KolayuyumGiriş yap

İş ve İşlem Kuralları Yönergesi

Yönerge

Tür
Yönerge
Tarih
27.09.2022
Yürürlük
27.09.2022
Son değişiklik
24.04.2023
Durum
Yürürlükte
Seri
Yönergeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı

Yayın tarihi: 24.04.2023

Sürüm no: 10.06

MERKEZİ KAYIT KURULUŞU A.Ş. MERKEZİ KAYDİ SİSTEM İŞ VE BİLİŞİM UYGULAMA İLKE VE KURALLARI YÖNERGESİ

Kaydi sistemde hesap yapısı ve işlem akış süreci esas itibariyle Sermaye Piyasası Kurulu (SPK/Kurul) tarafından belirlenmekte olup, bu düzenleme SPK tarafından çıkarılan “Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Kayıtların Tutulmasının Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ” (Kaydileştirme Tebliği) ile yapılmış bulunmaktadır. Tebliğin öngördüğü hesap yapısı ve işlemleri özetleyen şema aşağıda yer almaktadır. Aşağıda açıklanan ilkeler bu Tebliğin öngördüğü işlem ve prosedürlerin MKS’de ne şekilde uygulanacağının açıklanmasına yöneliktir.

A. GENEL İLKELER

1. MKK üyeliğine ilişkin usul ve esaslar, “Merkezi Kuruluşu A.Ş. Üyelik Yönergesi” ile düzenlenmiştir.

2. Her türlü işlemin üyeler aracılığıyla elektronik ortamda yapılması ve işlemlerin katılımcılar tarafından uzaktan erişimle yürütülmesi esastır. Bu nedenle, üyelerden işlemlere ilişkin basılı belge istenmesi istisnalar dışında söz konusu değildir.

3. Üyelerin MKS’ye bildirimde bulunmaları için uygulama detayları “Elektronik İşlem Esasları” ile ilan edilmiş olan iki farklı yöntem öngörülmüştür.

a. Doğrudan bağlantı ile üye bildirimi (Kullanıcı Ekranları)

b. Sistem entegrasyonu yoluyla bağlantı ile üye bildirimi (Web Services)

4. İhraçcılar dışında kalan üyeler bu iki yöntemden istediklerini tercih etmek imkanına sahiptirler. İhraçcıların ise doğrudan üye bildirimi yöntemini uygulamaları öngörülmüştür.

5. Sistem, kaydileştirilecek tüm sermaye piyasası araçlarının ve bunlara bağlı hakların tutulmasını sağlayan, çoklu para birimi ve çoklu dil mantığında çalışan, hesap yapılarının esnek olduğu, MKK içi ve dışı tüm kullanıcıların kolaylıkla bağlanarak işlem yapabildikleri ve rapor alabildikleri, kesintisiz hizmet sunan ve yüksek güvenlik standartlarına sahip bir yapıdadır.

6. Üyelerin ve MKK çalışanlarının MKS’ye erişimleri ancak PKI (açık anahtar altyapısı) kapsamında nitelikli elektronik sertifikalar vasıtasıyla mümkündür. MKS’ye üyeler tarafından iletilen tüm üye bildirimlerinin elektronik imza taşıması zorunludur. MKS’de işlemler elektronik imza ile birlikte saklanır ve elektronik imza doğrulaması yapılmadan işleme konulmaz. Benzer şekilde MKS tarafından üretilen MKK bildirimlerinin tamamı MKK elektronik imzasını içerir.

7. MKS’de üyelerce oluşturulan kayıtlar giriş ve onay olmak üzere çift aşamalı oluşturulmaktadır. İşlemlerin tek kullanıcıyla tek işleyişte yapılabilmesi, aynı kullanıcıya hem giriş hem de onay işlem yetkisinin verilmesi ile sağlanır.

8. MKS sistemine iletilmiş bütün transfere konu emirler sisteme girmiş emir olarak değerlendirilir.

9. Üyeler tarafından hatalı olarak yapılan işlemlerin iptali ve yeniden düzenlenmesi onaydan önce giriş aşamasında mümkün olup, gerçekleşen işlem için iptal imkanı bulunmamaktadır. Hatalı gerçekleşen bir işlemin prosedürüne uygun olarak ters işleminin yapılması durumunda düzeltme sağlanabilmektedir. Diğer yandan,

a. Kıymet transfer sürecinde parçalı gerçekleşme prensibine göre iletilen virmanların gerçekleşmeyen kısmı gönderen üye tarafından iptal edilebilir.

b. Kıymet transfer eşleştirme sürecinde gönderici veya alıcı taraf talimatları karşı üye onayı aranmadan karşı üyeye bilgi verilerek iptal edilebilir.

c. Alım-satım işlem bilgi düzeltmeleri ancak İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) aracılığı ile işlem düzeltmeleri yoluyla mümkün olacaktır.

10. MKS’ye üyeler tarafından yapılan bildirimlerin,

i. MKS tarafından kabul edilip edilmediği

ii. Emir bazında işlemlerin gerçekleştirilebilir olup olmadığı,

iii. Gönderilen emirlerin kısmen veya tamamen gerçekleştiği,

konusunda MKS tarafından bildirim üretilir. MKS’ye doğrudan bağlantı yoluyla üye bildiriminde bulunan üyelerin işlemlerine ilişkin yukarıda (i) ve (ii) bendinde belirtilen MKS bildirimleri kullanıcı ekranlarına mesaj olarak yansıtılır. Sistem entegrasyonu ile üye bildiriminde bulunan üyelere yapılacak MKS bildirimlerinden yukarıda (i) bendinde belirtilenler yine anlık olarak üye sunucusuna iletilir. Diğer MKS bildirimlerine üye, MKS’de tutulmakta olan MKS bildirim deposundan ulaşılabilir. Oluşturulan tüm MKS bildirimleri 7 gün boyunca saklanır. Her iki tip bağlantı için üyeler bu depodan MKS bildirimlerine ulaşabilirler. 7’nci günün sonunda MKS bildirimleri arşivlenerek saklanır.

11. Sermaye piyasası araçlarının kodlanmasında, imkan bulunduğu ölçüde ortak ve yatırımcı hesap numaralarının belirlenmesinde ve sistemin mesaj altyapısında uluslararası kabul edilmiş kodlama sistemleri kullanılır. Sistemde menkul kıymet kodları olarak ISIN kodları kullanılmakta olup, IBAN kodları ise üye kurumların kullanımının yaygınlaşması halinde kullanıma alınacaktır.

12. Sistemde ileri tarihli ve zamanlı (valörlü) işlemler yapmak mümkündür.

13. MKS’de pay ihraççıları sadece kendi ihraç ettiği araçların Borsada işlem görmeyen kısımlarına ilişkin yatırımcı/ortak bazında kayıt tutabilirken, diğer üyeler hem borsada işlem gören hem de borsada işlem görmeyen kısımlara ilişkin yatırımcı/ortak bazında kayıtları tutabilirler. Pay dışında kalan bütün sermaye piyasası araçlarının yatırımcı\ortak bazındaki kayıtları ihraççı üye dışındaki üyelerde izlenir.

14. MKS’de izlenen kıymetlerin “Adet” bilgilerine ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

a) Pay tebliği kapsamında gerçekleştirilen pay senedi ihraçlarında şirket sermayesinin tamamı kaydileştirilerek, pay senetleri bakiye kayıtları MKS’de nominal değer olarak oluşturulur. (1 adet = TL/Nominal Sermaye) Yabancı Sermaye Piyasası Araçları Ve Depo Sertifikaları İle Yabancı Yatırım Fonu Payları Tebliği kapsamında yabancı para cinsinden ihraç edilen ve kayden izlenen pay senetleri MKS’de 1 adet = 2 Euro Sermaye şeklinde izlenebilmekte olup bu durum söz konusu pay senetlerinin satışı esnasında izahname ile duyurulmaktadır.

b) Devlet ve özel sektör borçlanma araçları, kira sertifikaları, varlığa/ipoteğe dayalı ve varlık/ipotek teminatlı menkul kıymetler ve benzer özellikteki sermaye piyasası araçları için bakiye adedi = nominal değerdir.

c) Yatırım fonları ve borsa yatırım fonları için bakiye adedi = katılım payıdır.

d) Yapılandırılmış ürünler (varant ve sertifikalar) ve gayrimenkul sertifikaları için ihraç edildikleri adet bilgisi bakiye adedi olarak dikkate alınır.

e) Elektronik ürün senetleri (ELÜS) için bakiye adedi = 1 kg. dır

15. MKS nezdinde gerçekleştirilmiş tüm kayıtlar haksahibi, işlem türü, işlemin kaynağı, işleme konu althesap ve işlemi yapan bazında ayrıntılı olarak tutulur. Belirtilen bilgilere ilişkin raporların sistemden alınabilmesi mümkündür.

16. Yatırımcıların iş bu yönergenin yatırımcı hizmetleri ile igili bölümünde belirtilen farklı ortamlardan, hesapları hakkında bilgi almaları ve yatırımcı blokajı koyabilmeleri mümkündür.

17. Başta SPK-BİAŞ Gözetim Sistemi olmak üzere gözetim taleplerinden ve üyelerin ihtiyaçlarından kaynaklanan modelleme ve raporlamalar en hızlı şekilde üretilip sunulabilir.

18. Üyelerin teknik sebeplerle MKS’de işlem gerçekleştirememesi durumunda izlenecek yollar, “Bölüm T-Elektronik İşlem Esasları”nda açıklanmıştır. Teknik olmayan sebepler ile MKS’de işlem gerçekleştiremeyen üyeler, söz konusu işlemlerin MKK tarafından gerçekleştirilmesini talep edebilirler. Söz konusu talep MKS’de işlem yapılamama sebebini ve yapılması talep edilen işlemlerin detayını açık bir şekilde belirtmelidir. MKK tarafından söz konusu işlemlerin aciliyeti, piyasanın genelini etkileme derecesi ve işlemin üye tarafından gerçekleştirilememesinde üyenin ihmal derecesi gibi faktörler değerlendirilerek, işlemlerin MKK tarafından veya söz konusu aksaklığın bir an önce giderilerek üye tarafından gerçekleştirilmesi kararlaştırılır.

19. Yukarıda yer alan hususların dışındaki işlemlerde mevzuatta ve genel olarak mevcut uygulamada yapılmakta olan işlemlerin yapısı esas alınmıştır.

20. MKS’de gerçekleştirilecek işlemlerin, ve bakiye bildirimlerinin uluslararası ödeme ve bilgi iletim sistemi olarak kullanılan Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) kullanılarak gerçekleştirilmesi halinde, ilgili servisler MKK tarafından duyurulur. SWIFT ile gerçekleştirilecek işlemlerde gerekli tanımlamaların yapılması için üyelerin, Business Identifier Code (BIC) bilgisini MKK’ya yazılı olarak bildirimi gerekir. Bakiye raporu alacak üyelerin iletmesi gereken taahhütname örneği web sitemizde Bilgi Merkezi/Formlar bölümünde yer almaktadır.

• MKS’de ISO20022 ve ISO15022 mesaj formatları kullanılmaktadır. Üyeler SWIFT bildirimi istediği mesaj tiplerini MKS’de tanımlar.

• SWIFT işlemleri 07:00 - 21:30 arasında yapılır. Bu saatler dışında iletilen mesajlar sistem açılınca işleme alınır.

21. MKS, resmi tatil ve hafta sonu (Cumartesi, Pazar) dışında normal çalışma iş günlerinde, 8:30-21:00, yarım zamanlı çalışma iş günlerinde, 8:30-16:00 saatleri arasında üye bağlantılarına açıktır. Kurumsal entegrasyon servisleri ile gerçekleştirilen hareket kaydı oluşturmayan işlemler için ilgili sistem saatleri, resmi tatil ve hafta sonu dahil 01:00 - 23:00 arasındadır. Lisanslı depo, yetkili sınıflandırıcı ve yatırım kuruluşu üyelerin ELÜS işlemleri için MKS uygulamasına erişim süreleri tüm bağlantı yöntemleri için haftanın 7 günü (resmi tatiller dahil) 01:00-23:00 arasındadır. Çalışma saatlerinin değiştirilmesi halinde uygun araçlarla üyelere genel duyuru yapılır.

22. Merkezi Kaydi Sistem uygulamasında üyeler adına temsilciler ve entegre sistemler tarafından gerçekleştirilen tüm işlemler ve sorgulamalara ait oluşturulan kayıtlar kaydedilir ve 10 yıl süre ile saklanır.

23. Kuruluşumuz mesai saatleri hafta içi 09:00 - 18:00 saatleri arasında olup, üyelerimizin MKS uygulamalarında yaşadıkları sorun ve veya taleplerine ilişkin bildirimleri, kurumsal web sitemizdeki “İletişim Formu” doldurulmak şeklinde bildirilir. Bildirimlerin alındığına ilişkin cevap dönülme süresi, gün içi mesai saatleri içerisinde maksimum 60 dk. olup, çalışma saatleri dışında iletilen talepler için takip eden ilk iş günü mesai saati başlangıcını izleyen 60 dk. şeklindedir. İlgili süreler taleplerin karşılanması ve veya çözüme ilişkin bilgi verilmesi süreleri olmayıp, çözüme ilişkin ayrıca bildirimler yapılır. Şahsi e-postalara iletilen bildirimler bu kapsamda değerlendirilmez.

B. İSTANBUL TAKAS VE SAKLAMA BANKASI A.Ş.İŞLEVLERİNE İLİŞKİNİLKELER

1. Alım satım işlemlerinin takası ve düzeltme işlemleri, temerrüt, şartlı virman, TEFAS ve ödünç pay piyasası işlemleri MKS ile İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) arasındaki entegre sistem aracılığı ile gerçekleştirilir.

2. Takasbank, MKS uygulamasında hem üye hem de Merkezi Takas Kurumu sıfatına haizdir. Takasbank üye sıfatıyla SPK tarafından uygun görülen yatırımcılar için yatırımcı hesabı açabilir. Havuz hesabı bu yatırımcılar için Takasbank’ın hesap sahibinin vekili sıfatıyla takas ve virman işlemlerini yerine getirmesi için kullanılır. Takas havuz hesabı ise Takasbank’ın vekil sıfatıyla üyelerin takas işlemlerini gerçekleştirmesi için kullanılır.

3. Şartlı virman, Ödünç Pay Piyasası İşlemleri ve Takasbank uygulamalarıyla bağlantılı olarak Takasbank’a verilen teminatların MKS’ye yansıtılması uygulamaları Takasbank ekranlarından başlatılır. Üyelerin, Takasbank ekranları aracılığı ile bu konularda iletmiş oldukları bildirimleri, MKS’ye bildirim sayılacaktır.

4. MKK sisteminde gerçekleştirilecek sermaye artırım, temettü, tasfiye bedeli, şirket birleşme işlemlerinde oluşabilecek denkleştirme ödemesi, itfa ve kupon ve nakit ödemeye konu diğer hak kullanım işlemlerinde Takasbank’tan muhabir banka hizmeti alınır. Söz konusu nakit dağıtım uygulamalarında; yatırımcıların nakit alacakları topluca üye bazında üyelerin Takasbank nezdinde mevcut olan cari hesaplarına Takasbank aracılığı ile aktarılacaktır. Rüçhan hakkı bedelleri, Takasbank nezdinde MKK adına açılmış bulunan ilgili hesaba aktarılacaktır.

5. Takasbank teminat hesaplarında yer alan teminatların, teminata veren üyenin hesaplarının farklı bir üyeye devri halinde, Takasbank tarafından iletilen talimat kapsamında yatırımcının aynı olması kaydıyla teminata ilişkin üye hesap bilgi düzenlemesi yapılır.

C. MERKEZİ KAYDİ SİSTEM FONKSİYONLARI

1. Merkezi Kaydi Sistemde mevcut fonksiyonlar aşağıda listelenmiştir:

• Yetkilendirme İşlemleri

• Hesap Açılışları

• Hak sahibi Bazında Kıymet Devir Virmanları (Serbest Virmanlar)

• Hak sahibi Bazında Kıymet Devir Virmanları (Takas Amaçlı Virmanlar)

• Hak sahibi Bazında Kıymet Devir Virmanları (Şartlı Virmanlar)

• Haksahibi Bazında Temerrüt İşlemleri

• EMKT Sistemi Virmanları

• Rehin/Teminat İşlemleri

• Ödünç Menkul Kıymet İşlemleri

• İhraçcı İşlemleri

• Yatırımcı İşlemleri

• İşlem Yasakları

• Hukuki İşlemler

• Menkul Kıymet Tanımları

• Üye Bilgi Tanımlamaları

D. YETKİLENDİRME İŞLEMLERİ GENEL UYGULAMA İLKELERİ

1. Üyeler, MKS uygulamasındaki iş ve işlemlerini, kendi yetkilendirdikleri MKK temsilcileri aracılığı ile gerçekleştirirler.

2. Üyelerin MKS uygulamasındaki iş ve işlemlerini gerçekleştirmek için yeterli sayıda ve nitelikte temsilciyi belirlemiş olmaları gerekir.

3. Kaydi sisteme ilişkin düzenlemeler uyarınca, mesajların elektronik olarak imzalanması ve güvenli bir biçimde MKS uygulamasına iletilmesi, rapor alınabilmesi ve yetkilendirme gibi işlemlerin yapılabilmesini teminen, temsilcilerin nitelikli elektronik sertifika (NES) sahibi olmaları zorunludur. MKS uygulamasında işlemler, “5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu” kapsamında üretilen NES içeren nitelikli sertifikalarla yürütülmektedir.

4. Online entegrasyon yöntemi ile MKS uygulamasında işlem yapmak isteyen üyelerin, Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcı (ESHS) şirketlerden, Kuruluşlarının tüzel kişilikleri adına minimum üç yıllık olacak şekilde sunucu sertifikası almış olmaları zorunludur.

5. Kullanıcıya ait sertifikanın kullanım süresi dolduğunda veya farklı sebeplerden dolayı kullanıcının sertifika yenileme talebi söz konusu olduğunda, ESHS şirketlerinden yeni bir nitelikli elektronik sertifika temin edilmesi gerekmektedir.

6. Üyeler tarafından MKK temsilcisi olarak tanımlanması talep edilen kişiler için gerekli bilgi ve belgelerin MKK’ya iletilmesi gerekmektedir. MKK nezdinde temsilci olarak ataması yapıldığı halde sertifika temin etmeyen kişilerin, MKS uygulamasında işlem yapmaları mümkün olamamaktadır.

7. Kullanıcı kodları, kullanıcıların tanımlanması aşamasında sistem tarafından oluşturulur. Kullanıcı kodları üye kodunun sonuna 001’den başlayarak üç haneli rakam eklenmesi şeklinde oluşturulmaktadır. Şirket yetkililerinin kullanıcı kodlarının sonunda yer alan üç hane 900-990 arasındaki rakamlardan oluşurken, diğer kullanıcı kodlarının sonunda yer alan üç hane 001- 899 arasındaki rakamlardan oluşur. Sunucu sertifikalarının kullanıcı kodları ise 990-999 arasındaki rakamlardan oluşur.

8. Üyelerin “ana yetkili” (şirket yetkilisi) ve “kullanıcı” (Uygulama yetkilisi) olmak üzere iki farklı tipte temsilcileri bulunmalıdır.

9. Sistemdeki işlem yetkileri, mesaj bazında tutulmakta olup işlemleri gerçekleştirecek olan kullanıcılara bu yetkiler mesaj bazında tanımlanmaktadır. Mesaj bazında yetkisi olmayan bir kullanıcı, kendisine tanımlanmamış mesaj işleviyle ilgili menü adımına ulaşamaz.

10. Genel uygulama olarak MKS’de gerçekleştirilecek işlemler, giriş ve onay olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmektedir.

11. Kullanıcılara yapılacak yetkilendirme işlemi tek tek yapılabileceği gibi, bir kullanıcının sahip olduğu yetkilerin başka bir kullanıcıya toplu aktarımı ve CSV yoluyla aktarımları da mümkün olabilmektedir.

12. MKS’de tanımlanacak mesaj işlevlerinin bir grup halinde ve bir rol başlığı altında tanımlanması da mümkündür. Böylece aynı işlevleri gerçekleştirecek kullanıcılara rol başlığı altında tanımlanmış tüm mesaj işlevlerinin tek seferde tanımlanmasına imkan verilmektedir.

13. MKS uygulamasına temsilci olarak tanımlanan kullanıcılara; “Kullanıcı Yetki Atama”, “Kullanıcı Yetki Geri Alma”, “Şifre Değişimi”, “Yetki Formu Oluşturma” ve “Rapor Mesaj Yaratma” yetkileri sistem tarafından otomatik olarak verilmektedir.

14. MKS uygulamasında yer alan yetkilendirme onay yetkisi, şirket yetkilisine MKK tarafından tanımlanmakta olup diğer temsilciler, şirket yetkilisinin kendilerine tanımlayacağı yetkiler çerçevesinde işlem yapabilmektedir.

15. Şirket yetkilisi, bu yetkilendirme onay yetkisini kullanarak kendi üye kodunda veya üye yetkilendirme yazısı kapsamında işlemlerini gerçekleştirdiği üye kodu ile sisteme bağlı iken sadece kendi üye kodunda tanımlı kullanıcıları için yetkilendirme yapabilir.

16. Üyeler, MKS uygulamasında sahip oldukları mevcut yetkileri ile geçmiş dönemlerde gerçekleştirilen işlemlere yönelik detayları MKS uygulamasından rapor olarak alabilmektedirler.

17. Uygulama yetkilisi ise, üyenin MKS uygulamasındaki operasyonel işlemlerini yerine getirecek temsilcidir.

18. MKS’ye nitelikli sertifika şifresi (PIN kodu) ve MKS şifresi ile bağlanılmaktadır. PIN Kodu, ESHS şirket tarafından kullanıcıya iletilirken, MKS şifresi doğrudan MKS tarafından sağlanmaktadır.

19. Temsilcilerin MKS’ye erişim aşamasında kullanacakları geçici MKS şifreleri, şifre basım yetkisine sahip şirket yetkilisi ve uygulama yetkilisi tarafından verilir.

20. Şirket yetkilisinin geçici MKS şifresi şifre basım yetkisi bulunan başka bir yetkilisi yoksa MKK verilir.

21. MKS şifre basım işleminin üye temsilcileri tarafından teknik veya idari nedenlerle gerçekleştirilememesi durumunda, bu işlemin MKS’de yapılamama sebebinin detayı açık bir şekilde belirtilen taleplerin, internet sitesi üzerinden iletişim formu aracılığı ile MKK’ya iletilmesi gerekmektedir. MKK tarafından söz konusu işlemin aciliyeti, piyasanın genelini etkileme derecesi gibi faktörler değerlendirilerek, üyenin talebi ile MKS şifre basımı MKK kullanıcıları tarafından gerçekleştirilebilir.

22. MKS şifresi 3 kez hatalı girildiğinde kullanıcı işlem durumu “pasif” statüye gelmektedir.

23. Kullanıcı güncelleme yetkisine sahip şirket yetkilisi veya uygulama yetkilisi tarafından kullanıcı işlem durumu “Aktif” olarak güncellenebilir.

24. MKS şifresi 3 kereden fazla hatalı girildiğinde şifre bloke olmaktadır. Bu durumda yeni şifre basımı gerekmektedir.

25. MKS şifre blokesi kaldırıldığında, kullanıcı mevcut MKS şifresi ile MKS uygulamasına bağlanabilmektedir. Kullanıcının mevcut MKS şifresini hatırlamıyor olması durumunda, kullanıcının pasif durumdaki işlem durumu, şirket yetkilisi tarafından kullanıcıya yeni MKS şifresi basılarak aktif hale getirilebilmektedir.

26. Oluşturulacak yeni MKS şifresinin sayı, harf ve simge içermesi gerekmektedir.

27. MKS şifresinin kullanım süresi 90 gün olup, bu süre zarfında da güncellenmesi gerekmektedir.

28. Kullanıcı güncelleme yetkisine sahip şirket yetkilisi ve uygulama yetkilisi gerekli görüldüğü hallerde, MKS uygulamasında tanımlı temsilcilerinin işlem durumlarını “pasif” duruma getirerek sistem girişlerini veya sistemde işlem yapmalarını engelleyebilir.

29. Görevinden ayrılan temsilcilerin, kullanıcı güncelleme yetkisine sahip, şirket yetkilisi ve uygulama yetkilisi tarafından “Temsilci İptali” durumuna getirilmesi gerekmektedir. Bu işlemin teknik ve idari nedenlerle üye temsilcileri tarafından yapılamaması durumunda, üye temsilcilerinin internet sitesi üzerinden ileteceği iletişim formuna istinaden işlem MKK tarafından gerçekleştirilebilir. Üye tarafından “Temsilci İptali” durumundaki bir temsilci kaydının tekrar “Aktif” hale getirilmesi mümkün değildir.

30. Şirket yetkilisi ve uygulama yetkililerinin MKS uygulamasında tanımlı ad-soyad bilgileri yetkileri bulunması halinde üye temsilcileri tarafından güncellenerek onaylanabilmektedir.

31. “MKK Üyelik Yönergesi”nin “İhraççı ve yatırım kuruluşu üyelik şartları”nı düzenleyen 6. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi gereği, üyelerimizin belirtilen yeterli sayıda ve nitelikte personeli bulunmaması durumunda ya da kendi istihdam ettikleri personel ve teknik imkanlarını kullanmak yerine, yetkili kişilerce imzalanmış üye yetkilendirme yazısı ile bildirdikleri başka bir MKK üyesi aracılığıyla MKS işlemlerini yürütmeleri mümkün olabilmektedir.

32. Üye yetkilendirme yazısı gereği yetkilendirilecek üye kullanıcılarına, yetki verilecek üye yada üyelerde yapılacak yetkilendirme işlemi tek tek yapılabileceği gibi, toplu yetki aktarımı ve CSV yoluyla da yapılabilmektedir.

33. Üye yetkilendirme iptali, yetkilendiren veya yetkilendirilen üye tarafından MKK’ya gönderilecek yazılı talimat üzerine gerçekleştirilmektedir. Yetkilendirmenin tarafı olan kuruluşlardan herhangi birinin yetkilendirme uygulamasını sonlandırmayı talep etmesi halinde yetkilendirme tanımlamaları iptal edilir.

E. YATIRIMCI HESAPLARI VE HESAP AÇILIŞ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN İLKELER

1. Yatırımcı hesapları MKS’de üyeler tarafından açılır. Sistemde her yatırımcı için ayrı ve tek bir sicil numarası üretilir. MKS de yatırımcı hesabı açılması üyelerin altında hesap tanımlanması ve tanımlanan hesaba ilişkin kimlik bilgisinin iletilmesi adımlarından oluşur. Sistemde daha önce sicil almamış bir yatırımcının sicil alması ise iletilen kimliğin kontrolü T.C Kimlik/Yabancı Kimlik Numarası ve Vergi Kimlik Numarasının teyit edilmesi sonrasında gerçekleşir.

2. Hesap tanımlanması ilgili üyenin altında yatırımcının sahip olacağı hesap numarasının ve hesap özelliklerinin tayin edildiği aşamadır. Yatırımcı hesaplarının tanımlanması aşamasında aşağıdaki bilgilerin sisteme iletilmesi gerekmektedir.

İletilecek BilgiAçıklamaHesap NumarasıHesap IBAN KoduInternational Bank Acccount Number (opsiyonel)Hesap Açma Neden KoduN: Normal, D: Devir, H: Halka ArzAK Hesap İşlem DurumuS: Geçici İşlem Yapamaz (Giriş var, Çıkış yok)A: Normal İşlem Yapabilir (Giriş var, Çıkış var)P: Kapalı (Giriş yok, Çıkış yok)Hesap Yasaklılık DurumuM: MKK’da geçici işlem yapamazN: Normal işlem yapabilirT: TasfiyeI: İflasK: KimliksizY: İşlem YasağıHesap Sınıfı1: Yatırımcı Saklama Hesabı2: Portföy Yatırımcısı Saklama Hesabı3: Yatırım Fonu Saklama Hesabı4: AK Portföy Hesabı5: Halka Arz Hesabı6: İhraçcı Ortak Hesabı7: Acente Saklamacı İşlem Hesabı8: Yatırım Fonu Saklamacı İşlem Hesabı9: Portföy Yönetim Saklamacı İşlem Hesabı10: Yatırım Ortaklığı Saklama Hesabı11: Yatırım Ortaklığı Saklamacı İşlem HesabıSaklamacı Üye Koduİşlem hesaplarının Saklamacı Üye Bilgisi (7,8,9,11 için)Portföy KoduPortföy Hesabının bağlı olduğu portföy kodu (2,9 için)Yatırım Fonu Takas Üye Kodu3 ve 8 içinYatırım Ortaklığı Takas Üye Kodu10 ve 11 içinHesap TürüTekil, MüşterekTürevHAYIR / VİOP / KASİ / VIOP - KASI / OTC / OTC - VIOP / HEPSİNCMTürev alanı seçildiğinde NCM kodu bildirimi için kullanılır.

3. Hesap tanımlama aşamasında hesap yasaklılık durumu otomatik olarak “Kimliksiz” değeri ile açılır. Kimlik bilgisi iletilmeksizin sadece hesap numarası ile MKS’de işlem yapılması mümkün olmamaktadır.

4. Kimlik iletilmesi için hesabın daha önceden açılmış olması ve daha önce bir kimlik iletilmemiş olması esastır.

5. İletilen kimlik bilgileri yatırımcının uyruğuna (Yerli, Yabancı) ve kimlik tipine (Gerçek, Tüzel, Fon, Yatırım Ortaklığı, Diğer) göre değişmektedir. Bu çerçevede iletilecek zorunlu/opsiyonel bilgiler aşağıda yer almaktadır.

KİMLİK TİPİİLETİLECEK BİLGİLERYerli GerçekZorunlu Alanlar: Mükellef Türü, Ad, Soyad, T.C. Kimlik numarası, Doğum tarihi, Adres türü, ADNKS, Cep TelefonuYerli TüzelZorunlu Alanlar: Mükellef Türü, Unvan, Vergi Numarası, Vergi Dairesi, Adres türü,Ülke, Adres1,İl, İlçe, e-mailOpsiyonel Alanlar: LEIYatırım OrtaklığıZorunlu Alanlar: Mükellef Türü, Unvan, Vergi Numarası, Vergi Dairesi, Adres türü,Ülke, Adres1,İl,İlçe,e-mailOpsiyonel Alanlar: LEIYerli FonZorunlu Alanlar: Mükellef Türü, Unvan, Vergi Numarası, Vergi Dairesi Adres türü,Ülke, Adres1,İl,İlçe,e-mailOpsiyonel Alanlar: LEIYerli Diğer1. Mükellef Türü Tam ise:Zorunlu Alanlar: Unvan, Vergi Numarası, Vergi Dairesi, Adres türü,Ülke, Adres1,İl,İlçe,e-mailOpsiyonel Alanlar LEI2. Mükellef Türü Dar /Boş ise:Zorunlu Alanlar: Unvan, Adres türü,Ülke, Adres1,İl,İlçe,e-mailOpsiyonel Alanlar: Vergi Numarası, Vergi Dairesi, LEIYabancı GerçekVergi Kimlik Numarası seçimi ile iletilecek kimlik bilgileri:Zorunlu Alanlar: Mükellef Türü, Ad, Soyad, Baba Adı, Anne Adı, Kimlik Seri No, Ülke, Doğum Yeri, Doğum Tarihi, Cinsiyeti, Adres türü,Ülke:TR ise: Adres1,İl,İlçe (Ülke:TR değil ise:Adres1,İl)Opsiyonel Alanlar: Vergi No, Mavi Kart Bilgisi Yabancı Kimlik Numarası seçimi ile iletilecek kimlik bilgileri: Mükellef Türü, Ad, Soyad, Yabancı Kimlik Numarası, Doğum tarihi, Adres türü, Ülke:TR ise: Adres1, İl, İlçe (Ülke:TR değil ise:Adres1, İl)Yabancı TüzelZorunlu Alanlar:Mükellef Türü, Unvan, Ülke, Adres türü,Ülke:TR ise: Adres1,İl,İlçe (Ülke:TR değil ise:Adres1,İl)Opsiyonel Alanlar: LEI, Sektör Kodu, Alt Sektör Kodu, Vergi Numarası, Vergi Dairesi,Yabancı FonZorunlu Alanlar:Mükellef Türü, Unvan, Ülke, Adres türü,Ülke:TR ise: Adres1,İl,İlçe (Ülke:TR değil ise:Adres1,İl)Opsiyonel Alanlar: LEI, Vergi Numarası, Vergi DairesiYabancı DiğerZorunlu Alanlar:Mükellef Türü, Unvan, Ülke, Adres türü,Ülke:TR ise: Adres1,İl,İlçe (Ülke:TR değil ise:Adres1,İl)Opsiyonel Alanlar: Vergi Numarası, Vergi Dairesi LEI

6. Yerli gerçek kişi yatırımcılara sicil verilmesi, yatırımcının MKS’ye iletilen MERNİS numarası üzerinden ad, soyad ve doğum tarihi bilgileri dışındaki bilgilerin sisteme otomatik olarak taşınması ile gerçekleşebilir. Yerli ve yabancı tüzel kişiler, yatırım ortaklığı, yatırım fonu niteliğindeki yatırımcıları için sicil numarası sadece vergi kimlik numaralarının teyit edilmesinden sonra oluşturulur.

7. İletilen kimlik bilgileri içerisinde T.C. Kimlik Numarası/Yabancı Kimlik Numarası yer alıyorsa;

a) Kimlik iletilmesi işlemi onaylandığında iletilen (TC Kimlik Numarası/Yabancı Kimlik Numarası, Ad/Soyad, Doğum Tarihi) bilgilerin MERNİS veritabanından on-line olarak kontrolü gerçekleştirilir ve bilgilerin doğru olması durumunda “Sorulacak” yanlış olması durumunda “Red” statüsünü alır.

b) Sorulacak statüsünde bir kimliğin tüm bilgilerinin (iletilen bilgiler dışında tebliğ gereği gereken bilgiler) MERNİS veritabanından getirilmesi ile birlikte mernis statüsü “Kabul” olarak sistem tarafında güncellenir.

c) İletilen T.C. Kimlik/Yabancı Kimlik numarasının MKS veritabanında olması durumunda, iletilen numara, Ad/Soyad ve doğum tarihi bilgisi uyuşuyorsa “Kabul” uyuşmuyorsa “Red” kaydı ile Mernis Statüsü güncellenir.

İletilen kimlik bilgileri içerisinde Vergi Kimlik Numarası yer alıyorsa;

a) Kimlik iletilmesi işlemi onaylandığında iletilen (Vergi Kimlik Numarası/Ad Soyad/Unvan) bilgilerin Maliye Bakanlığı veritabanından on-line olarak kontrolü gerçekleştirilir ve bilgilerin doğru olması durumunda “Kabul”, hatalı olması durumunda “Red” statüsünü alır.

b) İletilen vergi numarasının MKS veritabanında olması durumunda, iletilen numara ile iletilen Ad/Soyad veya Unvan bilgisi uyuşuyorsa “Kabul” uyuşmuyorsa “Red” kaydı ile Maliye Statüsü güncellenir.

8. Kimlik bilgilerinin iletilmesinden sicil verilmesi aşamasına kadar geçen süre zarfında, Vergi Kimlik Numarası ve TC Kimlik Numarası/Yabancı Kimlik Numarası ile MERNİS bilgilerinin teyidinde karşılaşılabilecek durumlar aşağıda özetlenmiştir. Sözkonusu hesaplar, herhangi bir sicil ile “eşleşmemiş” olduğu sürece hareketsiz olmaktadır.

Maliye StatüsüMernis StatüsüHareketsizlik DurumuGirişGirişHesap kimliksiz olduğundan işlem yapılamaz.KabulKabulHesap sicil alacağından hareketsizlikten bahsedilemez.RedRedHesap eşleşmediğinden hareketsizdir.KabulSorulacakHesap eşleşmediğinden hareketsizdir.SorulacakSorulacakHesap eşleşmediğinden hareketsizdir.SorulacakKabulHesap eşleşmediğinden hareketsizdir.RedSorulacakHesap eşleşmediğinden hareketsizdir.

9. Hesabın müşterek olması durumunda tüm hesap sahiplerine ilişkin kimlik bildirimi hesap açılışı sırasında iletilir. Tüm kimliklerin sicil almasından sonra yeni bir kimlik eklenmesi, kimlik iptali ve ortaklık paylarının değiştirilmesi mümkün değildir.

10. Müşterek hesaplarda oran bildirimi dahilinde hak sahipliği söz konusudur. Tüm hak sahiplerinin hak sahipliği oran toplamları %100’ü bulmalıdır.

11. Hesap kimlik bilgilerinde değişiklik olması halinde değişiklik bildirimi, üye tarafından iletilen TC. Kimlik Numarası/Yabancı Kimlik Numarası ile MERNİS veri tabanındaki bilgiler ile MKK sistemindeki kimlik bilgileri güncellenir. Bu şekilde, yatırımcı hesap açılışlarındaki bilgilerin değiştirilmesinde MERNİS/Maliye Bakanlığı veri bankasından yararlanılması yoluyla, bilgilerin doğruluğu güvence altına alınır.

12. MKK sisteminde sicil almış yatırımcı için sadece sicil, ad, soyad/unvan ve adres bilgileri iletilerek yeni hesap tanımlanması mümkündür.

13. MKS’de açılmış olup, herhangi bir sicil ile eşleşmiş hesaplar hareket görmediği sürece iptal edilebilir. Eşleşmiş bir hesabın iptal edilmesi halinde iptal tarihinden itibaren 10 yıl geçmedikçe başka bir yatırımcı için açılması söz konusu değildir.

14. Yatırım fonlarının kaydileştirilmesi döneminde sicil almamış yatırımcı hesaplarına FG (Fon Geçiş) hesap açma nedeni tanımlanmıştır. SPK kararı gereğince 01.01.2007 tarihinden itibaren hesap açma nedeni FG olan hesapların sicil almamış olanlarından fon payı satış (yatırımcı açısından) işlemi yapılabilecek, fon payı alım işlemi yapılamayacaktır.

15. SPK kararı doğrultusunda, BİAŞ bünyesinde Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında (VİOP) gerçekleşecek işlemler için tanımlanmış hesaplar üyelerce MKS de tanımlanacaktır. Bu doğrultuda "Türev” durumu VİOP/ KASİ/ VIOP - KASI / OTC / OTC - VIOP / HEPSİ " olarak tanımlanmış hesaplar için sicil alma sürecinde sicil ve kimlik bilgileri, bildirim mesajı yolu ile sistem tarafından otomatik olarak Takasbank’a iletilir.

16. SPK düzenlemeleri gereğince çeşitli işlemlerin takibi için MKS de hesap açılmadan hesaptan bağımsız sicil numarası aldırılabilmektedir. Hesaptan bağımsız sicil aldırma uygulaması ile oluşturulan sicile ait adres bilgisi kayıtlarımıza irtibat adresi olarak kaydedilmektedir. Ancak ilgili kişinin evvelce alınmış sicili bulunması durumunda adres bilgisi kaydedilmez.

17. IBAN Kodu (International Bank Account Number), ISO 13616 No.lu standarda göre oluşturulmuş Uluslararası Banka Hesap Numarasını temsil ettiğinden, MKS’de sadece bankalar tarafından iletilebilmektedir.

18. Yabancı Merkezi Saklama Kuruluşlarının (YMSK) MKK nezdinde üye olarak, tanımlayacakları hesapların hak sahibi bazında izlenmeyecek şekilde açılması, Kurulca izin verilmesi halinde mümkündür. Bu hesapların hak sahiplerine ilişkin kayıtların MKK nezdinde tutulmadığı belli olacak nitelikte açılması sağlanır. Bu nitelikte tanımlanmış hesaplara atanan sicil hak sahipliğini göstermez. YMSK bu nitelikte tanımlanmış hesaplarda tutulan hak sahipliği bilgilerini, SPK ve/veya MKK tarafından talep edilmesi durumunda, SPK ve/veya MKK’ya sağlamakla yükümlüdür.

19. LEI Kodu (LEI-Legal Entity Identifier) ISO 17442 No.lu LEI standartlarına göre oluşturulmuş Tüzel Kişi Kimlik Kodunu temsil ettiğinden MKS’de tüzel kişilere tahsis edilebilecek olup, genel olarak “Yerli ve Yabancı Gerçek” haricindeki kimlik tipleri için iletilebilmektedir.

E.1- Alt Hesap Kodu Alt Hesap Açık Adı Alt Hesap Kullanım Amacı

1. Yatırımcı hesaplarının açılması ile birlikte aşağıda belirtilen alt hesaplar da sistemde otomatik olarak oluşur.

• HACZ Haciz hesabı : Haczedilen kıymetlerin aktarılıp blokelenmesi.

• HAPS Hapis hesabı : Üyelerin Türk Medeni Kanununun 950 nci maddesi uyarınca hapis hakkına konu edecekleri kıymetleri aktararak bloke etmesi veya rehin/teminat/hapis hakkı dışında ilgili özel düzenlemeler uyarınca üyelerce yatırımcıların bloke edilmesi zorunlu kıymetlerinin aktarılarak bloke edilmesi.

• OPSP ÖPP Talep Blokaj Hesabı : Takasbank Ödünç Pay Piyasası uygulamasıyla bağlantılı ödünç verilecek kıymetlerin aktarılarak blokelenmesi.

• OPTD ÖPP Kapama Blokaj Hesabı : Takasbank Ödünç Pay Piyasası uygulamasıyla bağlantılı olarak ödünç alınan kıymetin farklı bir ödünç işlemine konu olması durumunda Takasbank tarafından blokelenmesi.

• RHNA Rehin Alınan Kıymetler Hesabı: Rehin alınan kıymetlerin rehin alan hesabına aktarılarak blokelenmesi

• RHNV Rehin Verilen Kıymetler Hesabı: Rehin alınan kıymetlerin rehin veren hesap altında saklanarak blokelenmesi.

• SBLK Şartlı Virman Blokaj Alt Hesabı: Şartlı virmana konu kıymetlerin işlem gerçekleşene kadar aktarılarak blokelenmesi.

• SERB Serbest Hesap: Tüm işlemlere açık.

• TAVB Takas Amaçlı Virman Blokajı Alt Hesabı: Satılan kıymetlerin işlem akşamında (Takas süresine kadar) aktarılarak blokelenmesi.

• TEKA Transfer Edilecek Kıymetler Alt Hesabı: Transfer edilecek kıymetlerin transfer gerçekleşene kadar aktarılarak blokelenmesi.

• YBLK Yatırımcı Blokajı Hesabı: Yatırımcı tarafından kıymet hareketinin önlenmesi amacıyla kıymetlerin blokelenmesi.

• TEMS Serbest Temerrüt Alt Hesabı: Acente kurum temerrüt işlemlerinin izlenmesi.

• OPOZ Opoze Alt Hesabı: Opoze kaydı içeren kıymetlerin aktarılarak blokelenmesi.

• ITBK İtfa Blokaj Alt Hesabı: Erken itfa işlemine konu edilecek kıymetlerin işlem gerçekleşene kadar aktarılarak blokelenmesi.

• BRUT Brüt Althesabı: Brüt takas uygulamasında olan kıymetlerin otomatik takas sürecinde kullanılmaktadır.

• PBLK TEFAS İşlem Blokaj Althesabı: Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformunda alım satımı yapılan yatırım fonlarının bloke edildiği hesaptır.

• FBLK BYF Blokaj Althesabı: Borsa yatırım fonu creation/redemption (oluşturma/bozma) işlemlerinde kıymetlerin bloke edildiği hesaptır.

• MBLK Piyalar Arası Aktarım Blokaj Hesabı: Pay Piyasası ve Pay Senedi Repo Pazarı arasında yatırımcıların aynı hesap ve aynı takas gününe ait bir piyasadaki alacakları ile diğer piyasadaki borçlarının kapatılabilmesi amacıyla üyelerin bildirimi doğrultusunda gerçekleştirilen işlemlerde kullanılan alt hesaptır.

• USBL ELÜS Blokaj Alt Hesabı: Elektronik ürün senedi (ELÜS) teslimi veya iptalini gerektiren durumlarda lisanslı depo işletmesi tarafından işlemin onaylanmasına kadar ELÜS lerin bloke olarak tutulacağı alt hesaptır.

• ESBL EMKT Şartlı Virman Blokaj Alt Hesabı : EMKT sisteminde şartlı virmana konu kıymetlerin işlem gerçekleşene kadar aktarılarak blokelenmesi.

• FPBL Piyasalar Arası Aktarım Blokaj : Yabancı merkezi saklama kuruluşuna transfer edilecek menkul kıymetlerin transfer gerçekleşene kadar blokelenmesi.

• TBBL Türkiye Ürün Borsası Blokaj Alt Hesabı : Türkiye Ürün İhtisas Borsası tarafından bildirilen ELÜS satış işlemi nedeniyle takas süresine kadar ELÜS’ün blokelenmesi için kullanılan alt hesaptır.

• ELTB ELUS TÜRİB Bakiye Teyit Blokaj Alt Hesabı : Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nda verilen satış emri doğrultusunda ELÜS varlığını teyiden mudinin hesabındaki ELÜS’ün blokelenmesi için kullanılan hesaptır.

• VTBL Vatandaşlık Blokaj Alt Hesabı : Türk Vatandaşlığına başvuran yabancı yatırımcıların satın almış oldukları mevzuatta belirlenen menkul kıymetlerin ilgili mevzuat çerçevesinde bloke edilmesi için kullanılan alt hesaptır.

E.2- Sistemde Kullanılacak Operasyonel Hesaplar

1. MKS’de üyeler tarafından gerçekleştirilecek işlemlere ilişkin olarak kullanılacak hesaplar bunların kullanım amaçları aşağıda yer almaktadır.

• Yatırımcı Saklama Hesabı (1 sınıflı): Yatırımcı hesabı için kullanılır.

• Portföy Yatırımcısı Saklama Hesabı (2 sınıflı): Portföy Yönetimi Saklama yetkisi olan kurumlarda, yatırımcılarına ait portföylerdeki kıymetlerin, hak sahibi bazında saklanması amacıyla açılan hesaplardır.

• Yatırım Fonu Saklama Hesabı (3 sınıflı): Yatırım fonlarına ilişkin kıymetlerin ilgili fon adına saklanması amacıyla Takasbank tarafından açılan hesaplardır.

• AK Portföy Hesabı (4 sınıflı): Yatırım kuruluşu portföylerinin izlenmesi amacıyla açılan hesaplardır.

• Halka Arz Hesabı (5 sınıflı): Halka arza aracılık eden kurumların halka arz işlemlerini gerçekleştirmek için açtıkları hesaplardır.

• İhraççı Ortak Hesabı (6 sınıflı): İhraççı şirketler tarafından ortakları için açılan ve sadece kapalı payların izlendiği hesaplardır.

• İşlemci - Saklamacı Üye Takas İşlem Hesabı (Takas Amaçlı) (7 sınıflı): Genel ve doğrudan takas üyesi olmayan işlemci ve MKK’da saklamacı olan üyelerin takas işlemlerinin sonuçlandırılması amacıyla genel takas üyesi nezdinde açılan hesaptır.

• Yatırım Fonu Saklamacı İşlem Hesabı (Takas Amaçlı) (8 sınıflı): Yatırım fonlarının portföylerine ilişkin kıymetlerin BİAŞ’da alım satım işlemlerinin yapıldığı yatırım kuruluşları altında açılan hesaplardır. Yatırım Fonu Saklama Hesabı ile bağlantılıdır.

• Portföy Yönetim Saklamacı İşlem Hesabı (Takas Amaçlı) (9 sınıflı): Portföy saklama kuruluşlarının işlemlerine ilişkin kıymetlerin yatırım kuruluşları tarafından BİAŞ’da alım satımının yapıldığı hesaplardır. Portföy Yatırımcısı Saklama Hesabı ile bağlantılıdır.

• Yatırım Ortaklığı Saklama Hesabı (10 sınıflı ): Yatırım ortaklığı portföylerine ilişkin kıymetlerin ilgili yatırım ortaklığı adına saklanması amacıyla Takasbank tarafından açılan hesaplardır.

• Yatırım Ortaklığı Saklamacı İşlem Hesabı (Takas Amaçlı) (11 sınıflı): Yatırım ortaklığı portföylerine ilişkin kıymetlerin BİAŞ’da alım satım işlemlerinin yapıldığı Yatırım Kuruluşu altında açılan hesaplardır. Yatırım Ortaklığı Saklama Hesabı ile bağlantılıdır.

• Ak Takas Havuz Hesabı (12 sınıflı -AKTAH): Takas işlemlerinin tamamlanması amacıyla kullanılan havuz hesaplarıdır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Takasbank Takas Havuz Hesabı (14 sınıflı-TBTAH): Takasbank’ın takas işlemlerini sonuçlandırmak amacıyla MKS’de Takasbank (TVS) üyesi altında otomatik tanımlanan havuz hesabıdır.

• İşlemci - Saklamacı Üye Netleştirme Havuzu (16 sınıflı-Genel Takas Üyesi+NETHVZ): Genel Takas üyesi üzerinden takası gerçekleştirilecek işlemci - saklamacı üye işlemlerinin netleştirilmesi amacıyla kullanılan havuz hesabıdır.

• İhraççı Havuz Hesabı (17 sınıflı -IHRACH): İhraççı kurumun ihraç edilecek menkul kıymetlerini izlenmesi amacıyla açılan havuz hesaplarıdır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• İhraççı Satılabilir Paylar Havuzu (18 sınıflı -IHRACSAT): Yatırım fonu ihraç eden ihraççı tarafından ihraç sonrası yatırım fonu alım satım işlemlerinin izlendiği hesaplardır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Temerrüt Hesabı (19 sınıflı -AKTEMHES):Yatırım kuruluşlarının Takasbank’a karşı olan takas yükümlülüklerini yerine getirmemeleri sonucunda, takas temerrütlerini sonuçlandırmak amacıyla kullanılan Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• YTL Küsurat Hesabı (20 sınıflı -AKYTLHES):YTL düzenlemesi nedeniyle sistemde oluşan virgülden sonraki üçüncü hanedeki bakiyenin aktarılarak izlendiği hesaplardır.

• Takasbank ÖPP Havuzu (21 sınıflı -TBOPH): Takasbank’ın Ödünç Pay Piyasası işlemlerini sonuçlandırmak için MKS’de kullanılan havuz hesabıdır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• AK Hata Portföy Hesabı (22 sınıflı -AKHATAP): Takas işleyişinde sıkıntı oluşmaması için MKK sisteminde tanımsız ve işlemsiz durumda olan hesaplarla ilgili alım-satım işlem sonuçlarının yansıtıldığı havuz hesabıdır. Yatırım kuruluşu kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Kaydi Bilinmeyen Ortak Hesabı (23 sınıflı -KAYDBOH): İhraççı altında bilinmeyen ortak hesabında izlenen fiziki kayıtların sermaye artırım karşılıkları, kıymet iptali, birleşmesi vb. sebeple oluşan kaydi paylarının izlendiği hesaplardır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Fiziki Bilinmeyen Ortak Hesabı (24 sınıflı -FZKBOH): İhraçcı altında Bilinmeyen Ortak hesabında fiziki kayıtların izlendiği hesaplardır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Yatırım Kuruluşu Özel Sektör Tahvili Havuz Hesabı (27 sınıflı-OSTH): Yatırım kuruluşlarının özel sektör tahvili takas işlemlerinin tamamlanması amacıyla havuz mantığında kullanılan hesaplardır Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır. Üyeler tarafından, ilgili hesabın ünvanı: “Üye kodu+boşluk+OSTH” olarak oluşturulup sicil alınması sağlanır.

• Özel Sektör Tahvili Takas Havuz Hesabı (28 sınıflı-OTH): Takasbank’ın takas işlemlerini sonuçlandırmak amacıyla kullanılan havuz hesabıdır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır. Takasbank tarafından, ilgili hesabın ünvanı: “TVS+boşluk+OTH” olarak oluşturulup sicil alınması sağlanır.

• DİBA Depo Hesabı (29 sınıflı - DBDEPO): Devlet İç Borçlanma Araçlarının (DİBA) EMKT işlemlerinde (depo devir gelen ve giden işlemler) kullanılan havuz niteliğinde hesaptır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Fon Depo Havuz Hesabı (31 sınıflı-FONDEPO): Fon işlemlerinde sicil alamamış yatırımcılara ait işlemlerin geçici olarak bildirilmesi için kullanılan havuz hesabıdır.

• TEFAS İşlem Hesabı (32 sınıflı): Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformu işlemlerinde kullanılan havuz hesabıdır. Üye kodu tanımlandığında otomatik açılmaktadır.

• İhraççı Varant Saklama Hesabı (33 sınıflı): Varant ihraççı üyesi adına ve ilgili tebliğ uyarınca ihraç edilen varantlara ilişkin işlemler ve bu kıymetlerin saklanması amacıyla açılan hesaplardır.

• Repo Takas Havuz Hesabı (35 Sınıflı RPTAH): BİAŞ Pay Senedi Repo Pazarı işlemlerinin takası amacıyla kullanılan havuz hesaplarıdır. Üye kodu tanımlandığında otomatik olarak açılır.

• Takasbank Ters Repo Hesabı (41 Sınıflı- TRBLH): Yatırım kuruluşlarının BİAŞ dışında veya BİAŞ de gerçekleştirilmiş olup takası mevcut takas süreci dışında yapılacak repo işlemleri karşılığı kıymetlerin bloke edileceği hesaptır. MKS’de Takasbank tarafından açılır.

• Lisanslı Depo İşletmesi Havuz Hesabı (43 sınıflı LDH): Elektronik ürün senedi ihraç ve iptal işlemlerinde kullanılmak üzere açılan havuz hesaplarıdır.

• Yabancı Saklama Global Hesabı (46 sınıflı): Yurtdışında yerleşik hak sahiplerine ait sermaye piyasası araçlarının izlendiği havuz niteliğindeki hesaptır.

• Yurt Dışı İhraç İşlemleri Hesabı (47 sınıflı): Yurt dışında gerçekleştirilen ihraç işlemlerine ilişkin kullanılan saklama hesabıdır.

• Takasbank Merkezi Karşı Taraf Takas Hesabı-TBCCP (48 sınıflı): Takasbank’ın Merkezi Karşı Taraf olarak takas işlemlerinin gerçekleştirilmesinde kullandığı hesaptır.

• Takasbank Takas Hesabı-TBNCC(49 sınıflı): Takasbank’ın Merkezi Karşı Taraf olmadığı menkul kıymetlerin takasına ilişkin kullandığı hesaptır.

• Takasbank Üye Temerrüt Hesapları- DFXXX (50 sınıflı): Temerrüt işlemlerinin sonuçlanmadığı durumda, yükümlülüğünü yerine getiren üyelerin kıymetlerinin gün sonunda aktarıldığı ilgili üye kodunu da içeren hesaptır.

• OSBA MKT Üye Temerrüt Hesabı - FIDFCCBBXXX (51 Sınıflı) : Takasbank tarafından OSBA’lara ilişkin Merkezi Karşı Taraf olunan kıymetlerin takas işlemlerinin sonuçlanmadığı durumda, kıymet yükümlülüğünü yerine getiren ancak alacağını alamayan üyelerin kıymetlerinin gün sonunda aktarıldığı ilgili üye kodu ile bağlantılı hesaptır.

• OSBA MKT Olunmayan Kıymetler Üye Temerrüt Hesabı - FIDFNCOSXXX (52 Sınıflı) : Takasbank tarafından OSBA’lara ilişkin Merkezi Karşı Taraf olunmayan kıymetlerin takas işlemlerinin sonuçlanmadığı durumda, kıymet yükümlülüğünü yerine getiren ancak alacağını alamayan üyelerin kıymetlerinin gün sonunda aktarıldığı ilgili üye kodu ile bağlantılı hesaptır.

• Pay Repo Üye Temerrüt Hesabı - FIDFCCPRXXX (53 Sınıflı) : Pay Repo işlemlerine ilişkin takas işlemlerinin sonuçlanmadığı durumda, kıymet yükümlülüğünü yerine getiren ancak alacağını alamayan üyelerin kıymetlerinin gün sonunda aktarıldığı ilgili üye kodu ile bağlantılı hesaptır.

• Takasbank Pay Repo Takas Havuz Hesabı - TRTAH (54 Sınıflı) : Pay Senedi Repo Pazarına ilişkin takas işlemlerinin sonuçlandırılması amacıyla kullanılan, Takas İstanbul nezdinde açılmış havuz hesabıdır.

• OSBA MKT Olunmayan Kıymetler Takasbank Takas Havuz Hesabı - OTHNC (55 Sınıflı) : Merkezi Karşı Taraf olunmayan OSBA’ların takas işlemlerinin sonuçlandırılması amacıyla kullanılan, Takasbank nezdinde açılmış havuz hesabıdır.

• Pay Piyasası MKT Olunmayan Kıymetler Üye Takas Havuz hesabı-AKNCH (56 Sınıflı): Pay piyasasında Merkezi Karşı Taraf olunmayan kıymetlere ilişkin takas işlemlerinin tamamlanması amacıyla üyeler nezdinde kullanılan havuz hesaplarıdır.

• Pay Piyasası MKT Olunmayan Kıymetler Üye Temerrüt Hesabı - EQDFNCHSXXX (57 Sınıflı): Pay Piyasasında Merkezi Karşı Taraf olunmayan kıymetlere ilişkin takas işlemlerinin sonuçlanmadığı durumda, kıymet yükümlülüğünü yerine getiren ancak alacağını alamayan üyelerin kıymetlerinin gün sonunda Takasbank nezdinde tutulduğu ilgili üyeler ile bağlantılı hesaplardır.

E.3- Vekil Bilgi Tanımlama İşlemleri

SPK’nın aldığı karar doğrultusunda, vekalet bilgilerinin MKS üzerinden takip edilmesi sağlanmaktadır. İlgili tanımlamalar aşağıdaki kurallar doğrultusunda gerçekleştirilebilmektedir:

1. Müşterilerinin vekalet bilgilerinin iletilmesi aşamasında vekilin, SPK’nın Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Kayıtların Tutulmasının Esasları Hakkında Tebliği gereğince sicil numarasının MKK’ya bildirilmesi zorunlu tutulmuştur. MKK nezdinde sicili bulunmayan vekillerin bildirimi ise ancak Tebliğ’in 2 nolu ekinde belirtilen bilgilerin MKK’ya iletilmesi suretiyle vekil için sicil alınması sonrasında gerçekleştirilmektedir. Bu süreçte vekilin MKK nezdinde bir yatırımcı hesabı bulunması zorunluluğu aranmamaktadır.

2. Vekalet konuları “1-Hesap Açım, 2-Alım Satım, 3-Diğer” olarak bildirilmekte olup, birden fazla seçenek ile bildirim iletilebilmesi mümkün olmaktadır. Vekil olarak sadece gerçek kişiler bildirilmektedir.

3. Herhangi bir kaydın iptal edilmesine veya güncellenmesine imkan verilmekte, ancak bu durumda açıklama yazılması zorunlu tutulmaktadır.

E.4- Nitelikli Yatırımcı İşlemleri Takibi

SPK tarafından alınan karar doğrultusunda, nitelikli yatırımcıların diğer yatırımcılardan ayrı olarak izlenebilmesi amacıyla, Yatırım Kuruluşları tarafından nitelikli yatırımcılardan alacakları beyan çerçevesinde MKS de nitelikli yatırımcı tanımlaması yapılabilmektedir. Nitelikli yatırımcı işlemlerinin takibinde;

1. Bir yatırımcının MKS kayıtlarına göre nitelikli yatırımcı addedilebilmesi için üye kurumlardan birinin bildirimi yeterli kabul edilmekte, bildirimi yapan kurumlar dışındaki kurumların, söz konusu yatırımcı adına kendilerinde açılmış hesap bulunması kaydıyla, bu yatırımcının nitelikli yatırımcı olarak görebilmelerine imkan verilmektedir.

2. Nitelikli olduğu bildirilen yatırımcının tüm tekil hesapları nitelikli yatırımcı hesabı olarak MKS kayıtlarında yer alır. Müşterek hesaplarda ancak, hesap sahibi tüm kişilerin nitelikli yatırımcı olduklarına dair bildirimin MKS’ye iletilmesi halinde ilgili müşterek hesaplar nitelikli olarak addedilir.

3. Nitelikli yatırımcı özelliğinin kaybedilmesi durumunda, herhangi bir üye tarafından iletilen bildirim doğrultusunda, söz konusu yatırımcı bilgisi nitelikli yatırımcı listesinden silinir. Nitelikli yatırımcı olarak kabul edilen bir yatırımcı için işlem yapılmadan önce tüm kurumlar tarafından söz konusu raporun kontrol edilmesi yükümlülüğü Yatırım Kuruluşlarına aittir.

E.5- Üyelerarası Toplu Hesap Aktarımı

MKS’de bir üye nezdinde oluşturulmuş kayıtların, diğer bir üyeye toplu bir şekilde aktarımının gerekmesi halinde, Kurum talepleri ile bağlantılı toplu aktarım sağlanabililir. Söz konusu aktarım sürecinde uygulamalar aşağıda yer alan esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.

E.5.1 - Hesap Tanımlamaları

1. Üye tarafından yazılı olarak ve elektronik ortamda iletilen kapalı olmayan hesapların diğer üye nezdinde aynı sicil bilgileri ile açılması sağlanır. Bildirilen hesap, devralan üye nezdinde tanımlı ise ilgili hesaplar için hesap tanımlama süreci işletilmez. Çakışan hesaplar için (sicil bilgileri farklı) MKS’de hesap numarası değişim işlemi gerçekleştirilecek ise MKK’nın bilgisi dahilinde yapılmalıdır.

2. Devrolan üyede tanımlanmış Portföy yatırımcı saklama (2 sınıflı) hesapları portföy kodları devralan üyede mevcut olsa da hesaplar aynen açılır. Portföy Yönetim İşlemci Saklamacı hesaplarının (9 sınıflı) portföy kodları devralan üyede mevcutsa ilgili hesaplar açılmaz.

3. Her iki üyede (Devaralan-Devrolan) aynı takas üye kodlu Yatırım Fonu İşlemci Saklamacı (8 sınıflı) ve Yatırım Ortaklığı İşlemci Saklamacı (11 sınıflı) hesapları bu sürece konu edilmez.

4. Tanımlancak hesaplar içerisinde AK Portföy hesapları (4 sınıflı ) bulunması halinde, söz konusu hesaplar üyenin kendi portföyüne ait tanımlama içerdiğinden, devralan üyede 1 sınıflı Yatırımcı Saklama Hesabı olarak açılmaktadır.

5. Hesap açım nedeni “Devir” olarak belirtilir. “FG” durum kodlu hesaplar “FG” olarak aktarılır.

6. Devrolan üyede hesapların türev durumu hangi özellik ile tanımlı ise, devralan üyede de aynı özellik ile açılır. Takasbank sisteminde yapılacak tanımlama için devralan üyenin Takasbank düzenlemeleri doğrultusunda hareket etmesi gerekmektedir.

7. Hesap açım tarihi, kimlik bildirim tarihi ve hesapların eşleşme tarihi “devir tarihi” olarak kaydedilir.

8. IBAN bilgisi, banka bazında format içerdiğinden farklı üyeye aktarımda, yeni açılan hesaba yansıtılmaz.

E.5.2 - Bakiye Aktarımları

1. Kıymet sınıfı bazında bakiye aktarımı mümkündür. Üye talebinde belirtilmelidir.

2. Devrolan üye altındaki üye tarafından bildirilen hesaplara ilişkin ilgili bakiyeler, alt hesap ve ektanım detayları korunarak devralan üyeye aktarılır.

3. Devralan üye nezdinde aktarılacak hesap ile sicil bilgileri aynı olmayan hesapların bakiye aktarımı gerçekleştirilmez.

4. Aktif rehin/haciz kaydı olan hesaplar için geçmiş rehin ve hacze ilişkin tüm hareketlerin aktarımı sağlanır.

5. Aktarım hareketleri “HDTRN” talimat koduyla gerçekleştirilir. Hareket raporlarından ilgili talimatla yapılan işlemler izlenebilir. İlgili işlem “Hesap Devri” açıklaması ile yer alır.

6. Hareket tarihi aktarımın yapıldığı tarih olarak atılır.

7. Üyelerce iletilmiş, devrolan üyenin gönderen ya da alıcı olduğu valör ve bakiye bekleyen talimatlara ilişkin herhangi bir müdahale yapılmaz.

8. Devrolan kurum tarafından MKK üyesi olan diğer kurumlarda oluşturulmuş rehin ilişkisinde kıymet hareketi olmaksızın rehin işlem kayıtlarında Toplu Hesap Aktarımı nedeniyle devrolan üye koduyla rehin çıkışı ve devralan üye koduyla rehin girişi şeklinde kayıtlar oluşturulur. İlgili işlemler üyelerce rehin işlem raporlarından raporlanır. İlgili işlem “Hesap Devri” açıklaması ile yer alır.

9. İlgili haciz kayıtlarının devralan üye tarafından raporlanabilmesi, kurum kullanıcılarının ve MKK kullanıcılarının yaptığı işlemlerle sınırlı olduğundan mevcut kayıtlardaki devrolan kurum kullanıcı bilgisi devralan kurumca bildirilecek kullanıcı koduyla güncellenir.

10. Hareket kaydı haciz alt hesapları arasında oluşturulacak HDTRN talimatıyla raporlanacaktır. Haciz izleme ekranı ve haciz işlem raporlarında ilgili yatırımcının devrolan kurumdaki tüm aktif haciz işlem bilgileri devralan kurum tarafından izlenebilir olacaktır. Devrolan üye haciz hesabından çıkışın gösterildiği kayıtta mevcut hacizli bakiye, aktarım nedeniyle tek bir kayıt şeklinde raporlanır. İlgili işlem “Hesap Devri” açıklaması ile yer alır.

11. Devrolan üyede gerçekleştirilmiş vekil, içsel bilgi, fiili dolaşımda olmayan ortak bilgisi, oy hakkı bilgisi, brüt temettü, nitelikli yatırımcı tanımlamalarına ilişkin herhangi bir aktarım gerçekleştirilmez.

F. KIYMET VİRMANLARI VE VİRMANA İLİŞKİN İLKELER

1. MKS nezdinde kaydi sermaye piyasası araçlarının hesaplararası transferi (virmanı) üyeler tarafından yerine getirilir.

2. Yatırımcı hesapları arasında yapılan virmanlarda üyelere ait havuz hesapları kullanılmaz.

3. Ödeme karşılığı olmayan virmanlar merkezi kaydi sistem içinde gerçekleşir. Ödeme karşılığı virmanlar (şartlı virman) için Takasbank’tan servis alınmaktadır.

4. MKK nezdinde izlenen DİBA’larin TCMB - EMKT sistemine aktarımı üyeler tarafından MKS’ye iletilen talimatlarla gerçekleştirilir.

F.1 - Virman Türleri

1. Serbest Virman (SV - Free Of Payment Transfer): Devir, ödünç verme ve hibe etme gibi çeşitli nedenlerle kişinin aynı üye veya başka üye nezdinde kendisine veya başkasına ait hesaplara nakit veya sair bir karşılık ve şarta bağlı olmaksızın aktarım yapması anlamındadır.

2. Alım Satımdan Kaynaklanan Takas Amaçlı Virman (TAV): Haksahibinin veya üçüncü bir kişinin yapmış olduğu alım-satımlardan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri nedeniyle MKK nezdindeki Yatırım Kuruluşu /Takasbank Havuz hesapları ile yatırımcı hesapları arasında aktarım yapılması anlamındadır.

3. Ödeme Karşılığı Virman (DVP-Şartlı Virman): Hak sahibinin ödeme karşılığı virman talebinin yerine getirilmesidir.

4. EMKT Sistemi Virmanları: TCMB nezdinde izlenen DİBA’ların MKK nezdinde hak sahibi bazında takibi amacıyla, MKS’de hak sahipleri hesaplarına/hesaplarından EMKT sisteminde aktarımı anlamındadır.

5. Kıymet Transfer Eşleştirme İşlemleri: Kıymet transfer işlemine ait gönderen ve alan tarafların ilettiği talimatların MKS’de eşleştirilmesi ve sonrasında transfer işleminin yapılması sağlanmaktadır. Talimatlar MKS ekranı, (CSV) dosya aktarımı, SWIFT ağı ile iletilebilir. İşlemler “SERB” alt hesaplar arası gerçekleşir. Yatırım Kuruluşu üye tipleriyle işlem yapılabilir.

F.2 - Serbest Virmanlar

1. Serbest Virmanlarda işlem bazında ayırım yapılacak olup kaynak bazında izleme yapılabilmesine imkan verecek uygulamalar mevcuttur. Bu çerçevede, özellikle SV türü virmanlarda kullanılmak üzere doğrudan virman ve karşı üye onaylı virman olmak üzere iki değişik virman uygulaması mevcuttur.

2. Gönderen üyenin karşı üyenin yatırımcı hesabına karşı üyenin herhangi bir müdahalesine gerek kalmaksızın virman yapabilmesi doğrudan virman olarak adlandırılmaktadır. Doğrudan virman işlemlerinde üç değişik yöntemle virman yapılması mümkündür:

a) Virman yapılabilmesi için hesap no girilmesinin yeterli olması.

b) Hesap no girilmesi ve sistemin ad-soyad bilgisini ekrana getirmesinin ardından virman yapılması, hata olduğunda düzeltmenin gönderen kurum tarafından yapılması.

c) Hesap no ve ad-soyad (veya sicil no) bilgisinin girilmesi ve üye yetkilisi kontrolü hata olduğunda düzeltmenin gönderen kurum tarafından yapılması.

3. Gönderen üyenin karşı üyenin onayı sonrası yatırımcı hesaplarına virman yapabilmesi karşı üye onaylı virman olarak adlandırılmaktadır. Karşı üye onaylı virman işlemlerinde üç değişik yöntemle virman yapılması mümkündür:

a) Virman yapılabilmesi için hesap no girilmesinin ve alıcı üyenin onayının yeterli olması.

b) Hesap no girilmesi ve sistemin ad-soyad bilgisini ekrana getirmesinin ardından alıcı kurum onayıyla virman yapılması, hata olduğunda düzeltmenin gönderen kurum tarafından yapılması.

c) Hesap no ve ad-soyad (veya sicil no) bilgisinin girilmesi ve karşı üyenin kontrolünün ardından alıcı kurum onayıyla virman yapılması, hata olduğunda düzeltmenin gönderen kurum tarafından yapılması.

4. Gönderen üyenin, karşı üyenin yatırımcı hesaplarına doğrudan virman yapabilmesi ya da gönderen üyenin karşı üyenin onayı sonrası yatırımcı hesaplarına virman yapabilmesi karma virman (doğrudan ya da karşı üye onaylı) olarak adlandırılır. Virman yapılabilmesi için karşı kurum hesap numarası girişi zorunludur. Virmanlanacak hesap için ad-soyad bilgisi girilmiş ve sistem kayıtları ile tutarlı ise işlem doğrudan virman şeklinde gerçekleşir. Ad-soyad bilgisi hatalı ya da sadece hesap numarası girilmiş ise işlem karşı üye onaylı virman şeklinde gerçekleşir. Hesabına virman gelen kurum hesaba ilişkin düzenleme yapamayıp işlemi onaylabilir ya da reddeder.

5. Karma virman politikası taraflardan birinin TVS olması halinde tanımlanabilir. Üyeler tercihleri doğrultusunda transfer politikalarından en az biri tanımlı olma koşulunu gözeterek karşı üyeye uygulamak istedikleri transfer politikalarını belirleyebileceklerdir. Her üye diğer alternatiflerden bir ya da birkaçını üyeler bazında tanımlayabilir. Böylece, herhangi bir virman yapan üye karşı üye kodunu girdiği anda karşı üyenin hangi alternatif doğrultusunda virman işleminin yapılmasını istediğini öğrenip, ekranları ona göre kullanabilir. Üyelerin diğer üyelerden hangi tür virman kabul edeceklerine ilişkin olarak virman politikaları belirlemeleri gerekmektedir. Belirlenen virman politikalarında yapılacak değişiklikler ancak bir gün sonra geçerli olur.

6. Kıymet Transfer Politikaları ekranından tanımlanan doğrudan kıymet transfer politikası uygulaması Kıymet Transfer Alıcı Yatırımcı Politikaları menü adımı kullanılarak belirlenecek yatırımcı hesapları için uygulama dışı bırakılabilecektir.

7. Doğrudan transfer ve karma transfer tipinde doğrudan gerçekleşen üyeler arası virman işlemlerinde son saat 18:30 olarak belirlenmiştir.

8. Son saat sonrası yapılan karma transfer tipi seçili kıymet transferleri isim/ünvan/sicil doğrulaması yapılmadan karşı üye onayına düşürülerek işlemin gerçekleşmesi için mutlaka karşı kurumun onayı aranacaktır. Üyelerin son saat sonrası doğrudan transfer göndermeleri halinde ise ilgili talimatlar hata alarak gerçekleşmeyecektir.

F.3 - Virman İşlem İlkeleri

1. Giriş yapılmış virman emirlerinin virman geçerlilik tarihi geçene kadar gönderen kurum onay kullanıcısı tarafından onaylanması mümkündür.

2. Kıymet transferi ancak yatırımcının SERB, YBLK ve TAVB alt hesaplarından mümkün olmaktadır. YBLK hesabından transfer yapılabilmesi için alan hesabın müşterek ya da tekil, aynı yatırımcılara ait olması gerekir. Yatırımcıların YBLK hesabından SERB hesaba çıkışı sadece yatırımcı tarafından WEB veya IVR kanalı ile yapılabilecektir. Vefat eden yatırımcıların hesaplarında bulunan kıymetlerin YBLK alt hesabından SERB alt hesabına aktarımı için varisler tarafından yazılı talep iletilir.

3. Doğrudan virman dışındaki kıymet devir işlemlerinde kıymetler yatırımcının serbest (SERB) alt hesabından transfer edilecek kıymet (TEKA) alt hesabına virmanlanır.

4. Devir işleminin gerçekleşmesinden sonra işlemler gönderen ve alıcı üyeler tarafından ilgili raporlardan izlenebilir.

5. Gerçekleşmemiş talimatlar veya kısmi gerçekleşmiş talimatların kalan kısmı, gönderen üye tarafından iptal edilebilir. İşlem alıcı üye onayına sunulmamışsa sadece gönderen üyeye, alıcı üye onayına sunulmuş ise hem gönderen hem alıcı üyeye işlemin iptal edildiği bilgisi raporlardan izlenebilir.

6. Gerçekleşmiş virmanların hatalı olması dumunda virmanı gönderen kurum tarafından geri transfer talebi iletilebilecek, karşı kurumun ilgili bildirimi onaylaması ile gerçekleşen kısım için ters virman kaydı oluşacaktır. Söz konusu talep, güncel tarih -7 güne kadar girilen transferler için iletilebilir.

7. İleri valörlü talimatlar kabul edilir. Devlet iç borçlanma araçları (DİBA) virmanlarında ileri valörlü talimat iletilemez.

8. Virman girişi sırasında transfer nedeni bildirimi zorunludur. Seçilebilecek transfer nedenleri; Devir, Hibe, Bist İşlemleri, Halka Arz Amaçlı, Lot Altı Alım/Satım, Miras, Ödünç, Ödünç İadesi, Mevzuat Nedeniyle Aktarım,Teminat ve Teminat İade şeklinde belirlenmiştir.

9. Virman talimatlarında talimat öncelikleri değiştirilebilir ve üyelerin belirleyeceği öncelikler esas alınır. Önceliği aynı olan virman talimatları gerçekleştirilirken (takas amaçlı ve şartlı virman talimatları dahil) zaman önceliği dikkate alınmaz, sistem tarafından ilk dikkate alınan talimat gerçekleştirilir.

10. Kıymet sınıfı bazında küsuratlı işlem kontrolü yapılmakta olup, yatırım fonu, özel sektör borçlanma araçları, varlığa/ipoteğe dayalı menkul kıymetler, varlık/ipotek teminatlı menkul kıymetler, gayrimenkul sertifikaları yapılandırılmış ürünler, sertifikalar, elektronik ürün senetleri, yabancı sermaye piyasası araçları ve DİBA virmanlarında küsüratlı işlem yapılamamaktadır.

11. Son saat uygulaması vardır. Son saate kadar gerçekleşmeyen talimatlar iptal edilmektedir.

12. Başlangıç saat uygulaması vardır. Başlangıç saatine kadar talimat işleme konulmamaktadır.

13. Talimata geçerlilik tarihi verilebilmektedir. Talimat işlem tarihinden geçerlilik tarihi sonuna kadar aktif olarak sistemde durmakta bakiye müsait olduğunda işlem gerçekleşmektedir.

14. Talimat transfer emrini ileten üyenin tercihine göre parçalı olarak gerçekleşebilmektedir. Bağlam kaydı ile izlenen payların transferinde parçalı gönderim sözkonusu değildir. Takas Blokajına Alma (YBSAB) ve Takas Blokajına Alma Brüt (BTSAB) talimatlarının parçalılık durumları OR28 Talimat Öncelik Değiştirme ekranlarından güncellenebilir.

15. Talimat üzerindeki miktar Talimat tarihinde, Valör Tarihinde veya Bulduğun Anda seçenekleriyle talimat tarihinde, valör tarihinde veya talimat tarihinden itibaren valör tarihine kadar ilk bakiye bulunduğu anda yatırımcının Transfer Edilecek Kıymetler Alt hesabında (TEKA) blokeye alınabilmektedir.

16. Talimat üzerindeki miktar parçalı olarak yatırımcının TEKA hesabında blokeye alınabilmektedir.

17. İletilen kıymet transfer talimatları için işlemin parçalı olarak gerçekleşmesinin ancak işleme konu bakiyenin, talimat adedinin %1’ine ulaşması şartına bağlı olarak (kalan son bakiye hariç) gerçekleşmesi mümkün olmaktadır.

18. Transfer politikaları’nın kabulü ve yatırımcı ad/soyadının görüntülenmesi üye bazında parametriktir. Üye, hangi üyeden transfer politikası ve kontrol stratejisini kabul ettiğini veya hangi üyenin kendi yatırımcı ad/soyadını görebileceğini belirleyebilmektedir.

19. Talimat bakiye yetersiz olsa da gönderen üye tarafından onaylanabilmektedir. Gönderen yatırımcının hesabına talimata konu olan kıymet geldiğinde otomatik olarak işleme konulmaktadır.

20. DBDEPO hesaplarından/hesaplarına üyelerarası kıymet transfer işlemleri yapılamaz

21. Virman işlemlerinde transfer nedeni “teminat” seçilmesi durumunda gönderen yatırımcının e- CAS abonesi olması zorunludur.

22. 26.08.2021 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında zamanaşımına uğrayan emanet ve alacakların Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) emaneten devredilmesine ilişkin, YTM koduyla üye tanımlanmış olup işlemler, Takas ve Saklama Bankası A.Ş. tarafından yönlendirilmektedir. MKS’de YTM altında tanımlanacak hesaplara/hesaplardan yapılacak kıymet transfer işlemlerinde, alan veya gönderen üyenin YTM olması ve Transfer Nedeni “11 Mevzuat Nedeniyle Aktarım” seçilmesi durumunda;

• İşlemlerin sicil numarası aynı olan hesaplar arasında gerçekleşmesi,

• Kimliksiz Hesaplar için transfer yapılabilmesi, söz konusu olmaktadır.

23. SPK’nın “Paya Dayalı Kitle Fonlaması Tebliği” kapsamında, girişimciler veya girişim şirketlerinin ortaklarının payları; kampanya sürecinin başladığı tarihi takip eden 3 yıl içerisinde miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri, veya cebri icra nedeniyle yapılacak devirler ile girişimciler veya girişim şirketi ortaklarının nitelikli yatırımcılara ya da kendi aralarında yapacakları devirler hariç olmak üzere devre konu edilmeyecektir. Paya dayalı kitle fonlaması yoluyla fonlar karşılığı çıkarılacak paylardan pay devir kısıtı bulunan paylar "KF" ek tanımı ile izlenir. Söz konusu kaydi paylarda kıymet transfer işlemi yapılması için yatırım kuruluşları veya ihraççı şirketler Kuruluşumuza yazılı talepleri ile aşağıda yer alan dayanak tevsik edici belgeleri iletir.

- Devir ve Temlik Sözleşme Bilgileri,

- Devreden tarafından verilecek muvafakatnâme,

- Devralan ve Devreden taraflara ait detay bilgiler

Başvuru çerçevesinde Kuruluşumuzca söz konusu payların ek tanımları güncellenir. Ek tanım güncellemesi sonrası ilgili üye tarafından transfer işlemi gerçekleştirilerek MKK’ya bilgi verilir, MKK söz konusu payların ek tanımlarını yeniden "KF" olarak günceller.

24. Takasbank nezdinde bulunan ve repo işlemleri karşılığı kıymetlerin bloke edilmesi amacıyla kullanılan 41 Sınıflı-TRBLH hesabına kıymet transfer işlemi sadece yatırım fonu kıymet türleri için yapılabilir.

F.4 - Takas Amaçlı Virman (TAV) Alım Satım İşlemlerinin Sonuçlandırılması

1. Borsa’da Pay Piyasasında gerçekleşen işlemlere ve Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’ndan doğan pay yükümlülüklerine ilişkin T günü akşamı Takasbank’tan alınan müşteri bazında net/brüt işlem sonuçları üyelerce kontrol edilerek, onaylanması halinde yatırımcıların borçlarına konu menkul kıymetler üyelerin takas amaçlı virman blokaj tercihlerine göre yatırımcıların takas amaçlı virman blokaj hesaplarına sistem tarafından otomatik veya üyeler tarafından manuel olarak aktarılır. Bakiye bulunmayan hesaplarda ise menkul kıymetler bakiye oluştukça sistem tarafından otomatik (tercih edilmişse) olarak takas amaçlı virman blokaj hesabına aktarılır.

2. MKS’ye tanımlanmamış, hareketsiz, işlemde olmayan yatırımcı hesaplarıyla ilgili alım-satım işlem bilgileri MKS’de yatırım kuruluşları için oluşturulmuş olan hatalı portföy işlem hesabı sınıflı “AKHATAP” hesabına aktarılarak, hesaba ilişkin tüm hareketler ilgili kurumlara raporlanacaktır. Takas üyesi olmayan işlemci kuruluş . hesaplarından yapılan ve hata alan kayıtlar için işlemler, alım satım işlemini gerçekleştiren yatırım kuruluşu altındaki “AKHATAP” hesabından sonuçlandırılacaktır. Takas üyesi olmayan işlemci kurulu borç ve alacakları ilgili hesaba/hesaptan TAV yoluyla yatırımcı hesaplarına/hesaplarından aktarılacaktır.

3. Takas ve temerrüt işlemleri Takasbank tarafından MKK sistemindeki tek takas havuz hesabında (TBTAH) sonuçlandırılır.

4. Takas günü üyenin onayı ile yatırımcıların takas amaçlı virman blokaj hesaplarından yatırım kuruluşunun takas havuz hesabına, buradan da Takasbank’ın takas havuzu yönünde işlem günü oluşturulmuş olan ve üyeler tarafından öncelik belirlenebilen talimatlar doğrultusunda menkul kıymet hareketi MKS tarafından otomatik olarak sağlanır ve yatırım kuruluşunun takas borçları kapanır. Üyenin MKS de alım satım işlemlerini onaylamaması halinde ; T+1 günü işlem düzeltme bildirimleri sonrasında olmak üzere gün sonu işlemleri sürecinde, işlemler otomatik olarak onay durumuna güncellenir. t Diğer yandan Takasbank sisteminde MKK’ya işlem sonuç bilgileri bildirilmeksizin üyeye aktarılan temerrüt alacağı ile üyenin takas borcu veya üyeye aktarılan takas alacağı ile üyenin temerrüt borcu kapatılabilir. Bu durumda yatırımcıdan aracı kurumun takas havuz hesabı yönlü oluşturulmuş (temerrüt/takas) borç kapama talimatları açıkta kalabilir. Bu hesaba kıymetin gelmesiyle otomatik olarak Takasbank takas havuzu yönünde oluşan kıymet hareketi neticesinde kıymetler takas havuzuna gönderilir. Takas havuz hesabında bulunan bu kıymetler gün içinde çalışacak ilk alacak aktarım periodik işlemi ile üyenin takas havuz hesabına geri gönderilecektir.

5. Takas alacakları, Takasbank tarafından MKK sistemindeki Takas Havuz Hesabından ilgili yatırım kuruluşu havuz hesaplarına aktarılır. Üye havuz hesaplarında bulunan kıymetler, alım- satım bilgileri doğrultusunda işlem günü akşamında (T+0) yatırımcı hesapları yönünde oluşturulmuş olan ve takas tarihini ve bakiyeyi bekleyen talimatları doğrultusunda otomatik olarak öncelik sırasına bağlı olarak yatırımcı hesaplarına aktarılır. Ayrıca Takasbank sisteminde MKK’ya işlem sonuç bilgileri bildirilmeksizin üyeye aktarılan takas alacağı ile üyenin temerrüt borcu veya temerrüt alacağı ile takas borcu kapatılabilir. Bu durumda aracı kurumun takas havuz hesabından yatırımcı yönlü oluşturulmuş alacak aktarım (temerrüt/takas) talimatları açıkta kalabilir.Bu talimatların kapatılabilmesi için üyenin yatırımcı bazında bekleyen takas/temerüt borç kapatma talimatlarının tamamının gerçekleşiyor olması gerekmektedir.

6. Satışı yapılan kıymetler, T+0 akşamından başlayarak T + 2 gününe kadar yatırım kuruluşlarının tercihleri doğrultusunda MKK tarafından otomatik olarak veya yatırım kuruluşlarının yapacakları kıymet transferi ile takas amaçlı virman blokaj hesabına (TAVB) aktarılır. Takas anından önce yatırımcının takas borcu nedeniyle takas amaçlı virman blokaj hesabına atılmamış olan hiçbir kıymet, takas yükümlülüğünü yerine getirmek üzere kullanılamaz. Bu çerçevede, yatırımcıların takas amaçlı virman blokaj hesaplarına alınan kıymetler yatırım kuruluşu takas havuzuna, bu havuzdan da Takasbank Takas Havuzuna gönderilebilir veya aynı yatırım kuruluşunun kurum içi takasının yapılması amacıyla kullanılabilir. Bunun dışında, yatırımcıların yatırım kuruluşu takas havuz hesabına kıymet gönderme imkanı yoktur. Bu anlamda yatırım kuruluş havuzları sadece takas işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılabilir. TAVB hesabına aktarılan kıymetlerin ilgili alt hesaptan üye tarafından çıkartılması kıymet transferi adımından mümkün olabilmekte, üyenin Takas yükümlülüğünü yerine getirmesi için aynı kıymetleri Takas süreci içerisinde tekrar TAVB hesabına aktarımı gerekmektedir.

7. Alım-satım işlemlerinin sonuçlandırılmasında, BİAŞ’da Pay Piyasasında gerçekleşen işlemler (Borsa İşlem Defteri) ve Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’ndan doğan pay yükümlülükleri baz alınır. Bu iki piyasadan doğan yükümlülükler Takasbank sisteminde müşteri bazında beraber netleştirilerek müşteri detayında oluşturulan net borç/alacak bilgileri, T+0 akşamında Takasbank sisteminden MKK sistemine gönderilir. MKK sisteminde üye ve müşteri hesabı detayındaki işlem sonuçları T+0 günü akşamı üyeler tarafından MKK ekranlarından raporlanabilecektir. Bu rapor satış yaptığı için T+2 günü Takasbank Havuz Hesabına gönderilmek üzere, hesaplarından kıymet çıkacak olan ve alım yaptığı için hesaplarına kıymet girecek olan yatırımcıların hesap numarasının, kıymet kodlarının ve miktarlarının gösterileceği bir rapordur. Yatırım kuruluşları, söz konusu raporda herhangi bir yanlışlık tespit etmeleri halinde düzeltme işlemlerini Borsa sözleşme bilgileri üzerinden, işlem gününden itibaren T+1 günü sonuna kadar Takasbank takas sistemine iletirler. Sözleşme düzeltme bilgileri, Takasbank tarafından MKK sistemine aktarılır ve MKK sisteminde önceki bilgiler sonucunda oluşturulmuş bulunan talimatlar iptal edilerek bildirilen hesap için yeniden düzenlenir.

8. İşlem gününde (T+0) MKK’ya iletilen alım-satım işlem sonuçlarının MKK sisteminde yatırımcı hesaplarına yansıtılması için, bildirilen hesabın MKK sisteminde açılmış ve kimlik bildiriminde bulunulmuş bir hesap olması, ayrıca yatırım kuruluşu hesap işlem durumunun, A: Normal İşlem Yapabilir veya alacaklı hesap için Aracı Kurum Hesap İşlem Durumunun S: Üyede Geçici İşlem Yapamaz, Hesap Yasaklılık durumunun N: Normal işlem yapabilir durumunda olması ve Takas tarihi itibariyle hareketsizleşmeyecek hesaplar olması gerekmektedir. Aksi taktirde bildirilen hesaplar için oluşturulacak kayıtlar, yatırım kuruluşu altında tanımlanmış bulunan AKHATAP (hatalı portföy işlem hesabı) hesabına yansıtılacak, bu hesap üzerinden yapılacak tüm hareketler ilgili mercilere raporlanacaktır.

9. Yatırımcı Bazında Netleştirme Raporu’nda yer alan bilgiler doğrultusunda; satış yapmış olan ve bu nedenle T+2 günü kıymet teslim yükümlülüğü bulunan yatırımcı hesaplarında yer alan kıymetler net borç miktarı kadar, MKK sistemi tarafından veya kıymet transferi yolu ile üyeler tarafından takas amaçlı virman blokaj hesabına (TAVB) aktarılır. Yeterli bakiyesi olmayan hesaplar için sistem, serbest hesaba kıymet geldikçe aktarılacak tutara erişinceye kadar takas amaçlı virman hesabına atacak şekilde kayıt işler. Aynı şekilde, alacaklı hesapların alacak bilgileri sistemde tutulup T+2 günü yatırım kuruluşu havuzuna gelen paylar bu bilgiler doğrultusunda yatırımcı serbest hesaplarına (SERB) aktarılır. Bu şekilde TAVB hesabına aktarılmayan hiç bir payın Takas Havuz Hesabına gitmesine izin verilmez. T+2 sabahı, TAVB hesabında bulunan kıymetlerin yatırım kuruluşunun Takas Havuzuna atılması, oradan gerek kurumlar arası takas amaçlı virmanların gerçekleşmesi için Takasbank Takas Havuzu’na, gerekse kurum içi takas amaçlı virmanları gerçekleştirmek için yatırımcılara dağıtımı, üyelerin onayıyla yine sistem tarafından otomatik olarak yapılır.

10. Yatırımcı Bazında Netleştirme Raporu ile sisteme daha önce tanımlanmış olan yatırımcı bazında takas alacak listesi dikkate alınarak T+2 günü Takasbank’tan gelen takas alacakları, alacaklı yatırımcıların serbest hesaplarına otomatik olarak aktarılır. Oluşan talimatların önceliği yatırım kuruluşu tarafından değiştiril; T+1 günü işlem düzeltme bildirimleri sonrasında olmak üzere gün sonu işlemleri sürecinde, işlemler otomatik olarak onay durumuna güncellenir.

11. Bütün bu işleyişin üyenin onayıyla MKK sistemi tarafından, kullanıcı müdahalesine gerek kalmadan çalışması planlanmaktadır.

12. Takasbank, üye bazında borç/alacak işlemlerini takip ederek Takas işlemlerini MKK’daki Takasbank Havuz Hesabı üzerinden yapar. MKK, Takasbank’a sadece havuz hesapları arasındaki hareketleri eş zamanlı olarak iletir.

13. Takasbank‘ın pay piyasasında Merkezi Karşı Taraf (MKT) hizmeti vermediği kıymetlere ilişkin Takas süreci MKT hizmeti verilenden ayrı yürütülmekte olup, bu doğrultuda işlem bilgileri alım satım (net/brüt), düzeltme (net/brüt), ve temerrüt dosyarında ayrıştırılmış olarak Takasbank tarafından MKK’ya bildirilir. İlgili kıymetlerin borç kapatma işlemlerinde kıymetler, yatırımcı hesaplarının TAVB alt hesabından Üye altındaki AKNCH (Aracı Kurum MKT Olunmayan Takas Havuz Hesabı) hesabının SERB alt hesabına, buradan da Takasbank altındaki TBTAH (Takas Havuz Hesabı)’ın SERB alt hesabına aktarılır. İlgili kıymetler için üyelere alacak aktarımı yapıldığında kıymetler Takasbank altındaki TBTAH Takas Havuz Hesabının SERB alt hesabından üyeler nezdindeki AKNCH hesabının SERB alt hesabına, buradan da yatırımcı hesabının SERB alt hesabına aktarılır.

F.4.1 - Takas Amaçlı Virmanda Yatırım Kuruluşu İşlemleri

1. T+2 günbaşı işlemlerinde, üyenin belirttiği öncelik çerçevesinde ya kurumlar arası TAV ya da kurum içi TAV işlemleri ilk olarak yapılır. Herhangi bir öncelik belirtilmediği taktirde kurumlar arası TAV öncelikli olur. Kurumlar arası TAV işlemleri öncelikli ise; çözülen kıymetler, öncelikle takas borcunun kapatılması için Takasbank Takas Havuzuna transfer edilir. Ayrıca T+2 takas işlemleri ve temerrrüt işlemlerinde aynı Takasbank Takas Havuzu kullanıldığı için temerrüt işlemlerinin önceliği takas borç kapama ve takas alacak aktarım talimatlarından sonradır. Üyeler tarafından değiştirilemez.

2. T+2 günü gerek kurum içi gerekse kurumlar arası TAV’ların tamamlanması amacıyla herhangi bir yatırımcının hesabından yapılan ödünç verme işlemleri, Takasbank Ödünç Pay Piyasası (ÖPP) kullanılarak yapılır.

3. T+2 günsonu işlemlerinde gerçekleşmeyen alım-satım bilgileri doğrultusunda hazırlanan ve T+3 sabahı gönderilen temerrüt dosyasına istinaden temerrüt kayıtları oluşturulur (Bakınız Temerrüt İşlemleri).

4. Kural; gün sonu itibariyle havuz hesaplarında ve AKHATAP hesabında kıymet bırakılmamasıdır. Her kıymetin, bu kıymet üzerinde hak sahibi olan kurum portföyü veya müşteri hesaplarına intikal ettirilmesi esastır.

F.4.2 - Takas Amaçlı Virmanda Yabancı Saklamacı Kurum İşlemleri

1. Borsada işlem gerçekleştirmeyip salt saklamacı kimliği ile sistemde yer alan kurum müşterilerinin Borsa işlemleri yatırım kuruluşları tarafından gerçekleştirilmektedir. Takas işlemleri, sistemin genel prensiplerinde belirtildiği şekilde, yatırım kuruluşu tarafından bildirilen hesaplar üzerinden gerçekleştirilir. İşlemlerin gerçekleştirildiği yatırım kuruluşu müşteri hesabı ile ilgili saklamacı kurum hesapları arasında TAV açıklaması ile Serbest Virman ya da Takasbank aracılığı ile Şartlı Virman şeklinde kıymet aktarımları yapılır.

F.4.3 - Takas Amaçlı Virmanda Portföy Saklama Kuruluşları ve Portföy Yönetim Yetkisi Bulunan Yatırım Kuruluşu İşlemleri

1. Borsa işlemlerini yatırım kuruluşları üzerinden gerçekleştiren portföy saklama kuruluşları için işlemci yatırım kuruluşu altında portföy yönetim işlem amaçlı olarak tanımlanan torba hesaplar kullanılmaktadır. Alım satım işlemlerinin takası bu hesaplar üzerinden sonuçlandırılır. Bu işlem amaçlı hesaplar MKK sisteminde tanımlanırken ilgili saklamacıdaki portföy kodu bilgileri iletilir. İşlemi gerçekleştiren yatırım kuruluşu ile portföy saklama kuruluşu altında bulunan müşteri hesapları arasında gerçekleştirilen virmanlar, Takas Amaçlı Virman açıklaması ile yapılır, işlemci hesabıyla aynı portföy kodunu içermeyen hesaplar arası hareketlere izin verilmez.

2. Portföy yönetim yetkisi bulunan ve işlemlerini torba hesap üzerinden gerçekleştiren yatırım kuruluşları da portföy yönetim işlemleri nedeniyle açmış oldukları torba hesapların portföy yönetim işlem amaçlı açıldığını hesap açılışı sırasında belirterek, portföy kodu bilgisiyle de portföy saklama hizmeti verdikleri ve portföy yatırımcısı saklama hesap sınıfında açtıkları, aynı portföy kodu ile tanımlanan hesaplarıyla bağlantısını sağlarlar. Alım satım işlem sonuçlarını, portföy yönetim hizmeti verdiği yatırımcı hesaplarına (portföy yatırımcısı saklama hesapları) Takas Amaçlı Virman açıklaması ile gönderirler. İşlemci hesabıyla aynı portföy kodunu içermeyen hesaplar arası Takas Amaçlı Virman hareketlerine izin verilmez.

3. Gün sonunda portföy yönetim yetkisi bulunan yatırım kuruluşu altındaki işlem hesaplarında kıymet kalmaması gerekmektedir.

F.4.4 - Takas Amaçlı Virmanda Genel Takas Üyesi Kurum -Takas Üyesi Olmayan İşlemci Kuruluş İşlemleri

1. Takas üyesi olmayan işlemci kurumun yatırımcı hesaplarından gerçekleştirilen alım satım işlemlerine ilişkin olarak Takasbank tarafından iletilen YBNR raporunda yer alan bilgiler doğrultusunda, talimatlar oluştururulur. Satış işlemlerinde, Takas üyesi olmayan işlemci kuruluşun (işlemci kuruluş) yatırımcı hesaplarında bulunan kıymetler, TAVB hesabına aktarılır. Genel takas üyesi tarafından, sadece ilgili işlemci kuruluş için gerçekleştirilen işlemlerin takasının tamamlanması amacıyla kullanılacak bir Takas işlem hesabı tanımlanır. İşlemci kuruluş tarafından da yatırımcı hesaplarına ilişkin kurum içi aktarımların yapılması amacıyla kullanılacak bir netleştirme havuzu oluşturulur. Havuz hesabında oluşan net bakiye üzerinden işlemci kuruluş tarafından belirlenen yönteme göre kıymetler, otomatik olarak ya da onay ile genel takas üyesi kurum nezdindeki işlemci kuruluş için tanımlanan takas işlem hesabına aktarılır. İşlemci kuruluş alacakları da, işlemci kuruluş için tanımlanan takas işlem hesabına aktarıldığında, otomatik olarak alacaklı yatırımcı hesaplarına dağıtılmak üzere işlemci kuruluş altındaki netleştirme havuzuna aktarılır. İlgili kıymetler talimat önceliklerine bağlı olarak ilgili yatırımcı hesaplarına aktarılır.

2. Genel takas üyesi kurum tarafından kullanılan torba hesaplar ile işlemci kuruluş tarafından kullanılan netleştirme havuzunda gün sonu itibariyle kıymet kalmaması gerekmektedir.

3. Takas üyesi olmayan işlemci kurumun MKT hizmeti almadığı kıymetlerin takas işlemlerinde, borca konu kıymetler işlemci üyenin yatırımcı hesaplarının TAVB alt hesabından işlemci üyenin netleştirme havuz hesabının SERB alt hesabına oradan da genel takas üyesinin altında işlemci üyenin takas işlemleri için açılan 7 sınıflı işlemci hesabının SERB alt hesabına genel takas üyesinin belirlediği transfer politikası doğrultusunda otomatik veya üyenin onayıyla aktarılır. Bu hesaptan kıymetler genel takas üyesinin AKNCH hesabının SERB alt hesabına uğratılarak TBTAH Takasbank takas havuz hesabına aktarılarak borçlar kapatılır. Takas üyesi olmayan işlemci kurumun alacakları ise TBTAH Takasbank takas havuz hesabından genel takas üyesinin AKNCH hesabının SERB alt hesabına uğratılarak genel takas üyesindeki işlemci hesabının SERB alt hesabına, oradan da işlemci üyenin altındaki netleştirme havuzuna işlemci üyenin belirlediği transfer politikası doğrultusunda otomatik veya üyenin onayıyla aktarılır. Alacaklar netleştirme havuzundan işlemci üyenin yatırımcı hesaplarının SERB alt hesabına aktarılır.

F.4.5 - Takas Amaçlı Virmanda (TAV) Fon İşlemleri

1. Yatırım kuruluşları tarafından fon işlemlerini gerçekleştirmek için yatırım fonu işlem hesapları tanımlanarak hesap tanımlanması sırasında saklamacı kurum ve fon kodu (Takas üye kodu) bilgileri iletilir.

2. Yatırım fonları saklamacısı Takasbank olduğundan fonlar tarafından işlemler Takasbank terminallerinden gerçekleştirilir ve bu işlemlere ilişkin kontrol ve raporlama sorumluluğu ile ilgili mesajların MKK sistemine iletiminden Takasbank sorumludur.

3. Genel yapı olarak fonlar tarafından Takasbank sistemine iletilen bildirimler içinden MKK işlemleri ile ilgili olanlar, Takasbank tarafından otomatik olarak yaratılan elektronik mesajlar ile MKK’ya iletilir. Borsada gerçekleştirilen satış işlemi sonucunda, MKK tarafından takas amaçlı virman blokajı, yatırım kuruluşu altındaki fon için açılmış işlem hesabına uygulanır. Satış işlemi sonucunda otomatik olarak oluşturulan ve ilgili fonun Takasbank ekranında T+1 sabahı görüntülenen takas işlem sonuçlarına göre T+2 sabahı fon virman kayıtları Takasbank sisteminde otomatik olarak yaratılmaktadır. Fon yöneticisinin tercihine göre serbest ya da şartlı virman şeklinde gerçekleştirilen pay virman kayıtları fon yetkililerinin onayından sonra Takasbank sisteminde gerekli kontroller de yapıldıktan sonra MKK sistemine elektronik mesaj şeklinde iletilir.

4. Borsa’da fon adına gerçekleştirilen pay alış işlemleri ise, MKK nezdindeki ilgili yatırım kuruluşunun hesabından Takasbank altındaki fon hesabına takas amaçlı virman açıklamasıyla ilgili yatırım kuruluşu tarafından aktarılarak sonlandırılır.

5. Yatırım kuruluşu altındaki yatırım fonu işlem hesaplarında gün sonu itibariyle kıymet kalmaması gerekmektedir.

F.4.6 - Takas Amaçlı Virmanda Yatırım Ortaklığı İşlemleri

Fonlar için belirlenen uygulama gibi gerçekleştirilir.

F.4.7 - Takas Amaçlı Virmanda Özel Sektör Tahvili İşlemleri

1. BİAŞ’de gerçekleştirilen alım satım işlemlerinin takas işlemleri aynı gün (T+0) içerisinde sonuçlandırılır.

2. Borç kapatma işlemleri, Takasbank tarafından MKT olunan kıymetler için kıymetlerin, üyeler tarafından üye OSTH ya da yatırımcı hesaplarından Takasbank’ın (TVS üyesi) MKK nezdindeki OTH hesabına, Takasbank tarafından MKT olunmayan kıymetler için ise yine üyeler tarafından OSTH ya da yatırımcı hesaplarından Takasbank’ın OTHNC hesabına OSBA borç kapatma ekranı kullanılarak aktarılmasıyla gerçekleştirlir. Üyeler tarafından hatalı takas havuz hesaplarına aktarılan kıymetler Takasbank tarafından üyelerin OSTH hesaplarına iade edilir.

3. Alacak dağıtımları ise Takasbank’ın bildiriminin ardından MKS’de Takasbank tarafından MKT olunan kıymetler için Takasbank’ın OTH hesabından, MKT olunmayan kıymetler için ise Takasbank’ın OTHNC hesabından üyelerin MKK nezdindeki OSTH hesaplarına aktarılır. Kıymetlerin üyenin OSTH hesabından alacaklı yatırımcı hesaplarına aktarımı ise üyeler tarafından gerçekleştirilir.

4. Üye kurumlar ve Takasbank altında tanımlı OSTH ve OTH hesaplarında gün sonu itibariyle kıymet kalmaması gerekmektedir. Üye’lerin altında tanımlı OSTH ve Takasbank altında tanımlı OTHNC ve OTH hesaplarında gün sonu itibariyle kıymet kalmaması gerekmektedir.

5. Kıymet borcunu kapatan ancak alacağını alamayan üyelerin kıymetleri gün sonunda Takasbank tarafından MKS’de OTH ve OTHNC takas havuz hesaplarından Takasbank altında üye kodları ve ilgili kıymetlerde MKT hizmeti verilip verilmediği ile bağlantılı olarak kullanılan temerrüt hesaplarına aktarılır. Söz konusu kıymetler bu hesaplardan ilgili üye hesaplarına Takasbank kullanıcıları tarafından aktarılır.

F.4.8 - Takas Amaçlı Virmanlarda Brüt Takas işlemleri

1. Düzenleyici kurumların kararları doğrultusunda kıymet,üye ve yatırımcı bazında brüt takas uygulamasına geçilebilecektir.

2. Brüt takasa konu alım satım bilgileri netleştirilmeden ve hesap bazında T günü akşamı Takasbank A.Ş. tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)’ na bildirilecektir. Brüt takasa ilişkin alım satım bilgileri net alım satım bilgileri ile beraber mevcut alım satım raporlarından yatırımcı ve üye bazında tüm işlemlerle bir arada olabildiği gibi ayrı bir kriter belirlenerek tek başına da raporlanabilecektir.

3. Brüt takasa ilişkin uygulamalar mevcut Takas Amaçlı Virman işlem kuralları doğrultusunda gerçekleştirilecek olup, brüt takas işlemlerinde MKS’de yatırım kuruluşlarının AKTAH (Aracı Kurum Takas Havuz Hesabı) ve Takasbank ’ın TBTAH (Takasbank Takas Havuz Hesabı) hesapları altında yeni tanımlanacak “Brüt Takas” (BRUT) alt hesapları kullanılacaktır.

4. Brüt alacaklar Takasbank tarafından, takas saatinden sonra dağıtılacaktır.

5. Alacak dağıtım talimatları alacak miktarına göre küçükten büyüğe sıralanacaktır. Alacak dağıtımı yapılırken alacaklı yatırımcının brüt borç yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ve borç kapatma zaman önceliği kontrolü yapılmayacaktır. Oluşturulan borç kapatma ve alacak aktarım talimatları arasında öncelik BRÜT TAV işlemlerinde takas borç kapatma talimatları olacak şekilde otomatik belirlenir.

6. Takas üyesi olmayan işlemci kuruluş brüt alım satım işlemleri, ilgili işlemci kuruluşun müşteri hesaplarından oluşacak talimatlarla netleştirme havuzu altında açılacak BRUT alt hesap ve genel takas üyesi kurum hesabı altında açılacak işlemci hesabın BRUT alt hesapları arasında ilgili kurum onay transfer politikasına bağlı olarak gerçekleşecektir. Genel takas üyesi kurumun işlemci hesabının BRUT alt hesabına virman mümkün olacaktır.

7. Takasbank‘ın pay piyasasınsa Merkezi Karşı Taraf (MKT) hizmeti vermediği kıymetlere ilişkin Brüt Takas süreci MKT hizmeti verilenden ayrı yürütülmekte olup, bu doğrultuda alım satım ve düzeltme ve temerrüt brüt işlem kayıtları Takasbank tarafından MKK’ya ayrıştırılmış olarak bildirilir. MKT olunmayan kıymetlerin brüt borç kapatmalarında kıymetler yatırımcı hesaplarının TAVB alt hesaplarından AKNCH (Aracı Kurum MKT Olunmayan Takas Havuz Hesabı) hesabının BRUT alt hesabına, oradan da Takasbank altındaki TBTAH (Takas Havuz Hesabı)’nın SERB alt hesabına aktarılır. MKT olunmayan brüt takasa konu kıymetler için üyelere alacak aktarımı yapıldığında kıymetler, Takasbank altındaki TBTAH Takas Havuz Hesabının SERB alt hesabından üyeler nezdindeki AKNCH hesabının BRUT alt hesabına, buradan da yatırımcı hesabının SERB alt hesabına aktarılır.

8. Takasbank’ın pay piyasasında MKT hizmeti vermediği kıymetlere ilişkin takas üyesi olmayan, işlemci ve MKS’de saklama yapan üyelerin takas işlemleri genel takas üyeleri üzerinden gerçekleştirilirken işlemci üyenin borçlu olduğu kıymetler önce yatırımcı hesabının TAVB alt hesabından netleştirme hesabının SERB alt hesabına oradan da genel takas üyesi altında işlemci için açılmış hesabın SERB alt hesabına genel takas üyesinin belirlediği transfer politikası doğrultusunda otomatik veya üyenin onayıyla aktarılır. Sonrasında işlem hesabının SERB alt hesabından genel takas üyesinin AKNCH hesabının BRUT alt hesabına uğratılarak TBTAH Takasbank takas havuz hesabının SERB alt hesabına aktarıldığında Takasbank’a MKS’de kapatılan borç bakiyesi bildirilir. Takasbank tarafından alacak aktarımı yapıldığında ise kıymetler TBTAH Takasbank takas havuz hesabının SERB alt hesabından genel takas üyesinin AKNCH hesabının BRUT alt hesabına uğratılarak yine aynı üyenin işlemci kurum hesabının SERB alt hesabına oradan da işlemci üyenin nezdindeki netleştirme havuzunun SERB alt hesabına işlemci üyenin belirlediği transfer politikası doğrultusunda otomatik veya üyenin onayı ile aktarılır. Alacaklar netleştirme havuzunun SERB alt hesabından son olarak yatırımcı hesabının SERB alt hesabına aktarılır.

F.4.9 - Temerrüt İşlemlerine İlişkin İlkeler

1. T+2 gün sonunda kapanmayan yatırımcı ve üye bazında borç alacak talimatları iptal edilir. Takasbank’ ın bildirimi doğrultusunda T+3 günü temerrüt süreci üye bazında toplu olarak AKTEMHES hesapları üzerinden sonuçlandırılır. Bu süreçte yatırımcı bazında temerrüt borç ve alacak takibi ve MKS’ye yansıtılması üyelerin sorumluluğunda olacaktır

2. Takasbank’a takas yükümlülüklerini yerine getirmeyen yatırım kuruluşları için T+3 sabahıTakasbank tarafından MKK’ ya temerrüt kayıtlarının oluşturulması amacıyla temerrüt dosyası gönderilir. Dosyaya istinaden MKS’de üyelerin AKTEMHES hesaplarından TBTAH yönlü üye bazında temerrüt borç kapatma talimatları oluşturulur. Temerrüt sebebiyle aktarılan kıymet hareketleri MKS’den üyeler tarafından raporlanabilecektir. Ayrıca temerrüt durumlarında gerçekleştirilen re’sen işlemlere ilişkin bekleyen ve oluşan hareketler MKS’de talimat ve hareket raporlarından izlenir.

3. Borç kapama işlemi T+3 günü saat 9:15’e kadar yatırımcıların ilgili kıymetleri temin etmeleri ile olabileceği gibi, üyenin nakit bakiyesi veya blokeli kıymetinin satışı ile ilgili kıymetin piyasadan alınması (takası aynı gün) yolu ile de olabilecektir.

4. Üye bazında temerrüt borç alacak bilgileri Takasbank tarafından T+3 sabahı bir dosya ile MKK’ya bildirilir. Dosyada T+2 günü net/brüt kıymet borç alacak yükümlülüğünü yerine getirmeyen üye, kıymet, adet bilgileri yer alır. Aynı zamanda T+2 günü kıymet yükümlülüğünü yerine getirmek üzere Takasbank sistemine kıymet gönderen ancak karşılığı nakdi alamayan ve nakit borcu sebebiyle kıymet alacakları aktarılmayan üyelerin açık pozisyonları da söz konusu dosyada bildirilmektedir. Kıymet gönderen ancak pozisyonu bir sonraki güne taşınan kurumun gönderdiği kıymetler Takasbank uygulaması gereği MKS’ de Takasbank altında ilgili üye ile ilişkilendirilen bir hesaba aktarılır. Söz konusu kıymetler T+3 günü Takasbank kullanıcıları tarafından ilgili üyenin TBTAH hesabına aktarılır. Aktarılan adet kadar üyenin temerrüt dosyasına istinaden MKS’de AKTEMHES’ten TBTAH yönlü oluşturulan, bakiye bekleyen durumdaki temerrüt kıymet gönderim talimatları azaltılır (hareket kayıtlarında AKTEMHES hesabından TBTAH a aktarıldığı izlenir.).

5. Üyelerin takas ve temerrüt borç kapatmaları ile MKS’de TBTAH da oluşan kıymetler Takasbank’ın talimatıyla ilgili üyenin AKTAH hesabına aktarılır. Üyenin aynı anda takas ve temerrüt alacaklarının olduğu durumda takas alacaklarının AKTAH’ dan yatırımcı hesabına aktarılması işlemi öncelikli olacaktır.

6. Yatırım kuruluşları altında tanımlı “AKTEMHES” hesaplarında günsonu itibariyle bakiye kalmaması gerekmektedir.

7. Takasbank tarafından pay piyasasında MKT hizmeti verilmeyen kıymetlere ilişkin temerrüt süreci MKT hizmeti verilenden ayrı yürütülmekte olup, MKS’de her iki temerrüt süreci aynı hesaplar üzerinden sonuçlandırılır ancak Takasbank’a bildirimleri ayrı yapılır.

F.4.10 - Takas Amaçlı Virmanlarda OSBA Repo işlemleri

1. Yatırım Kuruluşları BİAŞ dışında veya BİAŞ’da gerçekleştirilmiş olup mevcut takas süreci dışında takası dışarıda yapılacak repo işlemleri karşılığı olarak bildirdikleri özel sektör borçlanma araçlarını, Repo Borç Kapatma ekranlarını kullanarak Takasbank‘ın (TVS) MKS’de bulunan ters repo bloke hesabına (TRBLH) müşteri veya OSTH hesabı üzerinden aktarırlar.

2. Repocu tarafın yatırım fonu olması halinde repo karşılığı kıymetlerin gönderiminde fon kodu bilgisi ilgili ekran üzerinden Takasbank’a bildirilebilmektedir.

3. Repo geri dönüş tarihinde repo karşılığı olarak verilen kıymetler TVS altındaki TRBLH hesabından yatırım kuruluşlarının OSTH hesabına aktarılır. Yatırım kuruluşu da OSTH’a gelen kıymetleri ilgili yatırımcı hesaplarına aktarır.

F.5 - Pay Senedi Repo Pazarı İşlemleri

1. BİAŞ Borçlanma Araçları Piyasası Pay Senedi Repo Pazarında BİAŞ’in belirlediği payların geri alım vaadi ile satımı ve geri satım vaadi ile alımı yapılabilmekte olup, işlem sonrası repocu ve ters repocu tarafların payların borçlandırılması/alacaklandırılması ve vade sonunda payların müşteri hesabına teslimi süreçleri Merkezi Kaydi Sistem (MKS)’de Pay Senedi Repo Pazarı Alım Satım Uygulamaları üzerinden sonuçlandırılmaktadır. İşlemler Takasbank tarafından iletilen işlem bilgileri doğrultusunda oluşturulan talimatlarla sonuçlandırılacaktır.

F.5.1 - Pay Senedi Repo Pazarı Alım Satım İşlemleri Takası Amaçlı Virmanlar

1. BİAŞ’daki ilgili pazarda müşteri, portföy ve fon detayında gerçekleşen sözleşme bilgileri BİAŞ tarafından Takasbank ’a bildirilecek olup, hesap bazında netleştirilmiş alım satım bilgileri Takasbank tarafından MKS’ye iletilir.

2. MKS’de yapılacak hesap kontrolü sonucunda hata alan hesapların işlemleri AKHATAP hesabına yönlendirilir.

3. Hesap bazında borç kapatma, alacak aktarım talimatları ve yatırım kuruluşu bazında borç kapatma talimatları alım satım bilgileri MKS’ye işlendiğinde otomatik olarak oluşturulur.

4. Yatırımcı hesaplarından borç kapatılırken pay senetleri TAVB (Takas Amaçlı Virman Alt Hesabı)’na aktarılmaz.

5. Pay Senedi Repo Pazarı için Alım Satım onayı yapılmadan yatırımcı hesaplarından borç kapatma ve yatırımcı hesaplarına alacak aktarımı sağlanamaz.

6. MKS’de borç kapatma ve alacak aktarımlarının sağlanabilmesi için yatırım kuruluşları altında yer alan havuz niteliğindeki RPTAH (Repo Takas Havuz Hesabı) ve Takasbank (TVS) altındaki TRTAH (Takasbank Pay Repo Takas Havuz Hesabı) hesapları kullanılır.

7. MKS’de otomatik oluşturulan talimatlar ile paylar yatırımcı hesaplarının SERB (serbest) alt hesabından üyenin RPTAH hesabına ve sonrasında TVS altında yer alan TRTAH hesabına aktarılır. Üye bazında aktarım bilgisi Takasbank sistemine iletilir.

8. Takasbank üye bazında alacak aktarım bilgisini MKS’ye iletir. İletilen bilgi doğrultusunda kıymetler, MKS’de TVS altındaki TRTAH hesabından yatırım kuruluşunun RPTAH hesabına aktarılır. Yatırımcı bazında oluşturulan alacak talimatları doğrultusunda kıymetler yatırımcı hesaplarına otomatik olarak aktarılır.

9. MKS’de hata alarak AKHATAP hesabına yönlendirilen alım satım bilgileri, yatırımcı bazında borç/alacak bilgileri ve yatırım kuruluşu bazında net borç/alacak bilgileri MKS’de yatırım kuruluşlarına raporlanır.

10. Otomatik olarak oluşturulan talimatlara ilişkin öncelikler üyeler tarafından değiştirilebilir.

11. Kıymet borcunu kapatan ancak alacağını alamayan üyelerin Takasbank pay repo takas havuzunda kalan payları gün sonunda Takasbank tarafından MKS’de Takasbank nezdinde üye kod bilgisi ile bağlantılı olarak açılan üye temerrüt hesaplarına aktarılır. Bu kıymetler Takasbank kullanıcıları tarafında temerrüt sürecinde ilgili üye takas havuz hesaplarına aktarılırlar.

F.5.2 - Temerrüt İşlemleri

1. Pay Senedi Repo Pazarına ilişkin yatırımcı bazında alım satım talimatları takas günü akşamı iptal edilmekte olup, temerrüt süreci yatırımcı bazında takip edilmez.

2. Üye bazında sonuçlandırılan temerrüt sürecinde yatırım kuruluşları altında yer alan AKTEMHES hesabı ve MKS’de TVS (Takasbank) üyesi altında yer alan TRTAH (Takasbank Repo Takas Havuz Hesabı) hesabı kullanılır. Pay repo takas ve temerrüt işlemleri aynı Takasbank takas havuz hesabı (TRTAH) üzerinden gerçekleştirilir

3. Temerrüt günü sabahı Takasbank tarafından yatırım kuruluşu bazında temerrüt bilgileri MKS’ye iletilmekte olup, bu bilgiler doğrultusunda temerrüt borçlusu hesaplardan paylar üyeler tarafından AKTEMHES hesabına transfer edildiğinde kıymetler Takasbank’ın TRTAH hesabına otomatik olarak aktarılarak kurumun temerrüt borcu MKS’de kapatılır.

4. Takasbank temerrüt alacaklısı yatırım kuruluşlarına temerrüt alacağı aktardığında alacaklı olunan paylar MKS’de TVS altındaki TRTAH hesabından yatırım kuruluşunun önceTRTAH hesabına oradan da AKTEMHES hesabına aktarılır. Temerrüt alacaklarının yatırım kuruluşu tarafından yatırımcı hesaplarına kıymet transferi yoluyla aktarılması gerekir. Bir üyenin aynı paydan hem takas hem de temerrüt alacağı olduğu durumda takas alacakları temerrüt alacaklarından önceliklidir ve temerrüt talimatlarının öncelikleri üyeler tarafından değiştirilemez.

5. Yatırım kuruluşu temerrüt borç alacak bilgisi MKS’de raporlanabilmektedir.

6. Pay senedi repo takas ve temerrüt işlemleri aynı takas havuz hesabı üzerinden gerçekleştirildiği için BISTECH sisteminde takas ve temerrüt borç/alacakları mahsup edilebilmekte olup, bu durumda mahsuplar MKS’ye yansıtılamadığından söz konusu borç ve alacaklar MKS’de kapanmamış olarak izlenebilmektedir.

7. Takasbank tarafından takas günü sonunda üye temerrüt hesaplarına aktarılan kıymetler temerrüt günü üye takas havuz hesaplarına aktarıldığı durumda, ilgili üyenin aynı zamanda söz konusu kıymetten temerrüt borcu da Takasbank tarafından bildirilmiş ise aktarılan adet kadar üyenin temerrüt borç kapatma talimat adedi azaltılır.

F.6 - Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası İşlemleri

F.6.1 Hesap İşlemleri

1. Mevcut açık hesapların veya yeni açılacak hesapların BİAŞ Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında işlem görebilmesi için MKS’de “Türev” durumunun tanımlanması gerekmektedir.

2. MKK üyesi olmayıp Takasbank’ta işlemci (NCM) olan üyeler için MKS’de hesap açılabilmesi, Takasbank’ın MKS’ye bildirdiği işlemci üye bilgileri dahilinde mümkün olabilmektedir.

F.7 - Şartlı Virman İşlemleri

F.7.1 - Normal Şartlı Virman

1. Gerek takas amaçlı gerekse normal şartlı virman uygulamasındaki eşleşme işlemleri için talimatlar, üyeler tarafından Takasbank’a iletilir.

2. Takasbank sisteminde eşleşen talimatlar, talimat türü ve sözleşme numaraları ile birlikte MKK’ya iletilir. MKK sisteminde talimatlarda bildirilen hesaplara ilişkin kontroller (hesabın doğruluğu, varlığı gibi) yapılarak mesaj kaydı Takasbank’a gönderilir.

3. Şartlı virman işlemine ilişkin nakit işlemler Takasbank, kıymet işlemleri ise MKK tarafından sonuçlandırılır. İşlemlerin karşılıklı mesajlaşma şeklinde yürütülmesi sırasında sorun yaşanmaması için, şartlı virman işleyişinin iki kurum arasında tek bir işlem olarak çalışabilmesi sağlanır.

4. Üyenin Takasbank’a ilettiği talimatlarda belirtmiş olduğu valör tarihinde, şartlı virmana konu kıymetleri, MKK sisteminde yatırımcı alt hesabı detayında oluşturulan Şartlı Virman Blokaj (SBLK) hesabına otomatik olarak aktarılır. SBLK hesabına aktarılan kıymet kaydı, MKK tarafından mesaj ile Takasbank’a bildirilir. Şartlı virman blokaj işlemlerinin hem kıymet hem de nakit taraflarının gerçekleşmesi ile birlikte, Takasbank tarafından gerçekleştirme mesajı MKK’ya iletilir. MKK tarafından, gerçekleştirme mesajında bildirilen hesaplar arasında kıymet aktarımı yapılır. Kıymet işlemlerinin tamamlandığı bilgisi MKK tarafından mesajla Takasbank’ a iletilir.

5. Takasbank tarafından talimat iptali yapılması durumunda iptal edilen talimat bilgisi MKK’ya iletilir ve ilgili talimatın iptal edildiği kaydı MKK tarafından da işlenir.

6. Şartlı virman işleminin gerçekleşmeyip, SBLK hesaplarında bakiye kalması durumunda; Takasbank tarafından şartlı virman sözleşme iptal mesajının gönderilmesi beklenir. Mesajın gelmesiyle SBLK hesaplarındaki kıymetler, yatırımcı serbest hesaplarına aktarılır.

7. Şartlı virmanın yapılabilirliğini etkileyen her türlü durumda Takasbank’a iletilen mesajda hata koduna yer verilir. İlgili yatırımcının işlem yasaklı olması durumunda SBLK hesabındaki kıymetler Takasbank’ın sözleşme iptali bildirimiyle birlikte serbest hesaba aktarılır. SBLK hesabında bakiye bulunması halinde, üye tarafından hesabın durumunda değişiklik yapılmasına izin verilmez.

8. İleri valörlü şartlı virman işlemlerinin sözleşme bilgileri valör gününde MKS’ye iletilir.

F.7.2 - Şartlı Virmanda Zincir İşlemler

1. Şartlı Virman işlemlerinde, müşterinin nakit ya da kıymet borcunun başka üye ya da üyelerden gelecek alacaklarla karşılanması mümkün olabilmektedir. Bu tarz şartlı virman işlemleri, zincir işlemler olarak izlenmektedir. İletilen şartlı virman talimatları, bir üye tarafından bağlantı kurularak zincir işlem haline getirilmektedir. Oluşan zincir için ayrı bir talimat numarası oluşmaktadır.

2. Takasbank tarafından eşleşen zincir talimat bilgisi, MKK’ya talimat numarası ile iletir. Takasbank, zincir kuran üyenin müşteri net borcunu bildirir. Bağlantıda yer alan kıymet borçlu üyelerin ilgili kıymetlerinin SBLK hesabına aktarılması ile Takasbank’a mesaj gönderilir. Takasbank’tan işlem gerçekleşme referans bilgisinin gelmesi ile birlikte kıymetler, borçlu üyenin SBLK hesabından çıkılarak, zincir kuran üyenin serbestine aktarılarak, müşterinin sözleşme zincir borç bakiyesi kadar olan kısmı, zincir kuran üyenin SBLK alt hesabına uğratılarak, alacaklı üye müşterisinin serbest hesabına aktarılarak şartlı virman işlemi tamamlanır. ( Zincir kuran üyenin alacaktan daha fazla borcu olması durumunda alacak-borç farkı kadar tutarın SBLK hesabına aktarılmış olması gerekir.)

3. MKK sistemine iletilmiş eşleşen talimatların, zincir işlemine daha sonra konu olması durumunda önceden gelen normal şartlı virman blokaj talimatlarına Takasbank’tan iptal mesajı gönderilir. Daha sonra zincire konu şartlı virman blokaj mesajları gönderilir.

4. Takasbank tarafından MKS’ye iletilecek olan zincir şartlı virman blokaj mesajlarının bir ya da daha fazlasının hesap hatası aldığı durumlarda , hatasız blokaj mesajları MKS’de tutulmaya devam edilecek olup, sadece hatalı mesaj için Takasbank sisteminden düzeltme mesaj bildirimi gönderilmesi beklenecektir. Düzeltme mesajlarının gelmesiyle blokaj işlemlerine devam edilecektir.

F.7.3 - Elektronik Menkul Kıymet Transfer Sistemi (EMKT) Şartlı Virman İşlemleri

1. EMKT şartlı virman işlemine ilişkin nakit işlemler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) sisteminde, kıymet işlemleri ise MKK sisteminde sonuçlandırılır.

2. Muhabir banka kullanmak isteyen kuruluşlar ilgili taleplerini ve muhabir bankanın kabulünü yazılı olarak MKK’ya ileterek muhabir banka kullanımına geçebilirler.

3. EMKT şartlı virman uygulamasındaki işlemler için talimatlar, üyeler tarafından ekran, csv veya swift fonksiyonları kullanılarak MKS’ye iletilir.

4. MKS tarafından EMKT ye eşleşen talimat temel bilgilerini içeren D02 (MKK kıymet satış işlemi)mesajı gönderilir. (Temel Bilgiler: Satıcı Bilgileri, Alıcı Bilgileri, ISIN, Parçalı Ayracı, Adet, Tutar, Sözleşme Numarası,Parça Numarası, Açıklama, Alıcı Referans, Satıcı Referans)

5. Eşleşen talimatlar sonrasında kıymet borçlusu üyenin “SERB” alt hesabında bulunan işleme konu kıymetler “ESBL” alt hesabında bloke edilir. Sözleşme numaraları ve işleme ilişkin diğer bilgiler “D02 MKK Kıymet Satış İşlemi” mesajı ile birlikte TCMB’ye iletilir. “D02 MKK Kıymet Satış İşlemi” mesajı ile birlikte TCMB’ye iletilir.

6. “D02 MKK Kıymet Satış İşlemi” sonrasında ilgili mesaj TCMB tarafından nakit borçlusu/kıymet alacaklısı üyeye iletilir. Nakit borçlusu üye nakit borcunu kapatmak üzere “D04 MKK Kıymet Alış İşlemi” mesajını TCMB’ye iletir. Nakit hesabının uygun olması durumunda nakit borcu kapatılarak nakit borçlusu üyeden, nakit alacaklısı üyeye nakit aktarımı gerçekleştirilir.

7. TCMB tarafından MKK’ya ve ilgili taraflara B85 Kıymet İşlem Bildirimleri gönderilmesi ile birlikte kıymet borçlusunun “ESBL” alt hesabında bulunan kıymetler, kıymet alacaklısı üyenin “SERB” alt hesabına aktarımı yapılır.

8. Kıymet alıcısının kıymetlerinin EMKT nezidindeki kendi veya başka bir EMKT üyesi depo hesabına aktarılması talebinin bulunması halinde, otomatik oluşturulacak D06 (Kıymet Aktarım İşlemi) mesajı ile kıymetlerin alacaklı hesaptan çıkılarak talimatta belirtilen EMKT üyesinin depo hesabına aktarımı yapılır.

9. Talimat iptali yapılması durumunda iptal edilen talimat bilgisi TCMB’ye iletilir ve TCMB den iptal işlemine ilişkin alınan B83 İptal bildirimi sonrasında ilgili talimatın iptal edildiği kaydı MKK tarafından da işlenir.

10. EMKT şartlı virman işleminin gerçekleşmeyip, ESBL hesaplarında bakiye kalması durumunda; gün sonunda TCMB tarafından B83 İptal mesajının gönderilmesi beklenir. Mesajın gelmesiyle ESBL hesaplarındaki kıymetler, yatırımcı serbest hesaplarına aktarılır.Mesajın gelmemesi durumunda MKK tarafından periyodik olarak işlemler günsonunda iptal edilir.

11. EMKT şartlı virman işlemleri için küsurat kabul aralığı 0-10 TL olup, her iki kurumun da talimatında küsurat farkını kabul etmeleri durumunda işlem küçük olan tutar üzerinden gerçekleşir.

F.8 - Devlet İç Borçlanma Araçları’nın İzlenmesi ve EMKT Sisteminde Virmanı

1. Devlet İç Borçlanma Araçları (DİBA - DİBS ve hazine tarafından ihraç edilen TL. cinsinden kira sertifikaları) ihracından itfasına kadar TCMB’nin EMKT sisteminde saklanır/izlenir.

2. Müşterilere ait DİBA’lar, Sermaye Piyasası Kanununun 13. maddesi uyarınca MKK nezdinde hak sahibi bazında izlenir.

3. EMKT nezdindeki işlemlere konu edilecek müşteri kıymetlerinin banka malvarlığından ayrı izlenmesini temin etmek amacıyla EMKT nezdinde açılmış depolar, ancak geçici amaçlarla kullanılmaya devam edilebilir.

4. MKK, EMKT sistemine katılımcı/üye (üye kodu 0806) olarak dahildir. Müşterilere ait DİBA’larin hak sahibi bazında takibi için MKS kullanılır. MKS nezdinde hak sahibi bazında izlenen bakiye, global olarak EMKT nezdindeki MKK hesabında (029 nolu yatırımcı depo hesabı) tutulur.

5. EMKT sisteminde bankalar portföy hesaplarını izlemeye devam edebilir. Ancak müşterilerine ait kıymetleri EMKT nezdinde MKK adına açılmış hesaba aktararak, bu aktarımı müteakip hak sahibi bazında işlemleri MKS nezdinde yürütürler. Benzer şekilde DİBA’larını İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’nin (Takasbank) EMKT sistemi nezdindeki hesabında tutan yatırım kuruluşlarının sadece portföylerine ilişkin kıymetlerini bu hesaplarda tutmaya devam etmeleri de mümkün olup, müşterilerine ait kıymetleri EMKT nezdinde MKK adına açılmış hesaba aktarmaları, bu aktarımı müteakip hak sahibi bazında işlemleri MKS nezdinde ilgili hesaplar üzerinden yürütmeleri esastır.

6. Yatırım fonları, bireysel emeklilik yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarının portföy hesapları Takasbank’ın EMKT nezdindeki hesaplarında izlenir.

7. Müşterileri hesabına DİBA işlemi yapan ve müşterilerine ait DİBA saklama hizmeti veren kuruluşların, MKK üyesi olmaları esastır. Dileyen kuruluşların MKS’de açılacak portföy hesaplarında kendi portföylerini tutmaları da mümkündür.

8. Erken itfa, kıymet ayrıştırma ve birleştirmesi, değişim ihalesi ile yeniden ihraç işlemleri MKS’de gerçekleştirilmez. Bu işlemler EMKT sistemi üzerinde gerçekleştirilir.

9. DİBA işlemi yapacak MKK üyeleri EMKT sisteminde MKK şubesi olarak tanımlanır.

MKK’nın EMKT nezdindeki hesabına ve bu hesabın MKS ile entegrasyonuna ilişkin yapı:

EMKT Sistemi Virmanları

1. DİBA’larin konu edildiği transfer işlemlerinin bir tarafının müşteri olması durumunda ilgili işlemin MKS’de yapılması esastır.

2. EMKT üyesi kurumların MKS nezdindeki işlemlere konu edecekleri DİBA bakiyelerini EMKT nezdinde depo devir işlemleri ile MKK’nın EMKT nezdindeki hesabına şube kodu belirterek aktarmaları gerekmektedir. MKK’nın ilgili hesabına aktarılan bakiye ilgili MKK üyesinin seçmiş olduğu kıymet kabul seçenekleri doğrultusunda MKS nezdindeki hesabına otomatik olarak aktarılır.

3. EMKT sistemi üzerinden MKK’nın TCMB nezdindeki depo hesabına aktarılan kıymetlerin MKS’de üye hesaplarına yansıtılmasında üyelerin üç değişik kıymet kabul seçeneği bulunmaktadır:

• Tüm Gelenler DBDEPO’ya Alınsın : Bu seçeneğin seçilmesi durumunda gelen kıymetlerin doğrudan müşteri hesaplarına girişi engellenir. Doğrudan müşteri hesaplarına aktarılmayan kıymetler üyenin DBDEPO hesabına girer.

• Kendi Kurumumdan Gelenler Hesaba, Diğer Kurumlardan Gelenler DBDEPO’ya Alınsın : Kendi kurumundan gönderilen depo devir mesajlarında alıcı hesap no’sunun MKS tanımlı hesap olması halinde devredilen kıymetler doğrudan ilgili hesaplarına, diğer kurumlar tarafından gönderilen kıymetler ise DBDEPO hesabına yansıtılacaktır. MKK üyesi bankaların TVS nezdindeki hesaplarından MKS nezdindeki kendi hesaplarına yapacakları depo devir işlemleri kendi kurumundan gelen olarak kabul edilmeyecek olup devre konu kıymetler DBDEPO hesaplarına yansıtılır.

• Tüm Gelenler Hesaba Alınsın : Devredilen kıymetler depo devir mesajlarında bulunan ilgili hesaplara doğrudan aktarılır. Müşteri hesap no’sunun tanımlı olmaması nedeniyle müşteri hesaplarına aktarılamayan kıymetler üyenin DBDEPO hesabına yansıtılır.

4. Depo devir mesajları ile üyenin MKS’deki DBDEPO hesabına gelen kıymetlerin istenmemesi durumunda, alan üye tarafından, MKS sisteminden iletilecek iade mesajıyla EMKT sisteminde gönderen kurumun gelen mesajda yer alan ilgili şube ve deposuna iadesi gerçekleştirilir.

5. Depo devir işlemi ile ilgili olarak gönderen hesaba ait bilgilerin iletilmesini sağlayan ve depo devir işlemini gerçekleştiren banka tarafından gönderilecek D06 Kıymet Aktarım mesajı içeriğinde bulunan bilgiler MKS’de raporlanır.

6. MKS üyesi kurumların EMKT nezdindeki işlemlere konu edecekleri DİBA bakiyelerini MKS nezdinde depo devir işlemleri ile MKK’nın EMKT nezdindeki hesabından ilgili EMKT katılımcısı (kendi ya da diğer kurum) hesabına aktarmaları gerekmektedir. MKS’ye iletilen devir talimatı, MKK tarafından otomatik olarak EMKT sistemine iletilir ve aktarım EMKT sisteminde gerçekleştirilir.

7. EMKT’ye/EMKT’den depo devir işlemlerinde DBDEPO veya doğrudan müşteri hesabına/hesabından aktarım mümkündür.

8. Şube kodu veya depo kodu hatalı olarak MKS’ye iletilen kıymet aktarım mesajları hata alır. Kıymetler, ilgili üye hesaplarına aktarılamaz ve gönderen kuruma iade edilir. EMKT sisteminin kapanması nedeniyle iade edilemeyen kıymetler gönderen bankanın, gönderen bankanın Takasbank olması halinde ise gönderen şube koduna ait üyenin MKS nezdindeki DBDEPO hesabına yansıtılır.

9. Gerçekleştirilen depo devir işlemi ile ilgili gönderen hesaba ait ad soyad/ünvan, hesap no ile vergi no,vatandaşlık numarası ve bilgileri D06 Kıymet Aktarım mesajı ile MKS tarafından otomatik olarak oluşturularak iletilir. Gerçekleştirilen devir işlemleri ve iadeler raporlanır.

10. EMKT işlemleri, EMKT sistem saatlerine uyumlu olarak gerçekleştirilmekle birlikte MKK nezdindeki hesaplardan EMKT nezdindeki üye depolarına yapılacak çıkış işlemlerinin MKS deki son saati 17:25’olarak uygulanır.

1. Sermaye Piyasası Kurulu’nun düzenlemeleri gereği, Repo ters repo işlemleri, Takasbank tarafından hak sahibi hesaplarında izlenmeksizin üye bazındaki hesaplarda izlenir.

F.9 - DİBA Alım Satım İşlemleri

F.9.1 - Müşteri ile Alım Satım İşlemleri

1. MKK üyeleri, müşterilerinin alım satım işlemlerini üyenin MKK nezdindeki DBDEPO veya portföy hesabı kullanarak gerçekleştirirler. EMKT nezdindeki DİBA’larin müşteri işlemlerine konu edilmek istenmesi halinde öncelikle MKK nezdindeki DBDEPO veya portföy hesabına aktarımı gerçekleştirilmelidir.

2. MKK üyeleri, müşterilerinin alım satım işlemlerini MKS’de DİBA alım satım modülünü kullanarak gerçekleştirir.

3. Alım satım işlemleri MKS’de “Borsa”, “İhale” ve”Portföy” işlemleri olarak işlem türüne göre ayrılabilir.

4. Alım satım işlemlerinin CSV dosya aktarımı ile MKS’ye bildirimi de mümkündür.

5. Müşterilere satılan bakiyenin, MKS’de müşteri hesaplarına en kısa sürelerde aktarılması esastır.

F.9.2 - BİAŞ Borçlanma Araçları Piyasası İşlemlerinin Takası

1. BİAŞ Borçlanma Araçları Piyasası işlemlerinin takası Takasbank üzerinden gerçekleştirilmeye devam edilecektir. Takas işlemlerinde müşteri hesaplarına/hesaplarından hareketler MKS’de gerçekleştirilecektir.

2. BİAŞ dışında gerçekleştirilen işlemlerin takası mevcut uygulamada olduğu gibi gerçekleştirilecektir. Ancak bu işlemlerin müşteri adına gerçekleştirilmesi durumunda MKK nezdindeki müşteri hesapları kullanılacaktır.

Takas borçlarının kapatılması

1. Yatırım Kuruluşlarının takas borçlarını MKK nezdindeki müşteri veya portföy hesaplarından kapatabilmeleri için borç kapatılacak kıymetlerin EMKT nezdindeki Takasbank hesabına aktarılması zorunludur.

2. Aktarım işlemi, MKS’de müşteri/DBDEPO hesaplarındaki kıymetlerin Takasbank’ın EMKT nezdindeki hesabına şube kodu ile yapılacak Depo Devir işlemi ile gerçekleştirilir. Takasbank hesabına aktarılan kıymetler ile borç kapatma işlemi Takasbank sistemindeki mevcut takas borç kapatma uygulaması doğrultusunda gerçekleştirilir.

Takas alacaklarının alınması

1. Takas alacakları mevcut uygulamada olduğu gibi yatırım kuruluşlarının Takasbank sistemindeki serbest hesaplarına aktarılacaktır.

2. Yatırım kuruluşlarının takas alacaklarını MKS’deki portföy veya müşteri hesaplarına aktarımı Takasbank sistemi üzerinden doğrudan MKK’nın EMKT sistemindeki ilgili depo hesabına veya önce EMKT’deki kendi depo hesabına daha sonra MKK’nın depo hesabına aktarımı şeklinde gerçekleştirilebilecektir.

3. EMKT sistemindeki MKK hesabına gelen kıymetler yatırım kuruluşlarının MKS’deki DBDEPO/müşteri hesaplarına yansıtılacaktır. DBDEPO dan müşteri hesaplarına aktarım, alım/satım işlemleri ile yapılacaktır.

F.10 - MASAK Düzenlemeleri Çerçevesinde Raporlama

1. Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (MASAK) tarafından yayınlanan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin (26751 sayılı Yönetmelik) “Elektronik Transferler” başlıklı 24’üncü maddesi çerçevesinde MKK sisteminde gerçekleştirilen ve/veya onay bekleyen rehin teminat, kıymet transferi, şartlı virman ile ihraç ve dağıtım işlemleri gönderen ve alan üye tarafından gönderen detayında raporlanabilmektedir.

2. Raporlama, MASAK düzenlemelerinde belirtilen tutar üzerindeki işlemleri kapsamaktadır. İlgili hesaplama yapılırken kıymetlerin bir önceki güne ait Borsa kapanış fiyatı baz alınmaktadır. Fiyatı belli olmayan kıymetlerin hesaplamasında ise nominal değer kullanılmaktadır.

3. Rapor çıktısı, Tarih/Saat, Referans No, İşlem Tipi, Gönderen Üye, Gönderen Hesap, Gönderen Hesap Türü, Gönderen Ad,Soyad/Unvan, Gönderen TC Kimlik No/VKN/Adres, Alan Üye, Alan Hesap, ISIN, Ek Tanım, Adet ve Durum Kodu alanlarını içermektedir.

4. EMKT Sisteminde MKK yatırımcı hesabı deposuna gerçekleştirilen kıymet devir işlemleri ile ilgili gönderilen D06 Kıymet Aktarım mesajlarındaki bilgilerin ayrıca raporlanması sağlanır.

F.11 - Kıymet Transfer Eşleştirme İşlemleri

1. Kıymet transfer işlemine ait gönderen ve alan tarafların ilettiği talimatların MKS’de eşleştirilmesi ve sonrasında transfer işleminin yapılması sağlanmaktadır.

2. Talimatlar MKS ekranı, (CSV) dosya aktarımı, SWIFT mesajı ile iletilebilir.

3. MKS ekranından yapılacak işlemler için kıymet transfer talimat yetki kontrolleri geçerlidir. Swift mesaj kanalı ile yapılan işlemler için söz konusu kontroller yapılmaz.

o Transfer işlemini gerçekleştirecek kullanıcıların transfer yapabileceği alıcı üyelerin bir defaya mahsus olmak üzere Kullanıcı Talimat Yetkisi Tanımlama ekranından tanımlanması gerekmektedir.

o Sadece Kurum içine virmana yetkili olarak kısıtlı yetki verilmek istenen kullanıcılara, bu ekranda kendisine ait kurum kodu yazılarak sadece kurum içi yetki verilebilmesi mümkündür. Aynı zamanda tek bir tanımla tüm üyelerin seçilmesi de sağlanmaktadır.

o İşleyiş girişi takiben kurumiçi onay kurumdışı onay olmak üzere iki aşamalı tasarlanmış olup giriş kullanıcısının her iki onay yetkisine sahip olması halinde işlem giriş anında onaylanmaktadır. İşleyişin iki kullanıcı tarafından kontrolü isteniyorsa iki farklı kullanıcıya giriş ve onay yetkileri tanımlanmalıdır. Ayrıca onay yetkilerinden transfer onaylama kurumdışı ve transfer onaylama kurumiçi mesaj işlevlerinin farklı kullanıcılara verilerek onay yetkilerinin bu aşamada da iki farklı kullanıcıya ayrıştırılması mümkün kılınmıştır.

4. İşlemler “SERB” alt hesaplar arası gerçekleşir.

5. Yatırım kuruluşu üye tipleriyle işlem yapılabilir.

6. MKS KTE26-KTE28 Kıymet Transfer Eşleştirme Parametre Tanımlama ekranından;

• Giriş yapan kullanıcı onay yapamaz olarak seçim yapılması halinde, MKS ekranlarından iletilen bir talimata ilişkin giriş ve onay işlemleri aynı kullanıcı tarafından gerçekleştirilemez ve giriş kullanıcısının onay ekranında ilgili kayıtlar listelenmez. SWIFT kanalı ile iletilen mesajlarda bu kontrol yapılmaz.

7. SWIFT Bildirim iletilmesi için istenen mesaj tipleri (MT578, MT548, MT544/MT546), üyelerimizce belirlenir.

8. Talimatlar iletilirken parçalılık bilgisi iletilebilir (STCO //PART), iletilmez ise standart Parçalı=Hayır iletilmiş kabul edilir.

9. SWIFT talimatları BIC veya MKS üye kodu ile iletebilir. MKK bildirimleri, eğer ilgili üye kodu için BIC tanımlıysa BIC, yoksa, MKS üye kodu ile iletilir.Talimatların valör süresi, bildirilen valör tarihinden itibaren 30 gündür. İleri ve geçmiş valör tarihli (valör süresi kadar) talimat girişi yapılabilir.

F.11.1 - Eşleştirme

1. Aşağıda yer alan verileri uyan talimatlar eşleştirilir.

i. Gönderen Üye

ii. Gönderen Hesap (Yalnızca iki tarafın da iletmesi halinde eşleşme kriteri olarak değerlendirilir)

iii. ISIN

iv. Ektanım

v. Adet

vi. Alan Üye

vii. Alan Hesap

viii. Valör Tarihi

2. Valör tarihinde bakiyesi uygun olan eşleşen talimatlar için transfer işlemi yapılır.

3. Talimatlar iş günleri 07:00 - 17:00 saatleri arasında bakiye hareketi gerçekleştirebilir, bu saatler dışında hareket kaydı oluşturulmaz. Ancak eşleşme mümkündür. İhtiyaç durumunda işlem yapan kurumlara bilgi verilerek saatlerde değişiklik yapılabilir.

4. Valör süresi son günü belirlenen saatten sonra talimatlar, transfer hareketi oluşturamaz ve sistem tarafından iptal edilir.

5. Talimatlar, valör süresi boyunca aktif olarak yaşar. Talimatlar, ilgili süre sonuna kadar eşleştirilmeye ve gerçekleştirilmeye çalışılır. Eşleşmemiş talimatlar, valör süresi boyunca eşleşebilir.

6. Eşleşme gerçekleştiği anda MKS’de bakiye bekleyen durumunda FOPTR (fop transfer) talimat kaydı yaratılır ve iptal edilmezse son gerçekleşme tarih/saatine kadar aktif olarak kalır.

F.11.2 - Talimat Güncelleme

1. Güncelleme işlemleri, MKS ekranları aracılığı ile yapılabilir. SWIFT mesajı ile güncelleme yapılmaz.

2. Bakiye hareketi olmayan talimatlar için “Eşleştirme Kriterleri” dışındaki sahalarda güncelleme yapılabilir. Güncellenen bilgiler MKS ekranları aracılığı ile izlenir.

3. Parçalılık bilgisi sadece eşlememiş durumdaki talimatlarda güncellenebilir.

4. Güncelleme sonucu taraflara SWIFT ile bildirim yapılmaz.

F.11.3 - Talimat İptal

1. Talimat iptali MKS ekranı ve SWIFT mesajı ile yapılabilir.

2. Bakiye aktarımı tamamlanmayan (parçalı gerçekleşeneler dahil) tüm talimatlar iptal edilebilir.

3. Eşleşmemiş (mesajı gönderen tarafından)/Eşleşmiş (taraflardan herhangi biri tarafından) Parçalı gerçekleşmiş (taraflardan herhangi biri tarafından) statülerindeki talimatlar için iptal işlemi yapılabilir.

4. Eşleşmemiş durumundaki talimat iptal ediliyor ise iptal mesajını gönderen tarafa SWIFT mesajı ile bildirim yapılır.

5. Kısmi gerçekleşmesi olmayan eşleşmiş durumundaki talimat için taraflardan birinin iptal işlemi yapması sonucu, her iki tarafa da SWIFT mesajı ile bildirim yapılırken iptali gönderen tarafa “iptal” bildirimi, karşı tarafa “eşlememiş” durum kodları ile mesajlar iletilir.

6. Kısmi gerçekleşmesi olan talimatlar için iptal yapıldığında, “Kalan Parça”nın tamamı iptal edilir. Taraflara bildirim yapılmaz.

7. Valör son gününde gerçekleşmeyen talimatların sistem tarafından otomatik olarak iptali gerçekleştirilir.

G. REHİN/TEMİNAT İŞLEMLERİNE İLİŞKİN İLKELER

Kaydi sermaye piyasası araçları üzerine teminat, rehin hakkı kurulmasına ilişkin olarak, tarafların, bu hakkın tesis edildiğine ilişkin belgeleri, ilgili üyelere vermeleri üzerine, ilgili üyelerce durum derhal MKK kayıtlarına yansıtılır.

Rehin/teminat işleminin kurulmasında aşağıdaki esaslar uygulanır:

1. Üye tarafından yatırımcıların hesaplarında bulunan menkul kıymetlerin rehin/teminat karşılığı olarak verme talebinin girişi yapılır. Rehin alan hesabın bulunduğu üye tarafından rehin/teminat talebinin kabul onayının yapılması durumunda, kıymetlerin rehin verenin serbest alt hesabından rehin/teminat alacaklısı hesap sahibi lehine rehin/teminat alt hesaplarına aktarılması işlemi gerçekleşir.

2. Rehin işleminin tesis edilebilmesi için hesabın eşleşmiş/sicil almış olması şartı aranır.

Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.