KolayuyumGiriş yap

2021/4 Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’ne İlişkin Uygulama Usul ve Esasları Yönergesi

Yönerge

Tür
Yönerge
Tarih
02.11.2021
Yürürlük
02.11.2021
Durum
Yürürlükte
Seri
Yönergeler, Gıda Mevzuatı

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Yönergenin amacı; 11/2/2017 tarihli ve 29976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46) ile ilgili olarak il müdürlükleri tarafından yapılacak iş ve işlemelere ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirlemektir.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Yönerge, Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’nin uygulanmasına ilişkin olarak; hayvansal gübre deposu ve hayvansal gübre yönetim planı yapması gereken tarımsal işletmelerin belirlenmesi, hayvansal gübre deposu kapasitelerinin belirlenmesi, hayvansal gübrenin başka bir işletmeye taşınması, işletmelerde tutulacak kayıtlar ve denetime ilişkin hükümleri kapsar.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Yönerge; Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’ne dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4 – Tanımlar

(1) Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’nin 4 üncü maddesinde yer alan tanımlara ek olarak bu Yönergede geçen;

a) Denetim: İyi tarım uygulamaları kodunu uygulamakla yükümlü olan işletmelerin hayvansal gübre yönetimine ilişkin esaslara uygunluğu ve tutması gereken kayıtların mevcut ve ulaşılabilir olup olmadığına yönelik kontrolleri,

b) Hayvansal gübre yönetim planı: Hayvansal gübrenin çevreye olan olumsuz etkilerinin azaltılması amacıyla, gübrenin elde edilmesi, depolanması, işlenmesi, taşınması süreçleri ile ne zaman ve nerede kullanılacağının ve araziye uygulama miktar ve koşullarının belirlendiği planı,

c) İşletme kapasitesi: İyi tarım uygulamaları kodunu uygulamakla yükümlü olan işletmelerde, EK-3’te yer alan İşletmelerde Ahır/Ağıl/Kümes Kapasitesi Hesaplama Rehberine göre hesaplanan hayvan sayısını,

ç) İyi Tarım Uygulamaları Kodu Uygunluk Belgesi: İl/ilçe müdürlükleri tarafından yapılacak denetimler sonucunda, sularda tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan kirliliği önlemeye yönelik iyi tarım uygulamaları koduna uygunluğu tespit edilen işletmelere verilen ve EK-1’de yer alan belgeyi,

ifade eder.

Madde 5 – İyi tarım uygulamaları kodu kapsamına giren tarımsal işletmelerin belirlenmesi

(1) Nitrata hassas bölgelerde yılda 1600 kg ve üzeri azot, nitrata hassas olmayan bölgelerde ise yılda 3500 kg ve üzeri azot üreten hayvancılık işletmeleri, Bakanlık kayıt sistemleri kullanılarak belirlenir.

(2) Hayvancılık işletmelerinin toplam büyükbaş hayvan birimi (BBHB) sayısı ve yıllık ürettikleri toplam azot miktarı, EK-2’de yer alan İşletmenin Büyükbaş Hayvan Birimi (BBHB) ve Ürettiği Toplam Azot Hesaplama Formu kullanılarak Bakanlık tarafından hesaplanır ve iyi tarım uygulamaları kodunu uygulamakla yükümlü işletmelere ait listeler oluşturulur.

(3) İyi tarım uygulamaları kodunu uygulamakla yükümlü işletmeler, Bakanlık tarafından hazırlanan listeler dikkate alınarak, Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde il/ilçe müdürlükleri tarafından yerinde tespit edilir.

(4) İl/ilçe müdürlükleri tarafından yapılan yerinde tespit işlemlerinde; işletme kapasitesi, hayvansal gübre deposunun kapasitesi ve niteliğinin koda uygunluğu tespit edilir.

(5) İşletme kapasitesi, EK-3’te yer alan İşletmelerde Ahır/Ağıl/Kümes Kapasitesi Hesaplama Rehberi dikkate alınarak, hayvansal gübre depo kapasitesi ise EK-4’de yer alan Sıvı ve Katı Hayvan Gübresi Depo Kapasitesi Hesaplama Tablosu dikkate alınarak belirlenir. Hayvansal gübre deposunun niteliğinin koda uygunluğunun tespitinde, Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’nin ekinde yer alan İyi Tarım Uygulamaları Kodundaki hususlar dikkate alınır.

(6) İşletmelerde, işletme kapasitesine uygun büyüklükte hayvansal gübre deposu bulunması zorunludur. İşletme kapasitesinden az hayvan varlığı bulunduran işletmelerde, mevcut hayvan varlığına uygun büyüklükte hayvansal gübre deposu yapılabilir. Ancak bu işletmelerde, işletmedeki hayvan varlığının artması durumunda hayvansal gübre depo kapasitesinin de arttırılması zorunludur.

(7) Bakanlıkça verilen süre sonunda il/ilçe müdürlükleri tarafından yapılan tespitler sonucu belirlenen; hayvansal gübre deposu, hayvansal gübre yönetim planı ve/veya gübreleme planı yapacak tarımsal işletmeler için EK-5’te yer alan İşletme Askı İlan Formu hazırlanır ve işletmenin bulunduğu yerleşim yerinde 15 gün süresince askıya çıkarılarak ilan edilir. Askıya çıkarma ve indirme işlemi en az iki görevli tarafından tutanağa bağlanır.

(8) İtirazlar askı süresince il/ilçe müdürlüklerine yapılır. İtirazlar il/ilçe müdürlüklerince değerlendirilerek, itirazın yapıldığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde sonuca bağlanır ve itiraz sahibine bildirilir. Askı süresi sonunda ve itirazların da değerlendirilmesi sonucunda oluşan listeler kesinleşmiş sayılır.

(9) Nitrata hassas bölgelerde yılda 1600 kg’dan az azot, nitrata hassas olmayan bölgelerde ise yılda 3500 kg’dan az azot üretme kapasitesine sahip işletmelerde iyi tarım uygulamaları kodunun uygulanmasında gönüllülük esastır.

(10) Tespiti yapılan işletmelerden İyi Tarım Uygulamaları Kodu Uygunluk Belgesi almak isteyen işletmelerin talebi üzerine denetim yapılabilir. Yapılan denetim sonucunda iyi tarım uygulamaları koduna uygunluğu tespit edilen işletmelere il müdürlüğü tarafından EK- 1’de yer alan İyi Tarım Uygulamaları Kodu Uygunluk Belgesi verilir.

(11) Yeni kurulacak işletmelerde;

a) Yılda 1600 kg ve üzeri azot üretme kapasitesine sahip hayvancılık işletmeleri, iyi tarım uygulamaları kodunda belirtilen esaslara uygun olarak hayvansal gübre deposu ve hayvansal gübre yönetim planı yapmakla yükümlüdür.

b) Yılda 1600 kg’dan az azot üretme kapasitesine sahip işletmelerde iyi tarım uygulamaları kodunun uygulanmasında gönüllülük esastır. Ancak; hibe, destek, teşvik ve düşük faizli yatırım kredisi kullanılarak kurulacak hayvancılık işletmeleri, yıllık ürettikleri azot miktarına bakılmaksızın, iyi tarım uygulamaları koduna uyumlu olarak hayvansal gübre deposu ve hayvansal gübre yönetim planı yapmakla yükümlüdür.

(12) Nitrata hassas bölgeler ilan edilinceye kadar, bu Yönerge hükümleri dışında kalan iyi tarım uygulamaları kodunun diğer hükümlerinin uygulanması gönüllülük esasına dayanır.

Madde 6 – İyi tarım uygulamaları kodu kapsamında hayvansal gübre yönetimine ilişkin hükümler

(1) Bakanlığın mevcut kayıt sistemine kayıtlı işletme numarası olan, nitrata hassas bölgelerde yılda 1600 kg ve üzeri azot, nitrata hassas olmayan bölgelerde ise yılda 3500 kg ve üzeri azot üreten hayvancılık işletmelerinin, kapalı dönem boyunca hayvansal gübreyi depolayacak kapasitede ve sızdırmaz nitelikte depoya sahip olması zorunludur.

(2) Birden fazla işletmenin aynı ahır/ağıl/kümesi kullanması halinde; nitrata hassas bölgelerde yılda toplam 1600 kg ve üzeri azot, nitrata hassas olmayan bölgelerde ise yılda toplam 3500 kg ve üzeri azot üretiliyorsa, ahır/ağıl/kümes kapasitesine uygun büyüklükte gübre deposu yapılması zorunludur.

(3) İşletme/işletmelerde depo yapılacak uygun yerin olmaması durumunda; gübrenin, 24/12/2011 tarihli ve 28152 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliğine uygun olarak taşınması koşuluyla, işletme dışındaki bir alanda, işletme/işletmelerin toplam kapasite büyüklüğü göz önünde bulundurularak sızdırmaz nitelikte hayvansal gübre deposu yapılabilir.

(4) Göçer özellikteki, yılın belli dönemlerini yaylak, kışlak ve meralarda geçiren, nitrata hassas bölgelerde yılda toplam 1600 kg ve üzeri azot, nitrata hassas olmayan bölgelerde ise yılda toplam 3500 kg ve üzeri azot üreten küçükbaş hayvancılık işletmeleri; il müdürlükleri tarafından bölge koşullarına göre belirlenen yaylak, kışlak ve meralarda geçirilen süre dikkate alınarak, işletmedeki ağıl kapasitesine uygun büyüklükte ve sızdırmaz nitelikte gübre deposu yapmak zorundadır.

(5) Hayvansal gübre yönetim planı kapsamında; işletmede üretilen gübrenin, seralarda ve/veya il müdürlüğü tarafından Ek-12’de yer alan belge ile belirlenen tüm yıl ürün alınabilen bölgelerde kullanıldığı belgelenen hayvancılık işletmelerinde;

a) Üretilen gübrenin tamamının, işletmenin tarım alanlarında kullanılması veya işletme dışına verilmesi durumunda en az 2 ay kapasiteli hayvansal gübre deposu yapılması,

b) İşletmede üretilen gübrenin içeriğinin belirlenmesi amacıyla yılda en az bir kez hayvansal gübre analizi yapılması,

c) Gübrenin kullanılacağı sera veya tarım alanı ile ilgili ürün deseni dikkate alınarak toprak ve gübre analizlerine dayalı azot ihtiyacının belirlenmesi,

ç) Hayvansal gübre analizi, gübrenin kullanılacağı arazinin miktarı ve arazinin özellikleri göz önünde bulundurularak işletme dışına gönderilecek gübre miktarının belirlenmesi,

d) İşletmede kalan gübre miktarının hesaplanarak gerekli gübre depolama kapasitesinin belirlenmesi,

e) Hayvansal gübrenin değerlendirme şekline ilişkin olarak işletme dışına gönderilecek gübre ile ilgili, hayvancılık işletmesi ile sera/tarım işletmesi arasında il müdürü veya noter onaylı, bir örneği EK-6’da yer alan Hayvancılık İşletmesi ile Sera/Tarım İşletmesi Arasında Yapılacak Sözleşme’nin yapılması,

hususları il müdürlüğü tarafından kontrol edilir.

(6) Hayvansal gübre yönetim planı kapsamında; hayvancılık işletmesinin ürettiği gübreyi biyogaz, kompost ya da organik gübre üretiminde kullanılmak üzere ilgili tesislere vermesi durumunda;

a) İşletmede üretilen gübrenin tamamının biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisine verilmesi durumunda en az 1 aylık kapasiteli hayvansal gübre deposu yapılması,

b) Biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisinin kapasite bilgileri dikkate alınarak işletme dışına gönderilecek gübre miktarının belirlenmesi,

c) Anlaşma yapılan miktar dışında işletmede kalan gübre miktarının hesaplanarak iyi tarım uygulamaları kodunda belirtilen kapalı dönem boyunca gerekli gübre depolama kapasitesinin belirlenmesi,

ç) Hayvansal gübrenin değerlendirme şekline ilişkin olarak işletme dışında kullanılacak gübre ile ilgili, hayvancılık işletmesi ile biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisi arasında il müdürü veya noter onaylı, bir örneği EK-7’de yer alan Hayvancılık İşletmesi ile Biyogaz/Kompost/Organik Gübre Üretim Tesisi Arasında Yapılacak Sözleşme’nin yapılması,

hususları il müdürlüğü tarafından kontrol edilir.

(7) Hayvancılık işletmesi ile sera/tarım, biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisi arasında yapılan sözleşmeler, işletmede beş yıl süre ile muhafaza edilir ve denetimler sırasında ibraz edilir.

(8) Hayvancılık işletmesinin kendisine ait bir biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisinin olduğu durumlarda;

a) İşletmede üretilen gübrenin tamamını kendi biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisinde kullanan işletmelerde, en az 1 aylık kapasiteli hayvansal gübre deposu yapılması,

b) İşletmenin kendi biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisinde kullanılmayan hayvansal gübre miktarı hesaplanarak, uygun kapasitede hayvansal gübre deposunun yapılması,

c) Biyogaz veya kompost tesisinden çıkan fermente ürünü kapalı dönem boyunca depolayacak büyüklükte depo yapılması,

hususları il müdürlüğü tarafından kontrol edilir

(9) 10/10/2015 tarihli ve 29498 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mekanik Ayırma, Biyokurutma ve Biyometanizasyon Tesisleri ile Fermente Ürün Yönetimi Tebliğinin 13 üncü maddesi kapsamında, biyogaz tesisinden çıkan fermente ürünün 23/2/2018 tarihli ve 30341 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Organik, Mineral ve Mikrobiyal Kaynaklı Gübrelere Dair Yönetmelik hükümlerine göre lisans alarak tescil edildikten sonra gübre olarak kullanılması durumunda, iyi tarım uygulamaları kodunda yer alan hayvansal gübre yönetimine ilişkin esaslara uyulması zorunludur.

(10) Biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisinden çıkan ürünün ticareti yapılıyorsa, paketlenmiş ürünün dışında kalan fermente ürün, kompost veya organik gübre miktarına uygun olarak, kapalı dönem boyunca depolanacak büyüklükte ve sızdırmaz nitelikte depo yapılması zorunludur.

Madde 7 – İyi tarım uygulamaları kodu kapsamında hayvansal gübrenin başka bir işletmeye taşınmasına ilişkin hükümler

(1) İşlenmiş veya işlenmemiş hayvansal gübrenin bir başka tarımsal işletmeye veya sözleşme yapılan biyogaz, kompost ya da organik gübre üretim tesisine taşınması, İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliği hükümlerine ve bu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan talimatlara göre yapılır.

(2) Nakil ile ilgili bilgi ve belgeler denetimlerde ibraz edilmek üzere EK-8’de yer alan İşletmeden Çıkan ve İşletmeye Alınan Hayvansal Gübre Kayıt Formuna işlenerek kayıt altına alınır ve işletmede beş yıl süre ile muhafaza edilir.

Madde 8 – İyi tarım uygulamaları kodu kapsamında kayıtlar ve denetime ilişkin hükümler

(1) İyi tarım uygulamaları kodu kapsamına giren tarımsal işletmelerin iyi tarım uygulamaları koduna uyup uymadıklarını kontrol etmek amacıyla ilçe bazında, her yıl işletme sayısının % 5 inden az olmamak üzere rastgele seçim yöntemi ile belirlenen işletmeler denetlenir. Denetimler esnasında EK-9’da yer alan İşletme Denetim Raporu kullanılır.

(2) Denetimler, denetim tarihinden en az 10 gün öncesinden haberli olarak yapılır.

(3) Denetim sonuçları, iyi tarım uygulamaları kodu yetkilisi tarafından Nitrat Bilgi Sistemine kaydedilir. Yıllık olarak denetlenen işletmelere ilişkin EK-10’da yer alan Denetlenen İşletme İcmal Tablosu bir sonraki yılın ocak ayı sonuna kadar doldurularak Bakanlığa gönderilir.

(4) Denetim sonucunda iyi tarım uygulamaları koduna uygun olmadığı denetim raporu ile tespit edilen işletmelere il müdürlüğü tarafından koda uyum sağlaması için 1 aydan az olmamak üzere en fazla 3 ay süre verilir. Verilen süre sonunda yapılan denetimde, işletmenin koda uyum sağlamadığının tespit edilmesi durumunda iyi tarım uygulamaları kodu uygunluk belgesi iptal edilir.

(5) Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’ nin 6 ncı maddesi hükümlerine göre nitrata hassas ve hassas olmayan bölgelerde; yılda 1600 kg ve üzeri azot üretme kapasitesine sahip olarak kurulacak hayvancılık işletmeleri ile yıllık ürettikleri azot miktarına bakılmaksızın hibe, destek, teşvik ve düşük faizli kredi kullanılarak kurulacak hayvancılık işletmeleri, iyi tarım uygulamaları koduna uyumlu olarak planlanır. Yeni kurulacak işletme projelerinin il müdürlüğü tarafından yapılacak kontrollerinde aşağıda belirtilen hususlara uyulur.

a) 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile 9/12/2017 tarihli ve 30265 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında, belediyeler ve il özel idareleri tarafından il müdürlüklerine gönderilen kümes, ahır, ağıl, hayvansal gübre deposu ve silaj çukuru gibi tarımsal amaçlı yapı projelerinde; tarımsal amaçlı yapı kullanım izni verilmeden önce, il müdürlüğü tarafından projenin iyi tarım uygulamaları koduna uygunluğu kontrol edilir. İyi tarım uygulamaları koduna uygun olmayan projelerin koda uyumlu hale getirilmesi sağlanır.

b) Tarımsal amaçlı yapı kullanım izin talebi kapsamında hayvancılık işletmesi yapım projesine ilişkin müracaatlarda;

1) İşletmenin kapasitesi,

2) Hayvansal gübre deposunun hacmi ve boyut ölçüleri,

3) Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46)’nin ekindeki iyi tarım uygulamaları kodunda yer alan “Çiftlikte gübre depoları ve diğer üniteler arasındaki mesafeler” başlıklı Tablo 2.9’daki mesafelere uygunluğu,

ölçekli vaziyet planında açıkça belirtilmiş olan avan proje üzerinden kontrol edilir.

c) Kontrol edilerek uygun görülen projelerin, izinler tamamlandıktan sonra inşaat aşamasına başlamadan önce, mimari proje üzerinden detaylı kapasite hesaplamaları kontrol edilir.

ç) İnşaat tamamlandıktan sonra hayvancılık işletmesinin kapasitesine uygun hayvansal gübre deposunun yapılıp yapılmadığı kontrol edilir. Projede belirtilen nitelikte ve kapasitede hayvansal gübre deposu yapan ve hayvansal gübre yönetim planı yapan/taahhüt eden işletmelere İyi Tarım Uygulamaları Kodu Uygunluk Belgesi verilir.

d) Tarımsal amaçlı yapı kullanım izni alarak kurulan hayvancılık işletmeleri, faaliyete başladığı tarihten itibaren yılda bir kez olmak üzere beş yıl süre ile iyi tarım uygulamaları koduna uygunluk yönünden kontrol edilir. Bu kontrollerde, iyi tarım uygulamaları koduna uygun olmadığı tespit edilen hayvancılık işletmelerine, koda uyum sağlamaları için 6 ay süre verilir. Verilen süre sonunda koda uyumluluk sağlamayan işletmelerin İyi Tarım Uygulamaları Kodu Uygunluk Belgesi iptal edilir.

e) Tarımsal amaçlı yapı kullanım izni verilen, inşaat tamamlandıktan sonra kontrol edilen ve uygun olduğu belirlenerek işletme numarası verilen işletmelere ilişkin EK-11’de yer alan İzin Verilen İşletme İcmal Tablosu bir sonraki yılın ocak ayı sonuna kadar il müdürlüğü tarafından doldurularak Bakanlığa gönderilir.

Madde 9 – Destek kapsamına alınmaya ilişkin hükümler

(1) Hayvancılık işletmesi kurmak, mevcut işletmenin kapasitesini arttırmak ve hayvansal gübre yönetimiyle ilgili ekipman alımı için hibe, destek, teşvik ve düşük faizli kredilerden yararlanmak isteyen hayvancılık işletmelerinin; işletme kapasitesine bakılmaksızın iyi tarım uygulamaları koduna uygun hayvansal gübre deposu yapması zorunludur.

Madde 10 – Yürürlük

(1) Bu Yönerge onayı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 11 – Yürütme

(1) Bu Yönerge hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.