2022/1 Gıda Kontrol Laboratuvarları Denetim Talimatı (mülga)
- Tür
- Tebliğ
- Tarih
- 05.05.2022
- Yürürlük
- 05.05.2022
- Son değişiklik
- 17.02.2025
- Durum
- Yürürlükten kalktı (17.02.2025)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Tebliğ Hükümleri, Gıda Mevzuatı
Madde 1 – Amaç
(1) Bu talimatın amacı, Bakanlık Gıda Kontrol Laboratuvarlarının rutin/şikâyet ve kapsam genişletme denetimleri ile özel gıda kontrol laboratuvarlarının rutin/şikâyet, kuruluş izni ve çalışma izni/kapsam genişletme denetimlerinde izlenecek yol ve uyulması gereken kuralların belirlenmesidir.
Madde 2 – Kapsam
(2) Bu talimat, Bakanlık Gıda Kontrol Laboratuvarlarının rutin/şikâyet ve kapsam genişletme denetimleri ile özel gıda kontrol laboratuvarlarının rutin/şikâyet, kuruluş izni ve çalışma izni/kapsam genişletme denetimlerine ilişkin usul ve esaslarını kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat, 18/2/2022 tarih ve 31754 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gıda Kontrol Laboratuvarları Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 3 üncü maddesindeki, 18/2/2022 tarihli ve 31754 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Kontrol Laboratuvarları Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde geçen tanımlara ilave olarak aşağıda yer alan tanımlar da geçerlidir.
(2) Bu talimatta geçen;
a) Başdenetçi: Denetimin koordinasyonunu yapan, denetim raporunun hazırlanması ve Genel Müdürlüğe iletilmesinden sorumlu olan laboratuvar denetçisi niteliğine uygun personeli,
b) Çalışma izni denetimi: Çalışma izni almak amacıyla başvuruda bulunan laboratuvarın dosyasının teknik yönden incelenmesinin uygun sonuçlanmasının ardından çalışmaların kontrolü için yerinde yapılan planlı denetimi,
c) Kapsam genişletme denetimi: Kapsam genişleterek çalışma izni almak amacıyla başvuruda bulunan laboratuvarın dosyasının teknik yönden incelenmesinin uygun sonuçlanmasının ardından çalışmaların kontrolü için yerinde yapılan planlı denetimi,
ç) Kuruluş izni denetimi: Özel gıda kontrol laboratuvarının binasının, ortamının ve çalışma koşullarının yönetmeliğe uygunluğunun değerlendirilmesi için yapılan planlı denetimi,
d) Rutin denetim: Laboratuvarların yönetmelik esaslarına uygun faaliyet gösterip göstermediğinin değerlendirilmesi için iki yılda en az bir defa yapılan planlı denetimi,
e) Şikâyet denetimi: Şikâyete istinaden şikâyet konusu hususların değerlendirilmesi için laboratuvarlarda yapılan habersiz denetimi,
f) Takip denetimi: Rutin, şikâyet, kuruluş izni, çalışma izni veya kapsam genişletme denetimlerinde uygunsuzlukların giderilmesi için verilen süre sonunda, eksikliklerin giderilip giderilmediğinin tespiti için yapılan planlı denetimi,
ifade eder.
Madde 5 – Genel Hükümler
(1) Denetim ekibi bir başdenetçi ve laboratuvar denetçilerinden oluşur.
(2) Laboratuvarın başvurusuna/kapsamına uygun olarak Yönetmeliğin 4’ncü maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde belirtilen kriterleri taşıyan en az üç kişiden oluşan denetim ekibi oluşturulur.
(3) Denetim ekibi gerek gördüğü durumlarda yerinde denetim öncesi denetlenecek laboratuvardan metot talimatlarını ve/veya validasyon/verifikasyon raporlarını talep eder.
(4) Denetimde denetimin türüne göre Ek-1 Rutin/Şikâyet Denetim Raporu, Ek-2 Kuruluş İzin/Kuruluş İzni Yenileme Denetim Raporu, Ek-3 Çalışma İzni/Kapsam Genişletme Denetim Raporu doldurulur.
(5) Başdenetçi, denetimin koordinasyonunu yapar, laboratuvar denetçilerinin tespitlerini denetim raporuna yazarak raporu oluşturur, denetçiler arasında ihtilaf olduğunda denetçilerin görüşlerini ve şerhlerini denetim raporuna yazar, denetim sonunda kapanış toplantısında laboratuvar denetçilerinin tespitlerini aktarır, oluşturulan raporu denetim ekibine ve denetlenen laboratuvar müdürüne imzalatarak Genel Müdürlüğe gönderir.
(6) Başdenetçi gerekli görüldüğü durumlarda laboratuvar denetçisi olarak da görev yapar.
(7) Denetim öncesi başdenetçi tarafından Genel Müdürlükle irtibata geçilerek denetlenecek laboratuvar ile ilgili ihtiyaç duyulacak faaliyet listeleri, personel listesi, yerleşim planı, cihaz/alet ekipman listesi gibi bilgi ve belgeleri temin edilir.
(8) Rutin denetim için, denetimden en az üç işgünü önce Resmi Yazı ile denetlenecek laboratuvara haber verilir. Şikâyet denetimlerinde bildirim yapılmaz.
(9) Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar anlaşılır olacak şekilde net ifadelerle ilgili soru alanının altında bulunan Bulgular kısmına yazılır, gerekli olması durumunda görülen evrakların kopyaları ek olarak alınır ve denetim raporuna eklenir. Bulgular kısmına sadece uygunsuzluk tespiti ile ilgili bulgular yazılmalıdır.
(10) Kanun ve Yönetmeliklerde yaptırım ön görülen uygunsuzluklar için, tereddüte mahal vermeyecek şekilde net ifadeler yazılır.
(11) Denetim sonunda denetim ekibi bir araya gelerek denetim raporunu hazırlar.
(12) Denetim raporu hazırlandıktan sonra, laboratuvar müdürü ve/veya ilgili personelin katılımı ile kapanış toplantısı düzenlenir.
(13) Kapanış toplantısında denetim ekibinin tespitleri denetlenen laboratuvar ile paylaşılır.
(14) Rutin/şikâyet denetimlerinde uygunsuzluk tespit edildiği durumlarda, uygunsuzluğun giderilmesi için üç ayı aşmamak üzere süre verilir ve bu süre denetim raporuna yazılır.
(15) Denetim raporu en az üç nüsha halinde düzenlenerek imzalanır ve bir nüshası denetlenen laboratuvara teslim edilir, bir nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir ve kalan nüsha denetleyen laboratuvarda kalır.
(16) Denetim raporu Genel Müdürlüğe gönderilir.
(17) Denetim raporlarının değerlendirme bölümünün:
a) Rutin/Şikâyet Denetim Raporu için; uygun olan sorular için “D.1:Uygun”; kısmi eksiklik, yetersizlik vb. tespit edildiği durumlarda, eksiklikle ilgili süre verilmesi için “D.2: Kısmen Uygun”; analiz güvenliğini tehlikeye düşüren, ilgili laboratuvarın onay almasına esas teşkil edecek hususun ortadan kalktığı tespit edildiğinde eksiklikle ilgili analizlerin askıya alınması için “D.3: Uygun Değil” olarak,
b) Kuruluş İzni Denetim Raporu ve Çalışma İzni/Kapsam Genişletme Denetim Raporu için; uygun olan sorular için “D.1: Uygun”; uygun olmayan sorular için “D.2: Uygun Değil” olarak
işaretlenmesi gerekmektedir.
Madde 6 – Rutin / Şikâyet Denetimi
(1) Denetim ekibi oluşturulur.
(2) Denetlenecek laboratuvarın kapsamına göre denetim ekibinin tamamı aynı zamanda yerinde denetim gerçekleştirebileceği gibi, laboratuvar birimleri art arda gelen farklı günlerde denetlenebilir (Örneğin 1. gün fiziksel analiz birimi ile kimyasal analiz birimi; 2. gün katkı analiz birimi ile kalıntı analiz birimi; 3. gün mikrobiyolojik analiz birimi ile moleküler biyoloji analiz birimi gibi). Farklı günlerde gerçekleştirilecek denetimlerde de her gün için en az 3 kişi yerinde denetimde bulunmalıdır. Denetim sonunda tek denetim raporu hazırlanır.
(3) Denetim ekibinin tamamının denetime aynı zamanda katıldığı durumlarda, kapanış toplantısında denetim raporu denetim ekibine ve denetlenen laboratuvar müdürüne imzalatılır ve denetim raporunun bir nüshası denetlenen laboratuvara bırakılarak tebliğ edilir. Laboratuvar birimlerinin art arda gelen farklı günlerde denetlendiği durumlarda, kapanış toplantısında denetlenen laboratuvar müdürüne denetim raporu imzalatılır ve 5 gün içerisinde denetim ekibinin imzası tamamlanarak denetim raporu denetlenen laboratuvara Resmi Yazı ile tebliğ edilir. Farklı günlerde yapılan denetimlerde başdenetçi son gün denetime katılır.
(4) Denetimde aşağıdaki belirtilen hususlar dikkate alınır:
a) Analizde görev alan personelin analiz hakkındaki yetkinliği değerlendirilir.
b) Personelin analizleri yapabilirliği ve metodun gereklerini yerine getirebilme yetkinliği gözlemlenir.
c) Denetimin konusu ile ilgili analizlere ait validasyon/verifikasyon raporları kontrol edilir.
ç) Analizde kullanılan cihazların kalibrasyon, bakım vb. kayıtları incelenir.
d) Faaliyet listesinde yer alan analiz metotlarının güncelliği, metodun kapsadığı ürün/ürün grubu kontrol edilir.
e) Analiz yapılmadan analiz raporu verilip verilmediği, analiz metodu ve numune sayısına göre uygun sürede analiz raporu verilip verilmediği, analiz sayısına uygun sarf malzeme kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilir.
f) Laboratuvar denetçileri gerekli gördüğü durumlarda analizin tamamını ve/veya bir bölümünü yaptırır.
g) Laboratuvar denetçileri gerek gördüğünde laboratuvarda bulunan numuneden artakalan kısmı kendi laboratuvarında veya farklı bir Bakanlık Gıda Kontrol Laboratuvarında analiz yapmak üzere alır ve mühürler. Bu durum denetim raporuna yazılır. Analiz sonucu Genel Müdürlüğe ve denetlenen laboratuvara resmi yazı ile bildirilir.
h) Laboratuvar denetçisi gerek gördüğünde denetim sırasında sonucu bilinen, daha önce çalışılmış numunenin ve/veya LAK (laboratuvarlar arası karşılaştırma) numunesinin/yeterlilik testi numunesinin, sertifikalı referans maddenin (CRM) analiz edilmesini ister.
i) Denetimlerde resmi kontrol numunelerinde Bakanlığın belirlediği birim fiyat listesine uygun ücret tahsilinin yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.
j) Laboratuvarın Bakanlıktan onay aldığı laboratuvar hizmet birimleri ile cihazların Yönetmelik kapsamı dışında kullanılıp kullanılmadığına ilişkin inceleme yapar.
k) Laboratuvar denetçileri denetimdeki tespitlerini başdenetçiye ileterek denetim raporuna yazmasını sağlar.
(5) Denetim sonunda denetim ekibi bir araya gelerek Ek 1’de örneği verilen denetim raporunu hazırlar.
(6) Kapanış toplantısında denetimde tespit edilen hususlar denetlenen laboratuvar ile paylaşılır.
(7) Takip denetiminde ilk denetimde tespit edilen uygunsuzluklar ile ilgili genel hükümlerde ve yukarıda belirtilen işlemler uygulanır. Takip denetimi sonunda uygunsuzluk tespit edildiği durumlarda eksikliğin giderilmesi için süre verilmez. Uygunsuzlukla ilgili analizler askıya alınır.
(8) Süresi içerisinde denetimde tespit edilen eksikliğin giderildiğine dair bildirimde bulunmadığından veya verilen süre sonunda yapılan takip denetiminde eksikliğin giderilmediği tespit edildiğinden analiz yetkisi askıya alınarak faaliyeti durdurulan özel gıda kontrol laboratuvarı tarafından eksikliğin giderildiğine dair müracaat etmesi durumunda, eksikliklerin giderilip giderilmediğinin tespiti için ikinci takip denetimi yapılır. İkinci takip denetiminde uygunsuzluklar ile ilgili genel hükümlerde ve yukarıda belirtilen işlemler uygulanır. Özel gıda kontrol laboratuvarı bu denetimle ilgili dosya inceleme ve denetçi ücreti ilgili hesaba yatırır.
Madde 7 – Kuruluş İzni Denetimi
(1) Özel gıda kontrol laboratuvarınca her bir laboratuvar denetçisi için yerinde denetim ücretini ilgili hesaba yatırmasının ardından denetim ekibi oluşturulur.
(2) Denetimde aşağıdaki belirtilen hususlar dikkate alınır:
a) Laboratuvarın Bakanlığa sunduğu yerleşim planına uygunluğu kontrol edilir.
b) Laboratuvarda inşaat işlerinin, bölmelerin, kontrollü girişlerin, havalandırma sistemlerinin, aydınlatma sistemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı ve özel ortam gerektiren analizler için önlemlerin alınıp alınmadığı kontrol edilir.
c) Varsa mikrobiyoloji laboratuvar birimi ile moleküler biyoloji laboratuvar biriminin toplam alanı ölçülür.
(3) Denetim sonunda denetim ekibi bir araya gelerek Ek 2’de örneği verilen denetim raporunu hazırlar.
(4) Kapanış toplantısında denetimde tespit edilen hususlar denetlenen laboratuvar ile paylaşılır.
(5) Kuruluş izni takip denetimlerinde, ilk denetimde tespit edilen uygunsuzluklar ile ilgili yukarıda belirtilen işlemler uygulanır.
(6) Kuruluş izni yenileme denetimlerinde, değişiklik yapılan birimler/bölümler/alanlar ile ilgili yukarıda belirtilen işlemler uygulanır. Değişiklik yapıldığı bildirilen birimler/bölümler/alanlar dışında yapılan tadilat varsa bu husus denetim raporuna yazılır.
Madde 8 – Çalışma İzni/Kapsam Genişletme Denetimi
(1) Özel gıda kontrol laboratuvarınca her bir laboratuvar denetçisi için yerinde denetim ücretini ilgili hesaba yatırılmasının ardından denetim ekibi oluşturulur.
(2) Denetim sırasında;
a) Analizde görev alacak personelin analiz hakkındaki yetkinliği değerlendirilir.
b) Personelin analizleri yapabilirliği ve metodun gereklerini yerine getirebilme yetkinliği gözlemlenir.
c) Denetimin konusu ile ilgili analizlere ait validasyon/verifikasyon raporları kontrol edilir.
d) Laboratuvar denetçileri gerekli gördüğü durumlarda analizin tamamını ve/veya bir bölümünü yaptırır.
e) Laboratuvar denetçisi gerek gördüğünde denetim sırasında sonucu bilinen, daha önce çalışılmış numunenin ve/veya LAK (laboratuvarlar arası karşılaştırma) numunesinin/yeterlilik testi numunesinin, sertifikalı referans maddenin (CRM) denetim sırasında analiz edilmesini ister.
f) Laboratuvar denetçileri denetimdeki tespitlerini başdenetçiye ileterek denetim raporuna yazmasını sağlar.
(3) Denetim sonunda denetim ekibi bir araya gelerek Ek 3’de örneği verilen denetim raporunu hazırlar.
(4) Kapanış toplantısında denetimde tespit edilen hususlar denetlenen laboratuvar ile paylaşılır.
(5) Çalışma İzni/Kapsam Genişletme takip denetiminde, ilk denetimde tespit edilen uygunsuzluklar ile ilgili yukarıda belirtilen işlemler uygulanır.
(6) Çalışma izni yenileme denetimlerinde, değişiklik yapılan birimler/bölümler/alanlar ile ilgili yukarıda belirtilen işlemler uygulanır.