19021 Balıkçılık Ürünleri İşleyen Tesislerin Onay ve Perakende Balıkçılık Ürünlerini Piyasaya Arz Eden Yerlerin Kayıt İşlemleri ve Resmi Kontrollerine Dair Prosedür
- Tür
- Yönerge
- Tarih
- 27.05.2013
- Yürürlük
- 27.05.2013
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönergeler, Gıda Mevzuatı
1 – AMAÇ
Balıkçılık ürünleri işleme tesislerinin onay işlemleri ve perakende balıkçılık ürünlerini piyasaya arz eden yerlerin kayıt işlemleri ve resmi kontrollerinde uyulması gereken kuralları belirlemektir.
2 – KAPSAM
Bu prosedür, balıkçılık ürünleri işleme tesislerinin onay işlemleri ve perakende balıkçılık ürünlerini piyasaya arz eden yerlerin kayıt işlemleri ve resmi kontrollerinde uyulması gereken kuralları kapsar.
3 – HUKUKİ DAYANAK
a) 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
b) Gıda Hijyeni Yönetmeliği
c) Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği
ç) Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik
d) Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik
e) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik
f) Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği
g) Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği
ğ) İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik
h) Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği
ı) Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği
i) Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği
j) İlgili Ürün Tebliğleri
k) Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot (TVB-N) Limitleri Tebliği
4 – TANIMLAR
a) Balıkçılık ürünleri: Canlı çift kabuklu yumuşakçalar, canlı denizkestaneleri, canlı gömlekliler ve canlı deniz karından bacaklıları ve bütün deniz memelileri, sürüngenler ve kurbağalar dışında kalan, doğadan veya yetiştiricilik yoluyla elde edilen, bütün deniz ve tatlı su hayvanlarının yenilebilir tüm biçimlerini, kısımlarını ve ürünlerini,
b) Temiz su: Temiz deniz suyu ve aynı kalitedeki tatlı suyu,
c) Hazırlanmış balıkçılık ürünleri: İç organları çıkarma, kafayı ayırma, dilimleme, fileto yapma ve parçalama gibi anatomik bütünlüğü etkileyen bir işleme tabi tutulmuş işlenmemiş balıkçılık ürünlerini,
ç) Taze balıkçılık ürünleri: Muhafazasını sağlamak üzere soğutmadan başka herhangi bir işleme tabi tutulmayarak, vakumla veya modifiye atmosferde paketlenmiş ürünler de dahil olmak üzere, bütün veya hazırlanmış ve işlemeye tabi tutulmamış balıkçılık ürünlerini, ifade eder.
5 – GENEL HÜKÜMLER
a) Gıda güvenilirliğinin sağlanması amacıyla, “çiftlikten sofraya” kapsamlı ve entegre gıda güvenilirliği yaklaşımı gereklidir.
b) Gıda işletmecisi, gıda zinciri boyunca gıda güvenilirliğini sağlamakla yükümlüdür.
c) Bakanlık ulusal izleme ve kontrol sistemleri ile işletmecilere verilen gıda güvenilirliğini sağlama sorumluluğunun yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
d) Balıkçılık ürünlerinin son tüketiciye satış ya da dağıtım noktasında işlenmesi veya işleme tabi tutulması faaliyetini yürüten perakende işletmeler kayıt kapsamında değerlendirilecektir.
e) Onay kapsamındaki balıkçılık ürünleri işleyen tesisler ayrıca perakende faaliyeti veya kayıt kapsamındaki bir faaliyeti gerçekleştirmeleri durumunda faaliyetleri ile ilgili kayıtları yaptırırlar.
6 – BAŞVURU
6.1 – Onay İşlemleri
a) Balıkçılık ürünleri işleme tesisleri faaliyete geçmeden önce şartlı onay belgesi, daha sonra onay belgesi almak üzere Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in Ek-7’sinde belirtilen bilgi ve belgeler ile üretimin yapıldığı İl/İlçe Müdürlüğüne dilekçe ile başvurur.
b) Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl/İlçe Müdürlüğü tarafından balıkçılık ürünleri işleme tesislerinde resmi kontrol yapacak personel 5996 sayılı Kanun’un Ek-2’sine uygun olarak belirlenir. Belirlenen personelin konuyla ilgili eğitim alması sağlanır.
c) Görevlendirilen personel, başvuru dosyasını başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içerisinde inceler; bilgi ve belgelerin eksik veya yanlış hazırlanmış olması durumunda, eksiklikleri resmi yazı ile başvuru sahibine bildirilir. Eksiklikleri bir ay içerisinde tamamlanmayan dosya, başvuru sahibine iade edilir.
6.2 – Kayıt işlemleri
a) Gıda işletmecileri Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in Ek- 4’ünde belirtilen bilgileri içeren “İşletme Kayıt Belgesi Başvuru Beyannamesi ve Dilekçe ” ile İl/İlçe Müdürlüğüne dilekçe ile başvurur.
b) Yetkili merci; dosyayı başvuru tarihinden itibaren on beş gün içerisinde inceler ve dosyadaki bilgi ve belgelerin tam olması durumunda bu yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan “İşletme Kayıt Belgesi” düzenlenir.
c) Başvuru dosyasındaki bilgi ve belgelerin eksik veya yanlış hazırlanmış olması durumunda, eksiklik veya yanlışlık belirtilerek dosya resmi yazı ile başvuru sahibine iade edilir.
7 – RESMİ KONTROL
7.1 – Onay Kontrolleri: Balıkçılık ürünleri işleyen tesislerde onay amaçlı resmi kontroller sırasında aşağıdaki aşamalar takip edilir.
a) Balıkçılık ürünleri işleyen tesisler onay kapsamındadır.
b) Balıkçılık ürünleri işleyen tesislerde bilgi ve belgelerin tamamlanması ve doğru olması durumunda yirmi iş günü içerisinde kontrol görevlileri tarafından Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen hükümler ile Gıda Hijyeni Yönetmeliği ve Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği’nde yer alan bina, alt yapı ve ekipman gerekliliklerine ilişkin hükümlere uygunluğu açısından Ek-1’e göre işletme resmi kontrole tabi tutulur.
c) İşletmenin yerinde yapılan kontrolünde Ek-1’e uygun olması halinde Ek-3’e göre resmi kontrole devam edilir. İşletmenin Ek-3’e de uygun olması durumunda Ek-1’in sonuç kısmına işletmenin şartlı onay aldığı yazılır. Gıda işletmesine Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in Ek-8’deki işletme şartlı onay belgesi ve işletme onay numarası verilir.
ç) İşletmenin yerinde yapılan kontrolünde Ek-1’e uygun olması halinde Ek-3’e göre resmi kontrole devam edilir. Ek-3’e göre yapılan kontrolde eksiklik tespit edilmesi durumunda işletmeye üç aya kadar süre verilir süre sonunda resmi kontrol tekrarlanır.
d) Şartlı onay süresi toplamda altı ayı geçemez. İşletmeye verilen uzatma süresi sonuç kısmında belirtilir. Şartlı onayın uzatılması için verilen süre veya sürelerin sonunda işletmenin resmi kontrolü tekrarlanır.
e) Uzatılan şartlı onay süresinin sonunda yapılan resmi kontrolde işletmenin, mevzuat hükümlerini tam olarak karşılamadığının belirlenmesi durumunda işletme şartlı onay belgesi iptal edilir ve işletmenin faaliyeti durdurulur. Bu durum Ek-1’in sonuç kısmında belirtilir.
f) İşletmenin yerinde yapılan kontrolünde Ek-1’e göre uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda eksiklikleri belirtilerek onay başvuru dosyası iade edilir.
g) İşletme, işletme şartlı onay belgesi ve işletme onay numarası verilmesinden sonraki üç ay içerisinde yerinde ikinci bir resmi kontrole tabi tutulur.
ğ) İşletmenin yerinde yapılan kontrolünde Ek-1’e uygun olması halinde Ek-3’e göre resmi kontrole devam edilir. İşletmenin Ek-3’e de uygun olması durumunda gıda işletmesine Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’ in Ek-8’deki işletme şartlı onay belgesi Ek-9’daki işletme onay belgesine çevrilir.
7.2 – Resmi Kontroller
a) Gıda işletmecileri Gıda Hijyeni Yönetmeliğin'de yer alan hijyen şartlarına uygun üretim yapmalıdır. Resmi kontrollerde bu hususlar doğrulanır.
b) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre 5996 sayılı Kanun’un Ek-1’inde yer alan zorunlu personeli istihdam etmek zorundadır. Resmi kontrollerde bu husus kontrol edilir.
c) Gıda işletmesinde çalışan personellerin 05/07/2013 tarih ve 28698 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamında hijyen eğitimine katılarak “Hijyen Eğitim Belgesi” alması zorunludur. Resmi kontrollerde bu husus kontrol edilir.
ç) Gıda işletmecisi ürettiği ürünlerle ilgili izlenebilirliğin sağlanması ile ilgili kayıtları tutar ve resmi kontrol sırasında izlenebilirlik doğrulanır.
d) Balıkçılık ürünleri işleyen tesisler ve perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerde temiz su ve içilebilir su kullanılır. Kullanılan temiz su 17/12/2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği’ne uygun olmalıdır. İçilebilir su Sağlık Bakanlığı’nın 17 Şubat 2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik şartlarını taşımalıdır.
e) Geri kazanılmış suyun işlemede veya bileşen olarak kullanılması durumunda bulaşma riski oluşturmaması gerekir. Bu suyun kalitesinin gıdanın son halinin sağlığa uygunluğunu etkilemeyeceği hususu Bakanlığa ispat edilmedikçe içilebilir su ile aynı kalitede olması gerekir. Geri kazanılmış su kullanılmaması durumunda Ek-1’in F Bölümü 4 üncü maddesi dikkate alınmaz.
f) Balıkçılık ürünleri işleyen tesisler ve perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerde gıda ile doğrudan veya dolaylı olarak temas eden buz, içilebilir sudan veya bütün haldeki balıkçılık ürünlerini soğutmak için kullanıldığında, temiz sudan elde edilir. Buz, bulaşmadan korunacak şekilde üretilir, muameleye tabi tutulur ve depolanır.
7.2.1 – Balıkçılık ürünleri işleyen tesisler:
Resmi kontrol sırasında aşağıdaki aşamalar takip edilir.
a) Balıkçılık ürünleri işleyen tesislerde resmi kontroller Ek-1’de yer alan soru listesine göre yapılır.
b) Gıda işletmecisi; Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliğinin Ek-2’sine uygunluğu doğrulamak amacıyla en uygun numune alma sıklığına karar verir. Buna göre mikrobiyolojik kontrol planı hazırlar. Resmi kontrollerde bu planın uygulanıp uygulanmadığının kontrolü yapılır.
c) Balıkçılık ürünleri işleyen tesislerde hammadde kabulünde Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot (TVB-N) Limitleri Tebliği’nde yer alan Balıkçılık Ürünlerine Ait Tazelik Kriterleri (Ek-1) tablosuna göre kabul edilebilir/kabul edilemez değerlendirmesi yapılıyor mu? (Değerlendirmenin yapılmaması durumunda işleme tesisinde hijyen esaslarına aykırı faaliyet gösterilmesi nedeniyle gerekli idari yaptırımın uygulanması gerekmektedir.)
ç) Balıkçılık ürünleri işleyen tesislerde HACCP tetkiki haberli olarak Ek-3’de yer alan soru listesine göre yapılır. Ek-3’ün A) 1 inci sorusunun cevabının Ek-1’in tamamı) mevcut ve uygulanıyor seçeneklerinin her ikisi için evet olması durumunda HACCP sistem tetkikine Ek- 3’e göre devam edilir.
d) Resmi kontrol sonucunda, Gıdanın Resmi Kontrolü ve İdari Yaptırımlar Prosedürü’nün ekinde yer alan “Resmi Kontrol Raporu” (Ek-6) düzenlenir.
7.2.2 – Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmeler:
Resmi kontrol sırasında aşağıdaki aşamalar takip edilir.
a) Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelere yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan “İşletme Kayıt Belgesi” nin düzenlenmesi için resmi kontrol yapılması gerekli değildir. Ancak kayıt belgesi düzenlenmesinin akabinde en kısa sürede işletmenin resmi kontrolleri gerçekleştirilir.
b) Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerin resmi kontrolünden önce Gıdanın Resmi Kontrolü ve İdari Yaptırımlar Prosedürü’nün HACCP gereklilikleri esneklik yaklaşımını belirleyen “HACCP Gereklilikleri Esneklik Yaklaşımı” (Ek-3) incelenerek işletmenin HACCP kapsamında olup olmadığına ve esneklik düzeyine karar verilir.
c) Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerde, resmi kontroller Ek-2’de yer alan soru listesine göre yapılır.
ç) Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerin işlenmemiş ürün kabulünde Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot (TVB-N) Limitleri Tebliği’nde yer alan Balıkçılık Ürünlerine Ait Tazelik Kriterleri (Ek-1) tablosuna göre kabul edilebilir/kabul edilemez değerlendirmesi yapılıyor mu? (Yapılmaması durumunda işleme tesisinde hijyen esaslarına aykırı faaliyet gösterilmesi nedeniyle gerekli idari yaptırımın uygulanması gerekmektedir.)
d) Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerde piyasaya arz edilen balıkçılık ürünlerinin Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot(TVB-N) Limitleri Tebliği (Ek-l)’inde yer alan tazelik kriterlerine uygunluğu kontrol edilir.
e) Perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerde resmi HACCP tetkiki haberli olarak Ek-3’de yer alan soru listesine göre yapılır. Ek-3’ün A) l’inci sorusunun cevabının (Ek-2’nin tamamı) mevcut ve uygulanıyor seçeneklerinin her ikisi için evet olması durumunda HACCP sistem tetkikine Ek-3’e göre devam edilir.
f) Resmi kontrol sonucunda, Gıdanın Resmi Kontrolü ve İdari Yaptırımlar Prosedürü’nün ekinde yer alan “Resmi Kontrol Raporu” (Ek-6) düzenlenir.
7.2.3 – HACCP tetkiki yapılırken aşağıdaki hususlara dikkat edilir.
a) Kontrol görevlisi Ek-3’de yer alan “HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Forma” göre HACCP tetkiki yapar.
b) Resmi kontrollerde gıda işletmecisinin HACCP planında yer alan iş akış şeması kontrol edilir. Daha sonra işletmede doğrulama yapılır ve üretim kayıtları incelenir.
c) Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği'nde balıkçılık ürünleri için belirtilen bulaşanların işletmenin HACCP planında tehlike olarak belirtilip belirtilmediği ve tehlike analizi yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.
ç) Gıda işletmecisi su kontrol planı hazırlar. Planda numune alma sıklığı ve yapılacak analizler belirtilir. Kontrollerini bu plana göre yürütür. Resmi kontrollerde bu plan ve analiz sonuçlarının ilgili yönetmeliğe uygun olduğu doğrulanır.
d) Gıda işletmecisinin, HACCP planında Kritik Kontrol Noktalarını (KKN) belirleyip belirlemediği kontrol edilir. (KKN belirlerken proseste uygulanan ısıl işlemin özellikle KKN olarak belirlenmesi gerekmektedir.) Resmi kontrollerde üretim kayıtları incelenerek KKN’lerin uygunluğu kontrol edilir. Ayrıca gerek görüldüğü durumda kontrol görevlisi tarafından numune alınarak ısıl işlemin etkinliği kontrol edilir.
8 – RESMİ KONTROL SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
a) Resmi kontrol sonuçlarının mevzuata uygun olmaması durumunda 5996 sayılı Kanun ile Gıdanın Resmi Kontrolü ve İdari Yaptırımlar Prosedürü kapsamında gerekli iş, işlem ve yaptırımlar uygulanır.
b) Resmi kontroller işletmelerin onay gereklilikleri dikkate alınarak yürütülür. Resmi kontrol esnasında onaya tabi gıda işletmesinin onay şartlarının devam etmediğinin tespit edilmesi durumunda insan sağlığı ve gıda güvenilirliği açısından tehlike oluşturan ve acil tedbirleri gerektiren durumlar dışında tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için gıda işletmecisine altı ayı aşmamak üzere süre verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzlukların giderilmemesi durumunda işletmenin onayı askıya alınır veya uygunsuzluğun olduğu bölümün faaliyeti durdurulur. Onayı askıya alınan işletmenin veya faaliyeti durdurulan bölümün uygunsuzlukları bir yıl içerisinde giderilmediği takdirde verilen işletme onay belgesi ve işletme onay numarası iptal edilir.
c) Resmi kontroller işletmelerin onay gereklilikleri dikkate alınarak yürütülür. Resmi kontrol esnasında onaya tabi gıda işletmesinin onay şartlarının devam etmediğinin tespit edilmesi durumunda insan sağlığı ve gıda güvenilirliği açısından tehlike oluşturan ve acil tedbirleri gerektiren eksiklikler tespit ederse işletmenin onayını askıya alır veya uygunsuzluğun olduğu bölümün faaliyetini durdurur. Onayı askıya alınan işletmenin veya faaliyeti durdurulan bölümün uygunsuzluklarının bir yıl içerisinde giderilmemesi halinde verilen işletme onay belgesi ve işletme onay numarası iptal edilir.
ç) Onayı askıya alınan gıda işletmesi faaliyet gösteremez.
9 – RESMİ KONTROL SIKLIĞI
a) Balıkçılık ürünleri işleyen tesislerde onay işlemlerinin tamamlanmasından sonra ve perakende balıkçılık ürünleri piyasaya arz eden işletmelerde yapılan resmi kontroller sonucunda İşletmelerin Riske Dayalı Denetim Sıklığının Belirlenmesi Prosedürü’ne göre denetim sıklığı belirlenerek resmi kontroller yürütülür.
10 – YÜRÜRLÜKTEN KALDIRMA
a) 14/10/2008 tarih ve B.12.0.KKG.0.17/106.02-41-01-1474-75760-036308 ve sayılı yazı ile 28/07/2010 tarih ve B.12.0.KKG.0.17/106.02-41-01-1119-57474-029503 sayılı yazılar ekinde gönderilen Su Ürünlerinde Parazit, Histamin, Toplam Uçucu Bazik Azot (TVB-N) İzlenmesi ve Kontrolüne İlişkin Uygulama Talimatı; parazitler için gerekliliklerin Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği’nde belirlenmesi, histamin kriterlerinin Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği’nde belirlenmesi, toplam uçucu bazik azot (TVB-N) kriterlerinin ise Balıkçılık Ürünlerine Ait Duyusal Özellikler ve Toplam Uçucu Bazik Azot (TVB-N) Limitleri Tebliği’nde belirlenmesi nedeniyle yürürlükten kaldırılmıştır.
11 – AÇIKLAMALAR
a) Resmi kontroller esnasında parazitler için gereklilikler veya balıkçılık ürünlerine ait duyusal özellikler ( Tebliğin 4’üncü maddesi ve Ek-1) ve toplam uçucu bazik azot (TVB-N) kriterleri yönünden uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda hijyen esaslarına aykırılık olarak değerlendirilerek idari yaptırım uygulanması gerekmektedir.
b) Histamin kriterleri yönünden uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği'ne aykırılık olarak değerlendirilerek idari yaptırım uygulanması gerekmektedir.