KolayuyumGiriş yap

Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlükleri Görevlileri Tarafından Yapılacak Ön İnceleme ve Soruşturma İşlerine İlişkin Yönerge

Yönerge

Tür
Yönerge
Tarih
03.05.2002
Yürürlük
03.05.2002
Durum
Yürürlükte
Seri
Yönergeler, Gayrimenkul Mevzuatı

GENEL MÜDÜRLÜK MAKAMINA

İLGİ: a) 18.03.1996 tarih 545 sayılı 1996/1 sayılı genelge eki Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü

Taşra Teşkilatı İnceleme ve Soruşturma Yönergesi

b) 02.12.1999 tarih ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun.

İlgi (a) Yönerge ekinde yürürlüğe konulan “Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı

İnceleme ve Soruşturma Yönergesi” ilgi (b) Kanun uygulamasına paralel olarak yeniden hazırlanan “Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlükleri Görevlileri Tarafından Yapılacak Ön İnceleme ve Soruşturma İşlerine İlişkin Yönerge" ilişikte sunulmuştur.

1- Genel Müdürlük Makamının ilgi (a) 1996/1 sayılı Genelge ve ekinde yürürlüğe konulan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı İnceleme ve Soruşturma Yönergesinin yürürlükten kaldırılmasını,

2- 4483 sayılı Kanun uygulaması sebebiyle yetkili mercilerin (ilçede Kaymakam, ilde Vali) görev vermesi halinde, mezkur Kanuna göre Ön İnceleme ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre yapılacak disiplin soruşturma işlemlerinde rehber mahiyetinde hazırlanarak ekte sunulan (Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlükleri) “Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlükleri Görevlileri Tarafından Yapılacak ön İnceleme ve Soruşturma İşlerine İlişkin Yönerge”nin yürürlüğe konulmasını,

Olurlarınıza arz ederim.

BİRİNCİ BÖLÜM

TANIMLAR

I. Ön İnceleme

4483 sayılı Kanun kapsamına giren bir suç işlediği konusunda suçlanan memur hakkında soruşturma izni verilmesi gerekip gerekmeyeceğini ortaya çıkartmaya elverişli bütün delillerin elde edilmesi, ön inceleme raporu düzenlenmesi ve karar vermeye yetkili mercie (ilçede kaymakama, ilde valiye) ön inceleme dosyasının gönderilmesi işlemidir.

II. Disiplin Soruşturması

657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yazılı disiplin suçları ile ilgili, memurların eylemleri nedeniyle delillerin elde edilmesi, soruşturma raporunun hazırlanması ve dosyası ile birlikte disiplin soruşturması emrini veren disiplin amirine gönderilmesi işlemidir.

III. Memur

A- 4483 Sayılı Kanuna Tabi Memur

5237 sayılı TCK.nun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilenlerden , 4483 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında kalanlar , 4483 sayılı Kanun uygulamasında memur sayılır.

B- Disiplin Soruşturmasına Tabi Memur

657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilenler disiplin soruşturması açısından memur sayılır.

IV. Taşra

Yönergede belirtilen taşra deyimi, tapu ve kadastro idarelerinin il (merkez ilçe) ve ilçelerinde bulunan mahalli teşkilat birimlerini ifade eder.

V. Ön İnceleme Görevlisi

4483 sayılı Kanun gereğince , yetkili merci tarafından ön inceleme yapmakla görevlendirilenleri ifade eder.

VI. Soruşturma Görevlisi

Yetkili disiplin amiri tarafından disiplin soruşturması yapmakla görevlendirilmiş olanları ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

GENEL HUSUSLAR

I. İhbar ve Şikâyetin Değerlendirilmesi ve Yönlendirilmesi

Tapu ve kadastro taşra teşkilat birimlerine gelen suç isnadı içeren ihbar ve şikâyetler , 4483 sayılı Kanun kapsamında ise yetkili mercilerine (ilçede görevli memurlar hakkında kaymakama, ilde ve merkez ilçede görevli memurlar hakkında valiye), bu kanun dışında kalanlar ise, genel hükümlere göre işlem yapılmak üzere, görevli ve yetkili Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderilir.

Belirtilen bu işlem yapılırken disiplin işlemi yönünden de birinci sicil ve disiplin amirlerince gereklerinin yapılması asildir.

Taşra teşkilat birimleri kendilerine doğrudan veya dolaylı intikal eden ihbar ve şikâyetleri hukukî, teknik mukteza tayini ve idarî önlemler yönlerinden incelemeye tabi tutar. İnceleme sonucunda yapılması gereken iş ve işlemler müdürlüğün görev ve yetkisi dahilinde çözümlenebiliyorsa bu yönlerden gerekleri yapılarak sonucundan bölge müdürlüğüne bilgi verilir. Müdürlüğünün görev ve yetkisi dahilinde çözümlenemeyen konular gerekçeli görüş belirtilmek kaydıyla bölge müdürlüğüne intikal ettirilir.

II. İnceleme Konusu Yapılmayacak İhbar ve Şikâyetler

Muhbir veya müştekinin adı ve soyadı, imzası, açık adresi bulunmayan gerçek dışı isim, adres, imza ile yazıldığı, yapılan veya yaptırılan ön araştırmayla anlaşılan, belli bir konuyu ihtiva etmeyen ya da doğrudan yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan ihbar ve şikâyet yazıları, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun uyarınca, işleme konulması veya konulmaması yönünden, gereğinin takdir ve ifası için görevli ve yetkili mercilere gönderilir (4483 s.K. m.4).

III. Ön İnceleme ve Soruşturma Görevlilerine Gelen Sözlü Ve Yazılı İhbar ve Şikâyetler İle Ön İnceleme Ve Soruşturma Sırasında Tespit Olunan Suçlar

Ön inceleme ve soruşturma görevlilerinin ön inceleme veya soruşturma görevi sırasında taşra teşkilatı personeli hakkında;

a) Doğrudan bir suç tespit etmeleri,

b) Sözlü ihbar veya şikâyet almaları [durum bir tutanağa geçirilir (Örnek No. : 1). Tutanağa geçirilen sözlü veya yazılı ihbar ve şikâyetler öncelikle, muhbir veya müştekinin kimliğinin, suçlama konusunun, suçlanan memurun kimliğinin açıklığa kavuşturulması yönlerinden bir ön araştırmaya tabi tutulur.]

Hallerinde suç ve suçlama konusu 4483 sayılı Kanun kapsamında ise, suçlanan memur hakkında mezkur kanunun 4 üncü maddesinin 2 inci fıkrası uyarınca yetkili merciine, 3628 sayılı Kanun veya ceza öngören diğer kanunlar kapsamında ise görevli ve yetkili Cumhuriyet başsavcılığına ,örneği bu yönergede gösterilen SUÇ İHBAR (TEVDİ) RAPORU düzenlenerek müdürlük kanalı ile gönderilir. Ayrıca bu raporun bir örneği üzerinde müdürlüğü tarafından, sicil yönünden takip edilmesi, idari önlemler , hukukî ve teknik yönlerinden gereğinin yerine getirilmesi için gerekli işlemler yapılır. Gecikmesinde sakınca görülen hallerde gerekli deliller toplanır, toplanan bilgi ve belgelerle birlikte yukarıda açıklandığı üzere işlem yapılır.

Takibi şikâyete bağlı suçlarda, usulüne uygun şikâyet dilekçesi, gereği için görevli ve yetkili mercie veya Cumhuriyet başsavcılığına gönderilip, bir örneği de sicil yönünden takip edilmesi, idari önlemler ile hukukî ve teknik yönlerinden gereğinin yerine getirilmesi için müdürlüğüne intikal ettirilir. Yazılı şekil dışında şikâyet olması halinde şikâyet tutanağı düzenlenir. Şikâyet tutanağının düzenlenmesi mümkün olmayan hallerde işlem yapılmaz.

SUÇ İHBAR (TEVDİ) RAPORU

I- BAŞLANGIÇ::

Bu bölümde; görev emrini veren makam ve emrinin tarih ve sayısı belirtilecektir.

II- MUHBİR VE MÜŞTEKİ:

Bu bölümde;varsa muhbir yada müştekinin açık kimliği, yoksa kamu hukuku yazılacaktır.

III- İDDİA KONUSU:

Bu bölümde; kamu hukuku veya muhbir yada müştekiden gelen iddia konuları yazılacaktır.

IV-HAKKINDA ÖN İNCELEME YAPILMASI GEREKENLER:

4483 sayılı Kanuna göre ön inceleme yapılması gerekenlerin açık kimlik ,görev unvanı,yeri yazılacaktır.

V- SUÇ TARİHİ ve YERİ:

Bu bölümde;suçun işlendiği yer ile suç tarihi yazılacaktır.

VI- DEĞERLENDİRME:

Bu bölümde; iddia,toplanan belgeler ve deliller birlikte değerlendirilip kanaat yazılacaktır.

VII- ÖZET, SONUÇ ve İSTEM:

A- ÖZET VE SONUÇ:

Bu bölümde; iddia konularıyla ilgili olarak yapılan değerlendirme özce anlatılacak ve varılan sonuç açık bir şekilde yazılacaktır.

B- İSTEM:

Bu bölümde; ceza hukuku yönünden 4483 sayılı Kanun kapsamında ön inceleme yapılması talep edilecektir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

4483 SAYILI KANUNA GÖRE ÖN İNCELEME

I. Ön İncelemenin Konusu

Memurun görevinden doğan suçlardır. (4483 s.K.m.1)

II. Ön İncelemeye Başlama

Yetkili merci tarafından, ihbar ve şikâyet konusunun belirlenmesi amacıyla İdarî inceleme (ön araştırma) yapılmasına gerek görülür ise, bu ön araştırmanın ve gerekiyor ise ön incelemenin birim amirî tarafından yapılması asildir.

Ön inceleme görevlisi, yetkili merciin ( ilçelerde kaymakamın, illerde valinin) emri veya onayı ile ön incelemeye başlar.

Ön inceleme sırasında, hakkında ön incelemeyi gerektirir başka memur/memurlar saptandığı takdirde bunlarla ilgili olarak ön inceleme emri alınmadan ön incelemeye dahil edilir, farklı bir konu ile ilgili ön inceleme gerekmesi halinde durum yetkili mercie intikal ettirilir.

III. Suça Katılan Diğer Memurlar

Ön inceleme sırasında, kurumların merkez teşkilatı memurlarının işledikleri suçlara ilişkin konularda düzenlenen suç ihbar raporu, yetkili mercilerine suç duyurusunda bulunmasını sağlamak amacıyla, müdürlüğüne bir üst yazıyla gönderilir, müdürlükçe Genel Müdürlüğe iletilmek üzere bölge müdürlüğüne gönderilir. Kurumların taşra teşkilatı memurları hakkındaki suç isnatları ile ilgili olarak da düzenlenen suç ihbar raporu yetkili mercilerine gönderilmek üzere müdürlüğe verilir. Genel hükümlere göre soruşturma yapılmasını gerektirir durumlarda ise, görevli ve yetkili Cumhuriyet başsavcılığına duyuruda bulunulmak üzere yine müdürlüğüne evrakı gönderilir.

IV. Memur Olmayanların Suça Katılmaları

Memur olmayan kişilerin suça katılması halinde, soruşturmaları memur ile birlikte yapılmak üzere, bunlarla ilgili hususlar ayrılarak, haklarında genel hükümlere göre soruşturma yapılması için görevli ve yetkili Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmek üzere müdürlüğüne evrakı verilir. Bu husus memur hakkında düzenlenecek ön inceleme raporunda belirtilir.

V. Ön İnceleme Görevlisinin Yetkileri

A- Ön inceleme görevlisi, 4483 sayılı Kanuna göre ön inceleme yaparken Cumhuriyet savcısının bazı yetkilerine sahiptir (CMK ve 4483s.K. m.6).

Bunlar;

1- Tanık çağırıp dinlemek,

2- İhzar müzekkeresi çıkarttırmak,

3- Suçlanan memurun(sanığın) ifadesini almak,

4- Bilirkişi atamak,

5- Keşif yapmak,

6- Elkoymaya karar vermek,

7- Arama yapmak,

8- İstinabe,

Suretiyle işlem yapmaktır.

B- Ön inceleme görevlisi, ön inceleme ilgili gerekli gördüğü her türlü defter, belge, bilgileri görmek ve bunların örneklerini istemek, her hangi bir yolsuzluğun sübut delillerini teşkil edenlerin de tasdikli örneklerini dairede bırakmak suretiyle asıllarını almak, ambar ve depoları saymak, incelemek ve gerekirse mühür altına almak ve diğer her türlü yardımları ilgili dairelerden istemek yetkisine haizdir.. Bu bilgi ve belgeleri; adalet daireleri için Cumhuriyet başsavcılığı, askeri kuruluşlar için ilgili komutanlık, il ve ilçelerde bulunan kuruluşlar için valilik, kaymakamlık, kuruluş başkanlığı, müdürlüğü, amir veya memurluğundan doğrudan, bu kuruluşların merkez idarelerinden müdürlükleri aracılığıyla bölge müdürlüğü kanalıyla Genel Müdürlük ile yazışmak suretiyle alır.

C - Ön inceleme görevlisi yaptığı ön inceleme sırasında memur ve hizmetlilerden;

1- İstenilen kayıtları ve evrakı vermekten kaçınanların,

2- Rüşvet, irtikap ve zimmeti tespit edilen yada görevlerini önemli şekilde kötüye kullandıkları görülenlerin,

3- Soruşturma konusu suçları ağır hapsi gerektirenlerin,

4- Her cins vergi ve harçları kanunsuz olarak yetkilisinden alıp, devlet veznesine yatırmamak suretiyle menfaat temin edenlerin,

5- Hiçbir kayıt ve müsbit evraka dayanmaksızın yeniden kayıt tesis eden veya açıktan tapu senedi verenlerin,

6- Evrakta sahtecilik yapanları veya tahrif edilen kayda müsteniden bilerek işlem yapanların,

7- Ön incelemeyi zorlaştırmak ve karıştırmak amacıyla sorulan sorulara ve yapılan yazışmalara cevap vermekten çekinenlerin (vermeyenlerin),

8- Yukarıda belirtilen haller dışında görevleri başında kalmalarında sakınca görülenlerin,

Görevden uzaklaştırılmalarını sağlamak amacıyla ön inceleme emrini veren yetkili makama (DMK.m.137,138) gerekçeli teklif yapabilir.

VI. Ön İnceleme Görevlilerinin Ön İncelemeden Çekilme Halleri

Ön inceleme görevlileri ;

- Suçtan kendisi zarar görmüşse,

- Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik , vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa,

- Şüpheli,sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise,

- Şüpheli,sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa,

- Şüpheli,sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa,

- Evlilik sona ermiş olsa bile şüpheli,sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa,

- Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse,

Ön inceleme yapmayıp, çekilir. Bu durum emri veren makama bildirilir. (CMK.m.22)

VII. Ön İnceleme Görevlilerinin Reddi

Ön inceleme görevlilerinin ön incelemeden dolayı reddi mümkün değildir. Ancak, bununla ilgili bir istem olursa yazıyla emri veren makama bildirilir ve ön incelemeye devam edilir.

VIII. Ön İncelemenin Başlama Tarihi ve Süre Uzatımı

4483 sayılı Kanuna göre ön inceleme süresi ön inceleme emri veya onay tarihinde başlar, zorunlu hallerde mezkur kanunun 7 nci maddesi uyarınca ek süre, ön inceleme emrini veren makamdan istenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

ÖN İNCELEME USULÜ

I. Yeminli Katip Bulundurma ve Tutanak Düzenlenmesi

Şüphelinin ifadesinin alınması, tanık ve bilirkişinin dinlenmesi, keşif yapılması veya arama sırasında yemin ettirilmek şartıyla tutanak kâtibi hazır bulundurulur. Tutanak kâtibi için yemin tutanağı düzenlenir. (Örnek No. : 2) Ön inceleme ile ilgili her işlem için bir tutanak düzenlenir (CMK.m. 169). Bu tutanakta;

- İşlemin yapıldığı yer,

- İşlemin zamanı,

- İşleme katılan veya ilgisi bulunanların isimleri,

Yazıldıktan sonra hazır bulunan ilgililerce tasdik olunmak üzere tutanağın kendilerini ilgilendiren kısımları okunur veya okunmak üzere verilir ve okunduktan sonra bu husus da tutanağa yazılarak ön inceleme görevlisi, tutanak kâtibi ve ilgili kişi ( ve müdafi veya vekil sıfatıyla hazır bulunulan işlemlerde avukat) tarafından imzalanarak tasdik olunur.

İlgilinin imzadan kaçınması halinde tutanağın altına sebepleri yazılarak ilgililerce imzalanır.

II. Muhbir, Müşteki ve Şahsî Davacının Çağrılması ve Dinlenilmesi

Muhbir, müşteki veya şahsî davacılardan birinin şahsen müracaatı halinde ifadesi bir tutanakla tespit olunur (CMK.m.158).

Eğer muhbir, müşteki veya şahsî davacı dilekçe veya mektup göndermek suretiyle başvurmuşsa;

- Diğer Devlet dairelerinden birisine mensup bir memur ise, daire amiri (Örnek No.: 3),

- Halktan biri ise, mahallin en büyük mülkî veya zabıta amir ve memurları (Örnek No.: 4),

Aracılığıyla çağrılır. Şikâyet dilekçesinde veya tutanağa geçirilen beyanlarında belirttikleri adresler tebligata esas alınır. Bu adrese çıkartılan çağrıya rağmen gelmeyen kimseye yeniden tebligatta bulunulmaz. Belirtilen adresin yanlışlığı, eksikliği veya adres değişikliğinin bildirilmemesi nedeniyle tebligat yapılmaması durumunda adresin araştırılması gerekmez. Ancak, bu husus bu kimselerin beyanlarının alınmasının zorunlu görüldüğü hallerde uygulanmaz (CMK.m.235) . Bu kişiler çağrı kâğıdı ile çağrılıp dinlenir (CMK.m.233). Muhbir, mağdur veya müştekinin gelmemesi halinde durum bir tutanakla tespit edilir. (Örnek No.: 5)

Muhbir, müşteki veya mağdurun gelmesi halinde, CMK.nun 234/a maddesinde belirtilen mağdur ve şikayetçiye ilişkin haklar (delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla belge örneği isteme, vekili yoksa baro tarafından bir avukat görevlendirilmesini isteme, CMK.nun 153 üncü maddesine uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini inceletme hakları) kendisine anlatılır ve bu husus tutanağa yazılır (CMK.M.234/3). Ayrıca;

- Kimliği,

- İhbar ve şikâyete ilişkin mektup, dilekçe ve sair belge varsa bunlardaki imzanın kendisine ait olup olmadığı,

- İhbar ve şikâyetin nelerden ibaret olduğu,

- İhbar ve şikâyet konusunun kime ilişkin olduğu,

- İhbar ve şikâyet konusunun ne zaman, nerede ve ne suretle vuku bulduğu,

- İhbar ve şikâyet konusunun ne gibi delillerle ispat edilebileceği,

- Daha başka bir diyeceği olup olmadığı,

Sorulur. Bu sorular, işin mahiyetine uygun olarak çoğaltılabilir. (Örnek No.: 6)

Muhbir, müşteki veya mağdurlar gerekli görüldüğünde tanık olarak da dinlenebilirler. Bunlar hakkında yemin hariç tanıklara ilişkin hükümler uygulanır (CMK.m.236/1).

III. Tanıkların Çağırılması

Tanıklar çağrı kâğıdı ile çağırılırlar (CMK.m.43) (Örnek No.7).

Çağrı kâğıdında;

- Tanığın kimliği,

- Tanık sıfatıyla çağırıldığı,

- Hangi gün ve saatte,

- Hangi makama davet olunduğu,

- Bu davetiye uymamasının kanuni sonuçları,

- Tanıklık edeceği husus,

Gösterilmelidir.

Çağrı kâğıdı o yerin en büyük mülkî amiri aracılığıyla veya tanığın adresine doğrudan gönderilebilir.(Örnek No.8) Çağrı kâğıdı iki adet hazırlanır. Biri tanığa verilirken, diğeri tanık tarafından imzalandıktan sonra ön inceleme görevlisine iade edilir. Bu çağrı, telefon,telgraf,faks,elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de yapılabilir. Ancak, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar, bu durumda uygulanmaz. Fiilî hizmette bulunan askerler hakkındaki çağrı kâğıdı askeri makam aracılığıyla duyurulur ve infaz olunur. Tutuklu işlerde ön inceleme görevlisi, tanıklar için zorla getirme kararı verilmesini usulüne uygun olarak hâkimden isteyebilir. Bu şekilde getirilen tanıklar hakkında davetiye ile gelen tanıklar gibi işlem yapılır.

IV. Tanıkların Çağrıya Uymaması

Tanığın çağrı kâğıdına geçerli bir mazeret ileri sürmeksizin uymaması halinde zorla getirtilmesi yoluna başvurulur. (CMK.m.44)

Tanığın çağrı kâğıdında belirtilen saatte gelmemesi halinde bu durum tutanakla tespit olunur. (Örnek No.:9) Tanığın gelmemesinin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığı saptanarak (Örnek No.: 10), geçerli bir sebebe dayanmadığı sonucuna varılırsa tanığın gelmediğini tespit eden tutanak ve tanık tarafından imzalanmış çağrı kâğıdının ikinci örneği (veya tebellüğ ilmuhaberi) bir yazıya bağlanarak Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. (Örnek No.:11)

Eğer tanığın gelmemesi kabul edilebilir bir nedene dayanıyorsa iki şekilde işlem yapılabilir;

- Yeniden çağrı kâğıdı yazılabilir,

- Zorla getirme kararı çıkarttırılmak suretiyle Cumhuriyet başsavcılığı yoluyla getirtilebilir. (Örnek No.: 12,13)

V. Tanıklıktan Çekinme

A- Aşağıdaki kişiler tanıklıktan çekinebilirler. (CMK.m.45/1)

1- Şüpheli veya sanığın nişanlısı,

2- Evlilik bağı kalmasa bile şüpheli veya sanığın eşi,

3- Şüpheli veya sanığın kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu,

4- Şüpheli veya sanığın üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları,

5- Şüpheli veya sanıkla aralarında evlâtlık bağı bulunanlar.

B- Yaş küçüklüğü,akıl hastalığı veya zayıflığı nedeniyle tanıklıktan çekinmenin önemini anlayabilecek durumda olmayanlar, kanunî temsilcilerinin rızalarıyla tanık olarak dinlenebilirler. Kanunî temsilci şüpheli veya sanık ise, bu kişilerin çekinmeleri konusunda karar veremez. Yukarıda sayılan kimselere dinlenilmeden önce tanıklıktan çekinme hakları olduğu bildirilir. Bu hakkı kullanmaktan vazgeçenler dinlenirken dahi vazgeçmelerini geri alabilirler (CMK.m.45/2).

C- Meslekleri gereği, avukatlar veya stajyerleri veya yardımcıları, bu sıfatları dolayısıyla veya yüklendikleri yargı görevi sebebiyle öğrendikleri bilgiler hakkında tanıklıktan çekinebilirler. Bu kişiler sır sahibinin izni olsa bile çekinme hakkına sahiptir (CMK.m.46/1).

D- Hekimler, eczacılar, ebeler ve bunların yardımcıları ve diğer bütün tıp meslek veya sanatları mensupları, bu sıfatları dolayısıyla hastaları ve bunların yakınları hakkında öğrendikleri bilgiler ile malî işlerde görevlendirilmiş müşavirler ve noterlerin bu sıfatları dolayısıyla hizmet verdikleri kişiler hakkında öğrendikleri bilgiler ile ilgili olarak tanıklıktan çekinebilirler. Ancak,bu kişiler hizmet verdikleri ilgilinin rızasının varlığı halinde tanıklıktan çekinemezler (CMK m.46/2).

E- Bir tanık kendisine sorulan ve vereceği cevap ile kendisini veya (A) da sayılan yakınlarından birini ceza takibine uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinebilir (CMK.m.48).

A, B,C,D ve E’de gösterilen hallerde tanık tanıklıktan çekinmesinin dayanağını oluşturan olguları bildirir ve bu hususta gerektiğinde kendisine yemin verdirilir (CMK.m.49).

Tanıklıktan çekinme hakkı olduğu halde, çekinmeyen tanığın, tanıklığının yemini ile teyidi gerekip gerekmeyeceğini ön inceleme görevlisi tayin eder. Bununla beraber tanık, yemin etmekten çekinebilir. Bu hakkı kendisine bildirilir (CMK.m.51).

Devlet sırrı niteliğindeki bilgilerle ilgili olarak tanık, CMK.m.47’de belirtilen şartlarda mahkeme hâkimi ve heyeti tarafından dinlenir.

VI. Tanıklıktan ve Yeminden Sebepsiz Çekinme

Kanuni bir sebep olmaksızın tanıklıktan veya yemin etmekten çekinen tanık hakkında CMK.m.44 ve 60 hükmünün uygulanması için Cumhuriyet başsavcılığına yazı yazılır (Örnek:9-13)

VII. Tanıkların Dinlenmesi

Her tanık ayrı ayrı ve sonraki tanıklar yanında bulunmaksızın dinlenir. Tanık ifadeleri bir tutanak ile tespit edilir (Örnek No.: 14). Tanığın ifadesi istenirse kendilerine makul bir süre tanınarak yazılı olarak da alınabilir (Danıştay 1 inci Dairesinin 1.11.1995 gün 1995/195 esas 1995/220 karar sayılı kararı). Tanıkların birbirleriyle veya şüpheli ile yüzleştirilmesi caiz değildir. Ancak kovuşturma evresine kadar;

- Gecikmesinde sakınca bulunan,

- Kimlik tespitine ilişkin durumlarda,

Tanıklar birbirleriyle ve şüpheli ile yüzleştirilebilirler. (CMK.m.52), (Örnek No.: 15).

VIII. Tanığa Yemin Verdirilmesi

Tanıklar dinlenmeden önce ayrı ayrı yemin ettirilir. Gerektiğinde veya bir kimsenin tanık olarak dinlenmesinde tereddüt edildiğinde yemin tanığın dinlenilmesinden sonraya bırakılabilir (CMK m.54).

IX. Yeminin Şekli ve Uygulaması

Tanığa verilecek yemin tanıklıktan önce; “ Bildiğimi dosdoğru söyleyeceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.” şeklinde olur.

CMK m.54 ‘ e göre tanıklıktan sonra yemin verdirilmesi halinde “ Bildiğimi dosdoğru söylediğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim” şeklinde olur.

Yemin verirken herkes ayağa kalkar (CMK.m.55). Tanık yemini yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak eder. (CMK.m.56/1) Yeminle dinlenen tanığın aynı soruşturma sırasında tekrar dinlenmesi gerektiğinde yeniden yemin ettirilmeyip, önceki yemini hatırlatılmakla yetinilir. (CMK.m.57)

Tanıkların ifadelerinin yazılı olarak alınması halinde, tanığın beyanını yeminli olarak yapmış olduğunun ifadesinde yer alması gerekir.

X. Sağır ve Dilsizin Yemini

Okuma yazma bilmeyen sağır ve dilsizler, işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yemin ederler. Okuma yazma bilen sağır ve dilsizler, yemin şeklini yazarak ve imzalarını koyarak yemin ederler. (CMK.m.56)

Türkçe bilmeyen sağır ve dilsizler işaretlerinden anlayan bir tercüman yolu ile yemin ederler.

XI. Yemin Verilmeyen Tanıklar

Aşağıdaki kimseler yeminsiz dinlenir.(CMK.m.50)

- Dinlenme sırasında 15 yaşını bitirmemiş olanlar,

- Ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliğini ve önemini kavrayamayanlar,

- Soruşturma ve kovuşturma konusu suçlara iştirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirmekten şüpheli , sanık veya hükümlü olanlar.

Tanığın yeminsiz olarak dinlendiği hususu ifade tutanağında belirtilir.

XII. Tanığa Sorulacak Sorular

Tanığa dinlenmeden önce, gerçeği söylemesinin önemi, gerçeği söylememesi halinde yalan tanıklık suçundan dolayı cezalandırılacağı, doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği anlatılır (CMK.m.53). Ayrıca, tanıklıktan önce adı, soyadı,yaşı,işi,yerleşim yeri,işyerinin veya geçici olarak oturduğu yerin adresi,varsa telefon numaraları sorulur. Gerekirse tanıklığına ne dereceye kadar güvenilebileceği hakkında, özellikle şüpheli veya mağdur ile ilişkilere dair sorular yöneltilir. (CMK.m.58). Tanığa dinlenmeden önce hakkında tanıklık yapacağı olayla ilgili olarak kendisine bilgi verilir. Şüpheli hazır ise gösterilir ve tanıklık edeceği olaylara veya işlemlere ait bildiklerini açıklaması istenir Tanığın sözü kesilmez. Tanıklık ettiği hususu aydınlatmak ve tamamlamak, bilgisinin dayandığı halleri gereği gibi takdir edebilmek için tanığa ayrıca sorular sorulabilir. (CMK.m.59). Başka yerde bulunan tanık istinabe yolu ile dinlenir.

XIII. Bilirkişi

A . Bilirkişi Tayini

Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişi tayin edilir. lik mesleğinin gerektirdiği veya ön inceleme görevi verilenlerin meslekleri gereği bilmeleri gereken, genel ve hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişi dinlenemez (CMK.m.63/1).

Tanıklara ilişkin CMK.’nda yer alan hükümlerin aşağıda belirtilen hususlara aykırı olmayanları bilirkişi hakkında da uygulanır. (CMK.m.62)

B- Bilirkişilerin Seçimi ve Görevlendirilmesi

1- Bilirkişinin seçimi gerektiğinde sayısının gerekçe gösterilerek birden çok olarak saptanması ön inceleme görevlisine aittir (CMK.m.63/2). Belli hususlar hakkında kanun tarafından görevlendirilmiş resmi bilirkişi varsa, gerekçesi gösterilmedikçe başkası bilirkişi olarak seçilemez (CMK.m.64)

2- Yukarıda yazılı olanlar veya incelemenin yapılması için bilinmesi gerekli fen ve sanatla uğraşmayı meslek edinenler ya da meslek edinmeye resmen izinli olanlar bilirkişi olarak görevlendirildikleri takdirde kendilerine verilen görevi yapmak zorundadırlar. (CMK.m.65)

3- İl adlî yargı adalet komisyonları tarafından düzenlenen bilirkişi listelerinde yer alan kişiler de bilirkişilik görevini kabule zorunludurlar. (CMK.m.64,65)

C- Bilirkişilikten Çekinme

CMK.m.62 gereği tanıklıktan çekinmeyi gerektirebilecek hallerde bilirkişi çekinebileceği gibi, CMK.m.69 gereği hakimin reddini gerektiren ( ön inceleme görevlisinin çekilmesini gerektiren) sebeplerin varlığı halinde de bilirkişi çekinebilir.

D - Görevini Yapmayan Bilirkişi Hakkındaki İşlem

Usulünce çağrıldığı halde gelmeyen veya gelip de yeminden, oy ve görüş bildirmekten çekinen bilirkişiler hakkında tanıklara uygulanan hükümler (CMK.m.60/1) uygulanır. (Örnek No.:16, 17, 18)

E- Bilirkişi Yemini

1- Bilirkişi görüşünü söylemeden veya raporunu vermeden önce “ Görevimi adalete bağlı kalarak, bilim ve fenne uygun olarak tarafsızla yerine getireceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim “ şeklinde yemin eder (CMK.m.64/5).

2- Bilirkişi kendisinden istenilen türden görüş beyan etmesi için önceden genel olarak yemin ettirilmişse, yeniden yemin verilmeyerek önceki yeminin çerçevesinde hareket ettiğini belirtir ve raporunu düzenler.

3- Bilirkişiye yemin verdirilmek suretiyle göreve başlattırılmış olduğuna dair bir tutanak düzenlenir (Örnek No.: 19).

F- Bilirkişinin Çalışması

Bilirkişi görevini kendisini atamış olan ön inceleme görevlisi ile ilişki içinde yerine getirir, gerektiğinde bilirkişi bu görevlilere incelemelerindeki gelişmeler hakkında bilgi verir, yararlı görülecek tedbirlerin alınmasını isteyebilir. Bilirkişi görüşünü yazı ile bildirir. Ancak hemen görüş vermesi mümkün olan işlerde bilirkişinin sözlü görüşü ile de yetinilebilir ve bu görüş tutanakla imza altına aldırılır.

Bilirkişi yazılı görüşünü kendisine verilen süre içerisinde vermek zorundadır. Bu süre işin niteliğine göre üç ayı geçmeyecek şekilde ön inceleme görevlisi tarafından belirlenir. Özel sebepler zorunlu kıldığında bu süre bilirkişinin istemi üzerine en çok üç ay daha uzatılabilir. Belirlenen süre içerisinde görüşünü vermeyen bilirkişi hemen değiştirilebilir. Bu durumda bilirkişi o ana kadar yaptığı işlemler için bir rapor hazırlar, görevi sebebiyle kendisine teslim edilmiş eşya ve belgeleri hemen geri verir. Bu bilirkişi hakkında CMK.m.64’ de öngörülen listelerden çıkarılması,gecikme sebebiyle uğranılmış zararların ödettirilmesi ve CMK.m.71 gereğince aynı Kanunun 60 ıncı maddesinin uygulanması için Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılır.

Bilirkişinin raporu yeterli görülmezse aynı bilirkişiden veya tayin edilecek diğer bir bilirkişi tarafından yeni bir rapor hazırlanması istenilebilir . İncelemesi sona erdiğinde bilirkişi yaptığı işlemleri ve vardığı sonuçları açıklayan bir raporu ön inceleme görevlisine verir. Bilirkişiye liste yapılarak verilen eşya ve belgeler de bu raporun ekinde bu görevlilere teslim edilir.(CMK.m.67).

G- Bilirkişilerin Yetkileri

Bilirkişi gerek görürse raporunu düzenlemek için tanıkları dinlemek ve şüphelinin ifadesini almak suretiyle tamamlayıcı bilgiler sağlayabilir. Şüpheli ve tanık dışındaki kişilerin de bilgilerine başvurabilir. Aynı amaçla,bilirkişinin dosyanın tamamını veya bir kısmını incelemesine, tanıkların dinlenmesi veya şüphelinin ifadesi sırasında hazır bulunmasına, bunlara doğrudan doğruya sorular sormasına izin verilebilir (CMK.m.66).

H- Bilirkişinin Yazı ve Mühür İncelemesi

Bir belgenin doğruluğunu veya sahteliğini belirlemek veyahut failini meydana çıkarmak için bilirkişiye yazı ve mühür incelettirilebilir. Elde edilecek sonuç rapor veya tutanak ile tespit ettirilir.

I - Bilirkişiye Ödenecek Masraf ve Ücret

Ön inceleme görevlisi, bilirkişiye harcadığı zaman için tazminat ve inceleme, seyahat ve çalışmasına uygun ücretini takdir eder.(CMK.m.71) Bunun için usulüne uygun olarak alacağı kararın (Örnek No.:20) bir örneğini bilirkişiye ve diğerini de bölge müdürlüğüne vererek takdir edilen ücretin saymanlık emrine gönderilmesini sağlar (Örnek No.:21).

İ- Ön İnceleme Yerinde Bilirkişinin Bulunmaması Hali

Ön inceleme konusu olan husus hakkında resmen görevlendirilmiş bilirkişi olmadığı ve inceleyecek bilirkişi bulunmadığı takdirde gerekli inceleme en yakın il merkezindeki resmen görevlendirilmiş bilirkişiye veya uzmana yaptırılır. Müdürlük dışına çıkartılması sakıncalı olan belgelerin incelenmesi için orada bilirkişi bulunmazsa, başka bir yerden bilirkişi atanabilir.

XIV. Keşif

Keşif, bir olayın gerçeğini araştırmak için olay yerinde araştırma ve inceleme yapma işidir. Keşif, zorunlu hallerde ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılır (CMK.m.83).

Keşifte , şüpheli, müşteki, tanık, bilirkişiler hazır bulunabilir. Keşifte hazır bulunmaya hakkı olanlar işin geri bırakılmasına neden olmamak koşuluyla keşif gününden önce haberdar edilirler (CMK.m.84).

Şüphelinin bulunması tanıklardan birinin gerçeğe uygun tanıklık etmesine engel olabilecekse, o işte şüphelinin bulunmamasına karar verilebilir. Keşif sırasında tutanak kâtibi de hazır bulundurulur. Keşifte düzenlenecek tutanağa mevcut bulunan durumlarla, olayın özelliğine göre varlığı umulup da bulunmayan eser ve izlerin yokluğu yazılır. (CMK.m.83,84)

XV. Karşılaştırma

Karşılaştırma , suçla ilgili olarak parmak izi, imza, el yazısı ve mührün ve fotoğrafın kime ait olduğunu tespit etmek, bir belgenin doğruluğunu araştırmak veya failini bulmak için karşılaştırmak suretiyle gerçeğin ortaya çıkmasını sağlama işidir. Suç delillerinden olan belgelerin veya yazının şüpheli ile ilgisinin tespiti amaçlanır.

Karşılaştırmayı bilirkişiler de yaptırabilir. Bu mümkün olmazsa bu konuda yetkili ve uzmanlaşmış kuruluşlardan yararlanılır. Para veya Devlet tarafından çıkarılan tahvil, Hazine bonosu gibi değerler üzerinde işlenen sahtecilik suçlarında, el konulan para ve değerlerin hepsi , bunların asıllarını tedavüle çıkaran kurumların merkez ve taşra birimlerine incelettirilir. Yabancı devletlerin paraları ve değerleri hakkında da yetkili Türk makamlarının görüşlerinin alınmasına karar verilir (CMK.m.73) . Buna göre kıymetli paralar, pullar ve mühürler için Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde , yazı ve rakamlar için üniversiteler veya emniyet teşkilatının ilgili bölümlerinde karşılaştırma işlemi yaptırılabilir.

Ön inceleme görevlisi ve tutanak kâtibi huzurunda suç delillerinden olan belgelerdeki yazılar şüpheliye yazdırılarak imzalatılır. (Örnek No.:22)

XVI. El Koyma

CMK.m.123’e göre ispat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya ve kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerleri muhafaza altına alınır. Bu eşyayı yanında bulunduran kimse istendiği takdirde bunları göstermek ve teslim etmek zorundadır. (CMK.m.123,124) İsteği ile vermezse veya göstermezse Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla hakimden el koyma kararı verilmesi istenilebilir. (Örnek No.:23)

CMK.m 127'ye göre, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, ön inceleme görevlisi hâkim kararı olmadan yazılı emirle el koyma işleminde bulunabilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi, yirmidört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar, aksi halde el koyma kendiliğinden kalkar. El koyma işlemi suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir.

A- El Konulamayacak Mektuplar Ve Belgeler

1- CMK.m. 125’e göre Devlet sırrı niteliğindeki bilgileri içeren belgeler hâkim tarafından incelenebilir. Ayrıca CMK.m. 128 hükmü çerçevesinde el koymaya,ancak hâkim karar verir.

2- CMK.m. 126’a göre şüpheli ile CMK.nun 45 ve 46 ncı maddelerine göre tanıklıktan çekinebilecek kimseler arasındaki mektuplara ve belgelere bu kimseler nezdinde bulundukça el konulamaz.

B - Postada El Koyma

Şüphelinin diğer şahıslara gönderdiği veya başka şahısların şüpheliye yazdıkları mektup, telgraf ve posta maddelerine, posta hizmeti veren her türlü resmî ve özel kuruluşta bulunan gönderilere, ancak hakim kararı ile el konulabilir.

Gecikmesinde zarar umulan hallerde ön inceleme görevlisi mektup, telgraf ve sair posta maddelerine el koyabilir. Ancak açmadan derhal hakime vermek zorundadır. Hâkim tarafından açılmayan ve el konulmasına karar verilmeyen mektup ve diğer posta maddeleri ilgilisine teslim olunur. (CMK.m. 129)

C - Bilgisayar Kayıtlarına El Koyma

Kişisel bilgisayar kayıtlarında hâkim kararına dayalı olarak arama yapıldığında, bilgisayar , bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülmemesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için bu araç ve gereçlere el konulabilir. Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde , el konulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir. Bilgisayar ve bilgisayar kütüklerine el koyma işlemi sırasında sistemdeki verilerin yedeklemesi yapılır. İstemesi halinde, bu yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır. Bilgisayar ve bilgisayar kütüklerine el koymaksızın da sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alman veriler kâğıda yazılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imza altına alınır (CMK.m.134).

XVII. Arama Yapmak

A . Şüpheli İle İlgili Arama

Yakanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa, şüphelinin üstü, eşyası, konutu,işyeri ve ona ait diğer yerler aranabilir (CMK.m.116).

B . Diğer Kişilerle İlgili Arama

Şüphelinin yakalanabilmesi ve suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir. Bu hallerde aramanın yapılması aranılan kişinin veya suçun delillerinin belirtilen yerlerde bulunduğunun kabul edilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır. Bu sınırlama şüphelinin bulunduğu yerler ile izlendiği sırada girdiği yerler hakkında geçerli değildir (CMK.m. 117).

C . Gece Yapılacak Arama

Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz. Suç üstü hali ile gecikmesinde zarar umulan haller ile tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalarda bu sınırlama uygulanmaz. Konutta veya iş yerleri ile diğer kapalı yerlerde gece vakti arama yapılamaz (CMK.m.118)

Gece, güneşin batmasından bir saat sonra başlar ve güneşin doğmasından bir saat önce sona erer. (TCK.m.6/1-e)

D - Arama Kararı ve Şekli

Ön inceleme sırasında aramaya gerek gören ön inceleme görevlisi arama kararı verilmesini Cumhuriyet başsavcılığı aracılığı ile hâkimden isteyebilir (CMK.m.119) (Örnek No.:23). Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ön inceleme görevlisi de arama yaptırabilir.

Resmi dairelerde , ön inceleme konusu ile ilgili arama için hâkim kararına gerek yoktur. Ancak kişisel bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin haline getirilmesine hâkim tarafından karar verilir (CMK.m,134) . Bu nedenle ön inceleme görevlisinin Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla hâkimden arama kararının verilmesini istemesi gerekir. Arama karar ve emrinde, aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya, arama kararının geçerli olacağı zaman süresi açıkça gösterilir.

E- Aramada Hazır Bulunabilecekler

Arama yapılacak yerin sahibi ve eşyanın zilyedi aramada hazır bulunabilirler. Bu kişiler bulunmazsa bunların temsilcileri veya ayırt etme gücüne sahip mümeyyiz hısımlarından biri veya kendisi ile oturanlardan biri veya komşusu hazır bulundurulur (CMK.m.l20)

Şüpheli olmayan kimse hakkında (CMK.m.117/1 ’de sayılan hallerde) yapılan aramada bu işleme başlamadan önce ilgiliye ve eğer kendisi yoksa onun yerine çağrılacak kişiye aramanın nedeni bildirilir.

F- Aramada T utulacak Tutanak

Arama kararını alan ön inceleme görevlisi aramayı bizzat yapar veya zabıta aracılığıyla yaptırır. Aramada yeminli bir tutanak kâtibi bulundurulur. Arama sonucu bir tutanakla tespit edilir ve arama sonucu ele geçirilen eşya bir liste ile belirlenir (Örnek No.:24, 25).

Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır. Kolluk elemanlarına yaptırılacak konut,işyeri veya diğer kapalı yerlerdeki arama için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK.m.119). Ayrıca, arama sırasında herhangi bir zarar ziyanın oluşmadığı tutanakla belirtilerek hazır bulunan kişilerce imzalanır.

G- Kâğıtların İncelenmesi

Arama sonucunda elde edilen kâğıt ve belgeler bir zarfa konularak ve resmî mühürle mühürlenerek ön inceleme görevlisi tarafından hâkime verilir ve bu durum tutanakla tespit olunur (Örnek No.:26). Gerekiyorsa ön inceleme görevlisi Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla hâkimden koyma ve inceleme kararı ister.

Kağıtların zilyedi veya bunun mümessili kendi mührünü dahi kullanması mümkündür. İleride mührün fekkine ve kağıtların incelenmesine karar verildiği takdirde bu işlemin yapılmasında hazır bulunmak üzere zilyedi veya mümessili yada müdafii veya vekili çağrılır. (CMK.m.122)

H- Arama Sonucunda Yapılacak İşlemler

1- Belge Düzenlenmesi

Arama sonunda aranan kimseye isteği üzerine aramanın sebeplerini belirten bir belge verilir. Yine aranan kimsenin isteği üzerine;

a- El konulan veya güven altına alınan eşyanın belirtildiği bir liste (Örnek No.:25),

b- Şüphe çeken bir şey elde edilememişse bu hususu belirtir bir belge,

c- Bu bilgileri içeren arama tutanağının bir örneği (Örnek No.26),

Verilir (CMK.m. 121).

2- Geçici El koyma

Arama sonunda yapılmakta olan ön inceleme ile ilgisi bulunmayan ve 4483 sayılı Kanuna ilişkin olmayan diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandıracak bir eşya bulunursa geçici olarak el konularak Cumhuriyet başsavcılığına devredilir. Devredilen veya el konulan eşyanın tam bir defteri yapılır. Karışmasının ve değişmesinin önlenmesi için bu eşya resmî mühürle mühürlenir veya bir işaret konulur (CMK.m. 121/3).

3- Eşyanın iadesi

Şüpheliye veya üçüncü kişilere ait el konulmuş eşyanın, soruşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde resen veya istem üzerine geri verilmesine karar verilir . El konulan eşyanın suçtan zarar gören mağdura ait olması ve bunlara delil olarak ihtiyaç bulunmaması halinde sahibine iade edilir. Geri verildiğine dair bir tutanak tutulur. (Örnek No.:27)

XVIII. Resmi Dairelerden İstenecek Olan Dosya ve Belgeler

Ön inceleme ile ilgili olarak gerekli gördüğü dosya ve belgeleri isteyebilir (Örnek No.:28). Aslı veya sureti alınması gereken belgeler için ilgili daire amirinden istemde bulunabilir (Örnek No.:29). Mahkemelerde bulunan dosyaların incelenmesi için Cumhuriyet başsavcılığına yazı yazabilir (Örnek No.:30). Noterlikte bulunan aslı veya sureti çıkarılacak belgeleri Cumhuriyet başsavcılığı yoluyla isteyebilir (Örnek No.:31), (Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Gn.Md. 29.12.1993 Tarih B030H560000008/1-12-97/51803 sayılı Genelgesi, Noterlik Kanunu 55.md., Noterler Birliğinin 16.08.1991 tarihli 55 sayılı Genelgesi).

XIX. Şüphelinin İfadesinin Alınması

A - Şüphelinin Çağrılması

Şüpheli çağrı kâğıdı ile çağrılır (Örnek No.:32). Çağrı kâğıdında şu hususların bulunması gerekir;

1- Belli bir zamanda belli bir yere gelmesi,

2- Şüpheli sıfatıyla çağrıldığı,

3- Gelmediği takdirde zorla getirileceği (CMK.m. 145).

B- Şüphelinin Zorla Getirilmesi

Şüpheli çağrı kâğıdı ile gelmediği takdirde bu durum bir tutanakla tespit olunur (Örnek: 9) ve ön incelemeci tarafından zorla getirme yazısı hazırlanır (Örnek No.:33).

Zorla getirme yazısı iki halde çıkartılır:

1- Şüpheli çağrı kâğıdı ile davet olduğu halde gelmemişse,

2- Şüpheli hakkında tutuklama müzekkeresi düzenlenmesi için yeterli sebep varsa,

Zorla getirme yazısı gereğinin yerine getirtilmesi için ilgili Cumhuriyet başsavcılığına bir yazı ile gönderilir (Örnek No.:34). Zorla getirme yazısında ;

- Şüphelinin kim olduğu,

- Memuriyet ve kimliği,

- Kendisi ile ilgili suç,

- Zorla getirtilmesinin sebepleri,

Yer alır.

Zorla getirme kararı ile getirilen şüphelinin hemen ifadesi alınır. İfadesi bitince bırakılır. (CMK.m. 146)

C- Şüphelinin İfadesinin Alınması ve Sorulara Cevap Vermemesi

Şüphelinin ifadesinin alınmasında aşağıdaki hususlara uyulur:

1. Şüphelinin kimliği saptanır. Şüpheli kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.

2. Kendisine yüklenen suç anlatılır.

3. Müdafi seçme hakkının bulunduğu ve onun hukukî yardımından yararlanabileceği, müdafiin ifadede hazır bulunabileceği kendisine bildirilir. Müdafi seçecek durumunda olmadığı ve müdafi yardımından faydalanmak istediği takdirde, kendisine baro tarafından bir müdafi görevlendirilir. Üst sınırı en az beş yıl hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı şüphelinin müdafii de yoksa, talebi aranmaksızın kendisine bir müdafi görevlendirilir (CMK.m. 150/3).

4. Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

5. Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhinde var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır.

İfade bir tutanağa bağlanır. Bu tutanakta aşağıda belirtilen hususlar yer alır :

İfade alma işleminin yapıldığı yer ve tarih,

İfade alma sırasında hazır bulunan kişilerin isim ve sıfatları ile ifade veren kişinin açık kimliği,

İfade alma sırasında yukarıda belirtilen işlemlerin yerine getirilip getirilmediği, bu işlemler yerine getirilmemiş ise nedenleri,

Tutanak içeriğinin ifade veren ile hazır bulunan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı İmzadan çekinme halinde bunun nedenleri.

Hakkında ön inceleme yapılan şüpheliye CMK’un 147 nci maddesinde belirtilen hakları anlatıldıktan sonra suçun önem derecesine göre mümkün olduğu kadar savunmada bulunma imkan ve zamanı verilir. İfade sırasında şüpheli tarafından ileri sürülen tanıklar dinlenir. Her türlü delil göz önüne alınır, re’sen araştırılır ve toplanır.

Şüpheli kendisine sorulan soruların tamamına veya bir kısmına cevap vermeyebilir. Şüpheli soruların tamamına cevap vermediği takdirde durum bir tutanakla tespit edilerek ön incelemeye devam edilir. Şüpheliye kötü davranma,işkence,ilaç verme,yorma,aldatma,cebir ve tehditte bulunulamaz, bedensel ve ruhsal müdahaleler yapılamaz, sorulan sorulara cevap vermesi için zorlanamaz. Şüphelinin ifadesi kesilmeden tutanağa geçirilir. Şüphelinin ifadesi sırasında, yeminli tutanak kâtibi bulundurularak ifadelerin bu kişi tarafından kayda alınması sağlanmalıdır. İfade sonunda bir tutanak düzenlenir (Örnek No.:35).

Şüphelinin ifadesi tutanak düzenlenerek sözlü alınabileceği gibi istenirse, kendisine isnat olunan suç bildirilmek ve makul bir süre tanımak suretiyle yazılı olarak da alınabilir. Ancak, bu tür bir ifade alınmasından önce kendisine bir avukatın hukukî yardımından yararlanabileceği bildirilmelidir (Danıştay 1 inci Dairesinin 16.2.1993 gün 1993/29 Esas, 1993/26 sayılı kararı).

Şüphelinin kaybolması veya suçu işledikten sonra akıl hastalığına uğraması ile ölüm, af, zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme hallerinde şüphelinin ifadesi alınmaksızın ön inceleme raporu düzenlenebilir. (Danıştay 1 inci Dairesinin 9.2.1987 gün 986/372 Esas, 987/33 sayılı kararı)

D - Şüphelinin Ön İnceleme Sırasında Yeniden İfadesinin Alınması

Şüphelinin, ön inceleme emrinden önce herhangi bir suretle ifadesi alınmış olsa bile, ön inceleme sırasında yeniden ifadesi alınabilir. Hakkında ön inceleme yapılmakta olduğu kendisine bildirilir.

E - Şüpheli Avukatının Hakları

Şüpheli ön incelemenin her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. İfade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir. Avukatın şüpheliyle görüşme, ifade alma sırasında yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez (CMK.m. 149).

Müdafi ön inceleme evresinde dosya içeriğini inceleyebilir. İstediği belgelerin bir örneğini harçsız alabilir. Müdafiin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek alması ön incelemenin amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla sulh ceza hâkiminin kararı ile bu yetkisi kısıtlanabilir. Şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunmaya yetkisi olduğu diğer adlî işlemlere ait evrakın şüpheli avukatı tarafından incelenmesi engellenemez (CMK.m. 153).

F- Şüphelinin Tutuklanmasını Gerektiren Haller

Şüphelinin tutuklanmasını gerektiren haller CMK.m. 100’de belirtilmiştir. Bu hallerin bulunması durumunda aynı kanunun 101 inci maddesi uyarınca ön inceleme görevlisi yetkili hâkimce tutuklama kararı verilmesini ilgili Cumhuriyet başsavcılığından ister.

XX. İstinabe

Ön inceleme görevlileri yapmakta oldukları ön inceleme ile ilgili olarak acele hallerde ve ulaşılması zaman alan işlerde istinabe suretiyle o yerde görevli veya ilgili daire amirini, o yer Cumhuriyet başsavcısını veya hâkimini yetkili kılabilirler. İstinabeye başvurulması halinde saptanan sorulara ilişkin bir liste düzenlenir ve üst yazıya bağlanarak istinabe ile görevlendirilen kişiye gönderilir (Örnek No:36,37).

BEŞİNCİ BÖLÜM

SORUŞTURMA ve ÖN İNCELEME RAPORU DÜZENLENMESİ

Soruşturma /ön inceleme raporları aşağıda belirtilen ana başlıklara uygun olarak düzenlenir.

I. Soruşturma Raporu Formatı

SORUŞTURMA RAPORU

I- Soruşturmaya Başlama Nedeni:

Bu bölümde; Soruşturma emrini veren makam ve soruşturma emrinin tarih ve sayısı belirtilecektir.

II- SORUŞTURMANIN KONUSU:

Bu bölümde; Var ise muhbir, müşteki veya talepte bulunanın açık kimliği ve adresi belirtilerek soruşturma emrinde yazılan veya eki dilekçe, resmi yazı v.s. belgelerdeki iddia, ihbar ve şikâyet konusu/konuları madde madde yazılacaktır.

III- YAPILAN SORUŞTURMA:

A- DURUM TESPİTİ:

1- İddia ve şikâyet konularının belirlenmesi:

Bu bölümde; varsa muhbir veya müşteki ifadesi alınarak, iddia ve şikâyet konuları açık bir şekilde belirlenip yazılacaktır.

2- İddia ve şikâyet konularıyla ilgili işlem ve belgelerin açıklanması:

Bu bölümde iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak yapılan işlem/işlemler belirtilecek ve toplanan belgeler açıklanacaktır.

3- İddia ve şikâyet konuları ile ilgili olarak alınan ifadeler:

Bu bölümde iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak alınan tanık ifadeleri özetlenecektir.

4- Şüphelilere ait savunma:

Şüpheli memurların isnatlara ilişkin yaptıkları savunma beyanı ile gösterdikleri belge bilgi vs. deliller özetle belirtilecektir.

B-YAPILAN İŞLEMLER, BELGE BİLGİ VE İFADELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

Bu bölümde; iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak yapılan işlem veya eyleme ilişkin belge, bilgi ve ifadelerin değerlendirilmesi sonucunda yapılan işlem veya eylemin hukukî/teknik açıdan mevzuata uygun olup olmadığı açık bir şekilde belirtilecektir.

Memurun suçu T.C.K.' nın genel ve özel hükümleri ile ceza öngören diğer kanunlar yönünden irdelenecek ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı açıklanacaktır.

IV- ÖZET, SONUÇ VE İSTEM:

A-ÖZET VE SONUÇ

Bu bölümde; iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak yapılan değerlendirme özce anlatılacak ve varılan sonuç açık bir şekilde yazılacaktır.

B-İSTEM

1- Ceza Hukuku Yönünden:

Bu bölümde; Memurların adı, soyadı, görev ünvanı, görev yeri ile suçu ve haklarında uygulanması gereken Kanun maddesi belirtilecektir.

2- Disiplin Yönünden:

Soruşturma sonucu elde edilen delil veya tespitlere göre yapılan işlem ve eylemin disiplin suçunu oluşturup oluşturmadığı belirtilecek, disiplin cezası uygulanmasını gerektirir bir durum belirlenmiş ise gerekçesiyle birlikte DMK' nun 125 nci maddesindeki bölüm ve bentlere atfen memur hakkında yetkili disiplin amirlerince veya disiplin kurullarınca yapılmak üzere öneride bulunulacaktır.

Ancak memur hakkında adli makamlarca 3628 s.K, CMK.161 m., vb.ceza takibatı gerektiren diğer kanunlar gereği ceza kovuşturması yapılmakta iken (örneğin: rüşvet, irtikap vb. suçlarından dolayı hakkında hazırlık soruşturması yapılan memurla ilgili) bu konu ile ilgili olarak veya doğrudan disiplin/idari soruşturma emri verilmesi hallerinde disiplin soruşturması sonucu ceza uygulanmasını gerektirir bir durumun olup olmadığı, ceza uygulanması gerekiyor ise D.M.K.' nun 125 nci maddesindeki bölüm ve bentlere atfen sonuç ve kanaat belirtilecek ve bu raporun bir üstteki ceza hukuku yönünden kısmı yazılmayacaktır.

3- Mali Sorumluluk Yönünden:

İnceleme konusu idari iş ve işlemlerden dolayı memur tarafından "Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre irdelenmek üzere, Devlete veya kişilere verilmiş bir zararın bulunup bulunmadığı belirtilecektir.

Muhtemel Hazine sorumluluğu açısından konu MK' nun 1007. maddesi çerçevesinde değerlendiriliyorsa; bir zararın var olduğu ancak memurun kusurunun olup olmadığı belirtilecektir.

4- Hukukî/Teknik Mukteza Tayini Yönünden:

Konuyla ilgili olarak Hukukî/Teknik yönden mukteza tayinine gerek olup olmadığı belirtilecektir.

5- İdari Önlemler Yönünden:

Bu idarece mukteza tayini dışında personel, idari ve mali işler ile diğer mevzuatla ilgili yapılması gereken işlem veya alınması gereken önlemlere ilişkin olarak hizmetin gerekli kıldığı önerilerde bulunulabilecektir.

Ancak soruşturma sonucunda memur veya memurların tutum ve davranışlarına ait soruşturma konusuyla ilgili elde edilen objektif ölçütlere ve maddi olgulara dayalı olmak koşuluyla yer, unvan, görev değişikliğine ilişkin öneriler varsa, bunlar bu bölümde belirtilmeyip, düzenlenecek kişisel tanıtım raporunda belirtilecek ve düzenlenen raporun tarih ve sayısı burada belirtilecektir.

6- Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlar ile Şahıslar Yönünden:

Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşları veya memur olmayan şahıslarla ilgili yapılması veya incelenmesi gerekli işlemler var ise, bu konu belirtilerek öneride bulunulacaktır.

II. Ön İnceleme Raporu Düzenleme Formatı

ÖN İNCELEME RAPORU

I- ÖN İNCELEMEYE BAŞLAMA NEDENİ:

Bu bölümde; ön inceleme emrini veren makam ve ön inceleme emrinin tarih ve sayısı belirtilecektir.

II- ÖN İNCELEMENİN KONUSU:

Bu bölümde; Var ise muhbir, müşteki veya talepte bulunanın açık kimliği ve adresi belirtilerek ön inceleme emrinde yazılan veya eki dilekçe, resmi yazı v.s. belgelerdeki iddia, ihbar ve şikâyet konusu/konuları madde madde yazılacaktır.

III- YAPILAN ÖN İNCELEME:

A- DURUM TESPİTİ:

1- İddia ve şikâyet konularının belirlenmesi:

Bu bölümde; varsa muhbir veya müşteki ifadesi alınarak, iddia ve şikâyet konuları açık bir şekilde belirlenip yazılacaktır.

2- İddia ve şikâyet konularıyla ilgili işlem ve belgelerin açıklanması:

Bu bölümde iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak yapılan işlem/işlemler belirtilecek ve toplanan belgeler açıklanacaktır.

3- İddia ve şikâyet konuları ile ilgili olarak alınan ifadeler:

Bu bölümde iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak alınan tanık ifadeleri özetlenecektir.

4- Şüphelilere ait savunma:

Şüpheli memurların isnatlara ilişkin yaptıkları savunma beyanı ile gösterdikleri belge bilgi vs. deliller özetle belirtilecektir.

B- YAPILAN İŞLEMLER İLE DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

Bu bölümde; iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak yapılan işlem veya eyleme ilişkin belge, bilgi ve ifadelerin değerlendirilmesi sonucunda yapılan işlem veya eylemin hukukî/teknik açıdan mevzuata uygun olup olmadığı açık bir şekilde belirtilecektir.

Memurun suçu TCK.' nın genel ve özel hükümleri ile ceza öngören diğer kanunlar yönünden irdelenecek ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı açıklanacaktır.

IV- ÖZET, SONUÇ VE İSTEM:

A-ÖZET VE SONUÇ

Bu bölümde; iddia ve şikâyet konularıyla ilgili olarak yapılan değerlendirme özce anlatılacak ve varılan sonuç açık bir şekilde yazılacaktır.

B-İSTEM

1- Ceza Hukuku Yönünden:

Bu bölümde; Memurların adı, soyadı, görev unvanı , görev yeri ile suçu ve haklarında uygulanması gereken Kanun maddesi, talep edilen karar yazılacaktır.

2- Disiplin Yönünden:

Soruşturma sonucu elde edilen delil veya tespitlere göre yapılan işlem ve eylemin disiplin suçunu oluşturup oluşturmadığı belirtilecek, disiplin cezası uygulanmasını gerektirir bir durum belirlenmiş ise gerekçesiyle birlikte DMK' nun 125 nci maddesindeki bölüm ve bentlere atfen memur hakkında yetkili disiplin amirlerince veya disiplin kurullarınca gereği yapılmak üzere öneride bulunulacaktır. Disiplin yönünden önerinin gereğini yapacak makam açıkça belirtilecektir.

3- Mali Sorumluluk Yönünden:

İnceleme konusu idari iş ve işlemlerden dolayı memur tarafından "Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre irdelenmek üzere, Devlete veya kişilere verilmiş bir zararın bulunup bulunmadığı belirtilecektir.

Muhtemel hazine sorumluluğu açısından konu MK' nun 1007 nci maddesi çerçevesinde değerlendiriliyorsa; bir zararın var olduğu ancak memurun kusurunun olup olmadığı belirtilecektir.

4- Hukukî/Teknik Mukteza Tayini Yönünden:

Konuyla ilgili olarak Hukukî/Teknik yönünden mukteza tayinine gerek olup olmadığı belirtilecektir.

5- İdari Önlemler Yönünden:

Bu idarece mukteza tayini dışında personel, idari ve mali işler ile diğer mevzuatla ilgili yapılması gereken işlem veya alınması gereken önlemlere ilişkin olarak hizmetin gerekli kıldığı önerilerde bulunulabilecektir.

Ancak soruşturma sonucunda memur veya memurların tutum ve davranışlarına ait soruşturma konusuyla ilgili elde edilen objektif ölçütlere ve maddi olgulara dayalı olmak koşuluyla yer, unvan, görev değişikliğine ilişkin öneriler varsa, bunlar bu bölümde belirtilmeyip, düzenlenecek kişisel tanıtım raporunda belirtilecek ve düzenlenen raporun tarih ve sayısı burada belirtilecektir.

6- Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlar ile Şahıslar Yönünden:

Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşları veya memur olmayan şahıslarla ilgili yapılması veya incelenmesi gerekli işlemler var ise, bu konu belirtilerek öneride bulunulacaktır.

ÖN İNCELEME RAPORUNDA TALEP EDİLECEK KARAR TÜRLERİ

I- Soruşturma İzni Verilmemesi

a) Şüphelinin suçlu olduğuna ilişkin bir belge veya kanıt elde edilememesi, şüphelilerin üstlerine atılan suçu (veya suçları) işledikleri kanısını doğrulayacak yeter kanıt elde edilememesi,

b) Af, ölüm, şikâyetten vazgeçme, zamanaşımı, takibi şikâyete bağlı suçlarda yönteme uygun dilekçe verilmemesi gibi durumların tespiti,

c) İsnat olunan eylemin 4483 sayılı Kanun kapsamında kalmaması, disiplin uygulamasını gerektirmesi, görev dışında doğması ve görevle ilgili olmaması, İdarî veya hukukî dava konusu olabilecek nitelikte görülmesi, daha önce aynı konuda kesinleşmiş bir karar verilmiş olması ya da başka kanun kapsamına giren kovuşturmayı gerektirmesi gibi durumların tespiti,

Hallerinde Soruşturma İzni Verilmemesi kararı verilmesi istenir.

II- Soruşturma İzni Verilmesi

Yapılan ön inceleme sonucu, elde edilen bilgiler ve belgeler, o şüphelinin suçlu olduğunu gösteriyorsa Soruşturma İzni Verilmesi kararı verilmesi istenir.

YEDİNCİ BÖLÜM

ÖN İNCELEME RAPORLARININ VERİLECEĞİ MAKAM VE MERCİİLER

Yetkili merciin saptanmasında, memurun suç tarihindeki görevi esas alınır.(4483 s.K.m.3/3)

Ön inceleme raporları;

A- Büyükşehir statüsündeki illerin belediye sınırları içerisinde kalan ilçeler ile diğer İlçe teşkilatlarına mensup, tapu ve kadastro kuruluşlarındaki bütün memurlarla ilgili ön inceleme raporları o ilçe Kaymakamına (4483.S.K. m.3/a ve Danıştay 1.Dairesinin 28.03.2002 tarih ve 2002/28-43 sayılı kararı),

B- İl merkezindeki teşkilatlara mensup bütün memurlarla ilgili ön inceleme raporları o İlin Valisine (4483 s.K.m.3/b,c),

C- Haklarında soruşturma yapılan memurlar birden fazla ve fiilleri itibariyle aralarında iştirak hali mevcut ise ön inceleme raporu, üstün tabi olduğu yetkili mercie (4483 s.K. m.3/son,10),

D- Vekâleten yürütülen görevlerde ise, vekil asıl memuriyeti ile ilgili yetkili mercie değil, vekalet ettiği görevin ilgili bulunduğu yetkili mercie,

E- Kadrosunun bulunduğu il veya ilçeden başka yerde,ancak kadrosunun bulunduğu müdürlüğün görev alanı ile ilgili bir işte geçici görevli bulunan memur hakkında kadrosunun bulunduğu birimin bağlı olduğu yetkili mercie,

F- Kadrosunun bulunduğu il veya ilçeden başka yerde geçici olarak görevlendirildiği müdürlüğün görev alanı ile ilgili bir işte geçici görevlendirilen memur hakkında geçici görevli olduğu yerin yetkili mercie,

Verilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

RAPORLARIN TANZİMİNE İLİŞKİN İŞLEMLER

Raporlarda,ön inceleme veya soruşturma evrakında silinti, çizinti, kazıntı ve çıkıntı yapılmamalıdır. Zorunluluk olursa açıklama yapılması ve altının tarih ve imza ile tasdik edilmesi gerekir.

Rapor, ön inceleme veya soruşturma evrakının her sahifesi ve ön inceleme veya soruşturma evrakına bağlı belgeler ön inceleme veya soruşturma görevlileri tarafından paraf edilecek, raporların son sahifeleri ayrıca imzalanacaktır. Raporların ilgisine göre Örnek- 38/39 kapaklar kullanılacaktır.

Raporun en az üç nüsha olarak düzenlenmesi asildir. Ön inceleme veya soruşturma belge ve kâğıtlarının ise verilecekleri merciilere ve tabi tutulacakları işlemlere göre kaç örnek düzenlenmesi, belge ve kağıtların örneklerinin çoğaltılması gereklerini ön inceleme veya soruşturma görevlileri takdir eder.

Aynı kişi ve konular hakkında hem ön inceleme ve hem de soruşturma raporu düzenlenmesi gerekmiş ise, bu hususlar ön inceleme ve soruşturma raporunun giriş kısımlarında ayrı ayrı belirtilerek bağlantı sağlanır. Suç ve suçlulukta ilişki ve iştirak bulunmadıkça her sanık memur için ayrı ayrı ön inceleme veya soruşturma raporu düzenlenir.

Ön inceleme ve soruşturma raporlarının “B-İSTEM “ bölümünde, ceza hukuku yönünden mutlaka, diğer yönlerden toplanan delile göre sonuç doğuran bir tespit var ise, sonuç ve kanaat belirtilmeli, aynı bölümde önerilerin gereğini takdir edecek merciler ayrı ayrı yazılmalıdır.

Ön inceleme ve soruşturma raporlarının düzenlenişinde rehber mahiyetinde olan ve örnekleri bu yönergede gösterilen rapor formlarında ana başlıklar altında yer alan başlıklardaki ayrıntı ve açıklamalara gerekli olması halinde yer verilir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

DİSİPLİN SORUŞTURMASI

I. Soruşturmanın Konusu

657 sayılı Kanuna göre memur sayılanların 657 sayılı Kanunun 125 nci maddesinde belirtilen işlem ve eylemleri disiplin soruşturmasının konusunu oluşturmaktadır.

II. Soruşturmaya Başlama

Yetkili disiplin amirinin disiplin soruşturması emri veya onayı ile soruşturmaya başlanır.

Disiplin soruşturmasını doğrudan disiplin amirleri kendileri yapabilirler.

III. Muhbir ve Şikâyetçinin Dinlenmesi

Muhbir ve şikâyetçi ifade vermesi için davetiye ile çağrılır ve ifade tutanağı düzenlenir. İfadesine başvurulan kişiye öncelikle ihbar veya şikâyetin kendisi tarafından kaleme alınıp alınmadığı, ihbar veya şikâyet yazısındaki imzasının kendisine ait olup olmadığı sorulur.Daha sonra konuya ilişkin gerekli kanıtlayıcı bilgi ve belge olup olmadığı ile ek ve tamamlayıcı bilgilere ilişkin sorular sorulur.

IV. Tanık, Bilirkişi ve Hakkında Soruşturma Yapılan Kişinin Dinlenmesi

Tanık ve bilirkişiler yeminsiz dinlenir. Tutanak kâtibi bulundurulması zorunlu değildir. Gerekli görülürse konuyu aydınlatmak amacıyla hakkında soruşturma yapılan kişinin ifadesi alınabilir. İfade yazılı olarak veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak alınabilir. Gerekli görülmesi halinde 657 sayılı DMK’nun 130 uncu maddesi uyarınca usulüne uygun savunma da alınabilir.

V. Bilgi ve Belgelerin Temini

Soruşturma sırasında soruşturma görevlisi resmi kayıtları inceleyebilir, onaylı örneklerini alabilir. Ancak belgelerin aslı gerekli olmadıkça alınmaz.

VI. Cezaî Kovuşturmanın Yapılması, Disiplin Soruşturmasına Engel Teşkil Etmemesi

Aynı eylem veya işlem hakkında cezaî soruşturma yapılması disiplin soruşturmasının yapılmasına engel değildir. Aynı eylem veya işlem nedeniyle cezaî soruşturma yapılmış veya yapılmakta ise ilgili belgeler disiplin soruşturması için yeterli görülebilir.

VII. Soruşturma Usulü

Disiplin soruşturmasında bu yönergenin dördüncü bölümünde belirtilen ön inceleme usulü geçerlidir.

VIII. Disiplin Cezalarında Zamanaşımı

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;

A- Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında 1 ay,

B- Memurluktan çıkarma cezasında 6 ay,

İçinde yetkili amirler tarafından soruşturma emri verilip, soruşturmaya başlanılması şarttır. Aksi halde, bu fiil ve halleri işleyenler hakkında ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren yukarıda bahsedilen süreler geçmeden soruşturma emri verilmesi halinde bu süre de dahil, soruşturmanın yapılması, ilgili makamlarca incelenmesi, disiplin kurullarında görüşülüp karara bağlanması ve ilgiliye tebliğ edilmesi işlemlerinin suçun işlendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde sonuçlandırılması zorunludur. Bu sürenin zamanaşımını durduran sebepler hariç geçirilmesi halinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. (DMK.m.127)

IX. Ön İnceleme Konusu Fiilin Disiplin Uygulamasını Gerektirmesi

Disiplin soruşturması emrine göre yapılan soruşturmalar sonucu, beşinci bölümün "I-Soruşturma Raporu Formatı" na uygun olarak soruşturma raporu düzenlenir.

Ancak;ön inceleme sırasında ön incelemeye konu fiilin disiplin cezası uygulamasını da gerektirdiği sonucuna varılırsa, düzenlenen ön inceleme raporunda yapılan tespit ve öngörülen disiplin cezası türü belirtilmek suretiyle disiplin amir veya kurullarınca disiplin soruşturması yapılması önerisinde bulunulur.

Ekler