pirimlerinin mikdarını azaltmak üzere bir sigorta karşılığı tesisi lâzımdır. Riskleri azaltmak için işletme idaresinin teklifi Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletinin kabuliyle evvelâ sigorta edilecek kıymetlerin %...si sigorta şirketleri nezdinde %...si işletme idaresinin kendi nezdinde sigorta etmesi iktiza eder.
Sigorta sermaye bakiyesi ehemmiyetli bir yekûna baliğ olduktan sonra kıymetlerin % si ... ve nihayet % de yüzü işletmenin kendi nezdinde sigortayı mümkün kılacaktır. İşletme İdaresinin kendi nezdinde yapacağı sigorta primi, hususi şirkete verilen prim mikdarına müsavi olmak lâzımdır.
Madde 43
Ambar memurları tarafından iki kopya birlikte tanzim edilecek olan sipariş puslalarının (Nümune 11) bir nüshası dip koçan olarak cildde kalacak, diğeri siparişin seyrinin daha kolay takip edilebilmesi için levazım memuru tarafından hususi bir kartonda hıfzedilecektir. Mal tesellüm edilince bu kopya levazım memuru tarafından dosyadan çıkarılarak mubayaalara alt "evrakı müsbitelere raptedilir. Sipariş puslalarının üçüncü nüshaları mubayaa komisyonuna gönderilir.
İKİNCİ KISIM — Alım, satım muameleleri
Madde 44 – Alım, satım muameleleri
İşletme idaresinin alım ve satım işlerini görmek üzere İdare Müdürünün Reisliği altında mesul muhasip ve levazım şefinden mürekkep bir alım, satım komisyonu teşkil edilecektir.
Fenni hususata taallûk eden işlerde komisyona işin mevzuuna göre mütehassıs zevatın iştiraki lâzımdır.
Madde 45
İşletme Müdürü Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti tarafından tâyin ve tahdit edilen salâhiyeti dâhilinde, alım ve satım işleriyle, yapılması icabeden işler için ya doğrudan doğruya gördüğü veya servislerden her hangi birisinin yazılı olarak gösterdiği lüzum üzerine komisyona keza tahriren emir verir.
Madde 46
Komisyon muhtelif suretlerle tetkikat yaparak muvafık gördüğü fiatı mucip sebepleriyle bir karara bağlar ve bu kararı müdürün tasvibine arzeder. Müdürün tasvibine iktiran eden kararlar üzerine gerekli iş yapılır. Şu kadar ki bedeli 25 liraya kadar olan muhtelif ve müteferrik mubayaalarla mikdarı müdürün salâhiyeti dâhilinde bulunan çok acele işlerin yapılması veya aynı mahiyetteki ihtiyaçların temini için İşletme Müdürü mubayaa memuruna veya tensip edeceği herhangi bir memura emir verebilir. (Bu emrin de yazılı olarak verilmesi lâzımdır.)
Bu takdirde mubayaanın veya yapılan işin icrasını mütaakıp bu suretle yapılan işler yine aynı komisyona evrakı müsbiteleriyle birlikte sevkedilerek fiatları tetkik ettirilir. Ve komisyon tetkiki neticesini bir karara bağlar.
Madde 47
Komisyon kararlarının her sene birden başlamak üzere müteselsil numaralı olması ve bu kararların kopyalı aslı zımbalı, sureti merbut sayfaları ihtiva eder bir deftere yazılması ve bunlardan zımbalı nüshasının koparılarak tediye veya satış evrakına bağlanması iktiza eder.
Madde 48
Komisyonun kararı evraka bağlanmadıkça muhasebeci hiç bir tediye ve tahsilde bulunamıyacağı gibi işi muhasebe kuyudatına da intikâl ettiremez.
Madde 49
Mubayaa ve inşa ile satış muamelelerinin hangilerinden teminat alınması icabedeceği İşletme Müdürünün tensibiyle tâyin olunur. Ve muvakkat ve katî teminat miktarları Artırma, Eksiltme ve İhale kanuniyle tesbit edilen mikdardan aşağı düşemiyeceği gibi teminatı kabul edilecek bankalarda Hükümetçe tesbit edilmiş olanlardır.
Madde 50
Mikdarı ne olursa olsun İşletme Müdürü her nevi tesis ve inşa için behemehal Sıhhat Vekâletinden müsaade almak mecburiyetinde olduğu gibi yıkılmasına lüzum görülen bina veya kaldırılması icabeden herhangi bir tesis için dahi keza vekâletten müsaade istihsaline mecburdur.
Madde 51
Vekâletten bidayeten mezuniyeti istihsal edilen işlerin ihalesi için ayrıca izin istihsaline lüzum olmayıp ihaleleri icraya işletme Müdürü saláhiyetlidir.
Madde 52 – Evrakı matbua
İşletme idaresinde kullanılacak defter ve matbu evrak numuneleri bu talimatnameye bağlanmıştır.
Bu nümunelerde tadilât icrası veya yeniden evrakı matbua ihdası vekâletin müsaadesiyle olur.