Sperma Üretim Merkezlerinin Çalışma Usul ve Esasları Talimatı
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 27.05.2015
- Yürürlük
- 27.05.2015
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Tebliğler
A) DAMIZLIK BOĞA ADAYLARININ TEMİNİNDE ARANILACAK SAĞLIK ŞARTLARI VE VERİM ÖZELLİKLERİ
I.BÖLÜM
Damızlık Boğa Adayının Bulunduğu İşletmelerde Uyulması Gereken Sağlık Şartları ve Verim Özellikleri:
1-Damızlık Boğa Adaylarının Bulunduğu Sürülerde Taşıması Gereken Sağlık Şartları:
a) Sürüler Tüberküloz ve Brusella hastalıklarından ari olmalı, daha önceden bu hastalıklar yönünden pozitif ya da şüpheli sürülerde bulunmuş olmamalıdırlar.
b) Sürüler Sığır Löykoz hastalığından (EBL) ari olmalı veya boğa adayları analarından ayrıldıktan sonra analarında yapılacak test sonucu EBL yönünden negatif olmalıdır. Bu şart yerine getirilemiyorsa, spermanın toplandığı hayvan 2 yaşına gelene kadar ve negatif test sonucu alınana kadar spermanın ticareti (alım satımı) yapılamaz.
Hayvanların embriyo transferi yöntemiyle elde edilmiş olması halinde “ana”, embriyonun transfer edildiği hayvanı ifade etmektedir.
2- İşletmelerde Damızlık Boğa Adaylarının Taşıması Gereken Sağlık Şartları:
Damızlık boğa adayları işletmelerden satın alınmadan önceki son 30 gün içinde aşağıdaki testlere tabi tutulur. Seçilecek damızlık boğa adaylarında tüm test sonuçları negatif olmalıdır.
a) Sığır Tüberkülozu (Mycobacterium bovis); Resmi veteriner hekim tarafından uygulanan intradermal tüberkülin testi,
b) Sığır Brusellası (Brucella abortus); için bir serolojik teste, c) Sığır Löykozu (EBL) için bir serolojik teste,
ç) Infectious bovine rhinotracheitis (IBR)/ Infectious pustuler vulvo-vaginitis (IPV) için IBR/IPV hastalıklarından ari sürülerden gelmemiş olması halinde bir serolojik teste,
d) Bovine viral diarrhea (BVD/MD) için,
- virüs izolasyon testi veya virüs antijen testi ve
- antikor bulunup bulunmadığının tespitine yönelik serolojik test,
e) Mavi dil hastalığı (BT) için,
- antikor için serolojik teste ve
- antijen için PCR testine,
Hayvanlara yapılacak tüm testler resmi bir laboratuvarda yapılacaktır. Hastalıkların teşhisi için OIE tarafından belirlenen teşhis teknikleri kullanılacaktır. Kullanılan teknik, bunların standardizasyonu ve sonuçların yorumlanması OIE Diyagnostik Testler ve Aşılarla İlgili Standartlar Rehberinde belirtilen güncel uygulamalarla uyumlu olacaktır.
3-Damızlık Boğa Adaylarının Verim Özellikleri:
a) Aday boğaların analarının 305 günlük süt verimi; Holstein ırkında en az 8.500 kg, Brown Swiss ırkında en az 7000, Simmental ve Jersey ırklarında en az 6.000 kg olacak ve bu veriler damızlık belgesinde bulunacaktır.
b) Aday boğaların doğduğu işletmenin 305 günlük ve en az üç laktasyon bilgisinin yer aldığı ortalama süt verimi; Holstein ırkında 7.000 kg., Brown Swiss ve Simmental ırklarında 5.000 kg., Jersey ırkında ise 4.000 kg. olacaktır. İşletme ortalaması ile ilgili olarak e-ıslah veri tabanından alınacak işletme laktasyon durum raporu işletmenin bulunduğu DSYB tarafından onaylanacaktır.
c) Aday boğanın anası ithal ise, anasının 305 günlük laktasyon bilgisinin yer aldığı ithal edildiği ülkenin pedigrisi istenir. Anasının ithal edildiği ülkenin 305 günlük ülke popülasyon süt verimi ortalaması, ICAR (international Committe for Animal Recordmg-Uluslararası Hayvan Kayıt Komitesi) verileri esas alınmak koşulu ile, Holstein' de 8.500 kg , Brown- Swiss’te 7.000 kg, Simmental ve Jersey ırkında 6.000 kg. olacaktır. Ayrıca aday boğaların Türkiye’de doğduğu işletmenin 305 günlük laktasyon bilgisinin yer aldığı, e-ıslah veri tabanından alınacak işletme laktasyon durum raporu işletmenin bulunduğu DSYB tarafından onaylanacaktır.
ç) Damızlık boğa adayları fenotipik özellikleri bakımından ırk özelliklerini taşıyacaktır. Bunun için fenotip uygunluk raporu düzenlenecektir.
d) Bakanlıkça ithalat izni verilmiş embriyoların, yurt içinde bir taşıyıcı anaya transfer edilmesi sonucunda doğan hayvanların damızlık boğa olarak kullanılmaları durumunda bu talimatın 1. Bölüm 3 üncü maddesinin (a), (b) ve (c) fıkralarında belirtilen şartlar aranmaz. Embriyo transferinden doğmuş aday boğa, e-ıslah veri tabanına kayıtlı olmalıdır. Aday boğanın, veri tabanına kayıtlı olduğuna dair belge, ildeki damızlık sığır yetiştiricileri birliği tarafından düzenlenecektir.
e) Etçi ırklar için de damızlık belgesi bulunmalıdır,
II. BÖLÜM
Damızlık Boğa Adaylarının Karantina Merkezine Nakillerinde ve Damızlık Sperma Üretim Merkezlerine Giriş-Çıkışlarda Aranılacak Şartlar
1) Damızlık boğa adayları ve damızlık boğalar, dezenfekte ve izole edilmiş nakil araçları ile resmi veteriner hekim kontrolünde ve mutlaka veteriner sağlık raporu ile Bakanlığın belirlediği usul ve esaslara göre sevk edilecektir.
2) Nakil edilecek damızlık boğa adayları ve damızlık boğalar nakil sırasında klinik olarak herhangi bir hastalık belirtisi göstermemelidir.
3) Nakil edilecek damızlık boğa adayları ve damızlık boğalar diğer sığır türü hayvanlarla veya sağlıksız hayvanlarla direkt veya dolaylı olarak temas etmemelidir.
4) İşletmelerden alınan damızlık boğa adayları Bakanlıktan özel olarak karantina amacıyla çalışma izni almış ve en az aynı sağlık şartlarına sahip bir karantina yerinde (sperma üretim merkezinin ön kabul bölümü veya çalışma izni almış başka bir karantina yeri de olabilir.) 30 gün süre ile karantinaya alınır.
5) Damızlık boğalar son on iki ay boyunca rutin testleri negatif çıkan, çalışma izni almış bir sperma üretim merkezinden eşit sağlık şartlarına sahip başka bir sperma üretim merkezine transfer ediliyorsa, karantina ve testlere tabi tutulmayabilir.
III. BÖLÜM
Damızlık Boğa Adayı İçin Karantina Merkezinde Uyulması Gereken Şartlar
1- Karantina Yerinin Özellikleri:
a) Yerleşim merkezlerine uzakta olmalıdır.
b) İzole edilmiş, temizlik ve dezenfeksiyon yapmaya elverişli olmalıdır.
c) Dışarıdaki diğer hayvanlarla direkt veya dolaylı bağlantısı bulunmamalıdır. ç) Giriş ve çıkışlarda her türlü hijyenik tedbirlerin alınmış olmalıdır.
d) Damızlık boğa adaylarının en az bir ay süreyle barındırılabilmelidir.
e) En az 30 gün süresince şap hastalığı vakası görülmeyen 10 km. yarıçapında bir alanda bulunmalıdır.
f) Karantina yeri en az 3 ay süresince Şap ve Sığır Brusella hastalıklarının görülmediği bir yerde kurulmuş olmalıdır.
g) En az 30 gün süresince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümlerince belirlenmiş diğer ihbarı mecburi sığır hastalıkları görülmemelidir.
2- Karantina Merkezinde Damızlık Boğa Adaylarına Yapılması Gereken Testler
Damızlık boğa adayı/adayları karantina merkezine geldiği tarihten itibaren 5 işgünü içinde karantinaya alınır ve en az 30 gün süreyle karantinada tutulur. İl Müdürlüğünden gelen resmi veteriner hekimler “Karantina Tutanağı” düzenleyerek, tutanakta karantinanın başlangıç ve bitiş tarihini belirtir. Karantina tutanağı, üretim izni başvurusunda Genel Müdürlüğe gönderilir. Damızlık boğa adayı/adayları karantina süresinde ve karantinaya alındıktan en az 21 gün sonra (Campylobacter fetüs spp. venerealis ve Trichomonas foetus tespiti için karantinaya alındıktan en az yedi gün sonra) her hastalık için aşağıdaki testlere tabi tutulmuş ve negatif sonuç alınmış olmalıdır:
a) Sığır Brusellası (Brucella abortus); için bir serolojik teste,
b) Infectious bovine rhinotracheitis (IBR)/ Infectious pustuler vulvo-vaginitis (IPV) için bir serolojik teste,
c) Bovine viral diarrhea (BVD/MD) için,
- virüs izolasyon testi veya virüs antijen testi ve
- antikor bulunup bulunmadığının tespitine yönelik serolojik teste, ç)Mavi dil hastalığı (BT) için,
- antikor için serolojik teste ve
- antijen için PCR testine,
d) Camphvlobacter foetus için;
- altı aylıktan küçük olan veya karantinadan önce bu yaştan itibaren aynı cinsiyetten oluşan bir grupta tutulan hayvanlarda, prepüsyal numune veya suni vajina yıkantıları üzerinde bir kez teste,
- altı aylık veya daha büyük olup karantinaya alınmadan önce dişi hayvanlarla temas etmiş olma ihtimali bulunan hayvanlarda, prepüsyal numune veya suni vajina yıkantıları üzerinde birer haftalık aralıklarla üç kez teste,
e) Trichomonas foetus için;
- altı aylıktan küçük olan veya karantinadan önce bu yaştan itibaren aynı cinsiyetten oluşan bir grupta tutulan hayvanlarda, prepüsyal numune üzerinde bir kez teste,
- altı aylık veya daha büyük olup karantinaya alınmadan önce dişi hayvanlarla temas etmiş olma ihtimali bulunan hayvanlarda, prepüsyal numune birer haftalık aralıklarla üç kez teste,
Söz konusu tüm test sonuçlan negatif olmalıdır. Eğer bu testlerden herhangi birisi pozitif çıkarsa hayvan karantina yerinden derhal uzaklaştırılır. Diğer hayvanlar, ilk kan alındığı tarihten en az 21 gün sonra, pozitif çıkan hastalıktan veya hastalıklar yönünden tekrar teste tabii tutulur. Grup halinde yapılan karantina durumunda ise il müdürlüğü bu talimata göre diğer hayvanların sperma üretim merkezine giriş uygunluklarını yeniden tespit etmek için gerekli önlemleri alır. Tüm test sonuçları negatif çıkıncaya kadar karantina süresi sonlandırılmaz.
IV. BÖLÜM
Sperma Üretim Merkezlerindeki Damızlık Boğalara Uygulanması Zorunlu Rutin Testler
1) Sperma üretim merkezlerindeki damızlık boğalar rutin olarak aşağıdaki testlere tabi tutulur. Testler için gereken her türlü uygulama, il/ilçe müdürlüğünde bu iş için görevlendirilmiş resmi veteriner hekim tarafından ya da resmi veteriner hekimin nezaretinde üretim merkezi sorumlu veteriner hekimi tarafından yapılır. Tüm testlerin Bakanlığımız tarafından ruhsatlandırılmış laboratuvarlarda yaptırılması zorunludur. Üretim merkezinin sorumlu veteriner hekiminin talep etmesi ve il müdürlüğünce uygun görülmesi halinde testler bir aydan az olmamak üzere belirtilenden fazla sayıda da yaptırılabilir,
a) Sığır Tüberkülozu (Mycobacterium bovis) yönünden ariliği onaylı bir sperma toplama merkezindeki hayvanlara birinci yıl altı ayda bir olmak üzere iki kez, her iki test de menfi çıktığı takdirde sonraki yıllar için yılda bir kez resmi veteriner hekim tarafından uygulanan tek intradermal test ya da intradermal karşılaştırmalı tüberkülin testi,
b) Sığır Brusellası; (Brucella abortus) yönünden birinci yıl 3 ayda bir olmak üzere iki kez, her iki test de menfi çıktığı takdirde sonraki yıllar için yılda bir kez serolojik teste,
c) Enzootik Sığır Löykozu (EBL) yönünden yılda bir defa bir serolojik teste,
ç) Infectious bovine rhinotracheitis (IBR)/Infectious pustuler vulvo-vaginitis (IPV) yönünden altı ayda bir kez bir serolojik teste,
d) Bovine Viral Diarrhea (BVD/MD) bakımından en az altı ayda bir olmak üzere yılda iki kez serolojik teste,
e) Mavi Dil (BT) yönünden 28 günde bir antijen için PCR testine, i) Camphylobacter foetus yönünden yılda bir kez prepüsyal numune üzerinde teste, (Sadece sperma üretiminde kullanılan boğalar ile bu boğalarla teması olan hayvanların teste tabi tutulması gerekmektedir. Altı aydan fazla bir süre boyunca kendilerinden sperma toplanmayan ve bu sürenin bitiminde tekrar sperma toplama faaliyeti için kullanılmaya başlanan boğalar, üretimin tekrar başlatılmasından en fazla 30 gün önce teste tabi tutulur.)
g) Bovine venaral trichomoniasis yönünden yılda bir kez prepüsyal numune üzerinde teste, (Sadece sperma üretiminde kullanılan boğalar ile bu boğalarla teması olan hayvanların teste tabi tutulması gerekmektedir. Altı aydan fazla bir süre boyunca kendilerinden sperma toplanmayan ve bu sürenin bitiminde tekrar sperma toplama faaliyeti için kullanılmaya başlanan boğalar, üretimin tekrar başlatılmasından en fazla 30 gün önce teste tabi tutulur.)
Söz konusu tüm test sonuçları negatif olmalıdır. Eğer yukarıdaki testlerden herhangi biri pozitif sonuçlu olursa söz konusu damızlık boğalar izole edilerek damızlıktan çıkarılır ve üretim izni iptal edilir. Ayrıca bu hayvanlardan son negatif testten itibaren üretilmiş spermalar ticareti yapılmadan il müdürlüğü nezaretinde imha edilir.
Son pozitif testin uygulandığı tarihten itibaren merkezdeki bütün diğer hayvanlardan üretilen spermalar ayrı bir depoda tutulacak ve merkezin sağlık şartları yeniden sağlanıncaya kadar ticareti yapılmayacaktır.
Test sonuçları boğa adı-kulak numarası, uygulama tarihi ve uygulama sonuçları belirtilecek şekilde üretim merkezinde ve Bakanlık il müdürlüğünde kaydedilecek ve sonuçlar Bakanlığa bildirilecektir.
Hayvanlara yapılacak tüm testler resmi bir laboratuvarda yapılacaktır. Hastalıkların teşhisi için OIE tarafından belirlenen teşhis teknikleri kullanılacaktır. Kullanılan teknik, bunların standardizasyonu ve sonuçların yorumlanması OlE Diyagnostik Testler ve Aşılarla İlgili Standartlar Rehberinde belirtilen güncel uygulamalarla uyumlu olacaktır.
V. BÖLÜM
Boğalarda ve üretilen spermalarda aranılacak şartlar
1-Boğalarda Aranılacak Şartlar:
a) Sperma üretiminde kullanılacak hayvanların damızlık niteliğinde olmaları şarttır. Bunun belgelenebilmesi bakımından hayvana ait Bakanlık ve/veya merkez birliğince düzenlenen onaylı damızlık belgesi, pasaport ve fenotip uygunluk raporu gerekmektedir. Fenotip uygunluk raporu il müdürlüğünde görev yapan bir veteriner hekim ile zooteknisi bir ziraat mühendisi ve üretim merkezi sorumlu veteriner hekiminden oluşturulacak heyet tarafından yerinde tespit edilerek düzenlenir,
b) Bakanlıkça görevlendirilen Hayvancılık Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde (Lalahan-Ankara) yaptırılan DNA testi sonucu belirlenen DNA profiline ait belge ibraz edilecektir. Ülke içinde sperma üretimi izni alacak boğaların DNA profilinin belirlenebilmesi için; Bakanlık il müdürlüğü yetkili veteriner hekiminin nezaretinde damızlıktan alınacak iki adet 10 cc.’lik EDTA’lı kan örneği, (4 °C) derece sıcaklık sağlayacak şekilde, buz akülü uygun bir ambalaj içerisine konarak mühürlenir. Yapılan işlemlere ilişkin 2 suret tutanak düzenlenerek, üst yazı ekinde Hayvancılık Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne gönderilmek üzere sperma üretim merkezi sorumlusuna teslim edilir. Yapılan DNA testlerine ilişkin tüm masraflar ilgili firmaya aittir.
c) Sperma üretim merkezine getirilen boğadan en az otuz günden önce sperma toplanma işlemi yapılmaz. Bu süreden sonra üretilen dondurulmuş spermalar üretim merkezinde en az 30 gün bekletilir. Bu süre sonunda üretim merkezinde istenen hastalık yönlü yapılan rutin testlerinin negatif ve spermaların kalite kontrol testlerinin olumlu olması durumunda satışı yapılabilir.
ç) Sperması alınacak hayvanların doğal çiftleşmelerine izin verilmez.
d) Spermanın toplandığı gün hayvan klinik olarak hiçbir hastalık belirtisi göstermemelidir.
e) Sperma üretiminde kullanılacak boğalara IBR/IPV aşısı yapılmaz.
f) Şap aşısı yapılan boğalardan aşı tarihinden 30 gün sonra sperma toplanmaya başlanabilir.
g) Boğalar sperma toplama öncesi 30 gün ve sperma toplama sonrasındaki 30 gün süresince veya taze sperma toplanması durumunda sevk tarihine kadar üretim merkezlerinde tutulmuş olmak zorundadır.
ğ) Sperma üretiminde kullanılacak boğalara sadece şap aşısı yapılır.
2-Spermalarda Aranılacak Şartlar:
a) Spermalar en sıkı hijyen koşullarında toplanmalı, işlenmeli ve saklanmalıdır.
b) Toplama ve işleme sırasında, sperma veya verici hayvanlara temas eden tüm aletler, kullanımdan önce düzenli olarak yıkanmalı, dezenfekte veya sterilize edilmelidir.
c) Spermanın işlenmesinde kullanılan hayvan orijinli ürünler-katkı maddeleri veya diluent dahil olmak üzere diğer ürünler hayvan sağlığını riske atmayacak kaynaklardan elde edilmiş olmalı veya böyle bir riski önlemek için gerekenler kullanım öncesinde yapılmalıdır.
ç) Saklama ve nakil mezurları, laboratuvarda kullanmadan önce düzenli olarak yıkanmalı, dezenfekte veya sterilize edilmelidir.
d) Her bir doz sperma payetine; merkezin ismi ile beraber (muhtemel kodlayarak) spermanın alındığı tarih veya operasyon numarası, boğanın ırkı, kısaltma yapılmadan tam adı ve kulak numarası belirtilerek açıkça yazılmalıdır.
e) Son dilüe edilmiş (seyreltilmiş) sperma konsantrasyonlarına aşağıdaki antibiyotikler eklenmelidir:
En az :
Her bir ml için 500 IU Streptomycin Her bir ml için 500 IU Penicilin Her bir ml için 150 ug Lincomycin Her bir ml için 300 ug Spectynom ycin veya camphylobacter, leptospira ve mycoplazmalara karşı eşdeğer etkide bulunan bir alternatif antibiyotik kombinasyonu kullanılabilir. Bunların ilavesinden hemen sonra dilüe sperma en az, (5°C) ısıda ve en az 45 dakika süre tutulmalıdır.
f) Sperma sevk tarihinden önceki bir ay süresince üretim merkezinin sperma depolama odasında depolanmalıdır. Bu şart taze spermaya uygulanmayacaktır.
g) Spermalar ultraviyole ışınla sterilize edilmiş payetlerde dondurulmalıdır.
ğ) İhracatı yapılacak spermalar özel konteynerlere konduktan sonra kapağı mühürlenecek, kanesterlerdeki boğalara ait spermaların listesi tanzim edilecek ve konteyner numaralandırılarak nakledilecektir.
h) Spermalar 0,25 cc.lik payetlere içerisinde en az total 15 milyon spermatozoa olacak şekilde doze edilmelidir.
ı) Dondurulan spermaların çözünme motilitesi en az 7 milyon motil spermatozoa olmalıdır.
i) Dondurulmuş sperma muayene raporu formatındaki değerlerde olacaktır.
VI. BÖLÜM
Sperma Üretim Merkezlerinin Denetimi İle İlgili Hususlar
1) Sperma üretim merkezlerinde sadece sperması toplanacak türden hayvanlar bulunmalıdır. Ancak üretim merkezlerinin normal işlemesi için kesinlikle gerekli olan diğer evcil hayvanların bulundurulması, sperması alınacak hayvan türünü enfekte etme riski taşımaması ve bu hayvanların üretim merkezi sorumlu veteriner hekimi tarafından belirlenen kriterlere uygunluğunun tam olarak sağlanması koşuluyla kabul edilebilir.
2) Merkezde çalışan personelin giriş ve çıkışları sıkı kontrol altında tutulacaktır. Çalışan personel damızlık sperma üretim yerinde özel kıyafet, işçiler ise tulum ve çizme giymelidir.
3) Merkezdeki damızlık boğaların ırkı, doğum tarihleri, her bir hayvanın pedigri bilgileri, yapılan tüm sağlık kontrolleri ve aşılamalar ile ilgili bilgiler sağlık dosyasında bulundurulacak ve denetimler sırasında da bu bilgiler kontrol edilecektir.
4) Hastalık yayılmasını kontrol edebilecek, dezenfeksiyon işlemleri ve hijyen teknikleri konusunda gerektiği şekilde eğitilmiş, teknik açıdan yeterli personelin üretim merkezinde görevlendirilmiş olmasına dikkat edilecektir.
5) Denetimler sonucunda tespit edilen eksiklikler merkezin denetim defterine kaydedilir. Denetim raporu tutularak merkeze yazılı uyarıda bulunulur. Merkez uyarı tebligatı tarihinden 30 gün içerisinde eksiklikleri gidermek ve almış oldukları tedbirleri bir raporla il müdürlüğüne bildirmek zorundadır.
VII. BÖLÜM
Suni Tohumlama Boğası İthalatı
a) Konvansiyenel Damızlık Değere Göre Suni Tohumlama Boğası İthalatı
Yurt dışından suni tohumlama boğası ithalatı için Bakanlıktan kontrol belgesi alınması zorunludur. Suni tohumlama boğası ithalatı izni, üretim merkezi sahibi olan kişi ve kuruluşlara veya bunların noter onaylı temsilcilerine verilir. İthal edilecek boğalar en az 1 en fazla 2 yaşında olmalıdır. Boğaların getirildiği ülkede döl kontrolü testinden (progeny test) geçmesi ve belgelerinin sunulması halinde yaş sınırı aranmaz. İthalat için Bakanlığa aşağıdaki belgeler ibraz edilir.
1- Dilekçe (Yetkili kişi veya noterden konu ile ilgili yetki verilmiş kişi tarafından imzalı ve kaşeli belge).
2- Proforma Fatura-Türkçe tercümeli 1 adet asıl 3 adet suret (Gümrük beyannamesinin tescili sırasında ilgili gümrüğe ibraz edilecek orijinal faturadaki bilgileri içeren kaşeli ve imzalı belge).
3- Orijin Sertifıkası-Türkçe tercümeli 1 adet asıl 2 adet suret (İhracatçı ülkenin yetkili resmi makamlarınca düzenlenip onaylanmış, menşe ülkesini ve bölgesini/eyaletini belirten belge). İthalata konu maddenin orijin ülkesi ve bölgesi (eyaleti) veteriner sağlık sertifikasında belirtilmişse Orijin Sertifikasına gerek yoktur.
4- Örnek veya Proforma Veteriner Sağlık Sertifikası-Türkçe tercümeli 3 suret (İlgili Gümrük Müdürlüğüne ibraz edilecek onaylı orijinal resmi veteriner sağlık sertifikasında bulunacak sağlıkla ilgili husus ve bilgileri aynen içeren ihracat öncesi orijinal resmi veteriner sağlık sertifikasını düzenleyecek ihracatçı ülke resmi veteriner servislerinden alınacak örnek niteliğindeki onaylı veya Bakanlık ilgili biriminin uygun görmesi durumunda onaysız belge).
5- Kontrol Belgesi-Kişi/kuruluşun kaşesinin ve yetkili kişinin adı ve soyadı belirtilerek ıslak olarak imzalanmış, her yıl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın “Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği” nde yayımlanan örneğe uygun olarak düzenlenmiş 4 nüsha belge.
6- İmza sirküleri ve vekâletname-Firmayı temsile yetkili kişi/kişilerden alınacak noter onaylı belge.
7- Ticaret Sicil Gazetesi - (İthalat yapacak firma ya ait ithalat ve yapacağı işle ilgili hüküm içeren.)
8- Özel ithalat izni verilen işletmelerin damızlık boğa seçimleri, Bakanlığımızca görevlendirilecek bir Veteriner Hekim ile bir Ziraat Mühendisi (Zooteknist)’den oluşan seçim heyeti tarafından gerçekleştirileceğinden heyet talebi ile ilgili dilekçe ibraz edilecektir.
9- Damızlık hayvanların seçim heyetince seçilerek seçim listelerinin imzalanmasından itibaren hayvanların seçildikleri andaki teknik şartlara uygunluklarını kaybetmeden ithalatın gerçekleştirilmesi esastır. Aksi takdirde 5996 Sayılı Kanunun 34 üncü maddesine göre işlem yapılır.
10- İthalatın gerçekleşmesinden sonra bu talimatın I. II. ve III. bölümünde belirtilen hususlar yerine getirilecektir.
11- Suni tohumlama boğası hangi ıslah organizasyonuna ait ise o ıslah organizasyonu tarafından onaylanarak imzalanmış 1 adet asıl 2 adet suret olmak üzere pedigriler olacak, pedigriler en az iki jenerasyonu gösterecek ve en fazla 6 ay öncesine ait güncel bilgileri içerecektir.
12- Suni tohumlama boğasının ithal edildiği ülkenin 305 günlük ülke popülasyon süt verimi ortalaması İCAR (International Committe for Animal Recordıng-Uluslararası Hayvan Kayıt Komitesi) verileri esas alınmak koşulu ile Holstein' de 8.500 kg , Brown-Swiss’te 7,000 kg, Simmental, Montbeliarde ve Jersey ırkında 6.000 kg. olduğuna dair resmi makamlarca veya ıslah organizasyonunca onaylanmış belge olacaktır.
13- İthal edilen suni tohumlama boğa adayının, babasının süte göre damızlık değeri Flolstein ırkında asgari +1000, Brown-Swiss, Simmental, Montbeliarde ve Jersey ırklarında +500, damızlık değeri isabet derecesi asgari Holstein, Brown-Swiss ve Simmental ve Montbeliarde % 80, yağ ve proteine göre damızlık değeri asgari -0.5, anasının 1. laktasyon süt verimi asgari Holstein’de 9.000 kg, Brown-Swiss’te 7.500 kg, Simmental ve Montbeliarde 7.000 kg ve Jersey’de 6.500 kg olacaktır.
14- İl Müdürlükleri üretim merkezlerine kabul edilen boğalar hakkında geliş tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde Bakanlığa bilgi vermek zorundadırlar.
15- Etçi ırklar (Charolais, Brangus, Belçika Mavisi (Belgian Blue), Chianina, Hereford, Limousin, Marchigiana, Piemontese, Aberdeen Angus ve Red Angus) için süt, yağ ve protein değerleriyle ilgili bilgiler istenmez.
16- İthal edilen boğa Holstein ırkı ise BLAD ve CVM hastalıklarından, Angus ırkı ise AMF (Arthrogryposis multiplex), NHF (Neuropathic hydrocephalus) ve CAF (Contractural arachnodactyly ) hastalıklarından, kalıtsal hastalık ve genetik kusurlardan ari olduğu resmi otorite tarafından onaylı pedigri ve ya 1 asıl 2 suret resmi veteriner sağlık sertifikası ile belgelenecektir.
17- Holstein ırkı için dış görünüşe göre damızlık indeksleri, ayak-bacak ve meme indeks değeri pozitif değerde olacaktır. Dış görünüşe göre damızlık indeksi pedigride yer almıyorsa, pedigriyi veren kuruluş tarafından onaylanmış bir belge ile başvuru yapılır.
18- Dış menşeli tüm belgelerin içerdiği metinlerin yeminli büro tarafından yapılmış Türkçe tercümeleri ibraz edilecektir.
19- İthalatla ilgili belgeler dosya veya klasör içinde olacaktır.
b) Genomik Damızlık Değere Göre Suni Tohumlama Boğası İthalatı Sütçü ve Kombine Irklar;
Değerlendirilmelerinde henüz kızlarının bilgileri kullanılamadığından, damızlık değerleri genomik bilgiye dayalı olarak tahmin edilmiş boğaların ithalatında aşağıdaki kriterler uygulanacaktır.
1- Boğanın doğduğu yılda ülke popülasyonunun 305 günlük laktasyon süt verimi ortalaması İCAR veri tabanına göre Holstein ırkında asgari 8.500 kg; Brown-Swiss ırkında 7.000 kg; Simmental, Montbeliarde ve Jersey ırklarında 6.000 kg olmalıdır.
2- Boğanın ithal edileceği ülkenin Yetiştirici Birlikleri / Kooperatiflerinden söz konusu boğanın süt verim özellikleri (laktasyon süt verimi, yağ oranı ve protein oranı), bilinen kızlarının sayısı ve bunların ortalaması ile aynı dönemlerde ülke ortalamasını içeren bir belge alınmış olmalıdır.
3- Henüz kız verimleri bilinmeyen boğalar için; düzenlenen pedigride boğa anasının ilk laktasyon süt verimi, o verimin elde edildiği yıl ülke ortalamasının en az %15 üstünde olmalıdır. Boğa anasının bu koşulu sağladığı, pedigrideki ana verimi ile ICAR veri tabanındaki ülke ortalaması kullanılarak gösterilmelidir.
4- İthal edilecek boğanın babasına ait pedigri tam olmalıdır. Özellikle damızlık değer tahminine esas teşkil eden kız sayısı ile bu kızların bulundukları işletmelerin sayısı pedigri üzerinde yer almalıdır. Ülke pedigri sistemi bunu sağlamıyor ise ihracatçı ülke Tarım Bakanlığı, Yetiştirici Birlikleri / Kooperatiflerinden bu bilgileri gösteren bir ek belge temin edilmelidir.
5- İthal edilecek boğanın babasının; Süt verimi için damızlık değer tahmininin güvenilirlik derecesi (R2) ile diğer özellikler için (Ayak-Bacak, Meme özellikleri ve Doğum Kolaylığı) güvenilirlik derecesi (R2) en az 0,64 ve üzeri olmalıdır.
6- Holstein ırkına ait boğalar için; BLAD ve CVM hastalıklarından ari olduğuna dair TL/BLF ve TV/CVF simgeleri pedigride bulunacaktır. Pedigride bu hastalık ve genetik kusurların taşıyıcısı olmadığına dair simge bulunmuyor ise yetkili kuruluş (İhracatçı ülkenin; Tarım Bakanlığı, Üretici Laboratuvarı veya Yetiştirici Birlikleri / Kooperatifleri ve Analizi Yapan Laboratuvarı) tarafından onaylanmış belgenin sunulması gerekmektedir.
Etçi Irklar;
Et üretim amacıyla yetiştirilen sığır ırklarının, (Charolais, Brangus, Belçika Mavisi (Belgian Blue), Chianina, Hereford, Limousin, Marchigiana, Piemontese, Aberdeen Angus ve Red Angus)
1- Henüz kız verimleri bilinmeyen genç boğalar için; sütten kesim ağırlığı ve 1 yaş ortalama canlı ağırlığının verinin alındığı yıl ülke ortalamasının üstünde olduğunun belgelenmesi gerekmektedir.
2- İthal edilecek boğanın babası; progeny testten geçmiş olmalıdır. Yapılan progeny test; doğum ağırlığı, ortalama günlük canlı ağırlık artışı ve doğum kolaylığı yönünden değerlendirilmiş olmalıdır.
3- Yukarıda istenen belgeleri vermeye yetkili kuruluş (İhracatçı ülkenin; Tarım Bakanlığı, Üretici Laboratuvarı veya Yetiştirici Birlikleri / Kooperatifleridir) tarafından onaylanmış belgenin sunulması gerekmektedir.
VIII. BÖLÜM
Diğer Hususlar
1-Yönetmeliğin ilgili maddesinde belirtilen denetim defteri Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüklerinden sayfaları numaralandırılmış, mühürlenmiş şekilde alınacak ve denetimlerde istenildiğinde gösterilecektir. İl müdürlükleri söz konusu defteri hazırlayarak ilgililere vermek zorundadır.
2- Üretim izni alınacak boğa adayı için “Aday. Boğaya Ait Bilgi Formu”nu (Ek-1) üretim merkezi veteriner hekimi düzenleyecek, İl Müdürlüğü kontrol edecektir. İl Müdürlüğü tarafından boğa adayının üretim izni için form ve ekine belgeleri ile sağlık testleri eklenerek Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
B -DAMIZLIK KOÇ/TEKE ADAYLARININ TEMİNİNDE ARANILACAK SAĞLIK ŞARTLARI VE VERİM ÖZELLİKLERİ
I.BÖLÜM
Damızlık Koç/Teke Adayının Bulunduğu İşletmedeyken Taşıması Gereken Sağlık Şartlan ve Verim Standartları:
1-Damızlık Koç/Teke Adaylarının Bulunduğu Sürülerde Taşıması Gereken Sağlık Şartları:
a) Damızlık olarak seçilecek koç ve tekelerin ait olduğu sürüler Koyun-Keçi Brusellozu (B. Melitensis), Koyun Epididimitisi ( B. Ovis ) hastalıklarından ari olmalıdır.
b) Tüberküloz, Koyun Keçi Vebası (PPR), Mavi Dil/EHD yönünden son altı ay içerisinde hastalık rapor edilmemiş olmalıdır.
c) Paratuberküloz, Kazeöz Lenfadenitis (CLA), Bulaşıcı Agalactia, Pestivirus, Border Disease (BDV) ve Leptospirozis hastalıklarından son oniki ay içerisinde hastalık tespit edilmemiş olmalıdır.
ç) Bulaşıcı Keçi Pleuropneumonia (CCPP) hastalığı yönünden;
1- Son 3 ay içerisinde hastalık tespit edilmemiş olmalıdır.
2- CCPP yönünden aşılanmamış olmalıdır. Aşı yapılmamış hayvanlarda işletmeye girmeden en az 14 gün öncesinden, her iki testin arasında 21-30 gün olacak şekilde iki komplement- fiksasyon (CFT) testi negatif sonuç vermelidir.
3- İlk CFT testi yapıldıktan işletmeye girene kadar geçen sürede test edilen hayvanın diğer hayvanlar ile teması engellenmelidir.
d) Pulmoner Adenomatosis, Maedi-visna ve Caprine artritis/Encephalitis hastalıkları işletmede üç yıl boyunca teşhis edilmemiş olmalıdır. Şayet Maedi-Visna ve Caprine artritis/Encephalitis yönünden enfekte hayvan kesilmiş ya da ölmüş ise kalan hayvanlara yapılan bir serolojik test ve/veya moleküler testin her ikisinden de negatif sonuç alındıysa üç yıllık süre on iki aya indirilir.
e) Alınacak damızlık adayı ithalat ile gelmiş ise Scrapi yönünden ari bölge veya ülkeden geldiğine dair resmi veteriner servisinden onaylı belgenin olması gerekir.
f) Damızlık koç/teke adayının alınacağı işletmede son 30 gün bulunmuş olması gerekir.
g) Damızlık koç/teke adayı seçilen işletmelere son 21 gün içinde koyun-keçi, 30 gün içinde ise diğer çift tırnaklı hayvanların girmemiş olması gerekir.
ğ) Damızlık koç/teke adayı seçilen işletmedeki hayvanların son altı gün boyunca işletmeden dışarı çıkarılmamış olması gerekir.
h) Herhangi bir hastalıktan dolayı karantina altına alınmış bölgedeki bir işletmeden yada bu işletmelerle temas etmiş işletmelerden resmi olarak uygun sağlık koşulları sağlanana kadar damızlık koç/teke adayı seçimi yapılmayacaktır.
ı) Damızlık seçilen koç/teke adayına şap aşısı yapılmış olmalıdır. Şap aşısı yapılmayan ülkelerden ithal edilen damızlık koç/teke adaylarına karantina süresi bitiminde şap aşısı yapılır.
Damızlık adayı hayvanlar yukarıda bildirilen hastalıklar ile ilgili klinik bir bulgu göstermemelidir. Yukarıda belirtilen maddelerde testler dışında istenilen belge ve bilgiler için seçim yapılan işletmenin bulunduğu il müdürlüğünde görevli veteriner hekim tarafından mahallinde inceleme yapılır. İnceleme sonucunda düzenlenecek rapor görevli veteriner hekim ve hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şube müdürü tarafından imzalanarak Bakanlığa bildirilir.
2-Damızlık Koç/Teke Adaylarının İşletmelerde İken Taşıması Gereken Sağlık Şartlan:
a) Tüberküloz: Resmi veteriner hekim tarafından altı ay arayla iki kez intradermal tüberkülin testi yapılmalı ve negatif sonuç alınmalıdır.
b) Paratüberküloz: Resmi veteriner hekim tarafından yapılan intradermal johnin test ve serolojik test sonucu negatif olmalıdır.
c) Koyun ve Keçi Brusellozu (B.Melitensis): Hayvanlarda en az 3 ay en fazla 12 ay arayla yapılacak iki resmi serolojik test sonucu negatif olmalıdır.
ç) Koyun epididimitis (B. Ovis) : Hayvanlarda en az 3 ay en fazla 12 ay arayla yapılacak iki resmi serolojik test sonucu negatif olmalıdır. Standart anti brusella ovis serumu ile standardize edilmiş çalışma serumunda, her mililitrede 50 TU fazla birim pozitif kabul edilir,
d) Maedi-visna (MVV) ve Caprine Arthritis/Encephalitis (CAEV) : Altı ayda bir defa kan serum örneğinden bir serolojik ve/veya moleküler testten negatif sonuç alınmalıdır.
e) Mavi Dil/EHD: Altı ayda bir alınacak kan serumu örneklerinden ELISA ve/veya defıbrine kandan realtime PCR testinden negatif sonuç alınmalıdır.
f) Pestivirus, Border Disease : Altı ayda bir alınacak kan serumu örneğinden yapılacak bir serolojik ve/veya moleküler testten negatif sonuç alınmalıdır.
Damızlık koç ve tekelerde; testis, epididimis, scrotum, prepusyum ve penis sağlıklı olmalı ve testisler scrotum içerisinde rahatça hareket etmelidir.
Yukarıda bildirilen hastalıklar ile ilgili klinik bir bulgu göstermemelidir.
Hayvanlara yapılacak tüm testler resmi bir laboratuvarda yapılacaktır. Hastalıkların teşhisi için OIE tarafından belirlenen teşhis teknikleri kullanılacaktır. Kullanılan teknik, bunların standardizasyonu ve sonuçların yorumlanması OIE Diyagnostik Testler ve Aşılarla İlgili Standartlar Rehberinde belirtilen güncel uygulamalarla uyumlu olacaktır.
3-Damızlık Koç/Teke Adayı Hayvanların İşletmedeyken Olması Gereken Verim Standartları:
a) Damızlık koç ve tekelerin dış görünüş itibari ile ırk özelliklerini taşıması gerekir.
b) Damızlık koç ve tekeler döl verimi, vücut ağırlığı ve verim özelikleri (et, süt, yapağı ve tiftik) bakımından ırk ortalamasının üzerinde olmalıdır.
c) Damızlık koç ve tekelerde fertilite sorunları bulunmamalıdır.
ç) Damızlık olarak seçilecek koç ve tekeler seçim tarihinde en az 18-24 aylar arasında olmalıdır.
d) Her bir damızlık koç ve teke için pedigri bilgileri ve ya sürü verim kayıtlarının ibrazı, aşı kayıtları, döl verimi kayıtları ve damızlık koyun keçi yetiştiricileri birliklerine kayıtlı olduklarının belgelendirilmesi gerekir.
II. BÖLÜM
Damızlık Koç/Teke Adayları ve Damızlık Sperma Üretim Merkezlerine Giriş Çıkışlarında Dikkat Edilecek Hususlar ve Aranılacak Sağlık Şartları
a- Nakillerde Dikkat Edilecek Hususlar:
1- Damızlık koç/teke adayları dezenfekte ve izole edilmiş nakil araçları ile resmi veteriner hekim kontrolünde ve mutlaka veteriner sağlık raporu ile Bakanlığın belirlediği usul ve esaslara göre sevk edilecektir.
2- Nakil edilecek hiç bir hayvan, nakil sırasında klinik olarak herhangi bir hastalık belirtisi göstermemelidir,
3- Nakil edilecek damızlık koç ve tekeler diğer küçükbaş hayvanlarla veya sağlıksız hayvanlarla direkt veya dolaylı olarak temas etmemelidir.
4- Hayvanlara yapılacak tüm testler resmi bir laboratuvarda yapılacaktır.
5- Hayvanlar sperma üretim merkezine sadece Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce görevlendirilen resmi veteriner hekimin izni ile kabul edilir. Bütün koç/teke giriş ve çıkış hareketleri kaydedilmek zorundadır.
6) Damızlık koç/teke Kuduz ve Anthrax hastalıklarından yasaklı işletmelerden gelmemiş yada bu işletmelere ait olan hayvanlarla temas etmemiş olacaktır. Yasaklama süresi Şarbon’da (Anthraks) son ölüm veya iyileşmeden on beş gün sonra, Kuduzda ise kuduz risk alanında yeni bir vaka görülmemesi şartı ile karantina başlangıcından üç ay sonradır.
b- Nakillerde Aranılacak Sağlık Şartları:
1- Nakil edilecek damızlık koç/teke adayları nakilden 24 saat önce resmi veteriner hekim tarafından muayene edilir ve klinik olarak herhangi bir hastalık belirtisi göstermemelidir.
2- İşletmelerden alınan damızlık koç/teke adayları Bakanlıktan özel olarak karantina amacıyla çalışma izni almış ve en az aynı sağlık şartlarına sahip bir karantina yerinde (sperma üretim merkezinin ön kabul bölümü veya çalışma izni almış başka bir karantina yeri de olabilir.) 30 gün süre ile karantinaya alınır.
3- Damızlık koç ve tekeler rutin testleri yapılan ve Bakanlıktan çalışma izni almış bir sperma üretim merkezinden eşit sağlık şartlarına sahip başka bir üretim merkezine direkt transfer ediliyorsa, karantina ve testlere tabi tutulmayabilir.
III. BÖLÜM
Damızlık Koç/Teke Adayı İçin Karantina Merkezinde Uyulması Gereken Şartlar
1- Karantinaya Alınacak Yerin Özellikleri:
a) Yerleşim merkezlerine uzakta olmalıdır.
b) İzole edilmiş, temizlik ve dezenfeksiyon yapmaya elverişli olmalıdır.
c) Dışarıdaki diğer hayvanlarla direkt veya dolaylı bağlantısı bulunmamalıdır ç) Giriş ve çıkışlarda her türlü hijyenik tedbirlerin alınmış olmalıdır.
d) Damızlık koç/teke adaylarının en az bir ay süreyle barındırılabilmelidir.
e) En az 30 gün süresince Şap hastalığı vakası görülmeyen 10 km. yarıçapı alanda bulunmalıdır.
f) Karantina yeri en az 3 ay süresince Tüberküloz ve Koyun-Keçi Brusella hastalıkların görülmediği bir yerde kurulmuş olmalıdır.
g) En az 30 gün süresince 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümlerince belirlenmiş diğer ihbarı mecburi koyun-keçi hastalıkları görülmemelidir.
2- Karantina Yerinde Damızlık Koç/Teke Adaylarına Yapılması Gereken Testler:
Karantina altına alınan damızlık koç/teke adaylarının karantina süresi 30 gündür.
Hayvanlar karantinaya alındıktan en az 21 gün sonra aşağıdaki hastalıklar yönünden test edilmeli ve negatif sonuç alınmalıdır. Yapılan testler resmi veteriner hekimler ve Veteriner Kontrol Enstitüleri tarafından yapılmalıdır.
a) Tüberküloz: İntradermal Tüberkulin testi yapılmalı, testten negatif sonuç alınmalıdır. Bir önceki teste bağlı yanlış pozitifliklerin önlenmesi için, önceki test uygulama tarihinden en az 42 gün sonra yeni test uygulanmalıdır.
b) Paratüberküloz: Resmi veteriner hekim tarafından yapılan intradermal johnin test ve serolojik test sonucu negatif olmalıdır.
c) Koyun ve Keçi Brusellozu (B. Melitensis) : Yapılan test sonucu negatif olmalıdır. ç) Koyun epididimitis (B. Ovis) : Yapılan test sonucu negatif olmalıdır.
d) Maedi-Visna (MVV), ve Caprina Arthritis/Ensafüitis (CAEV) : Kan serum örneğinden yapılacak bir serolojik ve/veya moleküler testten negatif sonuç alınmalıdır.
e) Mavi Dil/EHD: Kan serumu örneklerinden ELISA ve/veya defibrine kandan realtime PCR testi negatif sonuç alınmalıdır.
f) Pestivirus, Border hastalığı : Kan serum örneğinden bir serolojik ve/veya moleküler testten negatif sonuç alınmalıdır.
IV. BÖLÜM
Sperma Üretim Merkezlerindeki Damızlık Koç/Tekelere Uygulanması Zorunlu Rutin Testler
Sperma üretim merkezlerindeki tüm damızlık koç/tekeler rutin olarak aşağıdaki testlere tabi tutulurlar. Testler için gereken her türlü uygulama, il/ilçe müdürlüğünde bu iş için görevlendirilmiş resmi veteriner hekim tarafından ya da resmi veteriner hekimin nezaretinde üretim merkezi sorumlu veteriner hekimi tarafından yapılır. Üretim merkezinin sorumlu veteriner hekiminin talep etmesi ve il müdürlüğünce uygun görülmesi halinde testler belirtilenden fazla sayıda yapılabilir.
a) Tüberküloz: İlk yıl altı ayda bir, sonuç negatif ise ikinci yıl yılda bir defa intradermal tüberkulin testi yapılmalıdır, testten negatif sonuç alınmalıdır.
b) Paratüberküloz: İlk yıl altı ayda bir, sonuç negatif ise ikinci yıl yılda bir test yapılmalı ve testten negatif sonuç alınmalıdır.
c) Koyun ve Keçi Brusellosisi ( B. Melitensis ): Hayvanlara 30 gün içinde serolojik test yapılmalı, testler altı ayda bir kez tekrarlanmalı ve testten negatif sonuç alınmalıdır.
ç) Koyun Epididimitisi (B.Ovis): Testler altı ayda bir tekrarlanmalıdır.
d) Maedi-Visna (MVV) ve Caprina Arthritis/Ensafilitisi (CAEV): Kan serum örneğinden yapılacak bir serolojik ve/veya moleküler testten negatif sonuç alınmalıdır. Bu test altı ayda bir tekrarlanmalıdır.
e) Mavi Dil/EHD:
1- Altı ay ara ile yılda iki kez, kan serumu örneklerinin ELISA ve/veya defibrine kandan realtime PCR testi ile ya da Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (OIE) tarafından belirlenen serolojik teşhis yöntemleri ile kontrol edilerek Mavi Dil negatif olduğunun tespit edilmesi,
2- Damızlık koç ve tekelerden sperma toplama işlemi başlatılmasından en az 60 gün önce Mavi Dil hastalığı yönünden kısıtlı olmayan bir bölgede bulunmuş olması,
3- Damızlık koç ve tekelerden sperma toplama işlemi başlatılmasından en az 60 gün önce vektörlere karşı dayanıklı ve korunaklı bir işletmede bulunmuş olması,
f) Pestivirus, Border hastalığı : Altı ayda bir kan ve kan serumu örneğinden yapılacak bir serolojik ve/veya moleküler testten negatif sonuç alınmalıdır.
g) Leptospirosiz: için altı ayda bir kez serolojik MAT veya ELISA testlerine (antikor tespiti durumunda aşıya bağlı olup, olmadığı il müdürlüğünden onaylı aşı kaydı ile belgelenecektir.) tabi tutulurlar. Yapılacak testten negatif sonuç alınmalıdır.
ğ)Serapi: Damızlık koç ve tekelerden sperma alınması esnasında klinik bir belirti göstermemelidir.
Yukarıdaki testlerden herhangi biri pozitif sonuçlu olursa söz konusu damızlık koç/tekeler izole edilerek damızlıktan çıkarılır ve üretim izni iptal edilir. Ayrıca bu hayvanlardan son negatif testten itibaren üretilmiş spermalar ticareti yapılmadan imha edilir.
Son pozitif testin uygulandığı tarihten itibaren merkezdeki bütün diğer hayvanlardan üretilen spermalar ayrı bir depoda tutulacak ve merkezin sağlık şartları yeniden sağlanıncaya kadar ticareti yapılmayacaktır.
Sperma üretim merkezine getirilen koç/tekeden otuz gün sonra sperma toplanmaya başlanacaktır.
Sperması alınacak hayvanların doğal çiftleşmelerine izin verilmez.
Şap aşısı yapılan koç ve tekelerden 30 gün sonra sperma üretimi yapılır.
Test sonuçları koç-teke adı, kulak numarası, uygulama tarihi ve uygulama sonuçlan belirtilecek şekilde üretim merkezinde ve Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünde kaydedilecek ve sonuçlar Bakanlığa bildirilecektir.
V. BÖLÜM
Koç ve Teke Spermalarında Aranılacak Sağlık Şartları
1- Donör olarak kullanılacak hayvanlar tam bir klinik muayeneden geçirilmeli ve yukarıda (IV. Bölüm) belirtilen hastalıklar yönünden negatif olmalıdır.
2- Damızlık hayvan spermalarının spermatolojik özellikleri türün veya ırkın spermatolojik özellikleri ortalamasının altında olmamalıdır.
a) Sperma Taze İse;
Koç: Motilite oranı: >%70, Yoğunluk: >lxl09/ml, Anormal Spermatozoa Oranı: >%25 en fazla %25 olmalı,
Teke: Motilité oranı: >%70, Yoğunluk: >0,5x109/ml, Anormal Spermatozoa Oram: >%25 en fazla %25 olmalı.
b) Sperma Donmuş İse;
Sperma muayene raporu formatındaki değerlerde olacaktır.
VI. BÖLÜM
Diğer Hususlar
1- Yönetmeliğin ilgili maddesinde belirtilen denetim defteri Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüklerinden sayfaları numaralandırılmış, mühürlenmiş şekilde alınacak ve denetimlerde istenildiğinde gösterilecektir. İl müdürlükleri söz konusu defteri hazırlayarak ilgililere vermek zorundadır.
2- Üretim izni alınacak koç/teke adayı için “Koç/Tekeye Ait Bilgi Formu”nu (Ek-2) üretim merkezi veteriner hekimi düzenleyecek, İl Müdürlüğü kontrol edecektir. İl Müdürlüğü tarafından koç/teke adayının üretim izni için form ve ekine belgeleri ile sağlık testleri eklenerek Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
Ekler