Mevduat ve Kredi İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranları ile Mevduatın Vade ve Türleri Hakkında Talimat
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 08.07.2002
- Yürürlük
- 08.07.2002
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Tebliğler, Bankacılık Mevzuatı
B.02.2.TCM.0.07.00.05-09
Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Gn. Md. (Yatırım ve Finansman Araçları Md.)
Sn. Genel Müdürün Dikkatine
B A N K A L A R A
Bilindiği gibi, 4.2.2002 tarih, 2002/3707 sayılı Mevduat ve Kredi İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranları ile Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı, 7.3.2002 tarih, 24688 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinden itibaren, bu Karar’a ilişkin olarak çıkarılan Mevduat ve Kredi İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranları ile Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında 2002/1 sayılı Tebliğ ise 29.3.2002 tarih, 24710 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 7.3.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı ve Bankamız Tebliği’nin uygulanmasına yönelik olarak Bankamıza yapılan başvurularda yer alan tereddütleri gidermek amacıyla, mevcut uygulamaların devamı niteliğinde olmak üzere, aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.
1. Bankalarca serbestçe belirlenen mevduat ve kredi faiz oranları ve bunların yürürlük tarihleri, Bankamıza yapılan bildirimlerde yer alan vadeleri ve bu vadelere ilişkin faiz oranlarını tam olarak içerecek biçimde tüm şubelerde halkın görebileceği şekilde ilan edilecek ve ilan edilen mevduat faiz oranlarının üzerinde açıktan da olsa faiz verilmeyecektir.
2. Bankaların onayı ile vadesinden önce çekilen vadeli mevduata vadesiz mevduat faiz oranı uygulanacaktır.
Vadesiz mevduat hesapları için belirlenecek faiz oranları hesapta kalış süresi ile ilişkilendirilmeyecektir (örneğin hesapta 1 ay kalana ayrı, 3 ay kalana ayrı faiz oranı uygulanmaması).
Vadeli mevduat hesaplarından bankanın izni ile vadesinden önce kısmi çekiliş yapılması halinde banka ile müşteri arasında yapılacak anlaşmaya göre, söz konusu vadeli hesabın tamamının veya sadece çekilen kısmın vadesi bozulmuş sayılarak, vadesi bozulan kısma vadesiz mevduat faiz oranı uygulanacak ve kısmi vade bozumu konusunda anlaşmaya varılmış olması halinde, kalan kısmının başlangıçta belirlenen şartlar çerçevesinde vadesi devam ettirilebilecektir.
3. Değişken faizli mevduatın uygulanabilmesi için ön koşul olan 1 yıldan uzun vadeli olma şartı 6 aya indirilmiştir.
Türk Lirası mevduat hesapları için Devlet İstatistik Enstitüsü'nce açıklanan enflasyon oranlarına, bankalararası para piyasalarında gerçekleşen faiz oranlarına, çeşitli vade grupları için bankalarca serbestçe belirlenen faiz oranlarına ve Devlet İç Borçlanma Senetleri faiz oranlarına bağlı olarak belirlenecek değişken faiz hesaplama yöntemlerinin Bankamıza bildirilerek uygulamaya konması mümkün bulunmaktadır.
Ancak, Türk Lirası mevduat için yukarıda sayılanların dışında esas alınacak değişken faiz hesaplama yöntemleri ile döviz tevdiat hesaplarında esas alınacak değişken faiz hesaplama yöntemleri için Bankamıza başvurularak uygun görüş alınması gerekmektedir.
4. İlgili kanunlardaki hükümlere bağlı olarak yapılan düzenlemeler de dikkate alınarak, Mevduat ve Kredi Faiz Oranları Hakkında 87/11921 sayılı Kararname’ye ilişkin 91/1 sayılı Tebliğ’in 3 üncü maddesi gereğince resmi mevduata uygulanan %10 faiz sınırı şartı, uygulamada yarattığı tereddütler de göz önüne alınarak yeniden gözden geçirilmiş ve resmi kuruluşlar mevduatına uygulanacak faiz oranı Tebliğ kapsamından çıkarılmıştır.
Bu itibarla, ilgili kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, resmi kuruluşlar mevduatına uygulanacak faiz oranı serbestçe belirlenebilecektir.
5. Bankalar mevduat ve reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulayacakları azami faiz oranlarını ilan etmeden önce Bankamıza bildirmek suretiyle değiştirebilecektir.
Bu çerçevede;
i) Türk Lirası mevduat ve döviz tevdiat hesaplarına uygulanmak üzere serbestçe belirlenen sabit ve değişken azami faiz oranları, Mevduatın Vade ve Türleri ile Katılma Hesaplarının Vadeleri Hakkında 2002/1 sayılı Bankamız Tebliği’nde tanımlanan vade dilimleri içerisinde farklı gün sayısına ve mevduat tutarlarına göre farklı faiz uygulanıyor ise bu vade ve tutarlara göre ilan edilmeden önce (Ek:1)’de verilen örnek bildirim formatı esas alınarak öncelikle faks mesajı ve daha sonra faks teyidi olarak Bankamıza bildirilmek suretiyle değiştirilebilecektir.
Bildirimlerde yer alan faiz oranları yıllık bazda ifade edilecektir. Söz konusu faiz oranlarının yürürlük tarihleri ve ilgili para cinsleri (Türk Lirası, Amerikan Doları, Euro gibi) bildirim formu üzerinde açıkça belirtilecektir.
ii) Bankalarca serbestçe belirlenerek ilan edilmeden önce Bankamıza bildirilmek suretiyle değiştirilebilecek olan Türk Lirası ve yabancı para azami kredi faiz oranlarına ilişkin olarak Bankamıza yapılan bildirimlerde fiilen uygulanacak olan azami faiz oranları bildirilecektir.
Azami kredi faiz oranlarına ilişkin bildirimlerde yer alan faiz oranları, tüketici kredisi faiz oranları da dahil olmak yıllık bazda ifade edilecektir.
Kredi faiz oranı değişikliğine ilişkin bildirimlerde, (Ek: 2)’de verilen bildirim formatına göre, yeni faiz oranlarının yürürlük tarihi ve kredi faiz oranının ait olduğu para cinsi (Türk Lirası, Amerikan Doları, Euro gibi) cetvel üzerinde mutlaka belirtilecek, yürürlük tarihine ise üst yazıda tekrar yer verilecektir.
Söz konusu azami kredi faiz oranlarında değişiklik olmasa bile, ilgili ay sonu itibariyle yürürlükteki oranlar, o ay sonunu takip eden ayın ilk 3 günü içinde (Ek:2)’de verilen bildirim formatına göre öncelikle faks mesajı ve daha sonra faks teyidi olarak Bankamıza bildirilecektir. Ayrıca bu bilgilerin, çalışmaların tamamlanması sonrasında Elektronik Veri Aktarım Sistemi (EVAS) aracılığıyla gönderilmesi istenecektir.
Söz konusu cetveller her bir vade ve kredi türü itibariyle ihtimallere meydan vermeyecek şekilde açık ve eksiksiz olarak Türk Lirası ve yabancı para cinsine göre ayrı ayrı hazırlanacak, kredi kullandırılmayan vade ve türler için (-) işareti konacaktır.
iii) Bankalarca kredi işlemlerinde sağlanacak faiz dışındaki diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların azami miktar ya da oranlarında değişiklik yapılması halinde, değişiklik bilgileri (Ek:3)’ de verilen bildirim formatına uygun olarak Bankamıza bildirilecektir.
iv) Kredi ve mevduat miktarları ve bunlara ait ağırlıklı ortalama faiz oranlarının haftalık ve aylık bildirimlerine ilişkin olarak 5.7.2000 tarihli yazımız ekinde gönderilen KT100H, KT101A, MT100H ve MT101A formlarının 8.8.2000, 8.11.2000 ve 23.5.2001 tarihli talimatlarımız esasları da göz önünde bulundurulmak suretiyle düzenlenerek, Elektronik Veri Aktarım Sistemi (EVAS) aracılığıyla gönderilmesine aynı şekilde devam edilecektir.
Diğer taraftan, 5.5.2001 tarih, 24393 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4651 sayılı Kanunla değişik 1211 sayılı Bankamız Kanunu’nun 4/I-ı ve 40/III-b maddelerine istinaden, mevduatın vade ve türleri günün şartlarına göre gözden geçirilmiş ve 29.3.2002 tarih, 24710 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren Mevduatın Vade ve Türleri ile Katılma Hesaplarının Vadeleri Hakkında 2002/1 sayılı Tebliğ ile yapılan düzenlemelere ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.
1. 30.1.1997 tarih, 22893 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mevduat Türleri ve Kapsamı ile Vade Dilimleri Hakkında 97/1 sayılı Bankamız Tebliği’nde, Ticari Kuruluşlar Mevduatı içinde yer verilen özel finans kurumlarının bankalardaki mevduatı, bu kurumların Bankalar Kanunu’na tabi olmaları nedeniyle, Bankalararası Mevduat grubu içine alınmış, söz konusu Tebliğimiz’de düzenlenmemiş olan, genel ve katma bütçeli kuruluşlar içerisinde yer almayan özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğine haiz olarak kurulan üst kurul, kurul ve kurumların mevduatı ise Diğer Kuruluşlar Mevduatı grubu içine eklenmiştir.
2. Bankalar arasında uygulama birliğinin sağlanabilmesi için vadesiz mevduata “Bankanın izni aranmaksızın hesap sahibi tarafından istenildiği zaman kısmen veya tamamen geri çekilebilen, herhangi bir ihbar veya vade koşulu taşımayan ve faiz tahakkukları yıl sonunda veya hesabın kapatılmasında yapılan mevduattır.” şeklinde tanım getirilmiştir.
Bu tanım çerçevesinde, vadesiz mevduatlarda faiz tahakkukları, yıl sonlarında veya hesabın kapatılması halinde hesap kapatma tarihinde yapılacaktır.
3. Mevduatın vadeleri arasında, Türk Lirası mevduat veya döviz tevdiat hesabı şeklinde açılabilen, asgari vadesi 5 yıl olan ve müşterilerle yapılacak anlaşma ile aylık veya üçer aylık sürelerde hesaba para yatırılmasını sağlayan, birikimli mevduat hesabına yer verilmiştir.
Birikimli mevduat hesabı açtıran mevduat sahipleri aylık veya üçer aylık dönemlerde hesaplarına para yatırabilecek ve düzenli olarak bu ödemelerini hesabın vadesine kadar sürdürmeleri halinde sözleşmede belirtilen imkanlardan yararlanabileceklerdir.
Birikimli mevduat hesabına sabit veya değişken faiz oranı uygulanabilecek, tahakkuk eden faizler ana paraya ilave edilecek, vade sonuna kadar müşteriye herhangi bir faiz ödemesi yapılamayacaktır.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederiz.
Ekler