SHT-66U Ulusal Hava Aracı Bakım Lisansı Talimatı (mülga)
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 02.02.2016
- Yürürlük
- 02.02.2016
- Son değişiklik
- 09.02.2023
- Durum
- Yürürlükten kalktı (09.02.2023)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Tebliğ Hükümleri, Sivil Havacılık Mevzuatı
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Talimatın amacı, Hava Aracı Bakım Personeli Lisans Yönetmeliği (SHY-66) Hava Aracı Tip Listesinde yer almayan hava araçları ile ilgili çalışan personelin, eğitimlerinin ve lisans alma gerekliliklerinin usul ve esaslarını belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) SHY-66 Hava Aracı Tip Listesinde yer almayan hava araçları üzerinde bakım, servis, kontrol, revizyon, tadilat ve uçuşa elverişlilik kontrolü yapacak personeli ve sorumlu kuruluşları kapsar.
(2) Ulusal lisans kapsamındaki hava aracı tipinin, SHY 66 Hava Aracı Tip Listesine eklenmesi halinde o tip için SHY-66 Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri geçerli olur.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat, 19/10/1983 tarihli 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa ve 30/10/2013 tarihli ve 28806 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hava Aracı Bakım Personeli Lisansı Yönetmeliği SHY-66'ya dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Talimatta geçen,
a) BEKAD: Bakım Eğitimi Kuruluşu Açıklamalar Dokümanını,
b) EASA: Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı’nı,
c) Part-66: Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan EU No 2042/2003 numaralı mevzuatın Ek-3’ünü,
ç) Part-145: Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan EU No 2042/2003 numaralı mevzuatın Ek-2’sini,
d) Part-147: Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan EU No 2042/2003 numaralı mevzuatın Ek-4’ünü,
e) ELA1 Hava aracı: İnsanlı hafif uçak anlamına gelir ve aşağıdaki hava araçlarını kapsar:
1) Maksimum kalkış ağırlığı 1200kg veya altında olan ve kompleks motora sahip olmayan uçaklar
2) Maksimum kalkış ağırlığı 1200kg veya altında olan Planörler veya motorlu planörler
3) Balonlar ve zeplinler;
a) Balonlar;
1) 3400 m3 ve altı sıcak hava hacmine sahip, sıcak hava balonları,
2) 1050 m3 ve altı gaz hacmine sahip gaz balonları,
3) 300 m3 gaz hacmine sahip bağlı balonlar
b) 4 kişiden fazla kapasiteye sahip olmayan ve
1) Hacmi 3400 m3’ü aşmayan sıcak hava zeplinleri,
2) Hacmi 1000 m3’ü geçmeyen gaz zeplinleri
f) ELA2 Hava aracı: İnsanlı hafif uçak anlamına gelir ve aşağıdaki hava araçlarını kapsar:
1) Maksimum kalkış ağırlığı 2000kg ve altında olan ve kompleks motora sahip olmayan uçaklar
2) Maksimum kalkış ağırlığı 2000kg ve altında olan planörler ve motorlu planörler
3) Balonlar
4) Sıcak hava zeplinleri
5) Aşağıdaki kriterlere sahip gazlı zeplinler
a) %3 maksimum statik ağırlık
b) Vektörel olmayan itme (ters itme hariç)
c) Klasik ve basit tasarlanmış: gövde, kumanda sistemi ve balon sistemi
ç) Tahrikli kumanda sistemi olmayan
6) Çok hafif helikopter
g) Genel Müdür: Sivil Havacılık Genel Müdürü’nü,
ğ) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nü,
h) Grup 1 Hava Aracı: Kompleks motorlu uçaklar, çok motorlu helikopterler, maksimum onaylı uçuş irtifa seviyesi FL290 değerini aşan uçaklar, elektromekanik uçuş kumanda sistemlerine sahip hava araçları veya Genel Müdürlük tarafından farklı bir hava aracı tipi olduğu kabul edilen hava araçlarını,
ı) Grup 2 Hava Aracı: tek turbo-prop motorlu uçakları, tek türbin motorlu helikopterleri, tek piston motorlu helikopterler,
i) Grup 3 Hava Aracı: Grup 1’den farklı olan piston motorlu uçakları,
j) Grup 4 Hava Aracı: Grup 1’den farklı olan planörler, motorlu planörler, balonlar ve zeplinler.
k) Hava aracı: Havalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetine sahip her türlü aracı,
l) Hava aracı bakım lisansı: Hava araçlarına belirli tip ve kapsamda bakım yapmak üzere yetkilendirilecek teknik personel için düzenlenen lisansı,
m) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu’nu
n) SHY 66: 30/10/2013 tarihli ve 28806 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hava Aracı Bakım Personeli Lisans Yönetmeliği’ni,
o) SHY-145: 11/6/2013 tarihli ve 28674 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Yönetmeliği’ni,
ö) SHY 147: 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Aracı Bakım Eğitimi Kuruluşları Yönetmeliği’ni,
p) Bakım deneyimi: Lisans adayı veya sahibinin aşağıdaki durumlar için kullanılan operasyondaki hava aracı üzerinde yaptığı bakım işlemlerinde edindiği deneyimi,
1) İlk defa lisans alınması,
2) Mevcut lisansa kategori ilavesi yapılması,
3) Mevcut lisanstaki dönüşüm sınırlandırmalarının kaldırılması,
4) Lisans sahiplerinin imtiyazlarının devamını
ifade eder.
(2) Bu Talimatta belirtilmeyen tanımlar ve kısaltmalar için 2920 sayılı Kanun, 5431 sayılı Kanun ve diğer sivil havacılık mevzuatı ile ülkemizin üyesi olduğu uluslararası sivil havacılık kuruluşları tarafından yayımlanan dokümanlarda belirtilen tanım ve kısaltmalar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM — Lisans İşlemleri
Madde 5 – Başvuru
(1) Ulusal hava aracı bakım lisansına veya söz konusu lisansta değişikliğe ilişkin başvuru, Bu Talimatın Ek-1’inde yer alan Form 19U ile yapılır.
(2) Başvuru sırasında geçerli bilgi ve deneyim gereklilikleri ile ilgili yıllık bakım veya yıllık bakıma eşdeğer kayıtlar sunulmalıdır.
(3) Ulusal hava aracı bakım lisansına başvuru yapılabilmesi ve yetki kullanılabilmesi için T.C. vatandaşı olmak ve 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
Madde 6 – Ulusal lisansın imtiyazları ve sürekliliği
(1) Kategori UB1 hava aracı bakım lisansı, sahibine aşağıda belirtilen konularda bakım çıkış sertifikası düzenleyebilme ve UB1 destek personeli olarak;
a) Hava aracının yapısı, güç ünitesi, mekanik ve elektrik sistemleri üzerinde bakım faaliyetleri yapma,
b) Arıza tespiti ve arıza giderme işlemleri hariç, faal olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla sadece basit testler gerektiren aviyonik sistemler üzerinde çalışma yetkisi verir.
(2) Kategori UB2 ve UB2L hava aracı bakım lisansı, sahibine aşağıda belirtilen konularda bakım çıkış sertifikası düzenleyebilme ve UB2 ve UB2L destek personeli olarak;
a) Aviyonik ve elektrik sistemleri üzerinde bakım yapma,
b) Güç sistemleri ve mekanik sistemler üzerinde, faal olup olmadıklarının tespit edilmesi amacıyla sadece basit testler gerektiren elektrik ve aviyonik işlemleri yapma yetkisi verir.
(3) Kategori UC hava aracı bakım lisansı sahibine, hava aracı üzerinde gerçekleştirilen üs bakımı sonrasında bakım çıkış sertifikası düzenleme yetkisi verir. Kategori UC hava aracı bakım lisansının imtiyazları hava aracının bütünü için uygulanır.
(4) Kategori UL hava aracı bakım lisansı sahibine, aşağıda belirtilen konularda bakım çıkış sertifikası düzenleme ve UL destek personeli olarak;
a) Gövde, güç sistemleri, mekanik sistemler ve elektrik sistemleri üzerinde bakım yapma,
b) Aviyonik sistemler üzerinde faal olup olmadıklarının tespit edilmesi amacıyla basit test gerektiren, her hangi bir arıza tespiti içermeyen, aviyonik işler yapma yetkisi verir.
(5) Ulusal hava aracı bakım lisansı sahibi, lisansındaki imtiyazları kullanabilmesi için bakımdan çıkış sertifikalarının tanzimini destekleyen her türlü teknik dokümantasyonu ve prosedürleri yazıldığı dilde okur, yazar ve anlaşılır bir seviyede iletişim kurabilme kabiliyetine sahip olur.
Madde 7 – Temel bilgi gereklilikleri
(1) UB1.1, UB1.3, UB1.2, UB1.4 ve UB2 kategorileri açtırmak için başvuru sahibinin SHT-66 Talimatı, Ek-1.C Temel Bilgi Gerekliliklerinde belirtilen ilgili kategorideki modül gerekliliklerini sağlaması gerekmektedir.
(2) UB2L ve UL kategorileri için Temel Bilgi Gerekliliklerinin sağlanmasına gerek yoktur.
Madde 8 – Deneyim gereklilikleri
(1) Ulusal Hava aracı bakım lisansına başvuran kişiler, aşağıdaki şartlara sahip olmalıdır:
a) UB1.1, UB1.2, UB1.3, UB1.4 ve UB2 kategorileri açtırmak için başvuru sahibinin;
1) Genel Müdürlük tarafından tanınan mekanik konulu (motor, makine, mekatronik, otomotiv, vb.) alanlarda teknik lise, meslek lisesi veya Meslek Yüksek Okulları mezunları için operasyondaki hava aracı üzerinde 2 yıllık bakım deneyimine sahip olması,
2) Herhangi bir teknik eğitime sahip olmayan kişiler için operasyondaki ilgili kategorideki hava aracı üzerinde 3 yıllık bakım deneyimine sahip olması,
b) UB2L ve UL kategori açtırmak için başvuru sahibinin; operasyondaki ilgili kategorideki hava aracı üzerinde 2 yıllık bakım deneyimine sahip olması,
c) UC kategori açtırmak için başvuru sahibinin ulusal hava aracı bakım lisansında; UB1.1, UB1.3, UB1.2, UB1.4 ve UB2 kategorilerinden açık olan kategori için operasyondaki
bir hava aracı üzerinde ilgili kategorideki imtiyazlarım kullanarak 1 yıllık bakım deneyim şartını sağlaması gerekmektedir.
Madde 9 – Lisansa tip işleme
(1) Ulusal lisans sahibinin, bir hava aracı tipinde lisansındaki imtiyazları kullanabilmesi için, o hava aracı tipini lisansına işletmesi gerekir.
a) Kategori UB1, UB2 veya UC için, yetkiler lisansa aşağıdaki gibi işlenebilir:
1) Grup 1 hava aracı kategorisine eşdeğer olanlar için, ilgili hava aracı tipi olarak,
2) Grup 2 hava aracı kategorisine eşdeğer olanlar için, ilgili hava aracı tipi, üretici alt grubu veya tam alt grup olarak,
3) Grup 3 hava aracı kategorisine eşdeğer olanlar için, ilgili hava aracı tipi veya tam grup olarak,
4) Grup 4 hava aracı kategorisine eşdeğer olanlar için, ilgili hava aracı tipi veya tam grup olarak,
b) Üreticisi olan Grup 1 ve Grup 2 hava araçları için; üreticiden alınacak tip eğitimi öncesi Genel Müdürlükten izin alınır. Genel Müdürlük hava aracı tip eğitiminin SHT-66 Talimatı Ek-1.E’de bulunan Hava Aracı Tip Eğitimi ve Sınav Standartlarına uygun olup olmadığını inceleyerek onay verir.
c) Ulusal Lisansa işlenecek hava araçlarının grup gerekliliği SHY-66 Yönetmeliğinde verilen grup durumuna göre değerlendirilir.
ç) L ve B2L kategori hava araçları için üreticiden alınacak eğitim, kategorisine uygun gövde, motor, pervane veya aviyonik sistemlerini içermelidir ve ulusal lisansa 3 yıl içerisinde işletilmesi gerekir. Ancak bu Talimatın yayınlanmasından önce üreticiden alınmış eğitimler, belgelenmesi ve işlenecek tiple ilgili son 10 yılda 3 aylık güncel bakım deneyimi sunulması halinde ulusal lisansa işlenir.
d) Tam grup işleme; Grup 4 hava araçlarına tam grup UB2L, UL1, UL2, UL3, UL4, UL5 kategorilerinde uygulanır. Tam grup işlenebilmesi için, pratik deneyim gösterilmelidir. Yapılacak işlemler ilgili kategori için, teknik farklılıkları yansıtarak hava aracı ve sistemlerini temsil etmelidir. Eksik kalan sistemler için aşağıdaki sınırlamalar getirilir:
1) UL1 ve UL2 için;
a) Ahşap yapılı hava araçları,
b) Metal tüp yapılı kumaş kaplamalı hava araçları,
c) Metal yapılı hava araçları,
d) Kompozit yapılı hava araçları.
2) UL3 için;
a) Sıcak hava balonları,
b) ELA1 gaz balonları,
c) ELA2 gaz balonları,
3) UL4 için;
a) Sıcak hava zeplinleri
b) Gazlı zeplinler
e) SHY-66 lisansında tam grup 3 işlenmiş olanlara, Ulusal lisansta UL1 ve UL2 kategorileri, ilgili sınırlamalar değerlendirilerek, tam grup olarak lisanslarına işlenir.
Madde 10 – Ulusal lisans ve kategorileri
(1) Ulusal Lisans kategorileri, Bu Talimatın Ek-2’sinde yer alan şekilde sınıflandırılmıştır. Bu tabloda geçen;
a) UB1 (UB1.1, UB1.2, UB1.3, UB1.4): Hava aracının yapısı, güç ünitesi, mekanik ve elektrik sistemleri üzerinde bakım faaliyetleri yapma ile arıza tespiti ve arıza giderme işlemleri hariç, faal olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla sadece basit testler gerektiren aviyonik sistemler üzerinde çalışma yetkisi ve bu konularda bakım çıkışı düzenleyebilme için Türbinli/Pistonlu ve Uçak/Helikopter kategorilerini,
b) UB2: Aviyonik ve elektrik sistemleri üzerinde bakım yapma ile Güç sistemleri ve mekanik sistemler üzerinde, faal olup olmadıklarının tespit edilmesi amacıyla sadece basit testler gerektiren elektrik ve aviyonik işlemleri yapma ve bu konularda bakım çıkışı düzenleyebilme için ilgili kategoriyi,
c) UC (UC1, UC2, UC3, UC4): Hava aracı üzerinde gerçekleştirilen üs bakımı sonrasında bakım çıkış sertifikası düzenleme yetkisi verir. Kategori C hava aracı bakım lisansının imtiyazları hava aracının bütünü için uygulanır.
ç) UB2L: L kategori için, Aviyonik ve elektrik sistemleri üzerinde bakım yapma ile güç sistemleri ve mekanik sistemler üzerinde, faal olup olmadıklarının tespit edilmesi amacıyla sadece basit testler gerektiren elektrik ve aviyonik işlemleri yapma ve bu konularda bakım çıkışı düzenleyebilme için ilgili kategoriyi,
d) UL1: Planörler kategorisini,
e) UL2: Motorlu planörler ve ELA1 uçaklar kategorisini,
f) UL3: Balonlar kategorisini,
g) UL4: Sıcak hava zeplinleri ve ELA2 gazlı zeplinler kategorisini,
ğ) UL5: ELA2 harici gazlı zeplinler kategorisini temsil eder.
(2) SHY-66 lisansına sahip olan kişiler, Bu Talimatın Ek-3’ünde yer alan tabloda belirtildiği üzere kategorisine paralel olarak Ulusal Bakım Lisansını hak etmiş sayılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Genel Müdürlük Yetkileri
Madde 11 – Yetki
(1) Ulusal hava aracı bakım lisanslarının tanzimi, yenilenmesi, değiştirilmesi, askıya alınması veya iptal edilmesi Genel Müdürlük tarafından yapılır.
Madde 12 – Kayıt tutma
(1) Genel Müdürlük, her bir ulusal hava aracı bakım lisansının tanzimi, lisansa tip işlenmesi, yenilenmesi, değiştirilmesi, askıya alınması veya iptal edilmesine ilişkin süreçleri bir kayıt tutma sistemi ile takip eder.
(2) Söz konusu kayıtlar, her bir lisans için aşağıdakileri içerir:
a) Hava aracı bakım lisansı tanzimi veya söz konusu lisansta değişiklik yapılmasına yönelik başvuru dokümanları ve bu başvuruları destekleyici dokümanlar.
b) İşlem yapılmış hava aracı bakım lisansının bir kopyası.
c) İlgili tüm yazışmaların kopyaları.
ç) Deneyim muafiyetleri belgeleri.
(3) Belirtilen kayıtlar süresiz olarak Genel Müdürlük tarafından muhafaza edilir.
Madde 13 – Lisansın geçerliliği veya yenilenmesi
(1) Ulusal hava aracı bakım lisansı Genel Müdürlük tarafından, askıya alma, iptal etme veya cezai sınırlandırma işlemi yapılmadığı sürece, tanzim edildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerlidir. Lisans sahibi lisansının geçerlilik süresini uzatmak için Genel Müdürlüğe başvuruda bulunmak zorundadır. Genel Müdürlük, hava aracı bakım lisansında bulunan bilgiler ile kendi kayıtlarında bulunan bilgileri doğruladıktan sonra, ulusal hava aracı bakım lisansını 5 yıl süre ile uzatır. Lisans süresinin uzatılması için bakım tecrübesinin güncelliği aranmaz.
(2) Uzatma veya değişikliklerde, ulusal hava aracı bakım lisansı sahibi, başvuru formunu doldurarak ekinde lisans aslı ile birlikte Genel Müdürlüğe başvuruda bulunur. Lisans süresinin uzatılması için geçerlilik tarihinin bitiminden en az 60 gün önce Genel Müdürlüğe başvuru yapılmış olmalıdır.
(3) Ulusal hava aracı bakım lisansı geçerliliğini yitirdiğinde lisans ile ilgili tüm imtiyazlar da ortadan kalkar.
(4) Ulusal hava aracı bakım lisansı, Genel Müdürlük tarafından ilk defa düzenlendikten ve/veya ilave/değişiklik yapıldıktan sonra, lisans sahibi tarafından imzalandığında geçerlilik kazanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Son Hükümler
Madde 14 – İdari yaptırımlar
(1) Genel Müdürlüğün emniyeti etkileyen olay veya lisans işlemlerinin gereklerine aykırı faaliyetleri tespit etmesi halinde, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 143 üncü maddesine göre idari yaptırımlar uygulanır.
(2) Genel Müdürlük, emniyeti etkileyen olayların veya aşağıda belirtilen faaliyetlerin tespiti halinde ulusal hava aracı bakım lisansının;
a) Belgelerde tahrifat yaparak veya sahte belge ibraz ederek ulusal hava aracı bakım lisansına sahip olunması durumunda iptaline,
b) Talep edilen bakımın gerçekleştirilmemesi ile birlikte bu durumun, bakımı talep eden kuruluşa veya şahsa bildirilmemiş olması durumunda 1 ay süre ile askıya alınmasına, tekrarlanması halinde ise 3 ay süre ile askıya alınmasına,
c) Kendi kontrolü sonucu ortaya çıkan, yapılması gereken bakımın gerçekleştirilmemesi ile birlikte bu durumun adına bakım yapılan kuruluşa veya şahsa bildirilmemiş olması durumunda 1 ay süre ile askıya alınmasına, tekrarlanması halinde ise 3 ay süre ile askıya alınmasına,
ç) İhmalkâr/sorumsuz bakım yapılması durumunda, 1 ay süre ile askıya alınmasına, tekrarlanması halinde ise 3 ay süre ile askıya alınmasına,
d) Bakım kayıtlarında tahrifat yapılması durumunda 3 ay süre ile askıya alınmasına, tekrarlanması halinde lisansın iptaline,
e) Bakım çıkış sertifikasında, belirtilen bakımların yapılmadığını bilerek veya yapıldığını doğrulamadan bakım çıkış sertifikası düzenlenmesi durumunda 3 ay süre ile askıya alınmasına, tekrarlanması halinde lisansın iptaline,
f) Bakım işlemlerinin veya bakım çıkış sertifikası düzenlenmesinin alkol veya psikoaktif maddelerin olumsuz etkileri altında gerçekleştirilmesi durumunda 3 ay süre ile askıya alınmasına, tekrarlanması halinde lisansın iptaline,
karar verir.
(3) Yapılan değerlendirmeler sonucunda ulusal hava aracı bakım lisansında yer alan yetkilerden bir veya bir kaçının bu talimat şartlarını sağlamadığının tespit edilmesi durumunda ilgili yetkiler iptal edilerek, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 143 üncü maddesine göre idari yaptırımlar uygulanır.
Madde 15 – Yürürlük
(1) Bu Talimat yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(2) 31/12/2016 tarihinden sonra ulusal lisansa sahip olmayan kişiler bu talimat kapsamına giren hava araçlarına bakım yapamaz.
Madde 16 – Yürütme
(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.