Seri No:1 Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği
- Tür
- Tebliğ
- Resmi Gazete
- 21.10.1964 / Sayı 11838
- Yürürlük
- 01.11.1964
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Tebliğler, Damga Vergisi Mevzuatı
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, 11/7/1964 tarihli ve 11751 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır. Kanun, 32 nci maddesine göre, yayımını takip eden aybaşından itibaren üç ay sonra yürürlüğe girecektir.
Dağınık ve anlaşılması güç bir hal alan damga resmine ait hükümleri yeniden düzenliyen Damga Vergisi Kanununun uygulanmasında, tereddütü mucip olabilecek hususlar hakkında, aşağıda kanunun bölümlerine mütenazır olarak, gereken izahat verilmiştir.
Geçici madde 1
Bu maddeye göre, Damga Vergisi Kanununun yürürlüğe gireceği 1/11/1964 tarihinden önce tanzim olunan kâğıtlar hakkında 1324 sayılı Damga Resmi Kanunu uygulanacaktır.
Geçici madde 2
Geçici 2 nci maddeye göre, kanunun yürürlüğe girmesinden evvel basılı damga konulması suretiyle resmi peşin alınan kâğıtların yeni hükümlere nazaran noksan alınmış vergileri mükellefe tamamlattırılacak vergi mevzuu dışında kalanlardan henüz kullanılmamış olanlarla, tarife değişikliği dolayısiyle fazla alınmış bulunan resimler Vergi Usul Kanununun düzeltme hükümleri gereğince mükellefe red ve iade olunacaktır.
Kanunun yürürlük tarihinden bahseden 32 nci maddede açıklanacak herhangi bir husus yoktur.
Ancak, kanunun yayım tarihi 1/7/1964 olduğuna göre Temmuz ayından sonra gelen üç ay sonunda yani 1 Kasım 1904 tarihinde yürürlüğe girmiş olacaktır.
Kanunun 1 ve 9 uncu maddelerinin açıklanması sırasında da temas edildiği üzere, kanuna bağlı (1) sayılı tablo vergiye tabi kâğıtları, (2) sayılı tablo ise, vergiden istisna edilen kâğıtları göstermektedir.
Sözü edilen bu tablolar hakkında aşağıda gerekli izahat verilmiştir.
1. Sayılı Tablo:
Damga vergisinin mevzuuna giren kâğıtlar (1) sayılı tabloda,
I- Akitlerle ilgili kâğıtlar,
II- Kararlar ve mazbatalar,
III- Ticari işlemlerde kullanılan kâğıtlar,
IV- Makbuzlar ve diğer kâğıtlar,
Adlan altında 4 bölüm halinde tasnif edilmiştir. Bu suretle bir kâğıdın vergiye tabi bulunup bulunmadığı ve tabi ise, vergi nispet veya miktarı kolaylıkla bulunabilecektir.
Tablo tetkik edildiği takdirde müşahade edileceği üzere bazı kâğıtların vergi nispet ve miktarları damga resmine nazaran artırılmış veya azaltılmıştır.
Bu kâğıtların pek önemlileri aşağıda belirtilmiştir:
a- Vergi nispet veya miktarı azalan kâğıtlar:
1- Anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin mukavelelerinde yazılı sermaye üzerinden, ilk 5 milyondan % 010, sonra gelen 5 milyon lira için % 07,5, on milyon liranın yukarısı için % 05 nispetinde vergi alınacaktır. Evvelce hem mukavele üzerinden % 03 ve hem de hisse senetlerinden ayrıca % 015 nisbi damga resmi alınmakta idi. Yeni nispetlere göre sermaye şirketlerinin kuruluşları teşvik edilmiş olmaktadır. Bu konuda, tarifede yazılı bir hükme göre şirket mukavelelerinden alınacak verginin 250.000 lirayı aşamıyacağına bilhassa dikkati çekmek yerinde olacaktır.
2- Emtia senetlerinden % 03 nispetinde alınmakta olan damga resminin, bilhassa umumi mağazaların faaliyetini engellediği gözönünde tutularak, damga vergisinden, emtia senetleri, sadece maktuan (5 veya 3) lira vergi ile teklif edilmiştir.
3- Akreditifler evvelce % 03 damga resmine tabi iken bu kanunla nispet % 02 ye indirilmiştir.
4- Borç senetleri ve tahviller % 03 vergiye tabidir. Şirketlerin kredi sağlamasını kolaylaştırmak gayesiyle evvelce tahvillerden % 015 nispetinde alınan resim, bu kanunla % 03 e indirilmiştir.
b- Vergi nispeti artan kâğıtlar:
1- Kefalet, teminat ve rehin senetleri evvelce % 03 nispetinde resme tabi iken bu kanımla vergi nispeti % 04 e yükseltilmiştir.
2- Kambiyo senetleri (Poliçe ve bono) ve kambiyo senetlerine benzeyen (Emre yazılı havaleler ve emre yazılı ödeme vaitleri) senetlerin vergi nispeti % 03 den % 04 e yükseltilmiştir.
3- Maktu resme tabi bazı kâğıtların vergileri ise bugünkü para rayicine göre ayarlanmıştır. Meselâ: Bilânçolar altı liradan on liraya, faturalar altı kuruştan 25, 50, 100 kuruşa çıkartılmıştır.
Aşağıda temas edileceği üzere, damga vergisinin mevzuu, eskiden damga resmine tabi pek çok evrak 1 sayılı tabloya alınmadığından daraltılmış bulunmaktadır.
Buna mukabil fatura ve makbuzların vergileri damga resmine nazaran önemli ve kademeli şekilde yükseltilmiştir.
Bu vesikalardan faturaların, diğer vergiler yönünden de ne kadar önemli bulunduğu malûmdur.
Bu önem fatura ve benzeri evrak için Vergi Usul Kanununa özel usulsüzlük cezalan konulmasını dahi gerektirmiştir. Bu bakımdan, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren vergi dairelerinde teşkil edilecek yoklama ekiplerince devamlı olarak bir süre damga vergisi kontrolü yaptırılacak ve bilhassa faturalar tetkik ettirilerek Damga Vergisinin Kanuna uygun olarak ifa edilip edilmediği kontrol edilecektir.
(1) sayılı tabloda mevcut vergiye tabi kâğıtların eskisine nispetle belli başlı farklı tarafları bunlardan ibarettir. Tablonun tetkiki ve uygulanması kolaylık arz ettiğinden bu hususta fazla izahata lüzum görülmemiştir.
Mükellefiyet tablosuna alınmıyan ve vatandaşları yakından ilgilendiren bazı kâğıtları burada saymak faydalı olacaktır. Bunlardan bazıları:
Dilekçeler, tasdiknameler, şahadetnameler, hüviyet varakaları, yolcu biletleri, doktor raporları, fiyat cetvelleri, ihbarnameler, iyi hal kâğıtları, ilmühaberler, protestolar, vekâletnameler, ruhsatnameler, imtiyaznameler, mahkeme ilâm ve kararlan gibi. Bu vesikalar kanunun yürürlüğe girmesinden sonra, artık damga vergisine tabi tutulmıyacaklardır.
2. SAYILI TABLO:
Bu tablo damga resminden istisna edilmiş kâğıtları göstermektedir. Bu istisnalar evvelki kanunda mevcut bulunan istisnalardan ibaret olmakla beraber kanunun 31 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında da görüleceği cihetle özel kanunlarda mevcut istisna hükümleri kaldırılmış ancak devamında zaruret bulunanlar tablonun 5 nolu pozisyonuna alınmıştır.
2 sayılı tablodaki kâğıtlar V grup altında tasnifli bir şekilde gösterilmiş bulunduğundan bu tablonun gruplarının ayrı ayrı izahında fayda görülmemiştir.
Esasında eskiden, damga resmine tabi oldukları ve yeni Damga Vergisi Kanununun (1) sayılı tablosunda da yer aldıkları ve dolayısiyle vergi konusuna girdikleri halde, bazı kâğıtların belirli bir kısmı da, (2) sayılı muafiyet tablosuna konulmak suretiyle vergi dışı bırakılmış bulunmaktadır.
Bunların vatandaşlar ve daireler tarafından bilinmesi zaruri görülenleri aşağıda belirtilmiştir.
1- Bilindiği gibi, eski kanunda resmî dairelerin münhasıran resmî kâğıtları istisna edilerek, hususi hukuk hükümlerine tabi işlemler dolayısiyle düzenledikleri kâğıtlar resme tabi tutulmakta idi.
Bir yandan bu ayırımdaki güçlük, bir yandan da resmî daireleri mükellefiyet altına almakta herhangi bir fayda bulunmaması sebebiyle resmi dairelerce düzenlenen bütün, kâğıtlar vergiden istisna edilmiştir.
Bu hususu bir misalle açıklamakta fayda görülmüştür:
Malûm olduğu üzere 1324 sayılı kanunun 32 nci maddesinin 1 inci fıkrasına göre «Resmi daireler arasındaki muamelâtı havi her nevi resmî evrak...» damga resminden muaf tutulmuştu.
Fıkrada vergi muafiyeti, sadece resmî evraka hasredilmiş olduğundan, resmî dairelerin hususi hukuk hükümlerine giren muameleleri dolayısiyle düzenlenen bir evrak resme tabi tutulmakta idi.
Meselâ Belediyeye ait bir binanın, Devlete ait bir daire tarafından kiralanması sırasında düzenlenen kira mukavelesi için, gerekli resmin, ödenmesi zaruri bulunmaktaydı.
Halbuki 488 sayılı kanunun (2) sayılı tablosunun Resmî İşlerle ilgili kâğıtlar bölümünün (A/l) bendinde, «Resmi daireler arasındaki işlemleri kapsayan her türlü kâğıtlar...» vergiden istisna edilmiştir.
Bu bakımından, kanunun 8 inci maddesinde yazılı daireler arasında düzenlenecek her türlü kâğıtlar, bu meyanda yukardaki misalde sözü edilen kira mukaveleleri de vergiden müstesna tutulacaktır.
Ancak burada bilhassa dikkat edilmesi gereken husus şudur: 8 inci maddede yazılı dairelerden biri ile fertler arasında düzenlenecek, vergiye tabi herhangi bir kâğıt sebebile mükellefiyet resmî daireye terettüp etse dahi, gereken vergi, yukarda sözü edilen muafiyet maddesi nazarı itibara alınmadan, kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası mucibince fertlerden tahsil edilecektir.
2- Mukavelenameler esas itibariyle bir sayılı tablonun 1 inci akitlerle ilgili kâğıtlar bölümünün (a) ve (b) işaretli bentleri gereğince vergiye tabi oldukları halde; sigorta mukavelenameleri vergiden istisna edilmiş, keza mukavele mahiyetinde bulunan, (Gayrimenkullerin, aynî hakların ve gemilerin) ferağ ve intikal zabıtları da, istisnalara mütaallik tabloya alınmakla vergi dışı bırakılmıştır.
3- Yeni Damga Vergisi Kanununda mukavelenamelerin vergilendirilmesi için prensip olarak icap ve kabulün aynı kâğıt üzerinde birleşmesi gerektiğinden «Akdi mutazammın siparişi kabul mektupları ile mukavele yerine kaim mektuplar da vergiden istisna edilmiştir.
4- (1) sayılı tablonun III üncü ticari işlemlerde kullanılan kâğıtlar bölümünün (2 - a) işaretli fıkrası gereğince vergiye tabi bulunan müstahsil makbuzu ve gider pusulalarının, tüccar ve alıcı çiftçi ile serbest meslek erbabı tarafından müstahsile veya işi yapana verilen nüshaları vergiden müstesna tutulmuştur.
Bilgi edinilmesi ve bu tebliğ gereğince muamele ifası, ancak evvelce damga resmi mevzuunda çıkarılmış olan tebliğlerin; bu kanun ve bu tebliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunmasının temini, rica olunur.