KolayuyumGiriş yap

Sayı: 2022/20 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (mülga)

Tebliğ

Tür
Tebliğ
Resmi Gazete
10.06.2022 / Sayı 31862
Yürürlük
24.06.2022
Son değişiklik
09.05.2024
Durum
Yürürlükten kalktı (09.05.2024)
Seri
Yürürlükten Kalkan Tebliğ Hükümleri, Sermaye Piyasası Mevzuatı

BİRİNCİ BÖLÜM — Başlangıç Hükümleri

Madde 1 – Amaç

Son değişiklik: 31.12.2022 · R.G. 32060 · Sayı: 2022/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bu Tebliğin amacı, umumi disponibilite kapsamında bankaların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Merkez Bankası) nezdinde bulunduracakları ve diğer mali kuruluşların bulunduracakları Türk lirası cinsinden menkul kıymetlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Değişik madde: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.1

Madde 2 – Kapsam

Son değişiklik: 07.04.2023 · R.G. 32156 · Sayı: 2023/9 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Serbest bölgelerde faaliyette bulunanlar dâhil Türkiye’de kurulmuş veya şube açmak suretiyle Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar ile Merkez Bankasınca uygun görülecek diğer mali kuruluşlar bu Tebliğ hükümlerine tabidir.

(2) Münhasıran kıyı bankacılığı yapan bankalar, İller Bankası, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası A.Ş. ve Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., aktif büyüklüğü veya menkul kıymet tesisine tabi kalemlerin büyüklükleri Merkez Bankasınca belirlenen tutarın altında olan bankalar ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu gereğince iradi tasfiyeye giden bankalar tasfiyenin ilân edildiği tarihten itibaren, temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen kredi kuruluşları devir tarihinden itibaren bu Tebliğ hükümlerine tabi değildir.

Değişik fıkra: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.2

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Tebliğ, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (I) numaralı bendinin (c) alt bendine ve 40 ıncı maddesinin (II) numaralı fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM — Menkul Kıymet Tesisine Tabi Kalemler

Madde 4 – Menkul kıymet tesisine tabi kalemler

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bankaların tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak, yurt dışı şubeleri nezdindekiler dâhil, aşağıda sayılanlara ait olanlar hariç olmak üzere, döviz cinsinden mevduat/katılım fonu ve kıymetli maden depo hesapları ile nitelikleri Merkez Bankasınca belirlenen yabancı para cinsinden repo işlemlerinden sağlanan fonlar menkul kıymet tesisine tabi yükümlülükleri oluşturur:

a) Merkez Bankası, Hazine, yurt içi bankalar ve uluslararası anlaşmayla kurulmuş olan bankaların Türkiye’deki merkez ve şubeleri.

b) 3/2/2007 tarihli ve 26423 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mevduat ve Katılım Fonlarının Vadeleri ve Türleri Hakkında Tebliğ (Sayı: 2007/1) kapsamındaki resmî kuruluşlar.

c) 7/3/2019 tarihli ve 810 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği kapsamındaki kurumlar.

ç) Yurt dışı yerleşiklere ve yurt içinde doğrudan yabancı yatırımlara ait olanlardan nitelikleri Merkez Bankasınca belirlenenler.

(2) Yurt dışı şubelerce bankalar ve kredi vermeye yetkili diğer kuruluşlar hariç olmak üzere yurt dışı yerleşiklere kullandırılan kredi tutarı kadar menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklerden indirim yapılabilir. Ancak bu indirim, yurt dışı şubelerin yabancı para mevduat/katılım fonu tutarını aşamaz.

(3) Bankaların tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak, usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen menkul değerler ve Türk lirası cinsinden nakdi krediler menkul kıymet tesisine tabi varlıkları oluşturur.

Değişik: Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-20/08/2022/31929) m.4

Madde 5 – Menkul kıymet tesisine tabi kalemlerin hesaplanması

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Menkul kıymet tesisine tabi kalemler her ayın son cuma günü itibarıyla hesaplanır. Cuma gününün resmi tatil gününe rastlaması halinde, hesaplamada bir önceki iş günü esas alınır.

(2) Yükümlülükler;

a) Merkez Bankasınca alım satımı yapılan dövizler için yükümlülüklerin hesaplandığı tarihte Resmî Gazete’de ilan edilen döviz alış kurları,

b) Merkez Bankasınca alım satımı yapılmayan dövizler için yükümlülüklerin hesaplandığı tarihten bir gün önce Merkez Bankasının internet sitesinde yayımlanan bilgi amaçlı döviz kurları,

c) Kıymetli madenler için yükümlülüklerin hesaplandığı tarihte Borsa İstanbul nezdindeki Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasasında oluşan ağırlıklı ortalama kıymetli maden fiyatları, fiyat oluşmaması halinde uluslararası piyasalarda oluşan ve Borsa İstanbul nezdindeki Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası tarafından ilan edilen fiyatlar,

esas alınarak Türk lirası cinsinden hesaplanır.

(3) Menkul kıymet tesisine tabi varlıklar usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen hesaplama yöntemine göre hesaplanır.

(4) Yabancı para fon sağlayan müşteriler ile finansal türev işlemler yapılarak menkul kıymet tesisine tabi yabancı para yükümlülüklerin bilanço dışına çıkarılması halinde, bu nitelikteki işlemler finansal türevin vadesi boyunca menkul kıymet tesisine tabi yükümlülük tutarına eklenir.

(5) Merkez Bankası, yapılan denetim ve incelemeler sonucunda menkul kıymet tesisinden kaçınmak için işlem yaptığı tespit edilen bankalardan, yükümlülüklerini ve 6 ncı maddenin ikinci fıkrası kapsamında hesaplanan oranları iki hesaplama tarihi arasındaki günlerin bakiyelerinin ortalamasını alarak hesaplamalarını isteyebilir.

Değişik kenar başlığı: Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-20/08/2022/31929) m.6

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Oran, Tesis ve Bildirim

Madde 6 – Menkul kıymet tesis oranı

Son değişiklik: 06.04.2024 · R.G. 32512 · Sayı: 2024/7 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 5 inci maddeye göre hesaplanan yükümlülük tutarı için menkul kıymet tesis oranı yüzde 1’dir.

(2) Mevduat ve katılım bankalarının tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre bankalarca gerçek ve tüzel kişi için hesaplanacak Türk lirası mevduat/katılım fonunun toplam mevduat/katılım fonu içindeki payına göre ilave veya indirimli olarak menkul kıymet tesis edilir. Menkul kıymet tesis oranı, gerçek ve tüzel kişi için hesaplanan paylardan düşük olanı;

a) Yüzde 57,00’ın altında kalan bankalar için 7 puan artırımlı,

b) Yüzde 70,00 ve üzerinde olan bankalar için 2 puan indirimli,

uygulanır. Bu fıkrada yer alan artırımlı ve indirimli oranlar, gerçek ve tüzel kişi için ayrı ayrı ilgili hesaplama tarihi ve bir önceki hesaplama tarihi itibarıyla hesaplanan Türk lirası mevduat/katılım fonunun toplam mevduat/katılım fonu içindeki paylarından yüksek olanı dikkate alınarak uygulanır.

(3) Gerçek veya tüzel kişi için Türk lirası mevduat/katılım fonu payı hesaplanamayan bankalarda Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslar dikkate alınır.

(4) Menkul kıymet tesisine tabi varlıklar arasında yer alan;

a) Türk lirası cinsinden nakdi krediler için menkul kıymet tesis oranı yüzde 30’dur.

b) Menkul değerler için menkul kıymet tesis oranı yüzde 30’dur.

(5) Menkul kıymet tesisine tabi kalemler için tesis edilmesi gereken toplam menkul kıymet tutarına usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen indirim uygulanarak tesis edilecek menkul kıymet tutarına ulaşılır.

Bu hükmün geçerlilik tarihi: 29.03.2024

Madde 7 – Menkul kıymetlerin tesis edilmesi

Son değişiklik: 31.12.2022 · R.G. 32060 · Sayı: 2022/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bankalar, Merkez Bankası nezdinde adlarına açılan hesaplarda 6 ncı maddede öngörülen oranlarda bloke olarak menkul kıymet bulundururlar. Diğer mali kuruluşlar Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre menkul kıymet bulundururlar.

(2) Bankaların ve diğer mali kuruluşların mülkiyeti kendilerine ait nitelikleri Merkez Bankasınca belirlenen Türk lirası cinsinden uzun vadeli Devlet İç Borçlanma Senetleri ve Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Şirketi tarafından ihraç edilen kira sertifikaları bu Tebliğ uyarınca tesis edilecek menkul kıymet olarak kabul edilir.

(3) Menkul kıymetlerin tesiste dikkate alınacak değeri Merkez Bankasınca belirlenecek usul ve esaslara göre hesaplanır.

Değişik fıkra: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.7

Madde 8 – Menkul kıymetlerin tesis süresi

(1) Menkul kıymetlerin tesis süresi hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, sonraki ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(2) Tesis süresinin ilk gününün resmî tatil gününe rastlaması halinde tatili izleyen ilk iş günü tesis edilir.

(3) Hesaplama dönemi ile tesis süresi önceden duyurulmak koşuluyla gerektiğinde Merkez Bankasınca değiştirilebilir.

Madde 9 – Bildirim

Son değişiklik: 20.08.2022 · R.G. 31929 · Sayı: 2022/23 Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Menkul kıymet tesisine tabi kalemler, esasları Merkez Bankasınca tespit edilecek cetvellerle, hesaplama tarihinden iki hafta sonraki cuma günü saat 12.00’ye kadar Merkez Bankasına bildirilir.

Değişik fıkra: Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-20/08/2022/31929) m.8

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Yaptırım Uygulaması ve Son Hükümler

Madde 10 – Yaptırım uygulaması

Son değişiklik: 31.12.2022 · R.G. 32060 · Sayı: 2022/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bankalarca;

a) Menkul kıymetlerin süresinde tesis edilmemesi veya eksik tesis edilmesi,

b) Yapılacak incelemeler sonucu tesis edilecek menkul kıymetlerin eksik hesaplandığının tespit edilmesi,

hâllerinde, eksik tesis edilen menkul kıymetlerin 3 katı tutarında ABD doları cinsinden mevduat, Merkez Bankası nezdinde açılan bloke hesaplarda menkul kıymetlerin eksik tesis edildiği süreler dikkate alınarak faizsiz olarak tutulur.

(2) Diğer mali kuruluşlarca;

a) Menkul kıymetlerin süresinde tesis edilmemesi veya eksik tesis edilmesi,

b) Yapılacak incelemeler sonucu tesis edilecek menkul kıymetlerin eksik hesaplandığının tespit edilmesi,

hâllerinde, eksik tesis edilen menkul kıymetlerin 3 katı tutarında Türk lirası cinsinden mevduat, Merkez Bankası nezdinde açılan bloke hesaplarda menkul kıymetlerin eksik tesis edildiği süreler dikkate alınarak faizsiz olarak tutulur.

(3) Faizsiz mevduat tutulmaması halinde eksik tesis edilen tutarlara tesis süresi esas alınarak cezai faiz uygulanır.

(4) Cezai faiz oranı, tesis döneminin ilk günü Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1,50 katsayısıyla çarpımı sonucu hesaplanan orandır.

(5) Birinci ve ikinci fıkraların (b) bentleri kapsamında eksik hesaplandığı tespit edilen kalemler için bildirim cetvelleri yeniden düzenlenerek Merkez Bankasına gönderilir. Ancak, bu fıkra kapsamında bir döneme ilişkin olarak eksik hesaplanan kalemlerin yüz bin Türk lirasının altında kalması halinde düzeltilmiş cetvel gönderilmesi istenmez.

(6) Merkez Bankası, yükümlülüklerini sürekli olarak yerine getirmeyen bankalar ve diğer mali kuruluşlar hakkında gerekli idari tedbirleri alabilir.

Ek fıkra: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.8

Madde 11 – İstisnai hallerde menkul kıymet tesisi uygulaması

Son değişiklik: 31.12.2022 · R.G. 32060 · Sayı: 2022/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Menkul kıymet olarak bulundurulacak Devlet İç Borçlanma Senetleri ve kira sertifikalarının yeteri kadar ihraç edilmemesi veya söz konusu menkul kıymetlere piyasada erişimin sınırlı olması gibi bankalar ve diğer mali kuruluşların eksik menkul kıymet bulundurmasına yol açabilecek istisnai hallerde, bankalar ve diğer mali kuruluşlar ilgili durumun başladığı tarihi yazılı olarak Merkez Bankasına bildirmeleri durumunda, Merkez Bankası menkul kıymet tesis oranını sınırlı bir süre için düşürebilir ya da menkul kıymet tesisi uygulamasını eksik tutulan kısım için geçici bir süre askıya alabilir.

Değişik fıkra: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.9

Geçici madde 1 – Menkul kıymet tesisine ilişkin geçiş dönemi uygulaması

(1) 5 inci maddeye göre hesaplanan yükümlülük tutarının, 24/6/2022 hesaplama tarihinde üçte biri, 29/7/2022 hesaplama tarihinde üçte ikisi dikkate alınarak menkul kıymet tesis edilir.

Geçici madde 2 – Kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 20.08.2022 · R.G. 31929 · Sayı: 2022/23 Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen menkul kıymet tesisine tabi kredilerin usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen büyüme oranının;

a) 26/8/2022 hesaplama tarihinden 25/11/2022 (dâhil) hesaplama tarihine kadar bir önceki hesaplama tarihine göre yüzde 3’ün üzerinde olması halinde bu oranı aşan kredi tutarı kadar,

b) 30/12/2022 hesaplama tarihinde 29/7/2022 hesaplama tarihine göre yüzde 10’un üzerinde olması hâlinde bu oranı aşan kredi tutarından (a) bendi kapsamında tesis edilen toplam tutarın indirilmesi sonucu kalan tutar kadar,

Türk lirası cinsinden menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Tesis süresi hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden on ikinci ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(3) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun izni ile 30/12/2022 tarihi itibarıyla son bir yıl içinde faaliyete başlayan bankalara bu madde hükümleri uygulanmaz.

Ek kenar başlığı: Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-20/08/2022/31929) m.10

Geçici madde 3 – Kredi faiz/kâr payı oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 20.08.2022 · R.G. 31929 · Sayı: 2022/23 Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen menkul kıymet tesisine tabi krediler için kredi faiz/kâr payı oranına göre Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda menkul kıymet tesis edilir.

(2) Bu maddenin yürürlük tarihinden 30/12/2022 (dâhil) hesaplama tarihine kadar kullandırılan kredilerden, yıllık bileşik faiz/kâr payı oranı 10/2/2020 tarihli ve 31035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/4) ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hesaplanarak Merkez Bankasınca ilan edilen yıllık bileşik referans oranın

a) 1,4 ile 1,8 (dâhil) katı arasında olanlar için yüzde 20,

b) 1,8 katından yüksek olanlar için yüzde 90

oranında Türk lirası cinsinden menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

Ek kenar başlığı: Yabancı Para Yükümlülükler İçin Türk Lirası Cinsinden Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2022/20)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-20/08/2022/31929) m.10

Geçici madde 4 – Menkul kıymet tesis oranı artışına ilişkin geçiş dönemi uygulaması

Son değişiklik: 28.10.2022 · R.G. 31987 · Sayı: 2022/28 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile Tebliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında menkul kıymet tesis oranında yapılan 2 puanlık artış üzerinden hesaplanan tutarın 28/10/2022 hesaplama tarihinde üçte biri, 25/11/2022 hesaplama tarihinde üçte ikisi dikkate alınır.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-18/10/2022/31987) m.3

Geçici madde 5 – İlave menkul kıymet tesisine ilişkin geçiş dönemi uygulaması

Son değişiklik: 28.10.2022 · R.G. 31987 · Sayı: 2022/28 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile Tebliğin 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan değişiklik kapsamında hesaplanan tutarın 30/12/2022 hesaplama tarihinde üçte biri, 27/1/2023 hesaplama tarihinde üçte ikisi dikkate alınır.

Bu hükmün yürürlük tarihi: 30.12.2022

Geçici madde 6 – Bankaların kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 06.04.2024 · R.G. 32512 · Sayı: 2024/7 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen menkul kıymet tesisine tabi kredilerin usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen büyüme oranının 27/1/2023 hesaplama tarihinden 23/2/2024 (dâhil) hesaplama tarihine kadar bir önceki hesaplama tarihine göre yüzde 2’nin üzerinde olması halinde bu oranı aşan kredi tutarı kadar Türk lirası cinsinden menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Birinci fıkrada yer alan büyüme oranı Merkez Bankasınca belirlenen kredi türleri için daha yüksek uygulanabilir.

(3) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden on ikinci ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(4) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun izni ile 31/12/2022 tarihinden itibaren faaliyete başlayan bankalara bu madde hükümleri uygulanmaz.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.10

Madde 7x – Bankaların kredi faiz/kâr payı oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 20.08.2023 · R.G. 32285 · Sayı: 2023/20 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen menkul kıymet tesisine tabi krediler için kredi faiz/kâr payı oranına göre Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesis edilir.

(2) Bu maddenin yürürlük tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar kullandırılan krediler için yıllık bileşik faiz/kâr payı oranı, 10/2/2020 tarihli ve 31035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/4) çerçevesinde Merkez Bankasınca ilan edilen yıllık bileşik referans oranın Merkez Bankasınca belirlenen katının üzerinde olması durumunda yüzde 150 oranında menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(3) İkinci fıkrada belirtilen kademeler 10/2/2020 tarihli ve 31035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/4) çerçevesinde Merkez Bankasınca ilan edilen yıllık bileşik referans oranının katlarına göre Merkez Bankasınca belirlenir.

(4) Bu Tebliğin 6 ncı maddesinin beşinci fıkrası bu madde uygulamasında tatbik edilmez.

(5) Tebliğin 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası gereğince gerçek ve tüzel kişi için hesaplanacak Türk lirası mevduat/katılım fonunun toplam mevduat/katılım fonu içindeki payından düşük olanı yüzde 70,00 ve üzerinde olan bankalara bu maddenin ikinci fıkrası uyarınca birinci kademeye göre menkul kıymet tesis oranı tatbik edilmez.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.10

Madde 8x – Diğer mali kuruluşların faiz/kâr payı oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Merkez Bankasınca belirlenen diğer mali kuruluşların usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen Türk lirası cinsinden finansman işlemleri için faiz/kâr payı oranına göre Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesis edilir.

(2) Bu maddenin yürürlük tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar finansman işlemlerinden yıllık bileşik faiz/kâr payı oranı, Merkez Bankasınca belirlenen seviyenin üzerinde olanlar için yüzde 90 oranında menkul kıymet tesis edilir.

(3) İkinci fıkrada belirtilen seviye, Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/4) çerçevesinde Merkez Bankasınca ilan edilen yıllık bileşik referans oranın katı olarak belirlenir.

(4) Bu Tebliğin 6 ncı maddesinin beşinci fıkrası bu madde uygulamasında tatbik edilmez.

Mülga madde: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-27/10/2023/32352) m.4

Geçici madde 9 – Yabancı para mevduat/katılım fonu ve repo işlemlerinden sağlanan fonların yabancı para kredilere göre değişimine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 25.06.2023 · R.G. 32232 · Sayı: 2023/14 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 27/1/2023 hesaplama tarihinden 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar geçerli olmak üzere yabancı para cinsinden olanlar için; mevduat/katılım fonu ile repo işlemlerinden sağlanan fonların toplamından, kullandırılan krediler ile zorunlu karşılıkların toplamının indirilmesi sonucunda bulunan pozitif fark tutarında bir önceki hesaplama tarihindeki tutara göre artış olması hâlinde artış tutarı kadar Türk lirası cinsinden menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Birinci fıkrada sayılan kalemlere ve hesaplama yöntemine ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.

(3) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden on ikinci ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-31/12/2022/32060/5) m.10

Geçici madde 10 – Dönüşüm oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 25.06.2023 · R.G. 32232 · Sayı: 2023/14 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 29/9/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere, mevduat ve katılım bankalarının tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni ve 31/3/2023 hesaplama tarihinde mevcut olan yabancı para mevduat/katılım fonu esas alınarak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre bankalarca gerçek ve tüzel kişi için ayrı ayrı hesaplanacak yabancı para mevduat/katılım fonundan Türk lirası mevduat/katılma hesabına dönüşüm oranlarına göre;

a) 28/4/2023 hesaplama tarihinden itibaren ilgili hesaplama döneminde yüzde 5,00’ın,

b) 27/6/2023 hesaplama tarihinden itibaren ilgili hesaplama döneminde yüzde 3,00’ın,

altında dönüşüm yapılması halinde gerçek ve tüzel kişi için ayrı ayrı eksik kalan tutar kadar menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) 31/3/2023 hesaplama tarihine göre gerçek ve tüzel kişi için hesaplanan oranlardan düşük olanı;

a) 27/6/2023 hesaplama tarihinden itibaren yüzde 15,00’ın,

b) 29/9/2023 hesaplama tarihinden itibaren yüzde 24,00’ın,

altında kalan bankalar için ilgili dönüşüm oranının paydasında yer alan mevduat/katılım fonu tutarının yüzde 5’i oranında ilave menkul kıymet söz konusu hedeflere ulaşılıncaya kadar bloke olarak tesis edilir.

(3) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(4) Bu madde hükümleri yabancı para cinsinden mevduat/katılım fonu büyüklüğü Merkez Bankasınca belirlenecek tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-07/04/2023/32156) m.4

Geçici madde 11 – Gerçek kişi ek dönüşüm oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 25.06.2023 · R.G. 32232 · Sayı: 2023/14 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 28/7/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere, mevduat ve katılım bankalarının tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre bankalarca hesaplanacak gerçek kişi yabancı para mevduat/katılım fonundan Türk lirası mevduat/katılma hesabına ek dönüşüm oranına göre 26/5/2023 hesaplama tarihinden itibaren ilgili hesaplama döneminde yüzde 10,00’ın altında ek dönüşüm yapılması halinde eksik kalan tutar kadar menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) 28/7/2023 hesaplama tarihinden itibaren yüzde 30,00’ın altında kalan bankalar için ek dönüşüm oranının paydasında yer alan mevduat/katılım fonu tutarının yüzde 10’u oranında ilave menkul kıymet söz konusu hedefe ulaşılıncaya kadar bloke olarak tesis edilir.

(3) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(4) Bu madde hükümleri yabancı para cinsinden mevduat/katılım fonu büyüklüğü Merkez Bankasınca belirlenecek tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-17/05/2023/32193) m.1

Geçici madde 12 – Bankaların dönüşüm oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 20.08.2023 · R.G. 32285 · Sayı: 2023/20 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 28/7/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere, mevduat ve katılım bankalarının tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre bankalarca hesaplanacak yabancı para mevduat/katılım fonundan Türk lirası mevduat/katılma hesabına dönüşüm oranına göre yüzde 10,00’ın altında dönüşüm yapılması halinde eksik kalan kısmın iki katı tutarında menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(3) Bu madde hükümleri yabancı para cinsinden mevduat/katılım fonu büyüklüğü Merkez Bankasınca belirlenecek tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.

Bu hükmün yürürlük tarihi: 28.06.2023

Geçici madde 13 – Merkez Bankasınca kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesaplardan vadeli Türk lirası hesaplara geçiş uygulaması

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) a) 29/12/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere 14/7/2023 tarihli ve 7456 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi çerçevesinde Merkez Bankasınca kur koruma desteği sağlanan hesaplardan ilgili hesaplama döneminde vadesi gelenlerin vadeli Türk lirası mevduat/katılma hesabına geçiş oranının yüzde 50,00’ın,

b) 29/9/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere Merkez Bankasınca yayımlanan Tebliğler kapsamında kur/fiyat koruma desteği sağlanan gerçek kişilere ait hesaplardan ilgili hesaplama döneminde vadesi gelenlerin vadeli Türk lirası mevduat/katılma hesabına geçiş oranının yüzde 10,00’ın

altında kalması halinde eksik kalan tutar kadar menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen oranlar Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre hesaplanır.

(3) Merkez Bankası birinci fıkranın (a) bendinde yer alan oranı yüzde 20 ile yüzde 95 arasında, (b) bendinde yer alan oranı yüzde 0 ile yüzde 50 arasında belirleyebilir.

(4) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(5) Bu madde hükümleri mevduat/katılım fonu büyüklükleri Merkez Bankasınca belirlenen tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.

(6) Merkez Bankası birinci fıkrada yer alan oranları azaltmak, hesaplama dönemlerini değiştirmek ve bu maddede geçen 29/12/2023 ve 29/9/2023 tarihlerini 30/4/2024 tarihine kadar uzatmak suretiyle mevduat ve katılım bankaları için farklılaştırarak uygulayabilir.

Bu hükmün yürürlük tarihi: 26.08.2023

Geçici madde 14 – Merkez Bankasınca yayımlanan Tebliğler kapsamında kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesaplarda yenileme uygulaması

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 29/9/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere, Merkez Bankasınca yayımlanan Tebliğler kapsamında kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesapların Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre hesaplanacak yenileme oranının ilgili hesaplama döneminde yüzde 95,00’ın altında kalması halinde eksik kalan tutar kadar menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Yenileme oranının ilgili hesaplama döneminde yüzde 75,00’ın altında kalması halinde eksik kalan tutar kadar ilave menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(3) Birinci fıkra kapsamında yenileme oranının hesaplanmasında Merkez Bankasınca kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesaplardan vadeli Türk lirası mevduat/katılma hesabına geçen tutarlar Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde dikkate alınır.

(4) Merkez Bankası birinci ve ikinci fıkralardaki oranları yüzde 20’ye kadar indirebilir.

(5) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(6) Bu madde hükümleri mevduat/katılım fonu büyüklükleri Merkez Bankasınca belirlenen tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.

(7) Merkez Bankası birinci ve ikinci fıkralarda yer alan oranları azaltmak, hesaplama dönemlerini değiştirmek ve bu maddede geçen 29/9/2023 tarihini 30/4/2024 tarihine kadar uzatmak suretiyle mevduat ve katılım bankaları ile mevduat/katılım fonu büyüklükleri Merkez Bankasınca belirlenen tutarın altında olan bankalar için farklılaştırarak uygulayabilir.

Bu hükmün yürürlük tarihi: 26.08.2023

Geçici madde 15 – Türk lirası payına göre menkul kıymet tesisi uygulaması

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) 29/9/2023 (dâhil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere, Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre ilgili hesaplama döneminde bankalarca hesaplanacak Türk lirası mevduat/katılım fonu payının;

a) Gerçek kişiler için önceki hesaplama dönemine göre farkının 2 yüzde puanın altında kalması,

b) Tüzel kişiler için 18/8/2023 tarihi itibarıyla hesaplanan payın altında kalması,

halinde eksik kalan tutar kadar menkul kıymet bloke olarak tesis edilir.

(2) Merkez Bankası birinci fıkranın (a) bendinde yer alan farkı 0 yüzde puan ile 5 yüzde puan arasında belirleyebilir.

(3) Bu madde kapsamında tesis edilmesi gereken toplam menkul kıymet tutarına usul ve esasları Merkez Bankasınca belirlenen indirim uygulanarak tesis edilecek menkul kıymet tutarına ulaşılır.

(4) Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer.

(5) Bu madde hükümleri mevduat/katılım fonu büyüklükleri Merkez Bankasınca belirlenen tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.

(6) Merkez Bankası birinci fıkrada yer alan oranları azaltmak, hesaplama dönemlerini değiştirmek ve bu maddede geçen 29/9/2023 tarihini 30/4/2024 tarihine kadar uzatmak suretiyle mevduat ve katılım bankaları için farklılaştırarak uygulayabilir.

Bu hükmün yürürlük tarihi: 26.08.2023

Geçici madde 16 – Menkul kıymet tesisine tabi varlıklara ilişkin geçici uygulama

Son değişiklik: 27.10.2023 · R.G. 32352 · Sayı: 2023/29 Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

(1) Bu maddeyi ihdas eden Tebliğin 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddeleri ile yürürlükten kaldırılan menkul kıymet tesisine tabi varlıklar için 29/9/2023 hesaplama tarihi itibarıyla hesaplanan menkul kıymetlerin tesisi 27/10/2023 ile 23/11/2023 tarihleri arasında yapılır.

Ek kenar başlığı: Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (R.G.-27/10/2023/32352) m.8

Madde 12 – Yürürlük

(1) Bu Tebliğ 24/6/2022 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 13 – Yürütme

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.