KolayuyumGiriş yap

Türkiye Cumhuriyet Faaliyetlere İlişkin Uyulması Gerekli Esaslar Hakkında Bankamız Talimatı

Tebliğ

Tür
Tebliğ
Tarih
03.12.2021
Yürürlük
03.12.2021
Durum
Yürürlükte
Seri
Tebliğler, Bankacılık Mevzuatı

E-TCMB.56887358-501.07-1576

Konu: Faaliyetlere İlişkin Uyulması Gerekli Esaslar Hakkında Talimat

Dağıtım Yerlerine

Bilindiği üzere, 7192 sayılı "Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile 6493 sayılı "Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun"da (6493 sayılı Kanun) değişiklik yapılmış ve 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun ödeme ve elektronik para kuruluşlarının düzenleme ve denetimine ilişkin yetkileri Bankamıza devredilmiştir.

Bu kapsamda, 1 Aralık 2021 tarih ve 31676 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik" (Yönetmelik) ile "Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ" (Tebliğ) hükümleri kapsamında işbu talimatın düzenlenmesi gerekliliği hasıl olmuştur:

Etiket ve Sertifika Formatı ile İnternet Uygulamaları Hakkında:

Yönetmeliğin "Temsilci" başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında "Kuruluş, ödeme hizmetlerini elektronik veya fiziki kanallar üzerinden temsilci aracılığıyla yürütebilir. Kuruluşun ödeme hizmetlerini temsilci aracılığıyla yürütebilmesi için temsilciden onüçüncü fıkra uyarınca gerekli bilgi ve belgeleri temin etmiş olması, temsilcinin ödeme hizmetlerinin sorunsuz ve mevzuata uygun şekilde sunulması konusunda risk oluşturmadığına kanaat getirmesi ve temsilciyi Birlik tarafından elektronik ortamda oluşturulan listeye kaydettirmesi gerekir. Kuruluş ile temsilci arasındaki sözleşme yazılı olarak düzenlenir. Kuruluş, bu madde kapsamında temsilci kullanılması dışında ödeme hizmetlerinin sunumu amacıyla herhangi bir şekilde, üçüncü kişileri yetkilendiremez ve üçüncü kişilerle temsilcilik sözleşmesi dışında bir başka isim altında sözleşme imzalayamaz." hükmünü amir olup anılan maddede belirtilen şartların sağlanması durumunda ödeme ve elektronik para hizmetlerinin temsilci aracılığıyla yürütülmesi mümkün bulunmaktadır.

Bu kapsamda, tüketicilerin yetkisiz temsilciler ile işlem yapmasının engellenebilmesini teminen;

- Bankamızın logosu ile yetkili kuruluş olduğunuza ilişkin ifade, yanında Şirketinizin logosu, yanında "ilk üç hane yapılan raporlamalarda kullanılan kuruluş kodu, takip eden iki hane il trafik kodu ve son beş hane temsilci kodu olmak üzere toplam on haneli temsilci kodu, yanında da "okut, doğrulat" ifadesine altında yer verilmek suretiyle karekodun (okutulduğunda Şirketinizin internet sayfasında yer alan temsilci listesinde ilgili temsilciye ilişkin bilgiler ile haritadaki yerine ulaşılabilecek şekilde) yer alacağı etiketlerin bir örneği Ek-1'de yer alan formatta hazırlanarak tüm temsilcilerinizin dış cephesine tüketicinin temsilciye girmeden önce rahatça görebileceği şekilde yapıştırılması,

- "... şirketi ... ödeme/elektronik para kuruluşu tarafından ... tarihinden itibaren ödeme/elektronik para hizmeti sunmak üzere temsilci olarak yetkilendirilmiştir." ifadesi yer almak suretiyle en az biri genel müdür olmak üzere iki ıslak imzalı olarak bir örneği ilişik formata uygun şekilde Şirketinizce düzenlenecek bir örneği Ek-1'de yer alan "yetkili temsilci sertifikası"nın tüm temsilcilerinizde tüketiciler tarafından rahatça görülebilecek şekilde asılı bulundurulması,

- Bankamız logosu ile yetkili kuruluş olduğunuza ilişkin ifade ve Şirketiniz logosunun yan yana gelecek şekilde internet sitenizde, Bankamız logosu ile yetkili kuruluş ifadesi, yanında Şirketiniz logosu ve ilgili temsilci kodunun yan yana gelecek şekilde de ilgili temsilcinin internet sitesinde yer alması,

- Şirketinizin ortaklık yapısı, kurumsal yönetimi, şube ve temsilcilerin adres ve iletişim bilgilerinin değişimle eşanlı olarak Şirketiniz internet sitesine işlenmesi,

- Şirketiniz internet sitesinde yer alacak temsilciliklere ilişkin listenin Yönetmeliğin 18 inci maddesinin altıncı fıkrasına uygun olarak Birlik tarafından oluşturulan liste ile aynı ve güncel tutulması

gerekmektedir.

İlaveten, ilgili temsilcinizle temsil ilişkinizin sonlandırılması durumunda da söz konusu etiket ve sertifikanın tarafınıza iadesi hususunun Şirketinizin sorumluluğunda olduğunun hatırlatılmasında fayda görülmektedir.

Fatura Ödeme İşlemlerinde Kullanılan POS Hizmeti Hakkında:

Ödeme veya elektronik para kuruluşuna tahsis edilen fiziki POS cihazı üzerinden temsilciler tarafından kredi kartı aracılığıyla fatura ödeme işlemi yapılması durumunda; sadece fatura ödemelerine aracılık işlemlerine açık olacak şekilde kapalı devre fiziki POS cihazları kullanılması, söz konusu POS'lardan temsilci tarafından sunulan diğer mal veya hizmetlere ilişkin tahsilat yapılmaması gerekmektedir.

Fatura Ödemeleri Hakkında:

6493 sayılı Kanun'un "Ödeme hizmeti" başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde "para havalesi" ve (e) bendinde "fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetler" ödeme hizmeti olarak sayılmıştır.

Yönetmeliğin "Ödeme hizmeti" başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde "Fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetler" tanımlanmakta olup, 15 inci maddesinin birinci fıkrasında ise "Kuruluş, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan ödeme hizmetlerinden faaliyet izni başvurularında belirtilenlerden Bankaca uygun görülenler ile sınırlı olmak üzere faaliyette bulunur. Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen, ancak faaliyet izni başvurusunda belirtilmeyen ödeme hizmetlerinin sunulabilmesi için gerçekleştirilmesi planlanan faaliyete ilişkin olarak Bankadan izin alınması zorunludur." hükmü yer almaktadır.

Buna göre; faturanın temelini oluşturan ilişki, ticari nitelikte bir ilişki olup ve mal veya iş karşılığı verilen bedeli göstermek üzere düzenlenmesi gerekmektedir. 6493 sayılı Kanun kapsamında "fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetleri" diğer ödeme hizmetlerinden ayrılarak münhasıran düzenlenmiştir. Bu çerçevede, bir abonelik sözleşmesine dayanan ve süreklilik arz eden iş ilişkilerinden doğan ödemelere aracılık edilmesinin "özgün", "özellikli", "ayrı" bir ödeme hizmeti olarak değerlendirilmiş olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetler süreklilik arz eden iş ilişiklerinden (abonelik sözleşmelerinden) doğan ödemelere aracılık olarak kabul edilmektedir.

Bu kapsamda, bir ihtiyacın karşılanmasına yönelik sunulan hizmet niteliği taşımayan "kredi kartı borcuna" ilişkin ödemelerin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan fatura tanımına girmediği dikkate alınarak, 6493 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında sadece fatura ödemelerine aracılık yetkisi bulunan ödeme kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamakla birlikte, söz konusu hizmetin gönderen adına herhangi bir hesap açılmaksızın gönderenin, alıcıya veya alıcı adına hareket eden ödeme hizmeti sağlayıcısına fon aktarımı gerçekleştirilmesi şeklinde kurgulanması halinde anılan hizmetin 6493 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında "para havalesi" olarak sunulması mümkündür. Diğer taraftan, söz konusu hizmetin bir "ödeme hesabı" aracılığıyla sunulmak istenmesi durumunda belirlenecek iş modeline göre gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak faaliyet gösterecek kuruluşun 6493 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bendi kapsamında yetkilendirilmiş olması gerektiği değerlendirilmektedir.

Ayrıca, Yönetmeliğin "Tek seferlik ödeme" başlıklı 37 nci ve "Çerçeve Sözleşme" başlıklı 41 inci maddelerinde ödeme işlemlerinde tüketicilere bilgi verme yükümlülüğüne ve "İlave ücret ve indirimler hakkında bilgilendirme" başlıklı 51 inci maddesinde ise ödeme işlemlerinde alınacak ilave ücretlere yönelik bilgilendirmeye ilişkin hükümlere yer verilmektedir.

Söz konusu hükümler doğrultusunda, fatura ödeme işlemini müteakiben tüketicilere verilen dekont veya ödeme makbuzlarında asgari olarak; ödeme işlemini gerçekleştiren temsilcinin ticaret unvanı, adresi ve temsilci kodunun, ödeme işleminde kredi kartı kullanılması halinde mevzuata uygun olacak şekilde kart bilgisinin, faturayı üreten kuruluş unvanının, tüketicinin fatura abone numarasının, ödeme işlemine konu fatura tutarı ile söz konusu ödeme işlemi nedeniyle tüketiciden tahsil edilen ücretlerin detayı ve tutar bilgilerinin yer alması gerekmektedir.

Bankamıza Yapılan Raporlamalar Hakkında:

Yönetmeliğin "Muhasebe, raporlama ve bağımsız denetim" başlıklı 28 inci maddesinin birinci fıkrası; "Kuruluş, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, tüm işlemlerini gerçek mahiyetlerine uygun şekilde muhasebeleştirmek, finansal raporlarını bilgi edinme ihtiyacını karşılayabilecek biçim ve içerikte, anlaşılır, güvenilir ve karşılaştırılabilir, denetime, analize ve yorumlamaya elverişli, zamanında ve doğru şekilde düzenlemek zorundadır." hükmünü amirdir. Bu kapsamda, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun (KGK) 26/08/2014 tarihli ve 29100 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21/08/2014 tarihli ve 75935942-050.01.04 - [01/26] sayılı Kararı ile; 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 88 inci ve Geçici 1 inci maddeleri ile 26/9/2011 tarihli ve 660 sayılı KHK'nın 9 uncu, 26 ncı ve Geçici 1 inci maddeleri uyarınca ödeme ve elektronik para kuruluşlarının 1/1/2014 tarihi ve sonrasında başlayan hesap dönemlerine ilişkin münferit ve konsolide finansal tablolarının hazırlanmasında Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) uygulanmasına karar verilmiştir.

Bu kapsamda, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının yasal defterlerini Bankamızca yapılacak düzenlemelerde aksi yönde bir hüküm bulunmadıkça Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine uygun olarak tutmasında sakınca bulunmamakla birlikte, Yönetmeliğin "Denetim ve Bankaya Raporlama" başlıklı 29 uncu maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde Bankamıza iletilecek finansal tablolar ile yılsonu finansal tablolarının hazırlanmasında KGK tarafından yayımlanan TFRS'lerin uygulanması ve Yönetmeliğin 33 üncü maddesi çerçevesinde yapılacak özkaynak hesaplamasında da TFRS uygulanarak hazırlanmış finansal tabloların esas alınması gerekmektedir.

Mobil Ödemelere Aracılık Hakkında:

6493 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde "gönderen tarafından ödeme işleminin yapılmasına ilişkin onayın bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı aracılığıyla verildiği ve ödemenin ödeme hizmeti kullanıcısı ile mal veya hizmet sağlayan arasında sadece aracı olarak faaliyet gösteren bir bilişim veya elektronik haberleşme işletmecisine yapıldığı ödeme işlemi" ödeme hizmeti olarak sayılmıştır.

Konuya ilişkin olarak söz konusu ödeme hizmeti kaynaklı kullanıcı mağduriyetlerinin önlenmesi, mevzuata uyum konusunda bazı hatırlatmaların yapılması ve gerekli aksiyonların alınmasını teminen;

1. Gönderen tarafından SMS ile satın alma sürecinin başlatıldığı mobil ödeme işlemleri ile gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısı tarafından sunulan mobil uygulama kullanılarak başlatılan ödeme işlemleri hariç olmak üzere; Yönetmeliğin "Düşük değerli ödeme işlemleri ile düşük değerli ödeme aracı ve elektronik para" başlıklı 73 üncü maddesine göre düşük değerli mobil ödeme işlemlerinde asgari olarak gönderenin ürün veya hizmete ilişkin okunaklı, açık ve yeterli bilgilendirmelerin yer aldığı ve ödeme onayının alındığı internet sayfasına manuel olarak mobil telefon numarasını girmesi, gönderenin girmiş olduğu mobil telefon numarasına SMS ile gönderilecek tek kullanımlık şifreyi manuel olarak ilgili kısma girmesi veya gönderene iletilen SMS'de yer verilecek onay verildiğine dair ifadeyi gönderenin eksiksiz olarak SMS ile cevaplaması, gönderenin iletmiş olduğu SMS içeriğinin veya şifrenin gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısı tarafından doğrulanması sonucunda ödeme işleminin gerçekleştirilmesi,

2. Birinci maddede bahsedilen ödeme yöntemi ile gerçekleştirilen abonelikli işlemlerde ilk işlemden sonraki tahsil edilecek her ücretlendirmeden asgari 3 gün önce ücretlendirmeye ve aboneliğin iptaline ilişkin gönderene bilgilendirmede bulunulması ve abonelikli işlemler için gönderenden yılda asgari bir defa ödeme onayının tekrar alınması,

3. "Msisdn Forwarding" teknolojisinin mobil ödeme işlemlerinde mobil telefon numarasını temin etmek amacıyla kullanılmaması, söz konusu teknolojinin gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısı tarafınca sadece risk kontrolü ve ilave güvenlik önlemi tesis etmek amacıyla kullanılabileceği,

4. Mobil ödeme işlemlerinde gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısının da işyerlerini Tebliğ'in "Yüksek riskli işlemlerin takibi" başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki işlem takip mekanizmalarına dâhil ederek etkin olarak takip etmesi gerekliliğinin hatırlatılması; bu kapsamda, gerek gönderenin gerek alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısının hizmet verdikleri işyerleri, işyerlerinin sundukları hizmetler ve hizmetlerin sosyal mühendislik faaliyetlerine konu olmadığı konusunda bilgi sahibi olmaları; ayrıca sunulduğu belirtilen hizmet ile gerçekte sunulan hizmetin uyumluluğu konusunda gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısı ile alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısının etkin takip gerçekleştirmesi, Yönetmeliğin "İşyeri kayıt sistemi" başlıklı 9 uncu maddesi ile "İşyerine sunulan hizmetler" başlıklı 10 uncu maddesinde yer verilen yükümlülüklerine uyum sağlanması için gerekli tedbirlerin alınması,

5. Gönderenin ve alıcının ödeme hizmet sağlayıcısı tarafından sahtekârlık veya dolandırıcılık işlemi gerçekleştiren ya da yasa dışı bahis veya kumar faaliyeti gösteren/aracılık eden işyerlerinin sadece bahse konu olan hizmetlerinin değil, sunmuş olduğu tüm hizmetlerinin durdurulması,

6. Alıcının ödeme hizmet sağlayıcısı tarafından sosyal medya, reklam, arama motoru veya haber sitesi gibi farklı mecralarda yer alan linkler (bağlantılar) aracılığıyla kullanıcıların doğudan ödeme sayfasına yönlendirilmemesi; ürün veya hizmetin kapsamı, içeriği, iade / iptal yöntemi ve ücreti hakkında okunaklı ve açık bilgilerin sunulduğu sayfalar aracılığıyla kullanıcıların ödeme sayfasına yönlendirilmesi,

7. Gönderenin ve alıcının ödeme hizmet sağlayıcısı tarafından ödeme hizmeti kullanıcısına uygulanan komisyon oranı konusunda Bankamıza birçok şikâyet ulaşmış ve söz konusu şikayetlerde ticari hayatın olağan akışı ile uyumsuz olabilecek komisyon oranlarının bulunduğu gözlemlenmiş olup konuya ilişkin Bankamızca gerekli değerlendirmeler yapılmakla birlikte gönderenin ve alıcının ödeme hizmet sağlayıcısı tarafından gerekli hassasiyet ve özenin gösterilmesi

hususlarında mobil ödeme hizmeti sunan kuruluşların 6493 sayılı Kanun'un "Denetim" başlıklı 21 inci maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında talimatlandırılmasına karar verilmiş olup söz konusu talimat maddeleri kapsamında tarafların yükümlülüklerine ilişkin özet tabloya Ek-2'de yer verilmiştir.

Diğer taraftan, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun 22 Mayıs 2018 tarihli ve 6852 sayılı yazısı ile 13 Ağustos 2018 tarihli ve 10568 sayılı talimatlarının on üçüncü maddesinde belirli tüzel kişiler için uygun görülen istisnalar geçerliliğini korumakla birlikte, diğer tüzel kişilerin de anılan istisnalar kapsamına dahil edilmelerine yönelik ilave talepler için maddede yer verilen değerlendirmeler ile birlikte- Bankamıza başvurulması gerekmektedir.

Konuyla ilgili olarak, 6493 sayılı Kanun'un "Düzenleme ve kararlara uymamak" başlıklı 27 nci maddesinin birinci fıkrası; "Bu Kanunda ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak düzenlemelerde ve alınan kararlarda yer alan ve bu Bölümde ayrı bir cezai yaptırım öngörülmeyen hususlara aykırı davranan ve ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak faaliyet gösteren tüzel kişiler hakkında Kurulca, sistem işleticisi olarak faaliyet gösteren tüzel kişiler hakkında Bankaca yirmi bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." hükmünü amirdir.

Bu kapsamda Bankamızca verilen talimatlara ve ilgili mevzuata uyum hususunda gerekli hassasiyet ve özenin gösterilmesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederiz.

Ekler