Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Merkez ve Taşra Teşkilatı Arşiv Hizmetleri ve Saklama Sürelerine İlişkin Yönerge
- Tür
- Yönerge
- Tarih
- 24.06.2015
- Yürürlük
- 24.06.2015
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönergeler
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönergenin amacı; Göç İdaresi Genel Müdürlüğü merkez ve taşra birimleri arşivlerinin çağdaş hizmet anlayışına ve arşivcilik kurallarına uygun olarak düzenlenmesine, merkez ve taşra birimlerinin iş ve işlemleri sonucunda oluşan arşiv malzemesi ve ileride arşiv malzemesi haline gelecek arşivlik malzemenin tespit edilmesine, gerekli şartlar altında korunmasının sağlanmasına, bunların muhafaza edileceği arşiv ile saklama sürelerinin gösterilmesine ve milli menfaatlere uygun olarak değerlendirilmesine, gereksiz, hukuki ve bilimsel değeri bulunmayan, arşiv malzemesi ve arşivlik malzeme niteliği taşımayan, muhafazasına lüzum görülmeyen her türlü malzemenin ayıklanmasına ve imhasına; arşiv hizmetleri, çalışma ilkeleri ve arşivlerden yararlanmaya ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatının arşiv hizmetleri ile ilgili usul ve esasları kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(Değişik: 25/07/2019-Gen. Md. Onaylı) (1) Bu Yönerge, 28/9/1988 tarihli ve 3473 sayılı Muhafazasına Lüzum Kalmayan Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 1 inci maddesi, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 161 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ı) bendinin (3) numaralı alt bendi ve 796 ncı maddesi ile 16/5/1998 tarihli ve 19816 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 45 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu Yönergede geçen deyimlerden;
a) Alt birim: Merkezde Genel Müdürlüğe bağlı daire başkanlıkları ve hukuk müşavirliği bünyesindeki çalışma grubu başkanlıklarını; taşrada il ve ilçe göç idaresi müdürlükleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezleri bünyesindeki büro, kısım gibi hizmet birimlerini,
b) Alt birim arşivi: Merkezde Genel Müdürlüğe bağlı daire başkanlıkları ve hukuk müşavirliği bünyesindeki çalışma grubu başkanlıkları; taşrada il ve ilçe göç idaresi müdürlükleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezleri bünyesindeki birimler tarafından oluşturulabilecek arşivleri,
c) Arşiv malzemesi: Genel Müdürlük merkez ve taşra teşkilatı birimlerinde bulunan, yapılan hizmet ve faaliyetler sonucu üretilen, kesin sonuca bağlanmış her türlü belge ile devlet ve millet hayatını ilgilendiren en son işlem tarihi üzerinden 30 yıl geçmiş veya 15 yıl geçtikten sonra kesin sonuca bağlanmış merkez ve taşra teşkilatı tarafından süresiz veya süreli muhafazası gereken, Türk Milletinin geleceğine, tarihi, siyasi, sosyal, kültürel, hukuki ve teknik değer olarak intikal etmesi gereken belgeler ve Devlet hakları ile uluslararası hakları belgelemeye, korumaya, bunlarla ilgili işlem ve ilişkiler bakımından tarihi, hukuki, ekonomik, dini, bilimsel, biyografik, teknik herhangi bir konuyu aydınlatmaya, düzenlemeye, tespite yarayan ayrıca, ait olduğu devrin ahlak, örf ve adetlerini veya çeşitli sosyal özelliklerini belirten her türlü yazılı evrak, defter, resim, plan, harita, proje, mühür, damga, fotoğraf, film, mikrofilm ses ve görüntü bandı, elektronik ortamdaki evrak imajı, digitize kasetler, CD, DVD, baskı, benzeri belge ve malzemeyi,
ç) Arşivlik malzeme: (c) bendinde sayılan her türlü belge ve malzeme cinsinden olup da, kesin sonuca bağlanmış ancak, güncelliğini koruyan ve zaman açısından henüz arşiv malzemesi vasfını kazanmayanlar ile son işlem tarihi üzerinden 101 yıl geçmemiş bulunan sicil dosyaları, devletin gerçek ve tüzel kişilerle veya yabancı devlet ve uluslararası kuruluşlarla akdettiği ikili ve çok taraflı antlaşmalara dayanak teşkil edenler ile bürokratik gelişmeler sonucunda veya hizmetin yerine getirilmesi sırasında kendiliğinden oluşan her türlü belgeyi,
d) Ayıklama: Arşiv malzemesi ile cari işlem devresinde bir değere sahip olduğu halde, hukuki değerini ve delil olma vasfını kaybeden, ileride kullanılmasına ve muhafazasına gerek görülmeyen her türlü malzemenin birbirinden ayrılması ile ileride arşiv malzemesi haline gelecek arşivlik malzemenin belirlenmesi işlemini,
e) Bakanlık: İçişleri Bakanlığı’nı,
f) Belge/Dosya talep formu: Kurum arşivinde muhafaza edilen dosyanın hangi birime, kime, ne zaman verildiğini belgelemeye ve tespite yarayan, dosyayı talep eden birimce yetkilendirilen personel tarafından tanzimle imzalanan, dosyaya karşılık arşiv görevlilerince alınıp muhafaza edilen ve bu konuda zimmet yerine geçen belgeyi,
g) Birim: Merkez teşkilatında daire başkanlıkları ve hukuk müşavirliği; taşra teşkilatında il ve ilçe göç idaresi müdürlükleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezlerini,
ğ) Birim amiri: Genel Müdürlük merkez ve taşra teşkilatında yer alan birimlerin en üst yöneticisini,
h) Birim arşivi: Genel Müdürlük merkez ve taşra teşkilatı birimlerinin görev ve faaliyetleri sonucunda meydana gelen, güncelliğini koruyan, aktif bir şekilde günlük iş akışı içerisinde kullanılan arşivlik malzemenin muhafaza edildiği arşivi,
ı) Daire Başkanlığı: Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığını,
i) Devlet arşivi: Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünü,
j) Genel Müdür: Göç İdaresi Genel Müdürünü,
k) Genel Müdürlük: Göç İdaresi Genel Müdürlüğünü,
l) İmha: Saklanmasına gerek görülmeyen malzemenin fiziki varlığının, varsa dijital ortamdaki kayıtlarının bu Yönerge hükümlerine uygun şekilde imha edilmesi veya silinmesi işlemini,
m) Kurum arşivi: Genel Müdürlük merkez teşkilatı içinde yer alan ve arşiv malzemesi ile arşivlik malzemenin birim arşivine göre daha uzun süreli saklandığı Genel Müdürlük merkez arşivini,
n) Kurum arşiv sorumlusu: Daire Başkanlığı bünyesinden, kurum arşivinden sorumlu olarak görevlendirilen personeli,
o) Merkez ve taşra birim arşiv sorumluları: Merkezde birim amirleri tarafından kendi personelleri arasından; taşrada ise il ve ilçe göç idaresi müdürlükleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezleri çalışanları arasından vali ve kaymakamlar tarafından görevlendirilen personeli,
ö) Saklama süresi: Arşivlik malzeme ile arşiv malzemesinin birim veya kurum arşivinde saklanacağı süreyi,
p) Standart Dosya Planı: 2005/7 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile uygulamaya konulmuş olan kurum ve kuruluşların iş ve işlemleri sonucunda teşekkül eden belgelerin sistemli bir şekilde dosyalanmasını sağlamak üzere önceden hazırlanmış konu ve konu numaraları envanterini,
r) Standart Dosya Planı konu kodu: Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatı birimlerinde üretilen veya bu birimlerde bulunan malzemenin konusuna göre tespit edilen ve o konuyu temsil etmek üzere tahsis edilen sayısal kod numarasını,
s) Tasnif: Arşivlik malzeme ile arşiv malzemesinin belirli bir sistem dâhilinde düzenlenmesi işlemini,
ş)Taşra birim arşivi: Taşra teşkilatında il ve ilçe göç idaresi müdürlükleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezlerinin görev ve faaliyetleri sonucunda kendiliğinden meydana gelen ve işlem gören arşiv malzemesi ile arşivlik malzemenin saklandığı bu birimlerin bünyesinde oluşturulan arşivi, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM — Teşkilat, Görev, Sorumluluk ve Denetim
Madde 5 – Teşkilat
(1) Genel Müdürlük merkez teşkilatında, arşiv malzemesi ve arşivlik malzemenin birim arşivine göre daha uzun süre saklanması amacıyla bir kurum arşivi; birimlerce belirli bir süre saklanacak arşivlik malzeme için ilgili birim amirlerine bağlı birim arşivleri; taşrada ise il ve ilçe göç idaresi müdürlükleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezleri tarafından arşiv malzemesinin konulması ve arşivlik malzemenin belirli süre saklanması amacıyla bu müdürlükler bünyesinde taşra birim arşivleri kurulur.
(2) Gerek duyulması halinde, merkez ve taşra birim arşivlerine bağlı olarak alt birim arşivleri oluşturulabilir.
(3) Taşra birim arşivleri, kurum arşivi gibi görev yapar.
Madde 6 – Personel
(1) Kurum arşivinde, bir kurum arşiv sorumlusu ve yeterli sayıda görevli; merkez ve taşra birim arşivlerinde ise bir birim arşiv sorumlusu ve yeteri kadar görevli bulunur.
Madde 7 – Merkez birim arşivinin görevleri
(1) Merkez birim arşivinin görevleri şunlardır:
a) Genel Müdürlük arşiv politikasının oluşturulmasında, geliştirilmesinde ve gerektiğinde değiştirilmesinde kurum arşivine görüş bildirmek
b) Ayıklama ve imha komisyonlarına katılmak
c) Alt birimlerden arşivlik malzemeyi teslim almak
ç) Teslim alınan malzemenin aslî düzenleri ve ilişkilerini koruyarak birim arşivine yerleştirmek
d) Arşivlik malzemeyi kayba uğramaktan ve tahrip olmaktan korumak, bunun için gerekli tedbirleri almak
e) Alt birimlerin birim arşivinden faydalanma taleplerini karşılamak, hizmetlerin aksamaması için gerekli tedbirleri almak
f) Birim arşivinde bekleme süresini dolduran evrakı ayrıştırarak, kurum arşivine devredilmesi gereken arşivlik malzemeyi belirlemek
g) Gerekli hazırlıkları yaparak arşivlik malzemeyi kurum arşivine teslim etmek
ğ) Birim arşiv faaliyetlerini kurum arşiv sorumlusunun ve diğer görevlilerin denetimine hazır halde bulundurmak
h) Kurum arşivinin, arşiv faaliyetlerine ve denetimlerine yönelik tavsiye ve taleplerini yerine getirmek
ı) Kurum arşivince düzenlenen seminer, kurs, konferans ve diğer toplantılara katılmak
i) Her yıl Aralık ayı sonunda, birim arşiv faaliyetleri ile ilgili olarak kurum arşivine rapor vermek
j) Verilecek diğer görevleri yapmak
Madde 8 – Kurum arşivinin görevleri
(1) Kurum arşivinin görevleri şunlardır:
a) Milli arşiv politikası çerçevesinde Genel Müdürlük arşiv politikasını oluşturmak, geliştirmek ve gerektiğinde değiştirmek, bunlara ilişkin esasları belirleyerek Genel Müdürlük Makamının onayına sunmak ve sonuçlarını izlemek
b) Birimlerden arşivlik malzeme ile arşiv malzemesini teslim almak
c) Birimlerden teslim alınan malzemeyi uygun koşullarda muhafaza etmek, kayba uğramasını önlemek
ç) Birimlerden teslim alınan malzemeyi asli düzenlerini bozmadan yerleştirmek
d) Depo yerleşim planını hazırlamak
e) Ayıklama ve imha komisyonlarını oluşturmak
f) Genel Müdürlük merkez ve taşra birim arşivlerinde ayıklama, saklama, imha ve diğer arşiv faaliyetlerine rehberlik etmek, denetlemek veya denetlenmesini sağlamak
g) Kurum arşivinde yapılan ayıklama sonucunda imha komisyonunca belirlenen imha edilecek malzemenin imhasını sağlamak
ğ) Ayıklama ve imha komisyonunun çalışmaları sonucunda Devlet Arşivine devredilmesi uygun görülen arşiv malzemesini tasnif ederek envanterleriyle Devlet Arşivine teslim etmek ve devredilmeyecek olanların korunmasını sağlamak
h) Arşivlik malzemenin onarım ve restorasyonunu yapmak veya yaptırmak
ı) Arşivlik malzemenin kopyalarını çıkararak devamlılığını sağlamak ve bunları küçük hacimlere dönüştürmek için film, mikrofilm ve gerektiğinde diğer ileri teknikleri uygulamak, elektronik ortama aktarmak
i) Araştırmaya açık malzeme için tanıtıcı rehber ve katalog hazırlamak
j) Birim ve kurum arşivlerinden yararlanma taleplerini karşılamak, kolaylaştırıcı tedbirleri almak
k) Araştırma taleplerini değerlendirmek ve gerektiğinde yerine getirmek
l) Yurt içi ve yurt dışı arşivcilik faaliyetlerini ve bilimsel gelişmeleri izlemek, bu alandaki eserleri derlemek
m) Arşivcilik ve arşiv faaliyetlerine yönelik seminer, kurs, konferans ve toplantılar düzenlemek veya bu tür faaliyetlere katılmak
n) Standart dosya planına uygun olarak arşivleme işlemi yapılmasını izlemek
o) Birim arşivlerinden gelen yıllık faaliyet raporlarını değerlendirmek
ö) Her türlü arşiv bilgisi ve belgesiyle ilgili olarak Devlet Arşiviyle işbirliği yapmak
p) Verilecek diğer görevleri yapmak
Madde 9 – Taşra birim arşivinin görevleri
(1) Taşra birim arşivinin görevleri şunlardır:
a) Taşra arşiv hizmetlerinin Genel Müdürlük arşiv politikasına uygun olarak yürütülmesini sağlamak
b) Ayıklama ve imha komisyonlarını oluşturmak
c) Birimdeki arşivlik malzemeyi korumak, gerekli tedbirleri almak
ç) Alt birimlerin, birim arşivinden faydalanma taleplerini karşılamak, hizmetlerin aksamaması için gerekli tedbirleri almak
d) Saklama süresini dolduran malzemeden Devlet Arşivine devredilmesi gereken arşiv malzemesi ile imha edilecek malzemeyi ayırmak
e) İmha edilecek malzemenin imhasını sağlamak
f) Arşivlik malzemenin envanterleriyle birlikte Devlet Arşivine teslim edilmesini sağlamak
g) Birim arşiv faaliyetlerini denetime hazır halde bulundurmak
ğ) Her yıl Aralık ayı sonunda, faaliyetleri ile ilgili olarak Daire Başkanlığına rapor sunmak
h) Verilecek diğer görevleri yapmak
Madde 10 – Alt birim arşivinin görevleri
(1) Merkez ve taşra alt birim arşivleri, 7 nci ve 9 uncu maddelerde merkez ve taşra birim arşivlerine verilen görevleri, alt birimleri düzeyinde yerine getirmekle görevlidir.
Madde 11 – Sorumluluk
(1) Bu Yönerge ile verilen görevlerin eksiksiz ve süresi içinde yerine getirilmesinden, merkez teşkilatında kurum arşivinde Daire Başkanlığı, birim arşivlerinde birim amirleri; taşra teşkilatında ise il ve ilçe göç idaresi müdürleri, geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezleri müdürlerinin genel sorumluluğu altında 6 ncı maddede belirtilen personel sorumludur.
Madde 12 – Denetim
(1) Genel Müdürlük merkez birimlerinin arşiv ve arşiv faaliyetleri, yılda en az bir kez kurum arşiv sorumlusu tarafından; taşra birimlerinin arşiv ve arşiv faaliyetleri ise aynı şekilde il ve ilçe göç idaresi müdürü ile geri gönderme merkezleri ile kabul ve barınma merkezleri müdürleri tarafından denetlenir.
(2) Ayrıca merkezde, kurum arşivinin Daire Başkanı tarafından, birim arşivlerinin ise birim amirleri tarafından yılda en az bir kez denetlenmesi sağlanır.
(3) Merkez ve taşra birimlerinin arşiv ve arşiv faaliyetlerinin periyodik denetimi, diğer Bakanlık birimleriyle birlikte mülkiye müfettişleri tarafından yapılır.
(4) Denetimler sonucunda düzenlenen raporlar ilgili arşiv sorumlusuna gönderilir ve 15 gün içinde cevaplandırılır. Raporların bir örneği de birim amiri tarafından muhafaza edilir. Raporların sonuçlarının izlenmesi ve tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için birim amirleri tarafından gerekli tedbirler alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Arşiv, Arşiv Malzemesi ile Arşivlik Malzemenin Korunması, Gizliliğin Kaldırılması ve Arşivlerden Yararlanma
Madde 13 – Arşivlerin korunması
(1) Arşivlerin korunması için Merkezde Daire Başkanlığı tarafından, 16/10/1988 tarih ve 88/13543 sayılı “Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği” ve 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” ve 05/06/2015 tarihli “Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Yangın Önleme ve Söndürme Yönergesi” hükümleri uyarınca getirilen esaslara ek olarak, arşivin özelliği, yeri ve donatım biçimi de dikkate alınarak koruma planı ve yangın talimatı hazırlanarak Genel Müdürlük makamının onayı ile yürürlüğe konulur.
(2) Bu kapsamda hazırlanacak yangın talimatında şu hususlara özellikle yer verilir.
a) Arşiv odalarına sadece yetkili personel nezaretinde girilir.
b) Arşiv odalarında sigara içilmez ve yanıcı parlayıcı maddeler ile yangın güvenliğini tehlikeye sokacak diğer cihaz ve maddeler bulundurulmaz.
c) Arşiv odalarında yeteri kadar kuru kimyevi tozlu ve gazlı yangın söndürme cihazları bulundurulur. Bu cihazların bakımı ve kontrolü periyodik olarak yaptırılır.
ç) Evrak, belge ve malzemenin önemi dikkate alınarak muhafaza edildikleri dolap, raf ya da kapalı rafların üzerine kurtarma öncelik derecesine göre etiketler yapıştırılır.
d) Yangın esnasında hangi evrak ve arşivin kimler tarafından kurtarılacağı önceden belirlenir.
e) İmha edilecek evrak öncelikle kıyılarak imha edilir. Tabi olduğu mevzuatta yakılarak imhası öngörülmüş evrak güvenlik tedbirleri alındıktan sonra kâğıt imha yerlerinde yakılır.
f) Arşiv koruma talimatı, arşiv odalarının girişlerine kolayca görülecek şekilde asılır.
g) Yangın söndürme cihazları çalıştığında depolarda bulunabilecek personelin kullanımına tahsis edilecek oksijen maskeleri tedarik edilir.
(3) Benzeri plan ve talimatlar taşra teşkilatında da hazırlanarak illerde valinin, ilçelerde kaymakamın onayı ile yürürlüğe konulur.
Madde 14 – Arşiv malzemesi ile arşivlik malzemenin korunması
(1) Arşivlerin yangın, deprem, su baskını gibi afetlerden korunması için arşiv bölümünün binaların en uygun yerinde kurulması esastır.
(2) Kurum ve birim arşivleri, ellerinde bulunan arşiv malzemesi ile arşivlik malzemeyi usulüne uygun olarak sınıflandırmakla, saklamakla ve her türlü zararlı etki ve unsurlardan korumakla yükümlüdür. Bu amaçla malzemenin;
a) Yangın, hırsızlık, rutubet, su baskını, toz ve her türlü haşeratın zararından korunması,
b) Yangın söndürme cihazlarının yangın talimatı çerçevesinde daima hazır durumda bulundurulması,
c) Arşivin her bölümünün uygun yerlerinde higrometre cihazı bulundurularak, rutubetin % 50-60 arasında tutulması,
ç) Fazla rutubeti önlemek için rutubet emici cihaz veya kimyevi maddelerin kullanılması,
d) Yılda en az bir defa mikroorganizmalara karşı koruyucu önlem olarak arşiv depolarının dezenfekte edilmesi,
e) Işık ve havalandırma tertibatının elverişli bir şekilde düzenlenmesi,
f) Isının mümkün olduğu kadar sabit (kâğıt malzeme için 12-18 derece arasında) tutulması,
için her türlü önlem arşiv sorumluları tarafından alınır.
Madde 15 – Birim ve kurum arşiv depoları
(1) Depolar;
a) Tehlike arz eden yerlerden uzakta kurulur,
b) Merkezî bir yerde bulunur,
c) Çalışma yerleri ile iç içe bulunmaz,
ç) Güneş ışığından uzak tutulur,
d) Tabanı m2 başına 2.000 kg yükü taşıyacak sağlamlıkta yapılır,
e) Arşiv ve arşivlik malzemeyi koruyucu teknik cihazlarla donatılır.
Madde 16 – Raflar
(1) Arşivlerde kullanılacak raflarda;
a) Ahşap malzeme kullanılmaz,
b) 1 m uzunluğundaki bir raf 100 kg yükü taşıyacak sağlamlıkta yapılır,
c) Raflar, yerden 10-15 cm yükseklikte ve raf aralıklarının yüksekliği klasör boyundan biraz fazla olacak şekilde kurulur.
(2) Raflar pencerelere dik olacak şekilde yerleştirilir.
Madde 17 – Gizliliğin kaldırılması
(1) Birim arşivlerinde bulunan gizliliği kabul edilmiş arşiv malzemesi ile arşivlik malzemeden gizliliğin kaldırılması, merkezde ilgili birim amirinin önerisi üzerine Genel Müdür, illerde vali, ilçelerde ise kaymakamın onayı ile yapılır.
(2) Kurum arşivine devredilen gizlilik kayıtlı evrakın gizliliğinin kaldırılması ise, ilgili birim amiri ve Daire Başkanının müşterek önerisi üzerine Genel Müdürün onayı ile yapılır.
Madde 18 – Arşivlerden yararlanma
(1) Merkezde alt birimlerce ihtiyaç halinde, ancak kuruluş dışına çıkarılmamak kaydıyla, birim arşivinden geçici olarak malzeme alınabilir. Bunun için alt birim amirlerince imzalanan “Arşivden Belge İsteme-İade Formu” kullanılır (EK-1). Malzemenin alınması ve iadesi işlemleri arşiv görevlisi tarafından yapılır.
(2) Birim arşiv görevlisi malzemeyi, talep formunun ilgili kısmını alt birim arşiv görevlisine imzalatarak teslim eder.
(3) Birimlerce, ihtiyaç halinde ancak kuruluş dışına çıkarılmamak kaydıyla Kurum Arşivinden malzeme alınabilir. Taşra birim arşivlerine malzemenin aslı değil, örneği gönderilir. Malzeme almak için merkezde birim amirleri, taşrada il ve ilçe göç idaresi müdürleri veya görevlendirecekleri sorumlular tarafından imzalanan “Arşivden Belge İsteme- İade Formu” kullanılır (EK-1).
(4) Kurum arşiv görevlisi malzemeyi, talep formunun ilgili kısmını birim arşiv görevlisine imzalatarak teslim eder.
(5) Kurum arşivinde arşiv malzemesi olarak saklanan malzemenin aslı hiçbir şekilde arşivlerden dışarı çıkarılamaz. Ancak Devlete; gerçek veya tüzel kişilere ait bir hizmetin görülmesi, bir hakkın korunması ve ispatı gerektiğinde usulüne göre çıkarılmış örnekler verilebilir ya da mahkemelerce tayin edilecek bilirkişiler veya ilgili dairelerce görevlendirilecek yetkililerce yerinde inceleme yapılması sağlanabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Alt Birimlerde Yapılacak İş ve İşlemler
Madde 19 – Evrak kayıt işlemleri
(1) Birimlerdeki kayıt memurları, gelen-giden evraka ait bilgileri elektronik işlem modülüne eksiksiz şekilde kaydederler. Evrak standart dosya planına uygun olarak dosyaya kaldırılır ve sisteme işlenir.
Madde 20 – Dosyalama, klasörlere yerleştirme
(1) Evrak, standart dosya planı esaslarına göre dosyalara ve klasörlere yerleştirilir. Konu ve işlem itibariyle aynı evrak aynı dosya veya klasöre konulur. Dosya ve klasör içinde yerleştirme eski tarihten yeni tarihe göre olur. Dosya gömlekleri üzerine konu kodu, konusu, dosyasının numarası gibi bilgiler işlenir. Klasörlerin sırtı etiketlenir (EK-2).
(2) Etikette sırasıyla;
a) Birim kodu,
b) Standart dosya planına göre verilen konu kodu,
c) Konu kodunu tamamlayıcı isim veya ifade,
ç) Klasör içindeki evrakın işlem yılı veya yıl grupları,
bilgileri yer alır.
(3) Hizmetin özelliğine göre, etikette yer verilecek unsurlar ikinci fıkrada sayılanlarla birlikte etikete ilave edilebilir.
Madde 21 – Uygunluk kontrolü
(1) Ayrım sonucunda işlemi tamamlanmış veya birim arşivine devredilecek malzeme, uygunluk kontrolünden geçirilir. Bu kontrolde;
a) Dosya kayıtlarıyla envanter kayıtlarının karşılaştırılarak eksik olup olmadığına,
b) Dosya ve klasörlerin 20 nci madde hükümlerine göre düzenlenip düzenlenmediğine,
c) Ciltli olarak saklanması gerekenlerin ciltlenip ciltlenmediğine,
ç) Zarflanması gerekenlerin zarflanıp zarflanmadığına,
d) Defterlerle, ciltlenmiş veya zarflanmış olanların üzerine, devirden önce verilmiş numaraların, birim kodunun, konu ve işlem yılının yazılıp yazılmadığına,
e) İşlem yılı esasına göre düzenlenen kayıt defterlerinin veya bu amaçla kullanılan föy ciltlerinin kapaklarının etiketlenip etiketlenmediğine,
f) Sayfaların ve eklerin yırtık, kopuk veya eksik olup olmadığına,
g) Arşive devredilecek malzemenin işlem yılı itibariyle, konusuna göre kaydına mahsus “Kayıt Defteri” veya “Föyleri” gözden geçirilerek, sıra numaralarında atlama, tekerrür veya eksiklik olup olmadığına,
bakılır, eksikler varsa tamamlanır.
(2) Uygunluk kontrolü, kurum ve merkez birim arşivleri görevlilerince birlikte yapılır.
Madde 22 – Malzemenin birim arşivine devri
(1) Alt birimlerce, her türlü işlemi tamamlanmış ve 21 inci maddeye göre uygunluk kontrolü yapılarak eksikleri giderilmiş arşivlik malzeme, Ocak ayı içerisinde birim arşivine devredilir. Malzemenin belirtilen ay içerisinde devri, ilgili alt birimler arasında önceden belirlenecek bir sıra ile yapılır. Malzemelerin bu şekilde tespit, ayırım ve birim arşivine devrine karar verme yetkisi birim amirlerine aittir.
(2) Teslim-tesellüm işlemleri, alt birim ve birim arşivi görevlilerince yapılır.
(3) Arşivlik malzeme, birim arşivine uygunluk kontrolü yapılmış olarak “Dosya İçerik Döküm Formu” (EK-3) ile devredilir.
(4) Resmî Gazete, kitap, broşür ve benzerleri alt birim arşivlerinde muhafaza edilir.
Madde 23 – Gizli damgası, gizliliği kaldırıldı damgası
(1) Arşive devredilecek malzeme içerisinde, tamamen veya kısmen gizlilik derecesi taşıyan evrakın bulunduğu dosyaların sağ üst köşesine kırmızı ıstampa mürekkebi ile “Gizli” damgası vurulur.
(2) Gizliliği kaldırılan malzemeye tarih atılır ve “Gizliliği Kaldırıldı” damgası vurularak, gizlilik damgası iptal edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM — Merkez ve Taşra Birim Arşivlerinde Yapılacak İşlemler
Madde 24 – Malzemenin yerleştirilmesi
(1) Arşiv malzemesi ve arşivlik malzeme birim arşivlerinde standart dosya planı esaslarına uygun olarak ve işlem gördüğü tarihlerdeki aslî düzenleri korunarak saklanır. Saklama süresi bitince kurum arşivine aynı düzende teslim edilir.
(2) Malzeme arşive, arşiv girişinin solundan başlamak üzere, raflarda soldan sağa, gözlerde yukarıdan aşağıya doğru bir sıra dâhilinde yerleştirilir.
(3) Raf başlarının gözle görülür bir yerine, malzemenin hangi alt birime ait olduğunu gösteren etiketleme yapılır.
(4) Arşiv deposunun yerleşim şeması çıkarılarak depo girişinin uygun bir yerine asılır.
Madde 25 – Kurum arşivine devredilecek malzemenin ayırımı
(1) Merkez birim arşivlerinde her yıl Aralık ayının son haftası içinde, birim arşivinde saklama süresini dolduran malzeme, birim arşiv sorumlusunun gözetiminde birim arşiv görevlilerince;
a) Kurum arşivine devredilecekler,
b) Saklama süresini doldurmasına rağmen birim arşivinde belirli süre daha veya süresiz olarak saklanması uygun görülenler,
şeklinde ayrıma tâbi tutulur.
ALTINCI BÖLÜM — Kurum Arşivine Devir ve Kurum Arşivinde Yapılacak İşlemler
Madde 26 – Kurum arşivine devir
(1) Birim arşivince işlemleri tamamlanarak 21 inci maddeye göre uygunluk kontrolünden geçirilen arşivlik malzeme, Ocak ayı içerisinde kurum arşivine devredilir. Malzemenin belirtilen süre içerisinde devri, birim arşiv sorumlularının görüşleri dc alınarak, Daire Başkanlığı tarafından belirlenecek sıraya göre yapılır.
(2) Malzemenin tespit, ayrım ve kurum arşivine devrine karar verme yetkisi birim amirine aittir.
(3) Teslim ve tesellüm işlemleri, birim ve kurum arşiv görevlilerince yerine getirilir.
(4) Arşivlik malzeme kurum arşivine, uygunluk kontrolü yapılmış olan “Dosya İçerik Döküm Formu” ile devredilir (EK-3).
(5) Taşra birim ve alt birim arşivleri müstakil olarak Genel Müdürlük kurum arşivine evrak devredemezler.
(6) Yönergede belirtilen saklama süreleri göz önüne alınarak, kurum arşivine devredilecek arşivlik malzemelerin dosya muhteviyatı döküm formu hazırlanır (tarih, sayı, konu, adedi ve açıklamalar) ve devredilecek klasörün iç kapağına yapıştırılır.
(7) Devredilecek arşivlik malzemenin (klasörlerin) ayrımı yapılan evraktan konu ve işlem itibariyle aynı olanlar ekleriyle birlikte bir araya getirilir. Evraka ekli olan harita, plan proje gibi ekler asıl evrak ve belgeden ayrılmaz. Bu tür ekler asıl evrak ve belgelerle birlikte ele alınır.
(8) Birden fazla yaprak ve sayfadan ibaret olan evrakın dağılmasına engel olmak, yerlerinin kaybolmasını önlemek ve bütünlüğünü sağlamak, dolayısıyla kullanımlarını kolaylaştırmak için yaprak ve sayfalar numaralandırılır. Her dosyada, evraka birden başlamak üzere sıra numarası verilir. Evrakın ekleri kendi içerisinde sayıldıktan sonra asıl evrakın ön yüzünün sol alt köşesine adetleri kurşun kalemle yazılır.
(9) Daha sonra birimler tespit edilmiş evrak ve belgeleri gün, ay, yıl sırasına göre kronolojik sıraya koyar. Üzerinde yazılı bir tarih olmadığı halde tahmini tarihlemesi yapılan evrak ait oldukları yılın, ay, günü belli olmayan evraklarının arasına konur. Tahmini tarihleme kaydı parantez içinde gösterilir.
Madde 27 – Mevcut malzemenin envanterinin çıkarılması
(1) Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurum arşivinde bulunan arşivlik malzeme ve arşiv malzemesinin kullanımının kolaylaştırılması amacıyla envanteri çıkarılır veya envanter bilgileri elektronik ortama aktarılır.
Madde 28 – Malzemenin kurum arşivinde tasnifi ve yerleştirilmesi
(1) Arşivlik malzeme ve arşiv malzemesi, işlem gördüğü tarihte meydana gelen oluşturma ve ilişki biçimlerine uymak suretiyle düzenleme esasına dayanan organik metotla (Provenance Sistemi) sınıflandırılır. Bu sınıflandırma sisteminin esası, arşivlere devredilen fonları, bütünlüklerini koruyarak aslî düzeni ile bırakmaktır.
(2) Arşivlik malzemenin işlem gördüğü tarihlerdeki ait olduğu daire ve alt birimler hiyerarşik bütünlük içerisinde tespit edilir. Birimlerin kendilerine ait olan evrakı bir araya getirilir.
Madde 29 – Maize menin ayırımı
(1) Arşiv malzemesi ile önceki dönemlerde bir değere sahip olduğu halde hukuki değerini ve delil olma özelliğini kaybetmiş, ileride kullanılmasına ve korunmasına gerek görülmeyen her türlü malzemenin birbirinden ayrılması ve ileride arşiv malzemesi vasfını kazanacak olan arşivlik malzemenin belirlenmesi işlemi kurum arşivinde ayıklama ve imha komisyonunca yapılır.
(2) Taşra birim arşivlerinde ayıklama ve imha işlemleri, Yedinci Bölümde yer alan hükümler doğrultusunda yapılır.
Madde 30 – Ayıklama ve imha komisyonu
(1) Ayıklama ve imha komisyonu, kurum arşiv sorumlusunun başkanlığında, kurum arşivinden iki görevli ile malzemeleri ayıklanacak ve imha edilecek birimin amiri tarafından görevlendirilecek deneyimli iki personel olmak üzere 5 kişiden oluşturulur.
(2) Taşrada ise, taşra birim arşiv sorumlusu başkanlığında, birim arşivinde görevli iki personel ile malzemeleri ayıklanacak ve imha edilecek alt birim amiri tarafından görevlendirilecek deneyimli iki personel olmak üzere 5 kişiden teşkil edilir. Yeterli personelin bulunmadığı durumlarda komisyon 4 veya 3 kişiden oluşturulabilir.
Madde 31 – Ayıklama ve imha komisyonunun çalışma esasları
(1) Kullanılmasına ve muhafazasına lüzum görülmeyen malzemenin imhası, ayıklama ve imha komisyonunun kararı ile yapılır. Komisyon, her yıl Mart ayı başında çalışmaya başlar ve kullanılmasına ve muhafazasına lüzum görülmeyen malzemelerle, ayıklanması o yıla devredilmiş malzemeleri ayıklamaya tâbi tutar.
(2) Komisyon, kararlarını oy çokluğu ile alır. Eşitlik halinde başkanın oyunu kullandığı görüş geçerli sayılır.
(3) Ayıklama ve imha komisyonu, gerçekleştireceği ayıklama çalışmasında Yönergenin yedinci bölümünde belirtilen saklama sürelerine uygun olarak hareket eder. Ancak, belirtilen sürelerden daha uzun süre saklanması gerektiğinin komisyon tarafından değerlendirildiği durumlarda bu yönde karar alınabilir.
Madde 32 – Saklama süreleri
(1) Merkez ve taşra teşkilatı arşivlerinde oluşan ve oluşacak malzemenin saklama süreleri bu Yönergenin yedinci bölümünde belirlenmiştir.
Madde 33 – İmha edilecek malzemede sınır
(1) Saklanma süreleri herhangi bir mevzuatla belirlenen malzemeler ile güncel işlemlerde kullanılma ihtimali bulunan malzemeler ve herhangi bir ön inceleme, soruşturma veya davaya konu olan malzemeler bu Yönerge ekinde belirtilmiş süreleri tamamlamış olsalar dahi ayıklama ve imha işlemine tâbi tutulamaz.
Madde 34 – İmha edilecek malzeme
(1) Yönerge ekinde yer alan saklama sürelerini tamamlamış malzemeden “D” “Devlet Arşivi’ne Gönderilmez” ibaresi bulunanlar, saklama süresi yönünde yapılacak değerlendirmeye göre imhaya ayrılır.
(2) “C” “Ayıklama ve İmha Komisyonu Değerlendirir” ibareli malzemeler ise, içerik yönünden değerlendirilerek, saklanmasına gerek görülmediği kanaati oluştuğu takdirde imhaya ayrılır.
Madde 35 – İmha listesi
(1) Ayıklama ve imha komisyonunca imhasına karar verilen malzeme asli düzenleri korunarak imhası kesinleşinceye kadar muhafaza edilir.
(2) İmhası kararlaştırılan malzeme için 34 üncü maddedeki açıklamalar çerçevesinde bir imha listesi hazırlanır (EK-4).
(3) Kurum arşivinde yapılan ayıklama işlemi neticesinde hazırlanan imha listeleri Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nün uygun görüşü alındıktan sonra Genel Müdürün onayını müteakip; taşra birim arşivlerinde yapılan ayıklama işlemi neticesinde hazırlanan imha listeleri ise, Daire Başkanlığının uygun görüşü alındıktan sonra illerde valinin, ilçelerde ise, kaymakamın onayını müteakip kesinlik kazanır.
Madde 36 – İmha tutanağı ve imha şekilleri
(1) İmhası kesinleşen malzeme, komisyon üyelerince imzalı “İmha Tutanağı” (EK-5) ile kıyılmak ve ekonomik olarak değerlendirilmek suretiyle imha edilir. Ancak malzeme imha edilmeden önce kullanma imkânı bulunan klasör, dosya vb. ayrılır.
(2) İmha listesi ile imha tutanağı iki nüsha hazırlanarak, bir nüshası kurum arşivinde, bir nüshası da ilgili biriminde 10 yıl süre ile saklanır.
(3) Özelliği gereği imha şekli kendi mevzuatında belirlenmiş malzemenin imhası hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Madde 37 – Devlet arşivine devredilecek arşiv malzemesinin tasnifi
(1) Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile mutabakat sağlanması halinde; ayıklama ve imha işlemlerinden sonra, arşiv malzemesi özelliğinde olup Devlet Arşivine devredilmek üzere saklanan evrak tasnife tâbi tutulur.
(2) Tasnif işlemi, evrakın konu bütünlüğü ve aslî düzeni bozulmadan yapılır. Tasnif işlemleri aşağıda belirtilen sıra takip edilerek gerçekleştirilir.
a) Önce, her birime ve alt birimlere ait evrak, tek tek elden geçirilerek aslî düzenleri ve bütünlükleri kontrol edilir. Evraka ekli olan harita, plân, proje ve benzerleri, asıl evrak ve eklerinden ayrılmaz. Ekler, asıl evrak ile birlikte ele alınır.
c) Birden fazla sayfa veya yapraktan oluşan evrakın, dağılmasını ve yerlerinin kaybolmasını önlemek, bütünlüğünü sağlamak amacıyla, yaprak veya sayfalar kurşun kalemle numaralandırılır. Her dosyada, evraka birden başlamak üzere sıra numarası verilir.
Evrakın ekleri, kendi içerisinde sayıldıktan sonra, asıl evrakın ön yüzünün sol alt köşesine kurşun kalemle adet olarak yazılır.
ç) Birimleri itibariyle evrak ve eklerinin aslî düzeni içerisinde gün, ay ve yıl sırasına göre kronolojik sırada olup olmadığı kontrol edilir.
d) Kronolojik sıralama işlemi, eski tarihten yeni tarihe doğru yapılır. Birden fazla eki bulunan evrakın kronolojik sıralamasında da aynı usul uygulanır.
e) Ayırma sonunda, evrakın ait olduğu birimin önceden belirlenmiş Devlet Arşiv Kodlarının yazılacağı lastikten yapılmış “Arşiv Yer Damgası” (EK-6), evrakın ön yüzünün en altına siyah ıstampa mürekkebi kullanılarak basılır. Devlet Arşiv Kodları Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nden temin edilerek Arşiv yer damgasının ilgili alanlarına kurşun kalemle yazılır.
(3) Arşiv yer damgası, bütünlüğü sağlaması bakımından evrakın eklerine de basılır.
(4) Bu tasnif sistemi, sadece klasik tip arşiv belgesi niteliğindeki evrak için söz konusudur. Film, fotoğraf, plak, ses ve görüntü bandı gibi değişik türdeki malzemenin tasnifi, malzemenin gerektirdiği sistem ve işlemlere göre yapılır.
Madde 38 – Arşiv malzemesinin devlet arşivine devri
(1) Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile mutabakat sağlanması halinde; tasnifi tamamlanan ve kurum arşivinde bekleme süresini tamamlayan arşiv malzemesi, hazırlanan “Belge Devir-Teslim Envanter Formu” (EK-7) ile varsa kayıt defterleri ile birlikte Devlet Arşivine devredilir.
(2) Devir işlemleri, Genel Müdürlük kurum arşivi ve Devlet Arşivi görevlilerince birlikte yerine getirilir.
Madde 39 – Arşiv Malzemesi Devir-Teslim ve Envanter Formunun düzenlenmesi
(1) Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne devredilecek arşiv malzemesi için “Belge Devir-Teslim Envanter Formu” (EK-7) düzenlenir.
(2) Aynı tür arşiv malzemesi, aynı forma kaydedilir. Değişik türde arşiv malzemesi bulunması halinde, her biri için ayrı form düzenlenir.
(3) Form üzerinde, teslim edilen arşiv malzemesinin;
a) “Birimi” bölümüne, arşiv malzemesini devreden birimin adı,
b) “Türü” bölümüne, dosya, defter, form, plân, program, model, fotoğraf, resim, film, plâk, görüntü bandı, ses bandı, damga vb. olduğu,
c) “İşlem yılı” bölümüne, arşiv malzemesinin ortaya çıktığı yıl,
ç) “Teşkilat kodu” bölümüne, her dikdörtgen içine sırasıyla kurum, birim, alt birim kodları,
d) “Envanter sıra numarası” bölümüne, ekleri dışında, evrakın envanter dökümünde verilen müteselsil sıra numarası,
e) “İşlem tarihi” bölümüne, evrakın gün, ay, yıl olarak aldığı tarih,
f) “Sayı” bölümüne, evraka verilen sayı veya dosya numarası,
g) “Gizlilik derecesi” bölümüne, evrakın gizli olup olmadığı (gizli evrak “G” kısaltması ile gösterilir),
ğ) “Konusu” bölümüne, evrakın konusunu ifade edecek kısa açıklama,
h) “Adedi” bölümüne, dosyalar için toplam yazı sayısı, defterler için toplam sayfa sayısı, diğer belgeler için toplam adet,
ı) “Açıklama” bölümüne, devredilecek arşiv malzemesi ile ilgili olarak yapılması gereken açıklamalar (yıpranma, eksiklik gibi), yazılır.
(4) Formun, “Kutu”, “Dosya” ve “Evrak Sıra No” bölümleri Devlet Arşivince doldurulur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM — Çeşitli ve Son Hükümler
Madde 40 – Araştırmaya açma
(1) Sürekli kalması gereken arşivlik malzemenin araştırmaya açılması, Bakanlar Kurulunun 2002/3681 sayılı kararıyla belirlenerek 1/3/2002 tarihli ve 24682 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Devlet Arşivlerinde Araştırma veya İnceleme Yapmak İsteyen Türk veya Yabancı Uyruklu Gerçek veya Tüzel Kişilerin Tabi Olacakları Esaslarda göre yapılır.
Madde 41 – Malzemenin mikrofilm/elektronik ortama aktarılması
(1) Arşiv malzemesini tek nüsha olma özelliğinden kurtarmak, kullanımını kolaylaştırmak, devamlılığını sağlamak ve yıpranmasını önlemek amacıyla, tasnifi tamamlanan malzeme mevcut teknolojiler kullanılmak suretiyle mikrofilm ve/veya elektronik ortama aktarılır.
(2) Bu hizmetin yerine getirilmesi amacıyla merkez arşivinin kullanımı için gereken teknik teçhizat sağlanır.
Madde 42 – Devlet Arşiviyle işbirliği
(1) Arşivle ilgili her türlü iş ve işlemin yürütülmesinde Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ile işbirliği yapılır.
Madde 44 – Hüküm bulunmayan haller
(1) Bu Yönergede hüküm bulunmayan hallerde Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uyulur.
Madde 45 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge Genel Müdürün onayı ile yürürlüğe girer.
Madde 46 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini Genel Müdür yürütür.