Tescil İşlemleri Yönergesi
- Tür
- Yönerge
- Tarih
- 14.06.2021
- Yürürlük
- 14.06.2021
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönergeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı
BİRİNCİ KISIM — Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönerge’nin amacı, Borsa dışında gerçekleştirilen tescile konu işlemlerin Borsa’ya tescil ettirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, tescile konu işlemleri ve bu işlemleri tescil ettirmekle yükümlü olanları, tescile konu işlemlerin Borsa’ya bildirilmesine ilişkin yöntem ve süreleri, tescil bildirimlerinin iptalini, tescile ilişkin özellikli durumları ve tescile konu işlemlerin yatırım kuruluşları tarafından Borsa’ya tescil ettirilmesine ilişkin diğer usul ve esasları düzenler.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Yönerge, 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ne dayanılarak çıkarılmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Yönerge’de geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,
b) Borsa Yönetmeliği: 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ni,
c) Genel Müdür: Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürünü,
ç) İşlem Tipi: Tescile konu işlemler arasında kesin alış işlemi, kesin satış işlemi, geri alım vaadi ile satım işlemi ve geri satım vaadi ile alım işlemi şeklinde yapılan ayrımı,
d) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
e) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,
f) Valör: Tescile konu işlemlere ilişkin takas tarihlerini,
g) Yatırım Kuruluşu: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (v) bendinde tanımlanan kuruluşları,
ğ) Yönetim Kurulu: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Yönetim Kurulunu ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM — Tescile Konu İşlemler ve Tescil Yükümlüleri, Tescile Konu İşlemlerin Bildirilmesi, Tescil Kullanıcıları
Madde 5 – Tescile konu işlemler ve tescil yükümlüleri
(1) Borsa bünyesindeki piyasalarda, pazarlarda, platformlarda ve sistemlerde işlem gören veya Borsa kotuna alınarak veya Borsa İstanbul A.Ş. Kotasyon Yönergesi çerçevesinde kota alınmaksızın işlem görebilen borçlanma araçları ve kira sertifikaları ile menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçlarının konu olduğu Borsa dışı kesin alış, kesin satış, geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri, işlemin tarafı olan yatırım kuruluşları tarafından Borsaya tescil ettirilir.
Madde 6 – Tescile konu işlemlerin bildirilmesi
(1) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş yatırım kuruluşları doğrudan tescil bildiriminde bulunur. Uzak erişim hattı olmayan veya uzak erişim ağında problem olan yatırım kuruluşlarının tescil bildirimleri ile Borsa’da işlem yapma yetkisi bulunmayan yatırım kuruluşlarının tescil bildirimleri, tescil yükümlüsü yatırım kuruluşunun talebi üzerine, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar dahilinde Borsa tarafından yapılır.
Madde 7 – Tescil kullanıcıları
(1) Doğrudan tescil bildirim yetkisine sahip yatırım kuruluşlarına Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek sayıda kullanıcı atanır. Bu kullanıcılara Borsa tarafından kullanıcı kodu ve şifresi tanımlanır. Kullanıcı kodu ve şifre güvenliğinin sağlanması yatırım kuruluşunun sorumluğundadır.
İKİNCİ KISIM — Tescil Bildirimleri
BİRİNCİ BÖLÜM — Tescil Bildirim Esasları
Madde 8 – Tescil bildirim yöntemi
(1) Tescile konu işlemler, Yönetim Kurulunun belirlediği yöntem ve esaslar çerçevesinde; işlemin tarihi, menkul kıymet kodu, işlemin tipi, kesin alış ve kesin satış işlemleri için valör tarihi, geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri için başlangıç ve bitiş valör tarihleri, kesin alış ve kesin satış işlemleri için işlemin tutarı, geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri için anapara tutarı ve Yönetim Kurulunun belirlediği diğer bilgilerin Borsa tescil sistemine bildirilmesi suretiyle tescil edilir.
Madde 9 – Tescil bildirim süreleri
(1) Tescile konu işlemler, yatırım kuruluşları tarafından, Yönetim Kurulunun belirlediği süreler içerisinde Borsa’ya bildirilir.
(2) Yönetim Kurulu tarafından, tescil bildirimlerinin geçici olarak tescil edildiği tescil dönemi belirlenir. Tescil dönemi içerisinde yapılan bildirimlerden, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen sürenin sonuna kadar iptal edilmemiş olanlar, nihai bildirim halini alarak kesinleşir.
Madde 10 – Tescil bildirimlerinin iptali
(1) Yapılan tescil bildirimlerinden kesinleşmemiş olanlar yatırım kuruluşu tarafından iptal edilebilir.
(2) Hatalı bildirilen işlemler düzeltilmez. Borsa tarafından hatalı olarak bildirildiği tespit edilen tescil işlemlerinin iptali yapılabilir. İptali yapılan hatalı bildirimlere ilişkin ödenmiş olan tescil ücretleri ve varsa gecikme cezaları iade edilir. İptal edilen işlemler doğru unsurları ile tescil edilir ve bu işlemlerden tescil edildikleri tarihte yürürlükte olan tarife üzerinden tescil ücreti ve varsa gecikme cezası alınır.
Madde 11 – Tescile konu işlemlerin Borsa tarafından resen tescili
(1) Tescile tabi olup yatırım kuruluşu tarafından Borsa’ya tescil ettirilmediği Borsa tarafından tespit edilen işlemler Borsa tarafından resen tescil edilebilir. Bu şekilde tescil edilen işlemlere ilişkin tescil ücretleri ve varsa gecikme cezaları, bu işlemlerin tescil edildikleri tarihte yürürlükte olan tarife üzerinden hesaplanarak ilgili yatırım kuruluşundan talep edilir.
Madde 12 – Tescil edilen işlemlere ilişkin bilgilerin yatırım kuruluşlarına iletilmesi
(1) Tescil dönemi içerisinde yatırım kuruluşlarınca tescil edilen işlemlere ilişkin bilgiler ile bildirim formatına uygun olarak bildirilmediği için tescil edilemeyen işlemlere ilişkin bilgiler Borsa tarafından elektronik ortamda yatırım kuruluşlarına sağlanır. Tescil edilen işlemler ile bildirim formatına uygun olarak bildirilmediği için tescil edilemeyen işlemlere ilişkin bilgilerin alınması, saklanması, hatalı bildirilen işlemlerin iptal edilerek tekrar bildirilmesi ve bildirim formatına uygun olarak bildirilmediği için tescil edilemeyen işlemlerin bildirim formatına uygun olarak tekrar bildirilmesi konusunda tüm sorumluluk yatırım kuruluşuna aittir. Herhangi bir ihtilaf halinde Borsa kayıtları esas alınır.
İKİNCİ BÖLÜM — Tescile İlişkin Özellikli Durumlar
Madde 13 – Takasbank tarafından gerçekleştirilen tescil ücretinden muaf işlemler
(1) Faaliyetleri geçici ya da sürekli olarak durdurulmuş yatırım kuruluşlarının portföy ve müşterilerine ait nakit, menkul kıymet ve teminatlar, faaliyetlerine devam eden yatırım kuruluşlarına ait teminatlar ve diğer fonlar ile Takasbank’ın kendi portföyü dışındaki diğer teminat ve fonların, Takasbank tarafından borçlanma araçları ve kira sertifikaları ile menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçlarının alımı, satımı ya da geri satım vaadi ile alım işlemleri olarak değerlendirilmesi halinde, söz konusu işlemler Takasbank tarafından Borsa’ya tescil ettirilir. Bu işlemlerin tescilinden tescil ücreti alınmaz. Takasbank tarafından gerçekleştirilen bu işlemler bir yatırım kuruluşu hesabına yapılmış ise, söz konusu işlemler hesap sahibi yatırım kuruluşu tarafından Borsa’ya ayrıca tescil ettirilmez.
Madde 14 – Borsa tarafından gerçekleştirilen tescil ücretinden muaf işlemler
(1) Faaliyetleri geçici ya da sürekli olarak durdurulan yatırım kuruluşlarının Borsa nezdinde bulunan fonlarının, borçlanma araçlarının ve kira sertifikaları ile menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçlarının değerlendirilmesi kapsamında, Borsa tarafından gerçekleştirilen alım, satım ya da geri satım vaadi ile alım işlemleri, hesabına işlem yapılan yatırım kuruluşu adına Borsa tarafından tescil edilir. Bu işlemlerin tescilinden tescil ücreti alınmaz. Borsa tarafından gerçekleştirilen bu işlemler, hesap sahibi yatırım kuruluşu tarafından Borsa’ya ayrıca tescil ettirilmez.
Madde 15 – Tescil bildirimine konu edilmeyecek işlemler
(1) Aşağıda belirtilen işlemler; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş kayıtları esas alınmak suretiyle tescil edilmiş sayıldığından ayrıca Borsa’ya bildirilmesine ve tescil ücreti ödenmesine gerek bulunmamaktadır:
a) Yatırım kuruluşunun, birincil piyasa kapsamında satışa konu borçlanma araçlarını ve kira sertifikaları ile menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçlarını;
1) kendi nam ve hesabına satın alması,
2) kendi portföyüne kaydetmeksizin başkası hesabına satın alması,
3) başka bir yatırım kuruluşu kanalıyla (diğer yatırım kuruluşunun menkul kıymetleri kendi portföyüne kaydetmemesi koşuluyla) kendi hesabına satın alması,
4) başka bir yatırım kuruluşu kanalıyla (kendisinin ve diğer yatırım kuruluşunun menkul kıymetleri portföylerine kaydetmemesi koşuluyla) başkası hesabına satın alması,
b) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yetkilendirilen yatırım kuruluşu kanalıyla birincil piyasadan satın alınması,
c) Görev zararı karşılığı kamu bankalarına T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılan menkul kıymet ihraçları,
ç) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nda bulunan bankalara yapılan menkul kıymet ihraçları,
d) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından borç takası kapsamında gerçekleştirilen menkul kıymet alış ve satışları ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası açık piyasa işlemleri kapsamında gerçekleştirilen işlemler,
e) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesindeki bankalar ile ilgili gerçekleştirilen operasyonlar kapsamında, fon bankaları arasında erken itfa, banka satışı ve benzeri nedenlerle yapılan, toplamda bir ödeme gerektirmeyen karşılıklı menkul kıymet değişimleri,
f) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesindeki diğer banka bilançolarından, tasarruf mevduatı veya diğer pasifleri ile birlikte devralınan menkul kıymet işlemleri,
g) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan bankaların yükümlülüklerinin yetkili otoritenin verdiği karar çerçevesinde kamu veya özel sektör bankalarına devredilmesi amacıyla gerçekleşecek menkul kıymet işlemleri,
ğ) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yurt içinde ihraç edilen menkul kıymetlerin geri alınması veya değiştirilmesi kapsamında;
1) yatırım kuruluşunun kendisine ait kamu menkul kıymetlerini T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na geri vermesi,
2) yatırım kuruluşunun müşterisine ait kamu menkul kıymetlerini, kendi portföyüne kaydetmeksizin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na geri vermesi,
3) yatırım kuruluşunun kendisine ait kamu menkul kıymetlerini, diğer yatırım kuruluşu kanalıyla (diğer yatırım kuruluşunun menkul kıymetleri kendi portföyüne kaydetmeksizin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na aktarması koşuluyla) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na geri vermesi,
4) yatırım kuruluşunun müşterisine ait kamu menkul kıymetlerini, başka bir yatırım kuruluşu kanalıyla (kendisinin ve diğer yatırım kuruluşunun menkul kıymetleri portföylerine kaydetmeksizin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na aktarması koşuluyla) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na geri vermesi,
h) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen menkul kıymetler haricindeki borçlanma araçlarının ve kira sertifikaları ile menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçlarının erken itfası ve değişime tabi tutulması kapsamında;
1) yatırım kuruluşunun portföyünde bulunan özel sektör menkul kıymetlerini ihraççı kuruluşa geri vermesi,
2) yatırım kuruluşunun müşterisine ait özel sektör menkul kıymetlerini, kendi portföyüne kaydetmeksizin ihraççı kuruluşa geri vermesi,
3) yatırım kuruluşunun portföyünde bulunan özel sektör menkul kıymetlerini, diğer yatırım kuruluşu kanalıyla (diğer yatırım kuruluşunun menkul kıymetleri kendi portföyüne kaydetmeksizin ihraççı kuruluşa aktarması koşuluyla) ihraççı kuruluşa geri vermesi,
4) yatırım kuruluşunun müşterisine ait özel sektör menkul kıymetlerini başka bir yatırım kuruluşu kanalıyla (kendisinin ve diğer yatırım kuruluşunun menkul kıymetleri portföylerine kaydetmeksizin ihraççı kuruluşa aktarması koşuluyla) ihraççı kuruluşa geri vermesi,
5) yatırım kuruluşunun kendi ihraç ettiği menkul kıymetleri erken itfa etmesi,
ı) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geri alınması veya değiştirilmesi kapsamında;
1) yatırım kuruluşunun kendisine ait menkul kıymetleri, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na geri vermesi,
2) yatırım kuruluşunun müşterisine ait menkul kıymetleri, kendi portföyüne kaydetmeksizin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na geri vermesi,
i) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın doğrudan veya yatırım kuruluşları aracılığıyla gerçekleştirdiği altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikasının konu olduğu her türlü ihraç ve ikincil piyasa işlemleri ile ihraç edilen bu tür menkul kıymetlerin yatırım kuruluşları tarafından vadesinden önce satın alınarak erken itfa kapsamında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na devredilmesi işlemleri,
j) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen kira sertifikalarına ilişkin olarak ihale yoluyla yapılan ihraçlar hariç olmak üzere doğrudan veya yatırım kuruluşları aracılığıyla sadece bireysel yatırımcılara satışın gerçekleştirildiği yabancı para birimi cinsi devlet iç borçlanma senetleri ve kira sertifikalarının konu olduğu her türlü ihraç ve ikincil piyasa işlemleri ile ihraç edilen bu tür menkul kıymetlerin yatırım kuruluşları tarafından vadesinden önce satın alınarak erken itfa kapsamında ihraççılara devredilmesi işlemleri,
k) T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen, ikrazen olanlar dahil özel tertip Devlet İç Borçlanma Senetleri ve 4749 sayılı Kanun kapsamındaki kira sertifikalarının kamu bankaları tarafından T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığından veya başka bir kamu kurum ve kuruluşundan alınması işlemleri.
ÜÇÜNCÜ KISIM — Çeşitli ve Son Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM — Tescil Ücreti, Yönergede Hüküm Bulunmayan Haller, Genel Müdürün Düzenleme Yetkisi, Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler, Yürürlük ve Yürütme
Madde 16 – Tescil ücreti
(1) Kurul onayı alınmak suretiyle, Yönetim Kurulu tarafından tescile konu işlemin gerçekleştirilme tarihi, bildirilme tarihi, valör tarihleri ile işleme konu menkul kıymetin ve işlemin tipine bağlı olarak farklı tescil ücret tarifeleri belirlenebilir, gecikme cezası uygulanabilir.
Madde 17 – Yönergede hüküm bulunmayan haller
(1) Bu Yönerge’de yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda ilgili düzenlemeler çerçevesinde karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Kurul onayını gerektirmeyen hallerle sınırlı kalmak üzere Genel Müdür yetkilidir.
Madde 18 – Genel Müdürün düzenleme yetkisi
(1) Yönetim Kurulu, bu Yönerge kapsamında; 6, 7, 8, 9 ve 16’ncı maddelerde yer alan hususların uygulamasına yol göstermek amacıyla, Yönerge ile belirlenen usul, esas ve yöntemlerin uygulama ayrıntılarına ilişkin olarak Genel Müdür’e düzenleme yapma yetkisi verebilir.
Madde 19 – Yürürlükten kaldırılan düzenlemeler
(1) 10/03/2016 tarihli ve 21 sayılı Borsa Duyurusu ile yayımlanan Borsa dışı işlemlerin tescil ettirilmesine ilişkin düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 20 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge 14/06/2021 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 21 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini Genel Müdür yürütür.