Mevduat ve Katılma Hesaplarının Kur Artışlarına Karşı Desteklenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı Hakkında Uygulama Talimatı
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 01.03.2022
- Yürürlük
- 01.03.2022
- Son değişiklik
- 31.03.2023
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Tebliğler, Bankacılık Mevzuatı
Madde 1 – Amaç ve kapsam
(1) Bu Uygulama Talimatının amacı, 28/2/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun geçici 35 inci maddesine dayanılarak yayımlanan 23/2/2022 tarihli ve 5206 sayılı Mevduat ve Katılma Hesaplarının Kur Artışlarına Karşı Desteklenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası aracılığıyla sağlanacak desteğe ilişkin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.
Madde 2 – Dayanak
(1) Bu Uygulama Talimatı, 23/2/2022 tarihli ve 5206 sayılı Mevduat ve Katılma Hesaplarının Kur Artışlarına Karşı Desteklenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararının 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 3 – Tanımlar ve kısaltmalar
Son değişiklik: 23.05.2022
(1) Bu Uygulama Talimatında geçen;
a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,
b) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan mevduat ve katılım bankalarını,
c) Destek: Karar kapsamında Bakanlıkça kur korumalı hesaplara 4749 sayılı Kanunun geçici 35 inci maddesi gereğince sağlanan desteği,
ç) Destek hesabı: Bakanlığın Karar kapsamında sağlayacağı destekler için TCMB nezdinde TCMB adına açılan hesap ya da hesapları,
d) Karar: 23/2/2022 tarihli ve 5206 sayılı Mevduat ve Katılma Hesaplarının Kur Artışlarına Karşı Desteklenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararını,
e) Kur korumalı hesap (KKH): Bankalar nezdinde açılan ve destek sağlanan Türk lirası mevduat veya katılma hesabını,
f) Sistem: Bankaların Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Servisine veri girişi yapmak için kullandığı webservis uygulamasını,
g) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
ğ) Vade başı kuru: Türk lirası mevduat veya katılma hesabının açıldığı gün saat 11:00’de TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurunu,
h) Vade sonu kuru: Türk lirası mevduat veya katılma hesabının vadesinde saat 11:00’de TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurunu,
ı) Yararlanıcı: Destekten faydalanan yurt içi yerleşik gerçek kişileri,
i) Yurt içi yerleşik gerçek kişi: Yurt dışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahibi Türk vatandaşları dâhil Türkiye'de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek kişileri,
ifade eder.
Ek bent: 23/5/2022
Madde 4 – Kur korumalı hesapların açılması ve vade sonunda yenileme
Son değişiklik: 23.05.2022
(1) Bu Uygulama Talimatı kapsamında KKH’ler Türk lirası cinsinden 3 ay, 6 ay, 9 ay ve 12 ay vadeli olarak açılır.
(2) KKH’lerin açılışlarında işlem günü saat 11:00’de TCMB tarafından açıklanan ABD doları/Türk lirası, Euro/Türk lirası ve İngiliz Sterlini/Türk lirası döviz alış kurlarından birisi kullanılır.
(3) Yararlanıcı, KKH açılırken hesabın vadeden önce kapatılmasına ilişkin koşullar hakkında bankaca bilgilendirilir.
(4) Vadeleri 90 günden az veya 370 günden fazla olmamak kaydıyla, birinci fıkrada yer alan vadelerin 10 gün altında veya üstünde vadelerle KKH’ler açılabilir.
(5) Bankalar nezdinde saat 16:30’a kadar açılan KKH’ler, aynı gün içerisinde Ek-1’de yer alan bildirim formuna uygun şekilde sistem üzerinden saat 17:00’ye kadar TCMB’ye bildirilir. Saat 16:30’dan sonra açılan hesaplara ilişkin Ek-1 bildirimleri ise takip eden iş günü en geç saat 11:00’e kadar tamamlanır.
(6) KKH’ler ile ilgili olarak TCMB’ye bildirimi yapılan Ek-1 formunda “Hesap Türü İlk Açılış (A) / Yenileme (Y)” ile ilgili olarak aşağıda yer alan kriterler dikkate alınır :
(a) Bankaca daha önce KKH açtırmayıp ilk defa bu hesapları açtıracak olan yararlanıcılara ait olan hesaplar “Hesap Türü İlk Açılış (A)” olarak bildirilecektir.
(b) Banka nezdinde daha önce KKH açtırıp, vade bitiminde faiz getirisi ve kur farkı eklenmiş hesabın toplam tutarı üzerine ilave para yatırılması durumunda her ilave tutar gerek yeni hesap numarası ile olsun gerek eski hesap numarası ile olsun “Hesap Türü İlk Açılış (A)” olarak bildirilecektir.
(c) Yararlanıcıya ait hesabın vadesinden önce kapatılıp ilerleyen tarihlerde yararlanıcıya yeniden hesap açılması durumunda bu hesaplar da “Hesap Türü İlk Açılış (A)” olarak bildirilecektir. Vadesinde kapatılan hesaplardan vade sonu günü dışında farklı tarihlerde açılan hesaplar “Hesap Türü İlk Açılış (A)” olarak bildirilecektir.
(ç) Yararlanıcı, vade sonunda anapara, faiz ve destek toplamından oluşan tutarı geçmeyecek şekilde aynı gün aynı veya farklı hesap numarası ile ilk hesap açılıştaki kriterlerle veya döviz cinsi, vade, faiz oranı vb. kriterlerden en az birini değiştirerek hesabını devam ettirmek isterse “Yenileme (Y)” olarak bildirilecektir.
Ek fıkra: 23/5/2022
Madde 5 – Hazine desteğinin kullandırılmasında uygulanacak faiz ve kâr payı oranları
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Mevduat bankalarının KKH’lere uygulayacağı asgari faiz oranı, TCMB tarafından belirlenen bir hafta vadeli repo ihale faiz oranıdır. Karar kapsamında destekten faydalanacak KKH’lere ilişkin faiz oranı asgari orandan az olmamak üzere bankalar ve yararlanıcılar arasında serbestçe belirlenir.
(2) Katılım bankalarında açılan KKH’lere sağlanacak getiri katılım bankacılığı esasları çerçevesinde belirlenir. Bu KKH’lere sağlanacak getirinin katılım bankalarının TCMB ile açık piyasa işlemleri kapsamında yaptıkları bir hafta vadeli repo işlemlerinde oluşan maliyetten düşük olması halinde aradaki farkı katılım bankacılığı esasları çerçevesinde katılım bankası karşılayabilir, karşılanmayan kısım için destek sağlanmaz.
Değişik fıkra: 31/3/2023
Madde 6 – Vade sonu işlemleri
Son değişiklik: 23.05.2022
(1) Vade sonunda Türk lirası mevduat sahibine anapara ile faiz, Türk lirası katılma hesabı sahibine ise katılma hesabı bakiyesi banka tarafından aynı gün ödenir.
(2) Vade sonu kurunun vade başı kurundan düşük olması durumunda TCMB tarafından kur farkı ödemesi yapılmaz.
(3) Vade sonu kurunun, vade başı kurundan yüksek olması nedeniyle oluşacak kur farkı üzerinden hesaplanan tutarın banka tarafından ödenecek faiz veya kâr payına eşit veya düşük olması durumunda, TCMB tarafından kur farkı ödemesi yapılmaz.
(4) Vade sonu kurunun, vade başı kurundan yüksek olması nedeniyle oluşacak kur farkı üzerinden hesaplanan tutarın banka tarafından ödenecek faiz veya kâr payından yüksek olması durumunda, kur farkı üzerinden hesaplanan tutar ile faiz veya kâr payı tutarı arasındaki fark banka tarafından yararlanıcıya ödenir. Ödenen tutar Ek-2’de yer alan bildirim formuna uygun olarak sistem üzerinden TCMB’ye bildirilir. TCMB bu tutarı destek hesabından ilgili bankaya aynı gün aktarır. Bu Uygulama Talimatının 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan hükümler saklıdır.
(5) Bankalar KKH’lere ilişkin hesaplanan destek tutarlarını her iş günü tam iş günlerinde en geç saat 14:00’a kadar, yarım iş günlerinde ise saat 12:30’a kadar TCMB’ye bildirir. Belirtilen saatler sonrası yapılan bildirimlere ait işlemler bir sonraki iş günü gerçekleştirilir.
(6) Vade sonunun iş günü olmaması durumunda TCMB’ye yapılacak destek tutar bildirimleri ile bunlara ilişkin aktarımlar, vade sonunu takip eden ilk iş günü yapılır.
(7) Destek ödemelerine ilişkin tutarlar TCMB tarafından bankanın EFT merkezine masrafsız olarak gönderilir. Tam iş günlerinde saat 17:30’a, yarım iş günlerinde ise saat 13:00’a kadar sonuçlandırılamayan ödemeler için söz konusu tutarlar bankanın TCMB nezdindeki zorunlu karşılık hesabına aktarılır.
Değişik fıkra: 23/5/2022
Madde 7 – Hesabın vadeden önce kapatılması
Son değişiklik: 23.05.2022
(1) KKH’nin vadeden önce kapatılması halinde;
(a) Hesabın kapatıldığı tarihte saat 11:00’de TCMB tarafından ilan edilen kurun, vade başı kurundan yüksek olması durumunda TCMB tarafından kur farkına ilişkin ödeme yapılmaz.
(b) Hesabın kapatıldığı tarihte saat 11:00’de TCMB tarafından ilan edilen kurun, vade başı kurundan düşük olması durumunda; hesabın vadeden önce kapatıldığı tarihte saat 11:00’de TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kuru üzerinden hesap bakiyesi güncellenir. Aradaki fark banka tarafından TCMB nezdindeki destek hesabına aktarılır ve aktarıma ilişkin bilgiler Ek-3’de yer alan bildirim formuna uygun olarak TCMB’ye sistem üzerinden bildirilir. Aktarım ve bildirimler hesabın kapatıldığı tarihi takip eden ilk iş günü gerçekleştirilir ve en geç saat 14:00’e kadar tamamlanır. Söz konusu bildirimlerin içeriği hesapların kapatıldığı güne ait işlemler olmalı, farklı günlerin hesap kapatma bilgilerini içermemelidir.
(2) Aktarımın zamanında yapılmaması durumunda, Kararın 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmü gereği gecikme zammı uygulanır. Söz konusu durum ayrıntılarıyla birlikte Bakanlığa yazı ile bildirilir.
(3) Kararın geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında bankalarca destek hesabına yapılan aktarımlar Ek-3’de yer alan bildirim formuna uygun olarak TCMB’ye ayrıca bildirilir.
Değişik bent: 23/5/2022
Madde 8 – Projeksiyon ve raporlamalar
Son değişiklik: 23.05.2022
(1) Bankalar, haftalık, 2 haftalık, aylık, 3 aylık, 6 aylık ve 1 yıllık destek tutarı projeksiyonlarını Ek-4’de yer alan bildirim formuna uygun olarak her haftanın son iş günü saat 14:00’e kadar TCMB’ye sistem üzerinden bildirir.
(2) Bankalar, bildirimin yapıldığı tarihi takip eden 10 iş gününe ait destek tutarı projeksiyonlarını Ek-5’de yer alan bildirim formuna uygun olarak her iş günü saat 14:00’e kadar TCMB’ye sistem üzerinden bildirir.
(3) Bankalarca destek tutarlarına ilişkin hazırlanacak projeksiyonlarda, bildirim tarihinde saat 11:00’de TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kuru kullanılır.
(4) Bakanlığın talebi üzerine TCMB, bu maddede yer alan raporlara ek olarak farklı raporlamaları da bankalardan talep edebilir.
Değişik fıkra: 23/5/2022
Madde 9 – Takip ve sorumluluk
(1) Kararın 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında destek hesabına yapılacak aktarımlardan ve TCMB tarafından aktarılacak desteğin hak sahipliğinin tespiti ile desteğin doğru ve tam hesaplanmasından, KKH’lerin açıldığı banka sorumludur. Bankadan kaynaklanan hatalardan ve bildirim farklılıklarından doğanlar dahil haksız olarak verildiği tespit edilen destek tutarı, bankaya ödendiği tarihten tahsil edildiği tarihe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammıyla birlikte anılan Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
Madde 10 – Diğer hükümler
(1) KKH’nin iş günleri dışında açılması, vadesinin sonlanması veya herhangi bir sebeple kapatılması durumunda son iş günü saat 11:00’de TCMB tarafından ilgili dövizler için ilan edilen döviz alış kurları uygulanır.
Madde 11 – Yürürlük
(1) Bu Uygulama Talimatı, 21/12/2021 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 12 – Yürütme
(1) Bu Uygulama Talimatını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.