3/14831 Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileriyle Taşınması Hakkında Tüzük (mülga)
- Tür
- Tüzük
- Resmi Gazete
- 08.10.1952 / Sayı 8227
- Yürürlük
- 08.12.1952
- Son değişiklik
- 16.05.2025
- Durum
- Yürürlükten kalktı (16.05.2025)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Tüzük Hükümleri, Denizcilik Mevzuatı
Denizde can ve mal koruma hakkındaki 4922 sayılı kanunun 12 nci maddesine dayanılarak Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan ilişik «Tehlikeli eşyanın ticaret gemileriyle taşınmak hakkında tüzük» ün yürürlüğe konulması, Bakanlar Kurulunun 6/4/1952 tarih toplantısında kararlaştırılmıştır.
Madde 1 – Umumi hükümler
Türk kara suları ile liman ve iskelelerinde tehlikeli eşya yükleyen veya boşaltan Türk ve yabancı bütün ticaret gemileri bu Tüzük ile buna bağlı teknik hükümlere tabidir.
Bu Tüzük ve ekinde, yolcu gemileriyle taşınabileceğine dair açık bir hüküm bulunmadıkça, tehlikeli eşya yalnız yük gemileriyle taşınır.
Madde 2
Tehlikeli eşya yükü ile Türk kıyılarına gelerek burada bir müddet kalmak veya yükünü boşaltmak isteyen gemiler hakkında 9, 10, 11, 12 ve 13 üncü maddeler hükümleri uygulanır. Kimyevi nitelik ve tehlike dereceleri bakımından Tüzük’e uygunluğu şüpheli görülen yüklerin boşaltılmasına müsaade olunmaz. Bu takdirde durum telgrafla Ulaştırma Bakanlığına bildirilerek bu çeşit yükler hakkında talimat istenir.
Türk kara, deniz ve hava ordularına ait olup doğrudan doğruya askeri makamlarca yükletilen ve boşaltılan yükler bu hükümden müstesnadır.
Tarifler
Madde 3 – Bu Tüzük’ün uygulanması bakımından
1 - Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, adı, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun «Gemi»
2 - Menfaat sağlamak kasdiyle denizde kullanılan her gemiye «Ticaret gemisi»
3 - On ikiden fazla yolcu taşıyan her ticaret gemisine «Yolcu gemisi»
4 - Kaptan ve diğer gemi adamları, gemiyi donatan ile işletenin çoluk, çocuk ve hizmetçileri, donatan ve işletenin görev ile yolculuk eden adamı, temsilcisi ve memurları, taşınan hayvanların çobanları ve mücbir sebeplerden yahut kaptanın denizde can kurtarma ödevinden dolayı gemiye alınan kimseler dışında, gemide navlunlu navlunsuz herkese «Yolcu» denir.
5 - Yükleme ordinosu, bir yükün gemiye alınması için acente tarafından verilen belgedir.
Madde 4 – Nakil müsaadesi
Tehlikeli yüklerin cinsleri Tüzük ekinin genel tasnif cetvelinde gösterilmiştir. Genel tasnif cetvelinde I den VIII ye kadar Romen rakamlariyle gösterilen tehlikeli yükler bu Tüzük ve ekindeki nitelik, ambalâj ve yükleme hükümlerine uyulmak şartiyle gemiler ile nakil olunur. Kimveyi terkipleri bakımından Tüzük ekindeki tasnife dâhil olup da ismi tüzükte yazılı bulunmayan maddeler için Ulaştırma Bakanlığından ayrıca müsaade alınır.
Tüzük ekindeki genel tasnif cetvelinin VIII sayılı (istif bakımından tehlikeli yükler) arasına girecek nitelikte olup da ismi tüzükte belirtilmemiş bulunan yükler, kimyevi nitelikleri itibariyle I den VII ye kadar Romen rakamlarıyle gösterilen tehlikeli yükler şümulü dışında bulunmak şartıyle tüzükte diğer benzerleri için konmuş bulunan hükümlere tabidir.
Bu Tüzük hükümleri, kimyevi terkip ve istif nitelikleri bakımından Tüzük ekindeki hükümleri şümulüne girmeyen yüklere şâmil değildir.
Madde 5 – Karışık ambalaj ve karışık yükleme
Bazı şartlar ile gemilerde taşınmasına müsaade olunan maddeler, bu Tüzük ekinde açıkca müsaade edilmiş olması halinde, birbirleriyle veya diğer maddeler ile bir arada ambalaj edilebilir. Tüzük ekinde belirtilen yükleme hükümleri arasında aksine bir hüküm bulunmayan hallerde bunların birbirleri veya diğer maddeler ile birlikte aynı ambara alınmaları da caizdir.
Madde 6 – Vesikalar
1 - Bazı şartlar ile gemilerde taşınmasına müsaade olunan yüklerden olup bu Tüzük ekinde I den VII ye kadar devam eden tehlikeli eşya gruplarında belirtilen madde ve malların gemilere yüklenmesinde yükleyici, kendi firmasının imza ve mesuliyeti altında yükleme ordinosuna:
A) Bir sandık veya koli içine başka mallar ile birlikte ambalâj edilmemiş eşyaya ait ambalâjların, bu Tüzük hükümlerine uygun olarak yapıldığını, karışık olarak ambalajlanan eşyanın ambalajlanmasında ise tüzükün VII sınıfında belirtilen ambalâj hususiyetleri ile ağırlık hadlerine riayet edildiğini;
B) (Ia) sınıfının c ve e kısımlarında belirtilen eşya sevkiyatında bu madde ve eşyaya ait niteliklerin Tüzük ekindeki eşya fihristinde yazılı olanlara uygun bulunduğunu,
C) Tüzük ekinde her çeşit eşya ve mal için yazılı bulunan yükleme hükümlerinin gerektirdiği bütün açıklamaları; kaydetmek mecburiyetindedir.
2 - Bazı şartlar ile gemilerde nakline müsaade olunan I ilâ VIa sınıfı eşyanın 3 üncü fıkrada yazılı olanlardan gayrisinin sevkinde yükleyici, ordino üzerine verilecek meşruhatı, yükleme emrini veren tarafından gönderilen vesikalara dayanarak kaydedecektir. Nakline bazı şartlar altında müsaade olunan madde nakliyatında yükleyiciye yükleme emrini veren, her parçanın nitelikleriyle ait bulunduğu eşya sınıfını ve tüzükün bu madde hakkındaki kısmı ile her parçanın niteliklerini (Meselâ «Yanıcıdır» gibi) bildirmek mecburiyetindedir.
3 - Ordu ambarlarından sevkolunan (Ia) infilâk maddeleri, (Ib) cephane (Id) gazlar hakkındaki izahat, salâhiyetli ordu makamlarınca yükleme ordinosuna kayıt ve imza olunacaktır.
4 - Cephane ve patlayıcı maddeler sevkedenlerin verecekleri vesikalar, Milli Savunma veya Gümrük ve Tekel Bakanlıklarının ilgili daire uzmanları tarafından Tüzük ekindeki (Ia) ve (Ib) sınıfı maddeler için konmuş bulunan yükleme hükümlerine uygun olarak tasdik olunacaktır. Tasdik olunan vesikalara sözü geçen maddelerin ne çeşit tecrübelerden geçirildiği de şerh edilecektir.
5 - Her defasında ve her cins madde için ayrı vesika düzenlenecektir.
Madde 7 – Yabancı transit eşyası
Gemiler ile nakilleri bu tüzükteki hüküm ve şartlara bağlı bulunan yabancı menşeli transit malların tüzükün uygulanması sahası dâhilinde gemilere yükletilerek nakil olunabilmesi hakkında aşağıdaki hükümler caridir.
1 - Haklarında Türkiye’deki salâhiyetli kimseler tarafından düzenlenmiş bir muayene vesikası ibraz edilmeyen infilâk maddeleriyle kendiliğinden tutuşabilen eşyanın ve bu Tüzük ekindeki I ve II sınıflarında yazılı maddelerin gemilere yüklenebilmesi için, bunların Türk sınırları içersine girmesine müsaade eden yetkili makamların yeniden izin vermesi gereklidir. Verilecek bu yeni izinde bunların Tüzük ekinde yazılı bulunan I ve II nci sınıf maddelerden daha tehlikeli olmadıklarının açıklanması lâzımdır.
2 - Sözü geçen maddelerin ambalâjı, en az Tüzük ekindeki I ilâ VIa sınıflarında yazılı maddeler ile VII sınıfında yazılı aynı çeşit maddeler hakkında belirtilen ambalâjlar kadar emniyetli olacaktır. Bu yabancı menşeli ticaret eşyasının nakliyecisine veya vekiline Millî Savunma, Gümrük ve Tekel veya Ulaştırma Bakanlığınca hususi ve yazılı bir nakil ruhsatiyesi verilmiş ve bu ruhsatiye içerisinde bu eşyanın nakil şartları hakkında gerekli talimat açıkça belirtilmiş ise bu maddelerin ambalâj kap ve sandıkları üzerindeki işaretleri, bu tüzüke ekli bulunan işaretlere uygun olmasına lüzum yoktur.
3 - Bu cins ve menşeli maddelerin gemiler ile nakli için Millî Savunma, Gümrük ve Tekel veya Ulaştırma Bakanlığı tarafından her hangi bir nakliyeciye ya her defaya mahsus olmak veya aksine emir verilinceye kadar muteber kalmak üzere müsaade verilebilir.
4 - Yazılı olarak verilecek nakil ruhsatiyesinin içinde, Tüzük ekinde mevcut yükleme hükümlerinden hangilerinin uygulanacağı açıkca belirtilecektir. Yükleyici bu nakil ruhsatiyesine yabancı menşeli yükleme ordinosunun aslını veya kendisi tarafından tanzim ve imza edilerek noterlikce, tasdikli bir örneğinin tüzükün 6 ncı maddesinde yazılı yükleme ordinosu ve belgeler yerine geçmek üzere eklemek mecburiyetindedir.
Madde 8 – Yükleme için müracaat
1 - Bu tüzükteki hüküm ve şartlara bağlı olarak gemiler ile nakline müsaade olunan eşya ve maddeleri sevkedenler, bunların kısmen veya tamamen gemilere yükletilmesi hususunda gerekli hazırlıklarda bulunabilmeleri için bu maddelere ait yükleme ordinolarını gemi sahip veya donatanına ve bunların vekillerine vaktinde vermek veya göndermek mecburiyetindedirler.
2 - Gemi ile nakil edilecek maddelerin nitelikleri hakkında ordinoda verilen izahat bir tereddüt doğurabilecek mahiyette bulunduğu takdirde, sözü geçen eşyanın cins ve miktarı ile niteliklerini ve Tüzük ekinde bu maddenin yazılı bulunduğu sınıf numarasını gösterir ayrı bir beyannamenin yükleme ordinosuna eklenmesi gereklidir.
Madde 9 – Ambarlar ile diğer gemi mahallerinde alınacak (yangından koruma) tedbirleri
İçinde parlayıcı maddeler ile bunlara benzer infilâka müsait cephane, şenlik malzemesi ve bu Tüzük ekindeki Ia sınıfının a ve f fıkraları ile II nci sınıfın 3 numaralı fıkrasında yazılı bulunan maddeler ile her çeşit kolay yanıcı eşyanın bulunduğu ambar ve gemi mahallerine yalnız elektrik lâmbaları veya çok iyi muhafaza altına alınmış mum veya nebati yağ fenerleriyle girilebilir. İçersinde ateş alıcı (Id) tazyikle sıkıştırılmış veya mayi haline getirilmiş gazlar, (Ie) su ile temas neticesinde yanıcı veya yanmayı kolaylaştırıcı gazlar çıkaran maddeler, (IIIa) yanıcı mayiler veya kolay ateş alabilen mayi maddeler bunan veya içine adı geçen yüklerin gazları girmiş olması muhtemel olan gemi ambar ve mahallerine yalnız kablosuz cep elektrik fenerleri ile girilebilir. İçinde kömür bulunan veya kömür gazı girmesi ihtimali olan yerlerde yalnız maden kuyularında kullanılan emniyet lâmbaları kullanılır. Sözü geçen yerlere, yukarda belirtilen ışık vasıtalarından başka araçlar ile veya ateş veya kızgın bir cisimle girmek veya bunları buralarda kullanmak ve bilhassa bu civarda sigara ve benzerleri içmek, kibrit ve çakmak gibi alev ve kıvılcım çıkaran maddeler kullanmak yasaktır.
Madde 10 – Emniyet lambaları
Emniyet lâmbaları ve madenci fenerlerinin normal olarak altı ayda bir defa ve her tehlikeli eşya taşıma seferine çıkılmazdan evvel muayene edilerek infilâka sebebiyet verecek derecede hararet sızdırıp sızdırmadıkları kontrol edilecek ve bunlar daima iyi bir halde muhafaza edilecektir. Bozuk olduğu anlaşılan emniyet lâmba ve fenerleri yenileri ile değiştirilecektir. Muayene sonuçları gemi jurnalına geçirilir.
Madde 11 – Yükleme ve boşaltma
1 - Maden kömürü müstesna olmak üzere 7 nci maddede yazılı bütün maddelerin yükleme ve boşaltmaları sırasında ambar ağızları ile yükün bulunduğu ve geçtiği yerler ve civarında sigara ve benzerleri içilmez ve kibrit ve çakmak gibi alev ve kıvılcım çıkaran maddeler kullanılmaz.
2 - (Ia) parlayıcı maddeler ile benzerleri diğer infilâk maddeleri, (Ib) cephane, (II) büyük miktarda kendiliğinden ateş alan maddeler, (IIIa) yanıcı mayiler ve (IIIb) kolayca ateş alan sülp maddelerin yükleme ve boşaltmaları sırasında gemide ateş yakılması gerektiği takdirde, kıvılcım sıçramaması için lüzumlu tedbirlerin alınması ve yardımcı kazanlar ile mutfak bacalarının ana gemi bacasına iştirak ettirilmemiş bulunduğu hallerde ambar ağızları ile bu çeşit yüklerin bulunduğu ve geçtiği yerlerde, en az 50 metre mesafeye kadar kıvılcım sıçramasına mâni olacak kıvılcım toplayıcı tertibatın yapılması gereklidir.
3 - Gece yapılan yükleme ve boşaltmalarda tenvirat mümkün olabildiği kadar yükseğe asılan elektrik lâmbaları ile sağlanacaktır.
Madde 12 – Yüke karşı gösterilecek ihtimam
1 - Bu tüzükteki hüküm ve şartlara bağlı olarak gemiler ile taşınmasına müsaade olunan eşyanın yükleme, istif, nakil ve boşaltmasında ambalâjların bozulmamasına, içinde infilâk maddeleri bulunan kapların her hangi bir sademe ile sarsılmamasına veya yüksekten düşürülmemesine ve bunların kenar veya çevreleri üzerinde yuvarlanmamalarına âzami derecede dikkat olunacaktır.
2 - Nakliyatı tehlikeye koyacak derecede ambalajları bozulmuş, zedelenmiş parçalar gemiye alınmaz. Bu hususa bilhassa su ve hava sızdırmaz kaplarda nakli lâzımgelen karpit ve benzeri maddelerin ambalâjlarında dikkat edilecektir. Bunların bozukluğu asetilen kokusundan kolayca anlaşılamayan hallerde mütahassısa muayene ettirilecek ve alınacak neticeye göre hareket olunacaktır.
3 - Nakil esnasında ambalâjların bozulduğu ve bundan yükün zarar göreceği anlaşıldığı takdirde gemi kaptanı vakit geçirmeksizin uygun göreceği tedbirleri alarak tehlikeyi önler.
Madde 13 – Patlayıcı maddeler ile cephane ve yanıcı mayiler taşıyan gemilerin çekeceği işaretler
1 - İçinde darası ile birlikte 35 kilogramdan fazla (Ia) sınıfından patlayıcı veya benzeri infilâk maddeleri veya (Ib) sınıfındaki 1, 2 ve 4 sayılı bentlerde gösterilenlerden gayri olan cephane yükü bulunan Türk gemileri, Türk kara sularında demirli veya seyir halinde bulundukları zamanlarda, geceleri, prova direklerine silyon fenerlerinin en az 2 metre yükseğinde bulunmak üzere, ufkun her tarafından görüne bilen yeşil bir ışık, gündüzleri ise, geminin uzak mesafelerden kolayca, görünebilecek bir yerine beynelmilel işaret sancaklarından (P) harfini daima gergin vaziyette olmak üzere çekeceklerdir.
2 - (IIIa) sınıfından kolay ateş alıcı mayiler taşıyan veya yükünü boşaltmış olup da henüz gazları giderilmemiş bulunan akaryakıt gemileri de aynı işaretleri gösterirler.
Madde 14 – Cezalar
Bu Tüzük hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma hakkındaki Kanunun 22 nci maddesi hükmü uygulanır.
Madde 15 – Yürürlük
4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma hakkındaki Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük ve eki hükümleri Resmî Gazete ile yayınlandığından iki ay sonra yürürlüğe girer.
Madde 16
Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Değişik: Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileriyle Taşınması Hakkındaki Tüzüğün Değiştirilmesine Dair Tüzük (R.G.-03/12/1966/12468) m.1