Sıra No: 154 İşgal ve Tecavüzlerin Giderilmesi Hakkında Tebliğ
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 02.09.1989
- Yürürlük
- 02.09.1989
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Tebliğler
SAYI : Mile 2. Şb. 3314-4663/28936
KONU : İşgal ve Tecavüzlerin Giderilmesi
SIRA NO : 154
.... VALİLİĞİNE
(Defterdarlık)
Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin, değişik nedenlerle ve çeşitli biçimlerde işgal ve tecavüze uğradığı illerden alınan yazılardan ve basında çıkan haberlerden anlaşılmıştır.
Devlete ait bir taşınmaza yapılan işgal, tecavüz veya müdahaleler, etkin bir biçimde giderilmediği takdirde, o taşınmaza ya da çevresindeki taşınmazlara yapılan işgal veya tecavüzler artmakta ve zamanla önlenmesi büyük sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle, Devlete ait taşınmaz mallara yapılan işgal ve tecavüzlerin vakit geçirilmeden giderilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen işgal ve tecavüzlerin giderilmesi için bu güne kadar çeşitli yasalar çıkarılmış, işgal ve tecavüz edenlerin cezalandırılması için bazı yaptırımlar getirilmiştir. Daha önce, yayımlanan 8/2/1979 gün ve 96, 24/4/1981 gün ve 111 sıra sayılı genel tebliğlerimizde Hazineye ait arazi ve arsalar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere yapılan işgal ve tecavüzlerin önlenmesi için yapılacak işlemler açıklanmıştır.
Ancak; son günlerde Hazineye ait taşınmaz malların işgallerinde artış gözlendiği, aradan geçen zaman içinde anılan kanunlarda değişiklik olduğu ve işgal veya tecavüzleri önleyen yeni kanunlar yürürlüğe girdiği için konunun yeniden açıklanmasına gerek duyulmuştur.
I - Hazinenin özel mülkiye tinde veya Devletin hüküm ve tasarrufi altında bulunan yerlere yapılan işgal veya tecavüzlerin giderilmesine - ilişkin hükümler taşıyan kanunların ilgili, maddeleri aşağıdadır.
1 - Anayasanın 43. Maddesi.:
Anılan maddeye göre; «Kıyılar,-Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir. Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartları kanunla düzenlenir.
Anayasamızın bu maddesine dayanılarak çıkarılan 27/11/1984 gün ve 3086 sayılı 'Kıyı Kanunu Anayasa Mahkemesinin 25/2/1986 gün ve E. 1985/1; K. 1986/4 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Bu konuda yeni bir yasal düzenleme henüz yapılmadığından, kıyıların kamunun yararlanmasına açık tutulması, hiç bir şekilde işgal ve tecavüzlere izin verilmemesi gerekir.
2 - 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75 inci maddesi Sözkonusu madde hükmü aynen şöyledir :
«Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli işgalin kusuru aranmaz.
Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.
İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.»
-Bu madde hükmü uyarınca, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler en kısa sürede mahallen tesbit edilerek, işgalde olanların tahliyesinin sağlanması amacıyla defterdarlık veya malmüdürlüklerince mülki idare amirliklerine derhal başvurulmalıdır. Bu işle ilgili giderler Bakanlığımız bütçesinden karşılanın
3- 20/7/1966 tarih ve sayılı Gecekondu Kanunu'nun 18. ve 37. maddeleri
Anılan Yasanın 18. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında şu hükümler yer almaktadır.
«Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, belediye sınırları içinde veya dışında, belediyelere, Hazineye, özel idarelere, katma bütçeli dairelere ait arazi ve arsalarda veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde yapılacak, daimi veya geçici (bütün izinsiz yapılar, inşa sırasında olsun veya iskan edilmiş bulunsun, hiçbir karar alınmasına lüzum kalmaksızın, belediye veya Devlet zabıtası tarafından derhal yıktırılır.
Yıkım sırasında lüzum hasıl olduğunda, belediyeler ilgili mülkiye amirlerine başvurarak yardım isteyebilirler. Mülkiye amirleri, Devlet zabıtası ve imkanlarından faydalanmak suretiyle, izinsiz yapıların yıkımı konusunda yükümlüdürler...»
775 sayılı Gecekondu Kanunun 37. maddesi, Kanuna aykırı hareket edenlere verilecek cezalara ilişkindir. Anılan maddenin 1. fıkrasında aynen «..bu Kanunun yayımımdan sonra belediye sınırları içinde veya dışımda belediyelere, Hazineye, özel idarelere veya katma bütçeli dairelere ait arazi ve arsalar üzerinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde izinsiz yapı yapanlar yaptıranlar, bu gibi yapılan satanlar, bağışlayanlar., rehin edenler veya diğer şekillerde devredenler ve bilerek devir ve satın alanlar, fiilin ağırlık derecelerine göre 3 aydan 1 yıla kadar hapis ve ... ağır para ceza ile cezalandırılırlar. Bu suçların tekerrürü halinde cezalar bir misli artırılabilir...»
Yukarıdaki cezai maddenin uygulanmasında, 24/2/1984 gün ve 2981 sayılı Kanunun 23/5/1986 gün ve 3290 sayılı Kanunla değişik 14/f maddesi gözönünde tutulmalıdır.
Bu maddeye göre;
-10 Kasım 1985’ten önce bütün Türkiye’de yapılan yapılar,
- 2 Haziran 1981’den önce İstanbul Boğazı sahil şeridi ile öngörünüm bölgesinde ve Çanakkale Boğazımda yapılan yapılar,
2981 sayılı Kanundan yararlandıkları takdirde yıkılmazlar.
Bu tarihten sonra yapılan tüm yapıların 775 sayılı Kanuna göre yıktırılması gerekir.
Ancak, belirtilen tarihlerden sonra yapılan gecekondular için sözkonusu 37. madde uygulanabilir.
4 - 4/12/1984 gün ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun :
3091 sayılı Kanun, gerçek ve tüzel kişilerin zilyed bulunduğu taşınamaz mallarla kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa ilişkin güvenliği ve kamu düzenini sağlamak için çıkarılmıştır. Ayrıca; Kanunun uygulanma şekil ve esaslarını göstermek üzere 31 Temmuz 1985 gün ve 18828 sayılı Resmi Gazete'de bir Yönetmelik yayımlanmıştır.
Kanunun 3. maddesinde başvuruya yetkili kişiler, 4. maddesinde de başvuruda süre konusu açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca, Kanuna aykırı hareket halinde verilecek cezalar 15. maddede gösterilmiştir.
5 - 743 Sayılı Medeni Kanun'un İlgili Hükümleri :
A - Medeni Kanun'un 618. maddesine göre; bir şeye malik olan kimse, haksız olarak o şeye müdahale eden kişiye karşı müdahalenin giderilmesi için dava açabilir.
B - Medeni Kanun'un 648. maddesinin 2. fıkrasında «Eğer bina arsa sahibinin rızası olmaksızın levazım, sahibi tarafından yapılmış ise , kâl'i fahiş bir zararı müeddi olmadıkça arsa sahibi kâl'ini isteyebilir ve masarifi. levazım sahibine ait olur.» hüküm vardır.
Yukarıda değinilen 618. maddeye göre her türlü müdahalenin giderilmesi 648/2.- maddeye göre de, eğer müdahaleye uğrayan taşınmaz üzerinde inşaat yapılmış ise yıkılması (kât’i) açılacak bir dava ile mahkemeden istenebilir.
C - Medeni Kanun'un 896. maddesi-hükmü uyarınca bir şeye zilyed bulunan kimse, zilyedliği tecavüze uğradığı takdirde, tecavüz eden, o şey üzerinde bir hak iddia etse bile zilyed onun aleyhinde dava açabilir. Dava tecavüzün refine sebebinin men'ine ve zararın tazminine ilişkin olabilir.
Bu hükme göre de; Hazine, Devlete ait taşınmaz mallara yapılan işgal veya tecavüzlerin giderilmesini mahkemeden istenebilir. Bu hükme dayanarak, kendilerine taşınmaz mal tahsis edilen idarelerin de tahsisli taşınmaza yapılan işgal -veya tecavüzlerin giderilmesi için mhkemeye başvurmaları gerekir.
6 - Türk Ceza Kanununun 513-515. Maddeleri :
Türk Ceza Kanununun. 9/7/1953 tarih ve 6123 sayılı Yasayla değişik 513. maddesi, hakiki olmayan yerlere tecavüz edenlere verilecek cezayı göstermektedir. Kanunun 514 ve 515. maddelerinde ise verilecek cezayı ağırlaştıran haller belirtilmektedir.
513. madde aynen şöyledir : «Her kim, başkasının mutasarrıf olduğu emlâk ve araziyi tamamen veya kısmen zapi ve tasarruf etmek veya bunlardan intifa eylemek için o arazi ve emlâkin hudutlarını değiştirir veya bozarsa iki aydan iki seneye kadar hapsolunur ve ... liraya kadar ağır para cezası alınır.
Köy hükmi şahsiyetine ait olduğunu veya öteden beri, köylünün müşterek iştifadesine terkedilmiş bulunduğunu bilerek mera, harman yeri, yol. ve sulak gibi gayrimenkulleri kısmen veya tamamen zapt ve tasarruf eden veya sürüp eken kimse hakkında birinci fıkrada cezalar atabik olunur.
Hakkı olmıyan bir menfaat elde etmek için umumi veya hususi suların mecrasını değiştiren kimse hakkında da aynı ceza hükm olunur.
Şunu önemle belirtelim ki, 4/12/1984 tarih 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun’un 15. maddesindeki cezalar ikinci tecavüz halinde verilir. Halbuki yukarıda değinilen T.C.K.nun 513-515. maddeleri ilk tecavüz halinde de uygulanabilir.
II - Tecavüz, ve Müdahalelerin Önlenmesi İçin Uygulanacak Hükümlerde Öncelik Sırası
Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz mallar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler, belediye ve mücavir saha hudutları içinde bulunsun bulunmasın işgal veya tecavüzlere uğradıklarında, yukarıda değinilen Kanun hükümleri, aşağıda belirtilen öncelik sırasına göre uygulanmak ve ilgililer hakkında gerekli cezaların verilmesi için, yetkili makamlara başvurulmalıdır.
1 - Devlet Mallarına Yapılan işgal ve Tecavüzlerin Önlenmesi İçin Uygulanacak Hükümler :
A - 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi,
B - 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun,
C - 775 sayılı Gecekondu Kanununun 18. maddesi,
d - Yukarıda A-C maddelerinde yer alan idari yollardan herhangi birinden sonuç alınamadığı takdirde Medeni Kanun,
Hükümleri uygulanacaktır.
2 - Cezai Hükümlerin Uygulanması :
A - T.C.K.nun 513. maddesinde sayılan yerlere yapılan tecavüzlerde, tecavüz edenler bu maddeye dayanılarak C. Savcılıklarında duyurulmalıdır.
B -3091 sayılı Yasanın uygulandığı hallerde, Kanunun 12. maddesine göre işlem yapılmak üzere, Kanunun 2. maddesi gereğince, ilde Valiye, ilçelerde Kaymakama başvurulmalıdır.
C - İdarî makamlara yapılan başvurulardan sonuç alınamadığı takdirde, Türk Ceza Kanununun 230. maddesine ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre, görevini yapmayan ve yetkisini kullanmıyan ilgililer hakkında ceza işlem yapılması amacıyla durum, soruşturma açmaya yetkili makamlar ile Bakanlığımıza bildirilmelidir.
III - Yürürlükten Kaldırılan Genel Tebliğler :
A - 9/2/1970 tarih ve 34, 8/2/1979 tarih ve 96 sıra sayılı Genel Tebliğler yürürlükten kaldırılmıştır.
B - Diğer tebliğlerin bu tebliğe aykırı hükümleri uygulanmıyacaktır.
Bilgi edinilmesini, gereğini, Devlet mallarının işgal ve tecavüzlerden korunmasına özen gösterilmesini ve tebliğin ilinize bağlı ilçelere iletilmesini rica ederim.