KolayuyumGiriş yap

Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Yönergesi

Yönerge

Tür
Yönerge
Tarih
24.02.2017
Yürürlük
24.02.2017
Son değişiklik
20.10.2017
Durum
Yürürlükte
Seri
Yönergeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı

BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Yönergenin amacı, Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasının işleyiş esaslarını ve kurallarını düzenlemektir.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Yönerge, Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile diğer türev araçların işlem görmesini, işlem esaslarını, işlemlere ilişkin emirleri ve işlem kurallarını, işlemlerin sonlandırılmasını, piyasa yapıcılık ve likidite sağlayıcılık uygulamalarını, takas, temerrüt ve garanti fonu esaslarını düzenler.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Yönerge, 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliğine dayanılarak çıkarılmıştır.

Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Yönergede geçen;

a) Açık pozisyon: Piyasada gerçekleştirilen işlemler neticesinde veya Takas Mevzuatında belirtilen yöntemlerle oluşan ve ters işlem, nakdi uzlaşma, fiziki teslimat veya Takas Mevzuatında belirtilen yöntemlerle kapatılmamış olan pozisyonları,

b) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,

c) Dayanak varlık: Sözleşmede alma veya satma hakkı ve/veya yükümlülüğüne konu olan sermaye piyasası aracını, malı, kıymeti, ekonomik veya finansal göstergeyi, emtiayı ve bunlara dayalı senetlerini,

ç) Garanti Fonu: 14/8/2013 tarihli ve 28735 sayılı İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının f bendinde tanımlanan garanti fonunu,

d) Genel Müdür: Borsa Genel Müdürünü,

e) İşlem yapma yetkisi verilenler: 19/7/2013 tarihli ve 28712 sayılı Borsalar ve Piyasa İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesi çerçevesinde yetkilendirilenleri,

f) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,

g) Kısa pozisyon: Sahibine, vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin işlemlerde, sözleşmenin vadesi geldiğinde dayanak varlığı belirli bir fiyattan ve belirli bir miktarda satmak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamak, alım opsiyonuna ilişkin işlemlerde sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı, sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirli bir miktarda satma ya da nakdi uzlaşmayı sağlama, satım opsiyonuna ilişkin işlemlerde ise sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı, sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirli bir miktarda satın alma ya da nakdi uzlaşmayı sağlama yükümlülüğü veren pozisyonu,

ğ) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,

h) Likidite sağlayıcı: Görevlendirildiği sözleşmelerin likiditesini ve işlem görme kabiliyetini desteklemeye yönelik olarak alım satım faaliyeti yürüten kurumları,

ı) Merkezi Karşı Taraf hizmeti: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının k bendinde tanımlanan hizmeti,

i) Opsiyon sözleşmesi: Opsiyonu alan tarafa ödediği prim karşılığında belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte dayanak varlığı alma veya satma hakkı veren, satan tarafı ise kazandığı prim karşılığında alma veya satmaya yükümlü kılan sözleşmeyi,

j) Özsermaye halleri: Bir ortaklığın pay değerini ve/veya pay miktarını etkileyen temettü ödemeleri, bedelli ve/veya bedelsiz sermaye artırımları, sermaye azaltımları, devralma veya devrolma suretiyle ortaklık birleşmeleri, ortaklık bölünmeleri ve ortaklığın pay grupları arasındaki değişim işlemleri gibi durumları,

k) Pazar: İşlem gören sözleşmelerin türlerine, işleyiş esaslarına veya belirlenen diğer özelliklerine göre Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası alım satım sistemi üzerinde oluşturulan elektronik alım satım ortamlarını,

l) Piyasa: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasını,

m) Piyasa yapıcı: Sorumlu olduğu sözleşmelerde piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak, likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını teşvik etmek amacıyla Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ölçütlere uygun olarak yetkilendirilen ve bu alandaki performansı dönemsel olarak değerlendirilen kurumları,

n) Seans: Sözleşmelerin Borsada alım satımı için belirlenen zaman dilimini,

o) Sermaye piyasası araçları: Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının ş bendinde belirlenen sermaye piyasası araçlarını,

ö) Sözleşme: Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile diğer türev araçlara ilişkin sözleşmeleri,

p) Sözleşme grubu: Aynı dayanak varlık üzerine düzenlenmiş, benzer niteliklere göre sınıflandırılmış sözleşmeleri,

r) Takas: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının v bendinde tanımlanan süreci,

s) Takas Merkezi: Kurul onayı alınarak Piyasada gerçekleşen işlemlerin takasını gerçekleştirmek üzere Borsada oluşturulan merkezi veya Yönetim Kurulu tarafından takas merkezi olarak görevlendirilen diğer kurumları,

ş) Takas Mevzuatı: 30/5/2013 tarihli ve 28662 sayılı Merkezi Takas Kuruluşlarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Genel Yönetmelik, 18/7/2013 tarihli ve 28711 sayılı İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi Takas Yönetmeliği ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliği ile Takas Merkezi tarafından çıkarılan Yönerge, Prosedür ve diğer düzenlemeleri,

t) Temerrüt: Piyasada gerçekleşen işlemler ve açık pozisyonlar nedeniyle Takas Merkezi nezdinde yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirilmemesi halini,

u) Ters işlem: Aynı sözleşmede, uzun pozisyon karşısında kısa pozisyon, kısa pozisyon karşısında uzun pozisyon alınarak pozisyonun tasfiyesini,

ü) Türev araçlar: Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının u bendinde sayılan türev araçlarını,

v) Uzlaşma fiyatı: Hesapların güncellenmesinde ve nakdi veya fiziki uzlaşmada kullanılmak üzere belirlenen fiyatı,

y) Uzun pozisyon: Sahibine, vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin işlemlerde, sözleşmenin vadesi geldiğinde dayanak varlığı belirli bir fiyattan ve belirli bir miktarda satın alma ya da nakdi uzlaşmayı sağlama yükümlülüğü, alım opsiyonuna ilişkin sözleşmelerde, sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı, sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirli bir miktarda satın alma ya da nakdi uzlaşmada bulunma hakkı, satım opsiyonuna ilişkin işlemlerde sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı, sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirli bir miktarda satma ya da nakdi uzlaşmada bulunma hakkı veren pozisyonu,

z) Vadeli işlem sözleşmesi: Belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte dayanak varlığı alma veya satma yükümlülüğü veren sözleşmeyi,

aa) Yönerge: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Yönergesini,

ab) Yönetmelik: Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliğini

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM — Sözleşmelere İlişkin Esaslar

Madde 5 – İşlem görebilecek sözleşmeler

(1) Hangi dayanak varlık üzerine türev araçların işlem göreceğine ve bu araçların Yönetmeliğin 24 üncü maddesi kapsamında belirlenen asgari unsurlarına Yönetim Kurulunun önerisi üzerine Kurul karar verir.

(2) Kurul onayı gerektiren asgari unsurlar dışındaki diğer sözleşme unsurları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 6 – Sözleşmelerin bağlayıcılığı ve sona ermesi

Son değişiklik: 20.10.2017

(1) Piyasada işlem görecek sözleşmelerin hükümleri Genel Müdür tarafından ilan edilir ve bu hükümler ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın işlem yapan tüm tarafları bağlar.

(2) Piyasada gerçekleştirilen işlemler neticesinde veya Takas Mevzuatında belirtilen yöntemlerle oluşan açık pozisyonlardan doğan hak ve yükümlülükler; açık pozisyonların ters işlem ile Piyasada kapatılması, sözleşmelerin vadesinin gelmesi, hakkın kullanılması, Borsa düzenlemeleri ve ilgili sözleşmelerde yer alan hükümler doğrultusunda açık pozisyonların diğer sözleşme ve/veya sözleşmelere aktarılması veya Takas Mevzuatında belirtilen yöntemlerle sona erer. Bunun dışında, sözleşmelerin veya açık pozisyonlardan doğan hak ve yükümlülüklerin Piyasada veya Piyasa dışında başka bir yolla satılması veya devri mümkün değildir.

Değişik fıkra: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Yönergesi 20/10/2017 Tarihli Revizyon (20/10/2017 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Emirlere ve İşlemlere İlişkin Esaslar

Madde 7 – Seans

(1) Piyasada işlemlerin gerçekleştirileceği seansların günleri ve saatleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 8 – Emirler

(1) Piyasada verilebilecek emir yöntemleri, emir türleri ve bu emirlere ilişkin geçerlilik süreleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 9 – Emirlerin piyasaya iletilmesi

(1) Emirler, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda işlem yapma yetkisi verilenlerce alım satım sistemine iletilir.

Madde 10 – Emirlerin değiştirilmesi veya iptali

(1) Piyasaya iletilmiş ancak eşleşmemiş veya kısmi olarak eşleşmiş olan emirlerin eşleşmemiş olarak bekleyen kısımları Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde işlem yapma yetkisi verilenler tarafından değiştirilebilir veya iptal edilebilir.

Madde 11 – İşlem yöntemi

(1) Piyasada çok fiyat yöntemi uygulanması esas olmakla birlikte, tek fiyat yöntemi de Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ilke ve esaslar çerçevesinde kullanılabilir.

(2) Sözleşmelerin Borsada alım satımında kullanılan tek fiyat ve çok fiyat işlem yöntemlerinin yanı sıra Yönetim Kurulu tarafından farklı bir işlem yöntemi ile bu düzenlemeler kapsamında emir, işlem ve öncelik kurallarında farklı esaslar belirlenebilir.

Madde 12 – Emirlerin eşleştirilmesinde öncelik kuralları

(1) Sözleşmelerin alım satımı için verilen emirlerin eşleştirilmesinde Yönetmeliğin 31 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen öncelik kuralları uygulanır.

Madde 13 – İşlemlerin iptali

(1) Piyasada oluşan fiyatlar üzerinden gerçekleşen işlemlerin iptaline ilişkin olarak, Yönetmeliğin 33 üncü maddesindeki hükümler uygulanır.

Madde 14 – İşlemlerin bildirimi ve ilanı

(1) Piyasada gerçekleşen işlemlere ilişkin ilan edilecek bilgiler ile bu bilgilerin bildirimine ve ilanına ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. İlgili bilgiler hakkında herhangi bir uyuşmazlık oluşması durumunda Borsa kayıtları esas alınır.

Madde 15 – Piyasa emir ve işlem bilgilerinin yayımlanması

(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler ile sözleşme bazında sistemde bekleyen emirlerin oluşturduğu derinlik bilgileri, alım satım sistemine bağlı kullanıcılarının ekranlarında, Borsa ile anlaşması olan veri yayın kuruluşları tarafından işletilen platformlarda ve Yönetim Kurulu tarafından uygun görülecek diğer elektronik ortamlarda anlık veya gecikmeli olarak yayımlanır.

(2) Yayımlanacak emir ve işlem bilgilerini ve bu bilgilerin içeriğini, yayımlanacağı elektronik ortamları ve yayımlanan bilgilerin güncellenme sıklıklarını Yönetim Kurulu belirler.

Madde 16 – İşlemlere ilişkin sınırlamalar

(1) Piyasa işleyişi üzerinde risk kontrolü sağlanması amacıyla işlem yapılabilecek sözleşmelere ve/veya sözleşme gruplarına, iletilen emirlere ve gerçekleştirilecek işlemlere kapasite, miktar ve/veya tutar olarak sınırlamalar getirilebilir veya bu sınırlamaların işlem yapma yetkisi verilen ve/veya bunların temsilcileri tarafından belirlenip uygulanması talep edilebilir. Kullanılacak risk ölçütleri ve uygulanacak sınırlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Genel Müdür, piyasada olağan dışı durumların ortaya çıkması halinde veya gerekli görüldüğünde; işlem yapma yetkisi verilen, bunların temsilcileri, sözleşme ve/veya sözleşme grupları bazında risk ölçütlerinde tanımlanmış olan sınırları re'sen değiştirebilir.

(2) İşlem yapma yetkisi verilenlerin gerçekleştirebilecekleri işlem hacmine ilişkin sınırlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 17 – Uzlaşma fiyatı belirlenme yöntemi

(1) Uzlaşma fiyatları Yönetim Kurulu tarafından tespit edilen esaslara göre belirlenir. Bu yöntemle belirlenen uzlaşma fiyatları Borsa tarafından ilan edilir.

Madde 18 – Uzlaşma fiyatı komitesi

(1) Piyasada işleme açılacak her bir sözleşme ya da sözleşme grupları bazında bir Uzlaşma Fiyatı Komitesi oluşturulur. Komitenin görev ve çalışma esasları ile komite üyeleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Uzlaşma Fiyatı Komitesi, seans sırasında gerçekleşen işlemlerden hesaplanan uzlaşma fiyatını gerek gördüğü hallerde değiştirebilir.

Madde 19 – Özsermaye hallerine ilişkin uyarlamalar

(1) Özsermaye hallerine bağlı olarak sözleşmelerde yapılacak uyarlamalara ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 20 – Özsermaye halleri komitesi

(1) Özsermaye Halleri Komitesi, özsermaye hallerinin fiyatlara ve sözleşme unsurlarına etkisinin makul ve adil bir şekilde hesaba katılmasını sağlayacak esasları uygulamaya yönelik faaliyetlerde bulunmak üzere oluşturulur. Komitenin görev ve çalışma esasları ile komite üyeleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 21 – Baz fiyatın belirlenmesi

(1) Günlük fiyat değişim limitlerinde esas alınacak baz fiyat, ilk işlem günü için Uzlaşma Fiyatı Komitesi tarafından, diğer günler için ise sözleşmenin bir önceki günkü uzlaşma fiyatı olarak belirlenir.

(2) Özsermaye hallerinin oluşması durumunda, baz fiyat Özsermaye Halleri Komitesi tarafından belirlenir.

Madde 22 – Günlük fiyat değişim limitlerinin değiştirilmesi

(1) Baz fiyat üzerinden hesaplanan günlük fiyat değişim limitleri Yönergenin 30 uncu maddesi kapsamında belirtilen olağanüstü durumların ortaya çıkması veya piyasa koşulları çerçevesinde gerekli görülmesi halinde Genel Müdür tarafından geçici olarak değiştirilebilir.

(2) Piyasa koşulları çerçevesinde gerekli görülmesi halinde sözleşme bazında fiyat değişim limitleri Genel Müdür Yardımcısı veya Piyasa Müdürü tarafından iki katına kadar yükseltilebilir.

Madde 23 – Hesapların ayrıştırılması

(1) İşlem yapma yetkisi verilenler, tutacakları defter, belge ve kayıtlarda, her müşterinin haklarını, yükümlülüklerini ve varlıklarını, kendilerinin ve diğer müşterilerinin haklarından, yükümlülüklerinden ve varlıklarından ayrı olarak izlerler. Bu konuda Kurulun ilgili düzenlemeleri geçerlidir.

Madde 24 – Pozisyonların bildirimi

(1) Borsa tarafından, işlem yapma yetkisi verilenlerin müşterilerinin ve kendilerinin Piyasada aldıkları pozisyonları, Borsa ve/veya Takas Merkezine bildirmeleri talep edilebilir. Pozisyonların bildirilmesine ilişkin şekil ve süreler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 25 – Müşterilerin riskler hakkında bilgilendirilmesi

(1) İşlem yapma yetkisi verilenler hakkında, müşteriye risk bildirimi yükümlülüğü bakımından, Kurulun ilgili düzenlemeleri geçerlidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Takas, Temerrüt ve Garanti Fonu Esasları

Madde 26 – Takas

(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlerden doğan yükümlülüklerin taraflarca yerine getirilmesinin sağlanması Takas Merkezi aracılığıyla Kurulun düzenlemeleri ve Takas Mevzuatı çerçevesinde yapılır.

(2) Takasa, Takas Merkezinin vermiş olduğu hizmetler için uygulanacak ücret tarifesine, Takas Merkezinin görev, yetki ve sorumluluklarına, merkezi karşı taraf hizmeti ve bu hizmete ilişkin takas esaslarına, Takas Merkezinin merkezi karşı taraf olarak mali sorumluluğuna, Temerrütte, Garanti Fonuna, Garanti Fonu katkı payları ve katkı payı olarak kabul edilecek kıymetlere, Garanti Fonu kullanımına, Garanti Fonu katkı payı tamamlama yükümlülüğüne, Garanti Fonundaki nakit katkı paylarının nemalandırılmasına ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Takas Mevzuatı çerçevesinde belirlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM — Piyasa Yapıcılığı ve Likidite Sağlayıcılığı Esasları

Madde 27 – Piyasa yapıcılığı

(1) Piyasa yapıcısı olarak yetkilendirilecekler ve piyasa yapıcılığı ve piyasa yapıcılığı sisteminin kullanılmasına ilişkin esaslar ile piyasa yapıcılığının uygulanacağı sözleşmeler ve/veya sözleşme grupları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Bir sözleşme ve/veya bir sözleşme grubu bazında birden fazla piyasa yapıcı görevlendirilebilir.

(3) Piyasa yapıcının faaliyetleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulabilir.

Madde 28 – Likidite sağlayıcılığı

(1) Likidite sağlayıcısı olarak yetkilendirilecekler ve likidite sağlayıcılığı ve likidite sağlayıcılığı sisteminin kullanılmasına ilişkin esaslar ile likidite sağlayıcılığının uygulanacağı sözleşmeler ve/veya sözleşme grupları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Bir sözleşme ve/veya bir sözleşme grubu bazında birden fazla likidite sağlayıcı görevlendirilebilir.

(3) Likidite sağlayıcının faaliyetleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulabilir.

Madde 29 – Piyasa yapıcılığından/likidite sağlayıcılığından geçici veya sürekli olarak ayrılma, yetkilerin kaldırılması

(1) Piyasa yapıcıları ve likidite sağlayıcıları, ilgili görevlerinden sürekli veya geçici olarak ayrılmak istediklerinde bunu yazılı olarak Borsaya bildirirler. Ayrılmaya ilişkin esaslar ve şartlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Piyasa yapıcılığından veya likidite sağlayıcılığından ayrılanların, başvuruları halinde yeniden yetkilendirilmesine dair esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(3) Piyasa yapıcılığından/likidite sağlayıcılığından sürekli veya geçici olarak ayrılma, işlem yapma yetkisini etkilemez.

(4) Yönergede ve Yönergeye dayanılarak yapılan düzenlemelerde öngörülen yükümlülükleri yerine getirmeyen piyasa yapıcıların veya likidite sağlayıcıların yetkilerinin geçici ya da sürekli olarak kaldırılmasına ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(5) Piyasanın sağlıklı ve düzgün olarak işleyişi için gerekli görülmesi halinde, gerekçeleri açıklanmak koşuluyla, piyasa yapıcılar ve/veya likidite sağlayıcılar bazında veya sözleşmeler ve/veya sözleşme grupları bazında piyasa yapıcılık/likidite sağlayıcılık işlemlerine Yönetim Kurulu tarafından re'sen son verilebilir.

ALTINCI BÖLÜM — Diğer Hükümler

Madde 30 – Olağanüstü durumlar ve olağanüstü durumlarda uygulanacak hükümler

(1) Piyasaların, pazarların, platformların ve sistemlerin şartlarından veya altyapıdan kaynaklanan ve işlemlerin dürüst ve güvenilir bir şekilde gerçekleşmesini engelleyen veya engelleyebilecek tüm işlemler ve gelişmeler ile beklenmedik diğer olaylar olağanüstü durum olarak kabul edilir.

(2) Olağanüstü durumların ortaya çıkması durumunda, Piyasada işlemlerin dürüst ve güvenilir bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla, Genel Müdür tarafından olağanüstü durumun niteliğine göre bunlarla sınırlı olmaksızın aşağıdaki tedbirlerden uygun görülenlerden biri veya birkaçı birlikte alınabilir:

a) İşlem yapma yetkisi verilenlerin mali yükümlülükleriyle ilgili şartları değiştirmek,

b) İşlemlerin sadece mevcut pozisyonların kapatılmasına yönelik olarak yapılmasını istemek,

c) Sözleşmelerin vade tarihini değiştirmek,

ç) Uzlaşma yöntemi ve şartlarını değiştirmek

d) Günlük fiyat değişim limitlerini değiştirmek,

e) Açık pozisyonların kapatılmasını istemek ve sözleşmenin uzlaşma fiyatını belirlemek,

f) Seansın açılış ve kapanış saatlerini değiştirmek, işlemleri durdurmak veya kısıtlamak.

(3) Olağanüstü durumun niteliğine göre Takas Merkezi tarafından alınabilecek tedbirlere ilişkin olarak Takas Mevzuatı hükümleri uygulanır.

(4) Bu madde uyarınca işlem yapma yetkisi verilenlerden veya işlem yapma yetkisi verilenlerin bir müşterisinden yapılması istenen işlemlerin verilen süre içerisinde yapılmaması durumunda, Borsa veya Takas Merkezi tarafından yerine getirilmesi mümkün olan işlemler, başkaca bir bildirime gerek olmaksızın Borsa veya Takas Merkezi tarafından re'sen yerine getirilir.

(5) Bu maddeden veya diğer hususlardan kaynaklanan olağanüstü durumlar ve bu durumlarda uygulanacak usul ve esaslar Yönetim Kurulu tarafından düzenlenir.

Madde 31 – İşlemlerin geçici olarak durdurulması

(1) Bir dayanak varlığın alım satım işlemlerinin durdurulması halinde ilgili varlığa dayalı sözleşmelerdeki işlemler Genel Müdür tarafından durdurulabilir.

(2) Olağanüstü durumlar nedeniyle sözleşme bazında işlemlerin geçici olarak durdurulmasına ilişkin süreler Yönetmeliğin 25 inci maddesi çerçevesinde belirlenir.

Madde 32 – Sözleşmelerin işlem görmesinin sonlandırılması

(1) Piyasada işlem gören sözleşmelerin işlemleri aşağıdaki durumlarda Yönetim Kurulu tarafından sonlandırılabilir.

a) Sözleşmenin dayanak varlığının spot piyasasında işlem görmemesi ya da belirli süre ile işlemlerinin sonlandırılması,

b) Sözleşmenin dayanak varlığına ilişkin olarak yapılan lisans anlaşmalarının sona ermesi,

c) Sözleşmede en az üç ay işlem olmaması veya açık pozisyon bulunmaması,

d) İşlem görme kabiliyetini engelleyecek veya Piyasada işlemleri etkileyebilecek diğer durumların ortaya çıkması.

(2) Bir sözleşmenin işlem görmesinin sonlandırılmasından sonra asgari unsurlar değişmemek kaydıyla Yönetim Kurulu kararı ile yeniden işleme açılabilir.

Madde 33 – Piyasanın geçici olarak kapatılması

(1) Olağan dışı gelişmelerin meydana gelmesi halinde, Piyasanın ya da Piyasa bünyesindeki Pazarların geçici olarak kapatılmasına ilişkin olarak Yönetmeliğin 39 uncu maddesinde belirtilen hükümler uygulanır.

Madde 34 – Borsa payı ve sair gelirler

(1) Borsa tarafından, Piyasaya iletilen emirler veya Piyasada gerçekleşen işlemler üzerinden, işlem yapma yetkisi verilenler, emir, işlem veya sözleşme türü bazında Yönetim Kurulunca belirlenen ve Kurul tarafından onaylanan esaslar dahilinde bir pay alınır.

(2) Borsa payı, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde Borsanın likiditesine katkı sağlayan kurumlar ile paylaşıma konu olabilir.

(3) Piyasa yapıcılara ve/veya likidite sağlayıcılara Yönetim Kurulu kararı ve Kurul onayı ile, diğer işlem yapma yetkisi verilenlere göre daha düşük borsa payı uygulanabilir.

(4) Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ve Kurul tarafından onaylanan esaslar dahilinde sözleşmeler ve/veya sözleşme grupları bazında teşvik amacıyla borsa payı indirimleri uygulanabilir.

(5) Piyasa işleyişi dolayısıyla borsa payı dışında tahsil edilebilecek diğer ücretler ile komisyonlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve Kurul tarafından onaylanır.

Madde 35 – Genel Müdür'ün düzenleme yetkisi

(1) Yönetim Kurulu, bu Yönerge kapsamında 5/2, 7, 8, 9, 10, 11, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 24, 27, 28, 29, 30, 32 ve 34/2 nci maddelerde yer alan hususların uygulamasına yol göstermek amacıyla, Yönerge ile belirlenen usul, esas ve yöntemlerin uygulama ayrıntılarına ilişkin olarak Genel Müdüre düzenleme yapma yetkisi verebilir.

Madde 36 – Yönergede hüküm bulunmayan haller

(1) Bu Yönergede yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda ilgili düzenlemeler çerçevesinde karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Kurul onayını gerektirmeyen hallerle sınırlı kalmak üzere Genel Müdür yetkilidir.

Madde 37 – Yürürlük

(1) Bu Yönerge 24/02/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girer.

Madde 38 – Yürütme

(1) Bu Yönerge hükümlerini Genel Müdür yürütür.