İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürün İşletmelerinin Kayıt İşlemlerine İlişkin Talimat
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 01.01.1900
- Yürürlük
- 01.01.1900
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Tebliğler, Gıda Mevzuatı
Bu Talimat; halk ve hayvan sağlığının korunması amacıyla İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliği kapsamında kayıt altına alınacak işletmelerde kullanılacak hayvansal yan ürünlerin toplanması, taşınması, tanımlanması, izlenmesi, kullanımı, piyasaya arzı ve işletmelerin kayıt altına alınmasına ilişkin sağlık kurallarını belirlemek için düzenlenmiştir.
Talimat 13/6/2010 tarihli ve 27610 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 24/12/2011 tarihli ve 28152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliğine dayanılarak, Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 142/2011/EU no’lu Komisyon Tüzüğüne paralel olarak, hazırlanmıştır.
1 – Tanımlar
5996 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde ve İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde yer alan tanımlar bu Talimat içinde geçerlidir.
Ham deri ve postlar: Kesme, soğutma veya dondurma dışında hiçbir işleme tabi tutulmamış olan tüm deri, post ve deri altı dokularını,
İşlenmemiş kıl/yün/domuz kılı: Fabrikada yıkama işlemine tabi tutulmamış veya tabaklamayla elde edilmemiş, insan ve hayvan sağlığına yönelik risklerin önlenmesi için her hangi bir işlemden geçmemiş olan kıl/yün/domuz kılını,
İşlenmemiş deri ve post: Kesme, soğutma veya dondurulma dışında herhangi bir işlemden geçmemiş deri ve postu,
İşlenmemiş kuş tüyü ve kuş tüyü kırpıntıları: Su buharı veya insan ve hayvan sağlığına yönelik risklerin önlenmesi için her hangi bir işlemden geçmemiş olan kuş tüyü ve kuş tüyü kırpıtılarını,
İşlenmiş kuş tüyü ve kuş tüyü kırpıntıları: 100 0C su buharıyla ya da insan ve hayvan sağlığına yönelik risklerin önlenmesi için diğer metotlardan geçmiş olan kuş tüyü ve kuş tüyü kırpıntılarını,
İşlenmiş kıl/yün/domuz kılı: Fabrika yıkaması işlemine tabi tutulmuş veya tabaklamayla elde edilmiş ya da insan ve hayvan sağlığına yönelik risklerin önlenmesi için diğer metotlarla işlenmiş olan kıl/yün/domuz kılını,
İşlenmiş deri ve post: Çiğneme ürünleri dışında, ham deri ve posttan elde edilen kurutulmuş veya sevk edilmeden en az ondört gün önce kuru tuz veya salamura tuz veya % 2 oranında sodyum karbonat eklenmiş deniz tuzunda en az yedi gün bekletilmiş veya en az 20 oC’lik ortam sıcaklığında en az kırkiki gün boyunca kurutulmuş veya tabaklamadan farklı bir metotla korunmuş deri ve postu,
Jelatin: Hayvanların kemikleri, post ve derileri, tendon ve ligamentlerinden üretilen kollajenin kısmi hidroliziyle elde edilen, jel haline gelen veya gelmeyen doğal, çözülebilir proteini,
Kolajen: Hayvanların deri, post, kemik ve tendonlarından elde edilen protein bazlı ürünleri,
Tabaklama: Deri ve postların bitkisel ajanlar, krom, alüminyum, ferik veya silisik tuzları, aldehit ve kinon ya da diğer sentetik sertleştiriciler kullanılarak sertleştirilmesini,
Taksidermi: Hayvan deri ve postlarının, insan ve hayvan sağlığı açısından bunlardan yayılabilecek, kabul edilemez risklerin önüne geçilecek şekilde hazırlanması, doldurulması ve monte edilmesi sanatını,
Yetkili birim: İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün Hayvan Sağlığı Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğünü,
Yönetmelik: İnsan Tüketimi Amacıyla Kullanılmayan Hayvansal Yan Ürünler Yönetmeliğini,
ifade eder.
2 – Üretimde Son Nokta
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası gereği aşağıdaki türev ürünler Yönetmelik hükümlerine tabi olmaksızın ithalatı hariç olmak üzere piyasaya sürülebilir.
1) Çift tırnaklı hayvanlardan elde edilen,
a) İnsan tüketimi amacı ile kullanılacak olup, ancak işletmecinin kararıyla insan tüketimi dışında kullanımına karar verilen ve 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği hükümlerine göre gıdalarda kullanılan jelatin ve kolajen üretimi hammaddesi olarak kullanılacak deri ve post,
b) Tabaklama işleminden geçmiş olan deri ve post,
c) Yarı mamul (bromürlemeden geçmiş) deri ve post,
d) Salamura edilmiş (en az ondört gün salamurada beklemiş) deri ve post,
e) Kireçli (en az sekiz saat boyunca kireç ve tuzla işlem görmüş, pH değeri 12 ila 13 arasında değişen) deri ve post,
f) En az 20 oC’lik ortam sıcaklığında en az kırkiki gün boyunca kurutulmuş veya tabaklamadan farklı bir metotla korunmuş deri ve post.
2) Fabrikada yıkanmış ve hiçbir riskin kalmayacağı şekilde başka bir metotla işlenmiş yün ve kıl ile yetkili birimin, Yönetmeliğe göre kayıtlı veya onaylı çiftlik, tesis veya işletmelerden gelen, insan ve hayvan sağlığı için risk taşımadığına dair karar verdiği kıl ve yün,
3) Fabrikada yıkanmış ve sıcak buharla 100 °C'lik ısıda en az otuz dakika süre ile işlem görmüş olan kuş tüyü ve kuş tüyü kırpıntıları,
4) Domuz cinsi hayvanlar dışındaki hayvanlardan elde edilen yün ve kıl aşağıdaki koşulları taşıdığı takdirde;
a) Su, sabun ve sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit banyo serilerinde kıl ve yünün daldırılması ile fabrika yıkaması yapılması,
b) Tekstil sanayisi için kıl veya yünden türev ürün üreten bir tesise doğrudan gönderilmesi veya bu yün ve kılın aşağıdaki işlemlerden birinden geçmiş olması;
I) Sönmüş kireç veya sodyum sülfat ile kimyasal olarak kılların temizlenmesi,
II) En az yirmidört saat boyunca sızdırmaz olarak kapatılmış odada formaldehit ile fumigasyon,
III) Kıl ve yünün 60-70 °C’de suda çözünebilir bir deterjana daldırmayı içeren işlemden geçmiş olması,
IV) Seyahat süresini de içerebilecek şekilde 37 °C’de sekiz gün, 18 °C’de yirmisekiz gün veya 4 °C’de yüzyirmi gün depolama.
5) 18 oC'lik ortam ısısında ve %55 nem oranıyla, iki gün boyunca kurutulmuş olan kürk.
3 – Hayvansal Yan Ürünlerin Tanımlanması
1) Hayvansal yan ürün ve türev ürünler; elde edildikleri yerde, toplanması ile birlikte taşınması süresince ayrı tutulmalı ve tanımlanabilir olmalıdır.
2) Tanımlamak için kullanılacak işaretleyici madde, etiket veya renk sadece belirlenen kategori için kullanılmalıdır.
3) Hayvansal yan ürün ve türev ürünler taşıma süresince paket, konteyner ya da araçların yüzeyinin tamamı veya görülebilecek bir yerinde etiket veya sembollerle Talimatta belirtilen bilgileri içerecek şekilde silinmez renklerle işaretlenmelidir.
a) Kategori 1 materyalleri için siyah renk,
b) Kategori 2 materyalleri için (gübre ve sindirim sistemi içeriği hariç) sarı renk,
c) Kategori 3 materyalleri için yeşil renk,
d) İthal ürünlerin sevkiyatında, ülkeye giriş anında sınır kontrol noktasından geçmesinden itibaren, ilgili materyal için yukarıda belirtilen renkler kullanılmalıdır.
4) Taşıma ve depolama sırasında, paketler, konteynerler veya etiketler aşağıdaki şartlara uygun olmalıdır.
a) Hayvansal yan ürün ve türev ürünlerinin kategorisi açıkça belirtilmelidir.
b) Paket, konteyner veya araçlarda, aşağıda belirtilen uyarılar görünür ve okunabilir şekilde olmalıdır.
I) Kategori 3 materyali için, "İNSAN TÜKETİMİ AMAÇLI DEĞİLDİR",
II) Kategori 2 materyali (doğal gübre ve sindirim sistemi içeriği hariç) ve kategori 2 materyalinden elde edilmiş olan hayvansal yan ürünlerde, "HAYVAN BESLEME AMAÇLI DEĞİLDİR", ancak kategori 2 materyali Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fırkasında belirtilen hayvanların beslenmesi amacıyla, aynı maddede belirtilen şartlara uygun olarak kullanılacaksa, etikette "...NUN BESLENMESİ İÇİN" yazmalıdır ve bu ibare, söz konusu maddenin, beslenmesi amaçlanan hayvan türünün adıyla tamamlanmalıdır.
III) Kategori 3 materyalinden üretilmiş olan jelatin ürünleri için; "HAYVAN TÜKETİMİNE UYGUN JELATİN",
IV) Kategori 3 materyalinden üretilmiş olan kolajen ürünleri için; "HAYVAN TÜKETİMENE UYGUN KOLAJEN",
V) Organik gübre ve toprak zenginleştirici üretiminde kullanılacak olan boynuz, tırnak ve diğer maddeler için, "İNSAN VE HAYVAN TÜKETİMİ AMAÇLI DEĞİLDİR", şeklinde uyarılar bulunması gerekmektedir.
4 – Hayvansal Yan Ürünler ve Türev Ürünlerle İle İlgili Olarak Faaliyet Gösteren İşletme ve Tesislere İlişkin Şartlar
İnsan tüketimi amacıyla kullanılmayan hayvansal yan ürünler toplandıktan sonra;
1) Ayırma,
2) Parçalama,
3) Soğutma,
4) Dondurulma,
5) Tuzlama,
6) Başka işlemler aracılığıyla korunma,
7) Deri ve postların ayrılması,
8) 5996 sayılı Kanun ve buna bağlı olarak çıkarılan diğer mevzuatlara göre hayvansal yan ürünlerin muamelesi,
9) Biyogaz ve komposta dönüştürmeden önce, başka bir tesiste hayvansal yan ürünlerin hijyenizasyon ve pastörizasyon işlemleri,
10) Elekten geçirme işlemleri,
11) Türev ürünlerin depolanması,
İşlemlerinin uygulandığı işletme ve tesisler, Hayvansal Yan Ürünler ve Türev Ürünleri Muamele Eden Kayıtlı İşletme ve Tesislere İlişkin Şartlar bölümündeki şartları sağlar.
5 – Hayvansal Yan Ürünler ve Türev Ürünleri Muamele Eden Kayıtlı İşletme ve Tesislere İlişkin Şartlar
Gıda işletmeleri veya tesislerinde hayvansal yan ürünlerin muamelesi Yönetmeliğin 21 inci maddesinde belirtildiği üzere çapraz bulaşmayı önleyecek tedbirler alındıktan sonra bu işletme ve tesisin özel bir bölümünde depolanabilir, muamele edilebilir veya işlenebilir.
1) İşletme ve tesisler aşağıdaki şartları sağlar.
a) Tesisler, bulaşmanın yayılabileceği işlek caddelerden ve kesimhane gibi diğer alanlardan yeterince ayrılmış olmalıdır. Tesislerde kategori 1 ve kategori 2 materyali ile kategori 3 materyali ayrı binalarda tutulmuyorsa, materyalleri teslim aldıktan sevk edilme anına kadar, tesis kategori 1 ve kategori 2 materyali kategori 3 materyalden tamamen ayrı tutulacak şekilde tasarlanmış olmalıdır.
b) Hayvansal yan ürünler, insan ve hayvan sağlığına ilişkin yayılabilecek riski engelleyecek sistemler içinde (örneğin: konteyner veya kapalı tanklar, tüpler vb.) bulunmuyorsa teslim alınması ve sevk edilmesi için tesislerde kapalı bir alan bulunmalıdır.
c) Tesis, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir şekilde inşa edilmelidir. Yerler, sıvı materyallerin akışını kolaylaştıracak şekilde olmalıdır.
ç) Tesiste, çalışanlar için tuvalet, soyunma odası, lavabo ve ofis gibi yeterli imkânlar bulunmalıdır.
d) Tesiste, böcek, kemirgen, kuş gibi zararlılara karşı gerekli önlemler alınmış olmalıdır.
e) Tesislerde, hayvansal yan ürünlerin uygun ısılarda korunabilmesi için yeterli kapasitede sıcaklık kontrollü depolama imkânları bulunmalıdır. Bu sıcaklık derecelerinin izlenebileceği ve kaydedilebileceği şekilde donanımlar bulunmalıdır.
2) Tesislerde, hayvansal yan ürünlerin teslim alındığı konteyner ya da kaplar ve bunların taşındığı araçların temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi için yeterli imkanlar bulunmalıdır. Araçların tekerleklerinin dezenfekte edilebilmesi sağlanmalıdır.
3) İşletme ve tesisler aşağıdaki hijyen şartlarını sağlamalıdır.
a) Hayvansal yan ürünlerin ayrılması, hayvan hastalıkların yayılmasını engelleyecek şekilde yapılmalıdır.
b) Depolama sırasında, hayvansal yan ürünler patojenlerin yayılmasını engelleyecek şekilde diğer ürün ve malzemelerden ayrı tutulmalı ve muamele edilmelidir.
c) Hayvansal yan ürünler yeniden sevk edilene kadar, uygun ısı şartları dâhil uygun şekilde depolanmalıdır.
4) İşletmeler tarafından tutulan kayıtlar gerektiğinde yetkili birime sunulacak şekilde tutulmalıdır.
5) Aynı işletmecinin farklı işletmeleri arasındaki taşıma haricinde, hayvansal yan ürün ve türev ürünlerini taşıyan kayıtlı işletmeciler(aracılar) aşağıdaki durumları karşılamalıdır.
a) Taşımada kullanılacak taşıma araçlarının bilgilerine ilişkin kayıtları tutulmalıdır.
b) Taşıma araç ve kaplarının temizlenmesi ve dezenfeksiyonu yapılmalıdır.
c) İnsan ve hayvanlara bulaşabilecek hastalıkların yayılmasını önlemek için gerekli tüm önlemlerin alınmasını sağlanmalıdır.
6) Aynı alanda hayvansal yan ürünlerle çalışan bir veya daha fazla tesisin bulunması ile ilgili olarak; yetkili birim, insan ve hayvan sağlığı açısından oluşacak risklerin tesisler arasında bulaşmasını önlemek şartıyla aynı alanda hayvansal yan ürünlerle çalışan birden fazla tesisin bir arada bulunmasına onay verebilir.
7) Kategori 3 materyali türev ürünleri depolayan tesisler yukarıdaki şartlara ilave olarak fiziki ve idari olarak çapraz kontaminasyonu engelleyecek şekilde tasarlanmadığı sürece, bu tesislerde kategori 1 ve kategori 2 materyalleri depolanmamalıdır.
8) İşletme ve tesislerin kayıt işlemleri için yapılan incelenmeler ve rutin denetimlerde Ek- 6’da bulunan İşletme Kontrol Tutanağı düzenlenir.
6 – Toplama ve Taşımada Genel Koşullar
1) İşletmeciler, taşınma sırasında bu Talimatın Veteriner Sağlık Sertifikası ve Ticari Belgeler bölümüne uygun olarak düzenlenmiş veteriner sağlık sertifikası veya ticari belgenin olduğundan emin olmalıdır.
2) Hayvansal yan ürün ve türev ürünleri sevk eden, taşıyan ya da teslim alan işletmeciler, ticari belge ya da sağlık sertifikaları ile bu Talimatta Ürünlerin Naklinde Tutulacak Kayıtlar bölümünde belirtilen kayıtları sevkiyat sırasında tutmak zorundadır.
3) Taşımada kullanılan konteyner ve araçlar aşağıdaki şartları sağlamalıdır;
a) Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilmiş olan işletmecinin belirlediği başlangıç noktasından itibaren, hayvansal yan ürün ve türev ürünler kapalı yeni paketlerle (ambalaj) ya da sızdırmayan konteyner ya da araçlarda toplanmalı ve taşınmalıdır.
b) Konteyner ve araçlar, belli hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin taşınmasına tahsis edilmemişse özellikle çapraz bulaşmayı önleyecek şekilde aşağıdaki şartları sağlamalıdır,
I) Kullanımdan önce kuru ve temiz olmalı,
II) Her kullanımdan sonra, çapraz bulaşmayı önlemek için temizlenmeli, yıkanmalı ve dezenfekte edilmelidir.
c) Yeniden kullanılabilir konteynerler, çapraz bulaşmayı önlemek için sadece belli hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin taşıması için tahsis edilmelidir.
ç) Yetkili birim tarafından onaylandığı takdirde yeniden kullanılabilir konteynerler;
I) Çapraz bulaşmayı önlemek için kullanımlar arasında, temizlenme ve dezenfekte edilmesi halinde, farklı hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin taşınmasında kullanılabilir.
II) Beşeri tüketim amaçlı ürünleri taşınmasında kullanılmasından sonra, çapraz bulaşmayı önleyecek şekilde, üretim veya paketleme hataları bulunan veya halk ve hayvan sağlığı için risk taşımayan diğer kusurları olan veya ticari sebeplerle insan tüketimine sunulması amaçlanmayan hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin taşınmasında kullanılabilir.
d) Paketleme materyalleri (ambalaj maddeleri), çevre mevzuatına uygun olarak yakılarak veya diğer metotlarla imha edilir.
4) İşletmeciler, hayvansal yan ürünlerin sevkiyatı ile ilgili izin almak için en yakın yetkili birime başvurur.
7 – İşletmelerde Tutulması Gereken Kayıtlar
Başka işletme adına aracılık hizmetleri yapan kişi veya işletmeler hariç, onaylı ve kayıtlı işletmelerde bu Talimatın; Ürünlerin Naklinde Tutulacak Kayıtlar bölümünde belirtilen kayıtların tutulması ve en az 2 yıl muhafaza edilmesi zorunlu olup ayrıca;
1) Yetkili birim tarafından onaylanmış;
a) Denetim defteri,
b) Nakil araç, konteyner veya vagon kayıt defteri,
c) Bayii kayıt listesi,
2) Ürün geliş raporları (Veteriner Sağlık Sertifikası ve Ticari Belgeler),
3) Analiz Raporları,
d) Üretim parametre (ısı, zaman, basınç) kayıtları (işlenmiş hayvansal protein olması durumunda)
4) Ürün sevk raporları işletme tarafından tutulmalıdır.
8 – Ürünlerin Naklinde Tutulacak Kayıtlar
1) Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre piyasaya sürülmüş karma yem dışındaki hayvansal yan ürün ve türev ürünleri sevk eden, taşıyan ve teslim alan işletmeciler, Yönetmeliğin 17 nci maddesi gereği kayıt tutmakla yükümlüdürler. Tutulacak kayıtlarda, aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır.
a) Materyalin,
I) Kategori 2 ve kategori 3 materyali ve bunlardan elde edilmiş türev ürünler için hayvanın türü, parçalanmamış gövde ve baş mevcutsa hayvan türünün yanı sıra kulak küpe numarası,
II) Miktarı.
b) Sevk eden kişiler tarafından tutulmuş kayıtlarda,
I) Materyalin sahadan alındığı tarih,
II) Taşıyıcı ve alıcının adı ve adresi, onay ya da kayıt numaraları.
c) Taşıyıcılar tarafından tutulan kayıtlarda,
I) Materyalin alındığı tarih,
II) Materyalin alındığı yer,
III) Alıcının adı ve adresi, onay ya da kayıt numarası.
ç) Teslim alan kişilerce tutulan kayıtlarda,
I) Materyalin teslim alınma tarihi,
II) Materyalin kaynağı ve geldiği yer,
III) Taşıyıcının adı ve adresi.
2) İşletmecilerde her sevkiyat için ticari belgenin kopyası bulunuyorsa (ticari belgede birinci fıkranın bentlerinde belirtilen bilgiler bulunacağından) birinci fıkrada istenen bilgileri ayrı ayrı tutmak zorunda değildirler.
9 – Veteriner Sağlık Sertifikası ve Ticari Belgeler
1) Taşıma sırasında, hayvansal yan ürün ve türev ürünlere yetkili birim tarafından verilen Ek-1’deki veteriner sağlık sertifikası veya yetkili birim tarafından onaylanan Ek-2’deki ticari bir belge eşlik etmelidir.
2) Ticari belge aslı ve iki sureti olmak üzere en az üç nüsha olmalıdır. Belgenin aslı sevkiyata varış noktasına kadar eşlik etmeli, alıcı söz konusu dokümanı saklamalı, kopyaların biri üretici, diğeri taşıyıcı tarafından en az iki yıl süreyle saklanmalıdır.
3) Veteriner sağlık sertifikası iki nüsha olarak yetkili birim tarafından düzenlenir. Bir nüsha düzenleyen birimde, bir nüsha ürünle birlikte bulundurulur.
4) Ticari belge (Ek-2), hayvansal yan ürün ve türev ürünlere, Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre başlangıç noktasından itibaren üretim zinciri süresince eşlik etmelidir.
5) Ticari belgede;
a) Hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin taşınması için gerekli olan beyanlar sırasıyla yazılmalıdır.
b) Ticari belgelerin aslı, iki yüzü de kullanılan tek bir kâğıttan oluşur ya da daha fazla kâğıt gerekiyorsa, ihtiyaç duyulan tüm kâğıtlar bölünmez bir bütünün parçaları olacak şekilde düzenlenmelidir.
c) Sevkiyattaki parçaların tanımlanması için gereken ek sayfalar ticari belgeye iliştirilir, bu sayfalarında asıl belgenin bir parçasını oluşturduğu, sevkiyattan sorumlu kişinin her sayfaya atacağı bir imzayla doğrulanır.
ç) (c) bendinde belirtilen ek sayfalar da dâhil, ticari belgenin uzunluğu bir sayfayı geçiyorsa, her sayfa numaralandırılmalıdır. Sayfa numarası (sayfa numarası/toplam sayfa sayısı şeklinde) sayfanın altında olmalıdır. Her sayfa, sayfanın üst tarafında sevkiyattan sorumlu kişi tarafından dokümanın kodu olarak belirlenmiş olan kod numarasını da taşımalıdır.
d) Ticari belge sevkiyattan sorumlu kişi tarafından doldurulmalı ve imzalanmalıdır.
e) Ticari belgedeki materyalin,
I) Tesisten çıktığı tarih,
II) Materyalin açıklaması (kategorisi, hayvanın türü ve besleme amacıyla kullanılacak kategori 3 materyali veya bunlardan üretilmiş ürünlerin tanımı, mümkünse hayvanın kulak küpe numarası),
III) Hacim, ağırlık veya paket sayısı cinsinden miktarı,
IV) İlk menşei ve sevk edildiği yer,
V) Taşıyanların adı ve adresi,
VI) Teslim alanın adı ve adresi,
VII) Yönetmelik, Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik ya da Yem Hijyeni Yönetmeliğine uygun olarak menşei tesise verilmiş kayıt numarası veya onay numarası ile işleme metotları ve niteliği yazılmalıdır.
f) Sorumlu kişinin imzasının rengi baskı renginden farklı olmalıdır.
g) Belgenin referans numarası ve yerel referans numarası, aynı sevkiyat için yalnızca bir kere kullanılabilir.
10 – İşletme ve Tesislerin Kayıt Altına Alınmasında İstenecek Belgeler İle Kayıt Prosedürü
1) Kayıt altına alınacak işletme veya tesisler için aşağıdaki belgeler istenir;
a) İletişim bilgileri ve yapılacak işle ilgili beyanname (Ek-3),
b) Kapasite raporu veya ekspertiz raporu, resmi kurumlarda kurum beyanı,
c) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının sureti,
ç) Meslek odası/ticaret odası kaydı,
d) İşletmenin teknik resim kurallarına göre çizilmiş; su giderleri, personel hareketleri, ürün akış şeması, makine yerleşim planı gibi bilgileri içeren en az A3 boyutunda yerleşim krokisi,
e) İş akış şeması, işleme metodu, hayvansal ürün kategorisi, yapılacak işlemler hakkında bilgi ve işleme süreci.
2) Birinci fıkrada belirtilen belgelerin alınması diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mevzuata göre verilen izin veya ruhsatların alınması mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.
3) İşletmeciler yukarıda belirtilen belgeleri tamamlayıp gerekli beyanları eksiksiz ve açık olarak doldurduktan sonra belgeleri İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne teslim eder.
4) Yetkili birim belgeleri inceler ve işletmeyi yerinde denetleyip belgelerin doğruluğunu kontrol ederek işletme adına Ek-4’de verilen işletmeler için kodlamaların yer aldığı tabloya uygun olacak şekilde Ek-5’te bulunan kayıt belgesini düzenler.
5) İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü kayıt belgesinin bir örneğini Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne gönderir.
11 – Kayıtlı ve Onaylı İşletme, Tesis ve İşletmecilerin Listesi
1) Her İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü bölgesinde bulunan tüm kayıtlı ve onaylı işletmelerin listesini üç ayda bir güncelleyerek Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne bildirir.
2) Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, ülkedeki tüm kayıtlı ve onaylı işletmeleri internet sitesinde yayınlar ve gerektiğinde ulusal ve uluslararası kuruluşlara bildirir.
12 – Ürünlerin Üretimi ve Piyasaya Sürülmesi
Gıda işletmeleri veya tesislerinde hayvansal yan ürünlerin muamelesi Yönetmeliğin 21 inci maddesinde belirtildiği üzere çapraz bulaşmayı önleyecek tedbirler alındıktan sonra ve varsa bu işletme ve tesisin özel bir bölümünde depolanabilir, muamele edilebilir veya işlenebilir.
Çift tırnaklı hayvanların derilerine ve bunlardan elde edilen türev ürünler için ilave özel şartlar
Hammadde olarak Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen materyallerden üretim amacına uygun olanı kullanılır.
1) Yetkili birim, hayvan besleme amaçlı jelatin, organik gübre ve toprak zenginleştirici üretimi amacıyla kireçlenmiş deri ve post dahil, traşlama ve bunların parçalarını tedarik eden tesislere aşağıdaki şartları karşılamak şartıyla izin verir.
a) Tesiste, temizlik ve dezenfeksiyonun kolay olacağı şekilde zemin ve duvar yüzeyleri sert ve düzgün depoları bulunmalı ve mümkünse soğutma imkânları sağlanmalıdır.
b) Depolama alanları ham maddelerin kontaminasyonunu engelleyecek şekilde, temiz olmalı ve devamlı bakımı yapılmalıdır.
c) Tesislerde bu maddede belirtilen şartlara uygun olmayan ham madde depolanması veya işlenmesi söz konusuysa, bu ham maddeler alım, depolama, işleme ve sevk edilme süresince bu maddede belirtilen şartlara uygun ham maddeyle ayrı tutulmalıdır.
ç) Kireçlenmiş deri ve postlardan elde edilen traşlama ve parçaları söz konusu olduğunda, aşağıdakilerin üretiminde kullanılmadan önce insan ve hayvan sağlığına karşı riskleri ortadan kaldıracak şekilde işlemden geçer.
I) Hayvan tüketimi amaçlı jelatin,
II) Organik gübre ve toprak zenginleştirici üretimi.
2) Hayvansal yan ürün ve türev ürünlerin piyasaya sürülmesi;
a) İşlenmemiş deri ve post, taze et için ulusal mevzuatta ortaya konan hayvan sağlığı şartları göz önünde bulundurularak piyasaya sürülebilir.
b) İşlenmiş deri ve post;
I) Bulaşıcı hastalık riski taşıyan hayvansal ürün ya da canlı hayvanlarla temas etmemek,
II) Patojenik etkenlerle kontaminasyonun engellenmesi için tüm önlemlerin alındığını gösteren Ek-2 de ki ticari belge ile hareket ettiği takdirde,
piyasaya sürülebilir.
III) Bu Talimatın Üretimde Son Nokta bölümünde belirtilen işlenmiş deri ve postlar, pet hayvanı yemi, organik gübre ve toprak zenginleştirici veya biyogaz üretimi için tedarik edilecekse söz konusu ürünlere Ek-2 de verilen bir ticari belge eşlik eder.
Yün, kıl, domuz kılı, kuş tüyü ve kuş tüyü kırpıntıları için ilave özel şartlar
1) Ham madde olarak Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası (c) bendinin (2), (8) ve (14) numaralı alt bentlerinde belirtilen kategori 3 materyalinden elde edilen işlenmemiş yün, kıl, domuz kılı ve kuş tüyü ve kırpıntıları olmalıdır.
a) Güvenli şekilde paketlenmeli ve kurutulmalıdır.
b) Ancak kesimhaneden doğrudan işleme tesisine gönderilen işlenmemiş kuş tüyü ve kırpıntıları söz konusu olduğunda, yetkili birim materyallerin kurutulmadan sevk edilmesine aşağıdaki şartlara uymak şartıyla istisna uygulayabilir;
I) Hastalıkların yayılmasını önlemek amacıyla tüm önlemlerin alınması,
II) Su geçirmez ve her kullanımdan sonra temizlenip dezenfekte edilen konteyner veya araçlarla taşınması.
2) Birinci fıkrada belirtilen şartlar aşağıda belirtilmiş olan kuş tüyleri ya da dekoratif amaçlı kuş tüyleri için;
a) Seyahat eden kişilerle beraber hareket eden kişisel kullanım amaçlı olanlar,
b) Ticari amaçlı olmayacak şekilde özel kişilere gönderilenler geçerli değildir.
3) Afrika domuz vebasının endemik olarak görüldüğü bölgelerden gelen domuz kılı hareketi aşağıdaki şartları,
a) Kaynatılma, kurutulma, ağartılma işlemi ya da
b) Patojen etkenlerin öldürmesi kesin olan ve sorumlu veteriner hekim tarafından bir belge ile söz konusu etkiye dair kanıt sunulan bir işlemden geçme işlemini (fabrikada yıkama işlemi, söz konusu işlem türlerinden biri olarak görülmez), sağlamadığı takdirde yasaktır.
4) İşlenmiş kuş tüyü, yün ve kıl için; Talimatın Üretimde Son Nokta bölümünde belirtilen üretim metotlarından birinden geçmiş olması gerekir.
Jelatin ve hidrolize proteinin piyasaya sürülmesi için ilave özel şartlar
1) Ham madde olarak; Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (13), (14), (15) ve (16) numaralı alt bentlerinde belirtilen materyaller dışındaki kategori 3 hayvansal yan ürünler veya bunlardan türetilmiş ürünler, jelatin ve hidrolize protein üretimi için kullanılabilir.
2) Jelatin için işleme standartları:
a) Jelatin, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğine uygun olarak üretilmediği takdirde, kategori 3 materyalinin asit veya alkali ile işlem görmesini takiben bir ya da birden fazla durulanma işleminden geçmelidir. Bu işlemin ardından pH değeri ayarlanmalıdır. Jelatin bir kez ya da art arda birkaç kez ısıtma işlemini takiben süzme ve sterilizasyon yoluyla saflaştırma işlemi ile çıkarılmalıdır.
b) İkinci fıkranın (a) bendindeki işlemden geçtikten sonra, jelatin kurutma işleminden ve mümkün olan hallerde granülasyon veya tabakalaştırma süreçlerinden geçebilir.
c) Kükürt dioksit ve hidrojen peroksit dışındaki koruyucuların kullanımı yasaktır.
3) Jelatin için diğer şartlar: Jelatin hijyen şartları altında ambalajlanmalı, paketlenmeli, depolanmalı ve taşınmalı,
a) Ambalajlanacak ve paketlenecek materyalin depolanması için özel olarak ayrılmış bir oda veya bölme bulunmalı,
b) Ambalajlama ve paketleme işlemleri, bu işlem için ayrılmış bir oda veya bölmede gerçekleştirilmelidir.
4) Hidrolize proteine ilişkin işleme standartları; Hidrolize edilmiş protein, kontaminasyonu en aza indirecek şartlar altında üretilmelidir. Gevişgetiren hayvanlardan elde edilen hidrolize proteinin moleküler ağırlığı 10000 da (dalton) ağırlığından düşük olmalıdır. Tamamen ya da kısmen gevişgetiren hayvanların derisinden elde edilecek hidrolize protein, yalnızca hidrolize protein üretimi yapan işleme tesislerinde, ham kategori 3 materyalinin, salamura, kireçleme ve yoğun yıkama işleminden geçmesinden sonra aşağıdaki işlemlerden geçmesi suretiyle üretilmelidir.
a) Üç saatten fazla bir süre için, 80 oC'yi aşan ısıda 11 den fazla pH’da ve takiben, 140 oC'den fazla ısıda otuz dakika boyunca 3,6 bar'ı aşan basınçla işlem veya
b) 1 ila 2 pH değerini takiben 11’den fazla pH değeri ve takiben 3 bar'lık basınçta ve 140 oC'lik ısıda, otuz dakikalık bir ısıl işlem.
Kolajenin piyasaya sürülmesi için ilave özel şartlar
1) Ham madde olarak; Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (13), (14), (15) ve (16) numaralı alt bentlerinde belirtilen materyaller dışındaki kategori 3 hayvansal yan ürünler veya bunlardan türetilmiş ürünler kolajen üretimi için kullanılabilir.
2) İşleme standartları: Kolajen, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları
Yönetmeliğine göre üretilmemişse, işlenmemiş kategori 3 materyalinin bir ya da daha fazla yıkama, asit veya alkali kullanılarak pH dengelemeyi takiben bir veya birkaç kez durulama, süzme ve sıkma işleminden sonra kolajen, kalıplarından çıkarılarak kurutma işlemine tabi tutulabilir.
3) 29/12/2011 tarihli ve 28157 (3.mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği hükümlerine göre izin verilmiş koruyucuların dışında koruyucuların kullanılması yasaktır.
4) Kolajen, genel hijyen kuralları altında yalnız o işlem için ayrılmış bir oda veya bölümde steril ambalaj malzemesi ile ambalajlanmalı, depolanmalı ve taşınmalıdır.
13 – Resmi Kontroller
1) Resmi kontroller; Yönetmelik ve Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülür.
2) Resmi kontroller, kayıtların tutulmasını ve bu Talimat hükümlerine göre gerekli olan diğer belgelerin kontrol edilmesini de içerir.
3) Yetkili birim, hayvansal yan ürünlerin sevkiyatında kullanılan mühüre ilişkin kontrolleri yapar ve sevkiyatta mühür kullanıyorsa, varış yerindeki yetkili birimi bilgilendir.
4) Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Yönetmeliğin 42 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki hükme göre oluşturulan tesis ve işletmecilerin listelerini web sayfasında üç ayda bir güncelleyerek ilan eder.
14 – İdari Yaptırımlar ve Yaptırımların Uygulanması
İdari yaptırımlar Yönetmeliğin 45 inci maddesine, yaptırımların uygulanması da Yönetmeliğin 46 ncı maddesine göre uygulanır.
15 – Geçiş hükümleri
Yönetmelik ve Talimat hükümleri kapsamına giren konularda faaliyet gösteren ve Yönetmeliğin yayım tarihinden önce çeşitli mevzuat hükümlerine göre faaliyetine izin verilmiş olan, işletme ve tesisler 31/12/2014 tarihine kadar, Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren yeni kurulan işletmeler ise Talimatın yayım tarihinden itibaren bu Talimat hükümlerine uymak zorundadır. Uymayanlar hakkında Yönetmeliğin 45 inci maddesi hükümleri uygulanır