SHT-MD SHY-M Kapsamına Girmeyen Hava Araçlarının Sürekli Uçuşa Elverişliliği Talimatı (mülga)
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 15.10.2015
- Yürürlük
- 15.10.2015
- Son değişiklik
- 09.02.2023
- Durum
- Yürürlükten kalktı (09.02.2023)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Tebliğ Hükümleri, Sivil Havacılık Mevzuatı
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısıtlamalar
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Talimatın amacı, ticari faaliyetlerde kullanılmayacak, SHY-M kapsamına girmeyen hava aracı ile amatör yapım hava aracının uçuşa elverişlilik sertifikasının düzenlenmesi ve hava aracı faaliyette bulunduğu süre boyunca sürekli uçuşa elverişliliğinin sağlanması için usul ve esasları belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Talimat, Türk Uçak Siciline kayıtlı ve/veya kaydedilecek ve SHY-M kapsamına girmeyen hava aracı ile amatör yapım hava aracını kapsar.
(2) İnsansız hava aracı, araştırma, deneysel, geliştirme, tasarım ve üretim aşamasında olan veya Genel Müdürlük tarafından yayımlanmış/tanınmış bir tip sertifikasına sahip olmayan hava aracı bu Talimatın kapsamı dışındadır.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat, 14/10/1983 tarih ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’na, 10/11/2005 tarih ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’a dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Talimatta yer alan;
a) AB: Avrupa Birliğini,
b) ANAC: Brezilya Sivil Havacılık Otoritesini,
c) Asgari teçhizat listesi (MEL) : Hava aracının sınırları belirlenmiş şartlar dahilinde belirli gayri faal teçhizatla işletilebilmesine olanak sağlamak için üretici tarafından yayımlanan, işletmeci tarafından hazırlanan ve Genel Müdürlük tarafından onaylanarak yürürlüğe giren el kitabını,
ç) Bakım el kitabı: Hava aracında uygulanması gereken tüm bakım görevlerinin ne şekilde uygulanacağını detaylı bir şekilde açıklayan, genel olarak yağlama, ikmal, sistem kontrolleri ve fonksiyonel kontrolleri içeren dokümanı,
d) Bakım programı: Hava aracının emniyetli şekilde operasyon yapması için gerekli olan, planlı bakım görevlerini ve bu görevlerin tamamlama frekansı ile ilgili uygulama prosedürleriyle güvenilirlik programını da içeren dokümanını,
e) EASA: Avrupa Havacılık Emniyet Ajansını,
f) FAA: Amerikan Federal Havacılık Kurulunu,
g) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nü,
ğ) İhraç Uçuşa Elverişlilik Sertifikası: Hava aracının ithal edildiği ülke tarafından yayımlanan uçuşta emniyetsizliğe neden olabilecek bir özelliği bulunmadığını, onaylı tip tasarımına uygun olduğunu ve bakım, tamir ve değişikliklerin sicil kaydı yapılan ülke kurallarına uygun olduğunu teyit eden belgeyi,
h) Otorite: İlgili ülkenin Sivil Havacılık Otoritesini,
ı) Özel uçuş izni belgesi: Uygulanabilir uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan hava aracının uçuşu için düzenlenen belgeyi,
i) Servis Bülten (S.B.) : Hava aracı üreticisi tarafından yayımlanan bakım talimatını,
j) SHGM Form 25N : Genel Müdürlük tarafından yayımlanan, uçuşa elverişlilik sertifikaları SHGM.UED.26005653.FR.25N doküman numaraları ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Kalite El Kitabı içerisinde tanımlanmış olan formunu,
k) SHT-21: 25/11/2013 tarihli Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatını,
l) SHT-66: 13/05/2014 tarihli Hava Aracı Bakım Personeli Lisansı Talimatını,
m) SHY-21: 20/08/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Yönetmeliğini,
n) SHY-66: 30/10/2013 tarihli ve 28806 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Aracı Bakım Personeli Lisans Yönetmeliğini,
o) SHY-İPC: 29/01/2013 tarihli ve 28543 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmeliğini,
ö) SHY-M: 20/12/2012 tarihli ve 28503 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürekli Uçuşa Elverişlilik ve Bakım Sorumluluğu Yönetmeliğini,
p) TCAA: Kanada Sivil Havacılık Otoritesini,
r) Teknik data listesi: Üretici tarafından hava aracının uçuşa elverişliliğinin devamını sağlamak için yayınlanan dokümanları,
s) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya pervane için tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğu belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ile işletme limitlerini içeren ve üretimi gerçekleştiren ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,
ş) Uçuş el kitabı: Hava aracının emniyetli operasyonu için uçuş ekibi talimat ve bilgileri ile hava aracının uçuşa elverişli olarak değerlendirilmesi için gerekli sınırlamalarını uçuşa elverişlilik sertifikası ile bağlantılı olarak içeren el kitabını,
t) Uçuşa elverişlilik direktifi: Hava aracı, motor, aviyonik veya diğer sistemlerle ilgili emniyetsiz bir durumun olduğunu ve mutlaka düzeltilmesi gerektiğini tip sertifikasına haiz hava aracının sahiplerine ve/veya işletmecilerine bildiren özel talimatı,
u) Uçuşa elverişlilik sertifikası: Hava aracının uçuşta emniyetsizliğe neden olabilecek bir özelliği bulunmadığını, onaylı tip tasarımına uygun olduğunu ve bakım, tamir ve değişikliklerin sicil kaydı yapılan ülke kurallarına uygun olduğunu teyit eden belgeyi,
ü) Ulusal Uçuşa Elverişlilik Sertifikası: Bu Talimat kapsamına giren hava araçları için düzenlenen uçuşa elverişlilik sertifikasını,
v) Üretici uygunluk beyanı: Hava aracının ilgili teknik standartlara uygun olarak üretildiğini ifade eden ve üretici tarafından yayınlanan dokümanı,
ifade eder.
(2) Bu Talimatta belirtilmeyen tanımlar için, 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ile 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Kanununda ve ülkemizin üyesi bulunduğu uluslar arası sivil havacılık kuruluşları tarafından yayımlanan dokümanlarda belirtilen tanımlar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM — Genel Esaslar
Madde 5 – Sorumluluk
(1) Hava aracı sahibi, hava aracının sürekli uçuşa elverişliliği için aşağıdakileri sağlamaktan sorumludur. Hava aracının kiraya verilmesi durumunda sorumluluk kiracıya aittir.
a) Hava aracının uçuşa elverişli bir durumda muhafaza edilmesinden.
b) Hava aracında mevcut olan her bir ekipmanın doğru bir şekilde takılı ve faal olmasından.
c) Genel Müdürlük tarafından yayınlanan düzenlemelere uygun olarak Genel Müdürlük tarafından yayınlanmış olan uçuşa elverişlilik sertifikasının geçerli tutulmasından.
ç) Hava aracının bakımlarının üretici bakım programına/talimatlarına göre uygulanmasından.
d) Hava aracında veya herhangi bir komponentte tespit edilen ve uçuş emniyetini tehlikeye düşüren durumları, Genel Müdürlüğe, tip tasarımı veya ilave tip tasarımından sorumlu kuruluşa rapor etmekten.
e) Hava aracı üzerinde yapılacak tamir ve modifikasyonların uygun tasarım verilerine göre uygulanmasından.
f) Hava aracı için yayımlanan ve uygulanabilir olan Uçuşa Elverişlilik Direktifi veya zorunlu servis bültenlerin takibinden ve uygulanmasından.
g) Hava aracı üzerinde ve komponentlerinde yapılan her türlü bakım, tamir ve modifikasyon işlemlerinin kayıtlarının tutulmasından.
(2) Bakımı uygulayan her bir gerçek veya tüzel kişi, uyguladığı bakım işlemlerinden, hava aracı sahibiyle müteselsilen sorumludur.
(3) Uçuş öncesi kontrolünün uygun bir şekilde yerine getirilmesinden hava aracını kullanacak pilot sorumludur.
Madde 6 – Tip Sertifikası
(1) Bu Talimatın kapsamına giren hava aracı bir tip sertifikasına sahip olmalıdır.
(2) Tip sertifikası Genel Müdürlük tarafından yayımlanır veya EASA, FAA, TCCA, ANAC, EASA üyesi ülke sivil havacılık otoriteleri ve söz konusu otoriteler tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından yayımlanmış tip sertifikası kabul edilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen bir tip sertifikasına sahip olmayan hava araçları SHT-21 Altbölüm P’ye göre özel uçuş izni alır.
Madde 7 – Uçuşa elverişlilik sertifikası
(1) Bu Talimat kapsamına giren, uçuşta emniyetsizliğe neden olabilecek herhangi bir eksikliği bulunmayan, ilgili tip tasarımına uygun olan ve bakımları yapılmış hava aracı için Genel Müdürlük tarafından Ulusal Uçuşa Elverişlilik Sertifikası (SHGM Form 25N) düzenlenir.
Madde 8 – Aranan belgeler
(1) Ulusal uçuşa elverişlilik sertifikasının düzenlenebilmesi için aşağıdaki belgelerin Genel Müdürlüğe en az onbeş iş günü öncesinde başvuru yazısı ekinde gönderilmesi gerekir:
b) Hava aracının ithal edildiği ülkenin sivil havacılık otoritesi tarafından son altı ay içinde düzenlenmiş olan “İhraç Uçuşa Elverişlilik Belgesi/Sertifikası"nın orijinal nüshası veya eşdeğer bir yazı.
c) Tip sertifikası ve teknik data listesi (Type Certificate Data Sheet) veya üretici uygunluk beyanı (Statement of Conformity).
ç) Genel Müdürlük veya Üretici otoritesinin yayınladığı Uçuşa Elverişlilik Direktifleri’nin güncel durum listesi. Bu liste sorumlu kişi tarafından hazırlanıp imzalanmış olmalıdır.
d) Üretici firma tarafından o hava aracı tipinde yayınlanan zorunlu Servis Bültenlerinin güncel durumu. Bu liste sorumlu kişi tarafından hazırlanıp imzalanmış olmalıdır. Genel Müdürlük bu Servis Bültenlerlerden gerekli gördüklerinin ilave olarak uygulanmasını isteyebilir.
e) Hava aracının sürekli uçuşa elverişliliği için üretici tarafından yayımlanmış tüm dokümanlar (Bakım El kitabı/AMM, Bakım Programı/MPD, Asgari Teçhizat Listesi/MEL, Uçuş Elkitabı/AFM, vb).
f) İlgili bakım kitaplarında belirtilen ve uygulanmakta olan ömürlü parça listesi. Bu listede ömürlü parçaların ismi, parça numarası, ömür durumu ile müracaat anındaki uçuş durumu gibi bilgiler ayrıntılı belirtilecektir.
g) Hava aracının imal edildiği tarihten itibaren yapılmış bulunan periyodik bakımların durumu. Bu durum raporunda bakımın periyodu, bakımın yapıldığı tarih ve bakımın yapıldığı uçuş saati belirtilecektir.
ğ) Hava aracı bakım el kitabı ve diğer teknik dokümanlar.
h) Üretim veya son test uçuş raporu.
ı) Hava aracı yolcu-koltuk ve III. şahıs mesuliyet sigorta poliçeleri.
i) Genel Müdürlük internet sayfasında örneği bulunan “Uçuşa Elverişlilik Kontrol Formu".
j) Hava aracı üzerinde uygulanan tamir ve modifikasyonların kayıtları.
k) Genel Müdürlüğün gerekli gördüğü diğer bilgi ve belgeler.
(2) Hava aracı sahibi, birinci maddede belirtilen belgeleri Genel Müdürlüğe eksiksiz ve imzalı olarak vermekle yükümlüdür.
Madde 9 – Hava aracı bakımları
(1) Hava aracı bakımlarını SHT-66 Hava Aracı Bakım Personeli Lisansı Talimatı hükümlerine tabii teknisyen yapar.
(2) Hava aracının bakımlarının bakım elkitabında yer alan şartlara uygun ve zamanında yapılmasından hava aracı sahibi sorumludur.
(3) Hava aracının yurda ilk girişinde kaza, tamir, modifikasyon ve bakım kayıtlarının sunulması gerekir.
(4) Hava aracı üzerinde uygulanan tüm bakımların hava aracı teknik kayıt defterine kaydedilmesi gerekir.
(5) Hava aracı bakımlarında kullanılan alet ve ekipmanların üretici gerekliliklerine uygunluğundan hava aracı sahibi sorumludur.
(6) Hava aracı bakımında kullanılan ve değiştirilen parçalar için hava aracı üretici firmasının yayınladığı veya hava aracı üretici firmasının kabul ettiği bir belge olmalıdır.
Madde 10 – Tamir ve modifikasyonlar
(1) Hava aracının onaylı konfigürasyonunu değiştirecek bayrak, flama, pano çekimi, kamera sistemi tertibatı kurulması vb. hava aracı üzerinde yapılacak her türlü tamir ve modifikasyonun uygulanmasından önce ilgili hava aracının tip sertifikası sahibine veya üreticisine başvurularak bahse konu tamir ve modifikasyonun hava aracının emniyetli uçuş gerçekleştirmesinde bir sakınca oluşturmayacağının beyan edildiğine dair onay alınarak Genel Müdürlüğe başvurulması gerekmektedir.
(2) Genel Müdürlükten izin alınmadan herhangi bir tamir ve modifikasyonun uygulanması durumunda söz konusu hava aracının uçuşa elverişliliğini yitirmiş olduğu değerlendirilir ve sahibi hakkında 2920 sayılı Kanun ve SHY-İPC Yönetmeliğine göre cezai ve idari işlem uygulanır.
Madde 11 – Denetleme ve belge düzenleme
(1) Genel Müdürlük veya yetkili kıldığı temsilcisi tarafından ulusal uçuşa elverişlilik sertifikası verilmesine veya temdit edilmesine esas denetleme yapılır. Bu sebeple hava aracının yeri ve talep edilen denetleme zamanının Genel Müdürlüğe bildirme sorumluluğu hava aracı sahibine aittir.
(2) Yapılan denetlemelerde; hava aracının el kitaplarında belirtilen performans ve kabiliyet sınırları içinde olduğunun tespiti halinde, işletme amaçları dâhilinde kullanılmak üzere söz konusu hava aracına azami iki yıllık süreyle "Ulusal Uçuşa Elverişlilik Sertifikası'' düzenlenir.
Madde 12 – Hava araçlarının ithal ve ihraç edilmesi
(1) Türkiye’ye herhangi bir ülkeden bir hava aracı ithal eden hava aracı sahibi tarafından,
a) İthal edilen ülke Sivil Havacılık Otoritesi tarafından düzenlenen “İhraç Uçuşa Elverişlilik Sertifikası” veya ilgili ülkenin kurallarında tanımlanmış eşdeğer bir doküman veya yeni hava aracı ise hava aracının üreticisi tarafından yayınlanan uygunluk belgesi sağlanmalıdır.
b) Hava aracının üretildiği ülke otoritesi tarafından düzenlenen tip sertifikası veya eşdeğeri bir doküman sağlanmalıdır.
(2) a) Yurt dışına hava aracı ihraç edilmesi durumunda, yapılacak uçuşa elverişlilik denetlemesi vasıtasıyla hava aracının üretim/tasarım gereklilikleri kapsamında öngörülen şartları taşıdığının ve ihraç edilecek ülke otoritesi tarafından talep edilen gereklilikleri sağladığının tespiti sonrasında, Genel Müdürlük tarafından bir ihraç uçuşa elverişlilik sertifikası yayımlanır. Söz konusu ihraç uçuşa elverişlilik sertifikasının alınması için hava aracı sahibi tarafından Genel Müdürlüğe başvuru yapılması gerekir.
b) İhraç edilecek ülke otoritesi tarafından talep edilen gerekliliklere herhangi bir uyumsuzluk olması durumunda bahse konu otorite ile mutabık kalınarak uyumsuzluklar ihraç uçuşa elverişlilik sertifikası üzerinde belirtilir.
(3) Türkiye Cumhuriyeti tescilli olan bir hava aracı, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde devredilirken,
a) Hava aracının tescil işaretinin aynı kalması halinde, mevcut uçuşa elverişlilik sertifikası son geçerlilik tarihine kadar geçerliliğini korur.
b) Hava aracının tescil işaretinin değişmesi halinde, Genel Müdürlük onayı alınır.
Madde 13 – Özel uçuş izni belgesi ve geçici tescil
(1) İthal edilecek hava aracının yurt dışında tescilden düşmesi halinde, hava aracının Türkiye'ye intikal edebilmesi için Genel Müdürlük tarafından geçici tescil ile özel uçuş izni belgesi düzenlenir.
Madde 14 – Belgelerin saklanması
(1) Uçuşa elverişlilik belgesinin orijinali hava aracı sahibi tarafından, kopyası ise Genel Müdürlük tarafından ilgili dosyasında muhafaza edilir. Belge hava aracında, kopyası ise hava aracı sahibinde bulundurulur. Belgelerin her istendiğinde ilgili sivil havacılık otoritesi yetkililerine gösterilmesi zorunludur.
Madde 15 – Belgelerin değiştirilme durumları
(1) Ulusal uçuşa elverişlilik sertifikalarının kaybolması, çeşitli sebeplerle zarar görmesi, işletme amacının değişmesi veya tescil işaretinin değişmesi gibi durumlarda ulusal uçuşa elverişlilik sertifikası Genel Müdürlük tarafından değiştirilebilir. Bu durumda hava aracına ait bilgi ve kayıtlar yeniden kontrol edilerek, gerekli görülmesi halinde ek bilgiler istenebilir.
Madde 16 – Geçerlilik ve temdit
(1) Genel Müdürlük tarafından düzenlenen uçuşa elverişlilik belgesi Genel Müdürlük tarafından iptal edilmediği veya askıya alınmadığı sürece, söz konusu hava aracının tescil sertifikası ile birlikte geçerlidir.
(2) Ulusal uçuşa elverişlilik sertifikasının temdidi için, bu Talimatın 8 inci maddesinde belirtilen belgeler talep edilmesi durumunda Genel Müdürlük’e sunulmalıdır.
(3) Genel Müdürlük tarafından verilen ulusal uçuşa elverişlilik sertifikaları aşağıdaki şartlar gerçekleşmediği sürece yayımlandığı tarihten itibaren azami iki yıllık süreyle geçerlidir.
a) Hava aracının kazaya uğraması,
b) Bakımların üretici bakım el kitabına uygun olarak zamanında yapılmaması,
c) Üreticinin otoritesi tarafından yayınlanmış Uçuşa Elverişlilik direktifleri/ zorunlu Servis Bültenlerin zamanında uygulanmaması,
ç) Hava aracının kullanımdan kaldırılması,
d) Ömürlü parçaların zamanında değiştirilmemesi,
e) Korozyon ve depolama gibi özel bakım programlarının uygulanmaması,
f) Yolcu-koltuk ve üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortalarının geçerliliğini yitirmesi,
g) Hava aracı üzerindeki her türlü tamir ve modifikasyonun Genel Müdürlük izni olmaksızın yapılması,
ğ) Genel Müdürlükçe aksine bir idari veya teknik bir karar alınmaması.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Son Hükümler
Geçici madde 1 – Geçiş süreci
(1) Hava aracının mevcut uçuşa elverişlilik sertifikası ve/veya özel uçuş izni belgesi geçerlilik süresinin sonuna kadar geçerliliğini korur. Bu Talimatın yürürlüğe girdiği tarihten sonra uçuşa elverişlilik sertifikasının geçerlilik süresi dolmuş olan hava aracı için bu Talimat gerekliliklerinin sağladığının tespiti halinde bahse konu hava aracı için ulusal uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenir.
Madde 17 – İdari yaptırımlar
(1) Bu Talimatta belirtilen kurallara uymayan kuruluşa ve ilgili personele 2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesine göre işlem yapılır.
Madde 18 – Yürürlük
(1) Bu Talimat, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 19 – Yürütme
(1) Bu Talimatı, Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.