Zorunlu Karşılıklar Uygulama Talimatı
- Tür
- Talimat
- Tarih
- 31.12.2013
- Yürürlük
- 31.12.2013
- Son değişiklik
- 24.10.2026
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Talimatlar, Bankacılık Mevzuatı
ZORUNLU KARŞILIKLAR UYGULAMA TALİMATI
(Güncelleme tarihi: 24.10.2026)
Bu talimat, 25.12.2013 tarihli ve 28862 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2013/15 sayılı Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Tebliğ)’in uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
1. Zorunlu karşılık yükümlülüğüne tabi kuruluşlar
Serbest bölgelerde faaliyette bulunanlar dâhil Türkiye’de kurulmuş veya şube açmak suretiyle Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar ile finansman şirketleri (şirketler) Tebliğe tabi bulunmaktadır. Zorunlu karşılık yükümlülüğü, bankaların 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 10’uncu maddesine göre, şirketlerin ise 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 7’nci maddesine göre verilen izne istinaden faaliyete geçmeleri ile başlar, 5411 sayılı Kanun’un 12’nci, 6361 sayılı Kanun’un 50’nci maddeleri gereğince söz konusu izinlerin kaldırılması durumunda sona erer.
Münhasıran kıyı bankacılığı yapan bankalar, İller Bankası AŞ, Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ ve Türkiye Kalkınma Bankası AŞ ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu gereğince iradi tasfiyeye giden bankalar tasfiyenin ilan edildiği tarihten itibaren, temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen kredi kuruluşları devir tarihinden itibaren Tebliğ hükümlerine tabi değildir.
2. Zorunlu karşılığa tabi kalemlerin kapsamı
Bankaların ve şirketlerin, tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak, yurt dışı şubelerinin yükümlülükleri dâhil, Merkez Bankasına, Hazineye, ve uluslararası anlaşmayla kurulmuş olan bankaların Türkiye’deki merkez ve şubelerine olan yükümlülükleri ile yurt içi bankalara olan yükümlülükleri hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen bilanço kalemleri zorunlu karşılığa tabi Türk lirası (TL) ve yabancı para (YP) yükümlülüklerini oluşturur.
a) Mevduat/katılım fonu (3/2/2007 tarihli ve 26423 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2007/1 sayılı Mevduat ve Katılım Fonlarının Vadeleri ve Türleri Hakkında Tebliğ kapsamındaki resmî kuruluşlar ile 7/3/2019 tarihli ve 810 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla yürürlüğe giren Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği kapsamındaki kurumlardan kabul edilenler hariç).
b) Repo işlemlerinden sağlanan fonlar (Borsa İstanbul piyasalarından sağlananlar hariç).
c) Kullanılan krediler (Hazine garantisiyle sağlananlar hariç).
ç) İhraç edilen menkul kıymetler (net).
d) Sermaye hesaplamasına dâhil edilmeyen borçlanma araçları.
e) Yurt dışı merkeze yükümlülükler (net).
f) Kredi kartı ödemelerinden borçlar.
g) Müstakrizlerin fonları.
Yukarıda sayılan bilanço kalemleri toplamından, yurt dışı şubelerce bankalar ve kredi vermeye yetkili diğer kuruluşlar hariç olmak üzere yurt dışı yerleşiklere kullandırılan kredi tutarı kadar indirim yapılabilir.
Zorunlu karşılığa tabi yukarıdaki kalemlerin belirlenmesinde;
a) Bankalar için, Bankacılık Kanunu’nun 37’nci maddesinde yer alan açıklamalar ve bu maddeye istinaden Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca (BDDK) yürürlüğe konulan "Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" ile buna ilişkin “Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğ” ve “Katılım Bankalarınca Uygulanacak Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğ”,
b) Şirketler için, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 14’üncü ve 16’ncı maddelerinde yer alan açıklamalar ve bu maddelere istinaden BDDK’ca yürürlüğe konulan "Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Muhasebe Uygulamaları ile Finansal Tabloları Hakkında Yönetmelik” ile buna ilişkin “Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerince Uygulanacak Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğ” ile diğer ilgili düzenlemeler esas alınır.
3. Zorunlu karşılığa tabi kalemlerin hesaplanması
Zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler iki haftada bir cuma günleri itibarıyla hesaplanır. Cuma gününün resmi tatil gününe rastlaması halinde, hesaplamada bir önceki iş günü esas alınır.
Zorunlu karşılığa tabi kalemler Türk lirası cinsinden hesaplanır. Yabancı para yükümlülüklerin Türk lirası karşılığının hesaplanmasında;
a) Bankamızca alım satımı yapılan dövizler için yükümlülüklerin hesaplandığı tarihte Resmî Gazete’de ilan edilen gösterge niteliğindeki Bankamız döviz alış kurları,
b) Bankamızca alım satımı yapılmayan dövizler için yükümlülüklerin hesaplandığı tarihten bir gün önce Bankamızın internet sitesinde yayımlanan bilgi amaçlı döviz kurları,
c) Kıymetli madenler için yükümlülüklerin hesaplandığı tarihte Borsa İstanbul (BİST) nezdindeki Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasasında (KMKTP) oluşan ağırlıklı ortalama kıymetli maden fiyatları, fiyat oluşmaması halinde uluslararası piyasalarda oluşan ve Borsa İstanbul tarafından ilan edilen metal fiyatları, esas alınır. Söz konusu ağırlıklı ortalama kıymetli maden fiyatları, BİST’in web sitesinde (https://www.borsaistanbul.com/tr/sayfa/316/metal-fiyatlari) yer almakta olup, hesaplamalarda TL/Kg olarak açıklanan fiyatın kullanılması gerekmektedir.
Zorunlu karşılığa tabi yükümlülük kalemlerine ilişkin tekdüzen hesap planlarında (THP) yer alan hesap numaraları ile gerekli açıklamalar aşağıda verilmekte olup, hesaplamalarda konsolide mizan bakiyeleri esas alınır. Bu hesaplar içerisinde yer alan Merkez Bankasına, Türkiye Cumhuriyeti Hazinesine, uluslararası anlaşmayla kurulmuş olan aşağıda sayılan bankaların Türkiye’deki merkez ve şubelerine olan yükümlülükler ile yurt içi bankalara olan yükümlülükler hariç tutulur. Hariç tutulan söz konusu yükümlülüklere ilişkin bilgi ve belgeler incelemeler sırasında bankalar ve şirketlerce sağlanır.
•
ECO Ticaret ve Kalkınma Bankası (ECO Trade and Development Bank)
• Türk Yatırım Fonu (Turkic Investment Fund-TIF)
a) Mevduat/katılım fonu:
Mevduat/katılım fonu hesapları aşağıdaki tabloda belirtilen hesapların bakiyelerinden oluşur. Bu hesaplar içinde yer alan 3/2/2007 tarihli ve 26423 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
2007/1 sayılı Mevduat ve Katılım Fonlarının Vadeleri ve Türleri Hakkında Tebliğ kapsamındaki resmî kuruluşlar ile 7/3/2019 tarihli ve 810 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla yürürlüğe giren Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği kapsamındaki kurumlardan kabul edilen mevduat/katılım fonu tutarları yükümlülüklere dahil edilmez. Bankanın kendisi veya şubelerine ait mevduat/katılım fonları yurt içi bankalara yükümlülük sayılmaz. Hesap numaraları Yurt dışı bankalar Mevduat/katılım fonu Yükümlülük mevduatı/katılım fonu (*) Cinsi Katılım Bankalar Katılım Bankaları Bankalar Bankaları 300, 302, 304, 306, 300, 302, 304, 306, 308, 320, 322, TL 310, 312, 314, 316, 308, 318 320, 322, 326 326 324 305, 309, 315, 301, 305, 311, 315, 301, 305, 315, 321, 305, 309, 315, YP 321, 323, 325, 325 323, 325, 327 319 327 (*) Sayılan ana hesaplar içinde yer alan yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu tutarlarından oluşmaktadır. b) Repo işlemlerinden sağlanan fonlar: 1- TL yükümlülükler için; 332 2- YP yükümlülükler için; 333 numaralı hesapların bakiyelerinden oluşur. Repo işlemlerinden sağlanan zorunlu karşılığa tabi fonlar, bankaların Bankamızla ve birbirleriyle gerçekleştirdikleri repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve Borsa İstanbul piyasalarından sağlanan fonlar dışında kalan yurt içi ve yurt dışı tüm repo işlemlerinden sağladıkları fonları içermektedir. Bankalar için 33201 ve 33203 numaralı hesaplarda izlenen bakiyelerden 91 güne kadar vadeli (91 gün dâhil) olanların iki hesaplama tarihi arasındaki 14 güne ilişkin bakiyelerinin basit aritmetik ortalaması alınır. c) Kullanılan krediler: 1- TL yükümlülükler için; 320012, 344, 348 2- YP yükümlülükler için; 321012, 345, 349, 359 numaralı hesapların bakiyelerinden oluşur. Bu hesaplar içinde yer alan Hazine garantisiyle sağlanan krediler yükümlülüklere dâhil edilmez. Bankalar için 34800, 34801 ve 34802 numaralı hesaplarda izlenen bakiyelerden 91 güne kadar vadeli (91 gün dâhil) olanların iki hesaplama tarihi arasındaki 14 güne ilişkin bakiyelerinin basit aritmetik ortalaması alınır. ç) İhraç edilen menkul kıymetler (net): 1- TL yükümlülükler için; 376 numaralı hesap tutarından 378 numaralı hesap tutarı 2- YP yükümlülükler için; 377 numaralı hesap tutarından 379 numaralı hesap tutarı indirilerek hesaplanır. Ancak, iskontolu ihraç edilen menkul kıymetlerde menkul kıymetin ilk ihracında sağlanan fon tutarı menkul kıymetlerin vadesi boyunca değişmeden dikkate alınabilir.Söz konusu menkul kıymetler geri alınıp tekrar satılması halinde de ilk ihraç sırasında oluşan iskonto oranı ve vade üzerinden hesaplamalara dahil edilebilir.
d) Sermaye hesaplamasına dâhil edilmeyen borçlanma araçları:
1- TL yükümlülükler için; 346 numaralı hesap tutarından 2- YP yükümlülükler için; 347 numaralı hesap tutarından BDDK’ca yürürlüğe konulan “Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik” ile “Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik”e göre cetvel düzenleme tarihi itibarıyla sermaye hesaplamasında dikkate alınan borçlanma araçları tutarları indirilerek hesaplanır. Buna göre, uygulama esasları açısından söz konusu yönetmelik hükümlerinin göz önüne alınması, ancak tarihler açısından zorunlu karşılık cetvel düzenleme tarihlerinde mevcut olan bakiyelerin esas alınması gerekmektedir. Ayrıca, sermaye hesaplamasında dikkate alınan yabancı para borçlanma araçları tutarının Türk lirası karşılıklarının hesaplanmasında yükümlülüklerin hesaplandığı tarihte geçerli olan Bankamız döviz alış kurlarının kullanılması gerekmektedir.
e) Yurt dışı merkeze net yükümlülükler:
Türkiye’de şube açmak suretiyle faaliyet gösteren bankaların yurt dışındaki merkezlerine olan net yükümlülüklerini kapsamaktadır. Bu bankaların;
1- TL yükümlülükler için; 366 numaralı hesap tutarı ile 026 numaralı hesap tutarının
2- YP yükümlülükler için; 367 numaralı hesap tutarı ile 027 numaralı hesap tutarının
ayrı ayrı farklarının alınması sonucu kalan pasif bakiye yazılır. Pasif hesaplarda (366/367) yer alan tutarların farklı vade dilimlerinde olması durumunda, aktif hesaplar (026/027) en kısa vadeli pasif hesaplardan (366/367) başlayarak indirilir, kalan pasif bakiye hangi vade diliminde ise o vade diliminde hesaplamaya dâhil edilir. Hesaplamada 026 ve 366 numaralı hesapların iki hesaplama tarihi arasındaki 14 güne ilişkin bakiyelerinin basit aritmetik ortalaması alınır.
Türkiye’de kurulmuş bankaların yurt dışı şube yükümlülüklerinin konsolide edilmesi nedeniyle söz konusu hesaplar bakiye vermeyeceğinden, bu bankalar için bu kalemden yükümlülük doğmayacaktır.
f) Kredi kartı ödemelerinden borçlar:
1- TL yükümlülükler için; 39090 2- YP yükümlülükler için; 39190 numaralı hesapların bakiyelerinden oluşur.
THP’de kredi kartı hamili tarafından taksitli veya taksitsiz olarak yapılan harcama tutarlarının, satış belgesinin düzenlendiği tarihten üye işyerine ödemenin yapıldığı ana kadar geçen sürede, bahse konu hesaplarda izlenmesi gerektiği belirtilmekle birlikte, üye işyerine olan yükümlülüklerin hangi hesapta izlendiğine bakılmaksızın satış belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren zorunlu karşılığa tabi olması gerekmektedir.
g) Müstakrizlerin fonları:
Kalkınma ve yatırım bankalarının 1- TL yükümlülükler için; 320000, 320010 2- YP yükümlülükler için; 321000, 321010 4 numaralı hesaplarının bakiyelerinden oluşur.
Hesaplamaya ilişkin diğer hususlar:
Yukarıda açıklanan esaslara göre hesaplanan diğer yükümlülüklerden, yurt dışı şubeler tarafından yurt dışında yerleşiklere kullandırılan nakdi kredilerin indirilmesi mümkün bulunmaktadır. Söz konusu nakdi krediler yurt dışı şube bilançosunda raporlanan “Krediler” ve “Takipteki Alacaklar (Net)” kalemlerinden, yurt dışında yerleşiklere (yurt dışı bankalar ile ilgili ülkedeki kamu otoritelerince kredi vermeye yetkilendirilmiş diğer kuruluşlar hariç) kullandırılanları kapsamaktadır.
Yurt dışı şubeler tarafından yurt dışında yerleşiklere kullandırılan nakdi krediler en kısa vadeli diğer yükümlülüklerden en düşük zorunlu karşılık oranına sahip olanlardan başlayarak indirilecek olup, en kısa vade grubunda olan diğer yükümlülükleri aşması durumunda, aşan kısım müteakip vade gruplarından sırasıyla indirilebilecektir. Ancak, bankaların vadesiz yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonlarından ana ortaklıklarına ait olanlar, 91 güne kadar vadeli (91 gün dâhil) Türk lirası cinsinden yurt dışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan kredilerden indirim yapılmaz. Söz konusu indirime ilişkin esaslar talimat eki cetvel açıklamalarında detaylı olarak anlatılmıştır.
Sermaye artırımı amacıyla yapılan ödemeler, hangi hesapta yer aldığına bakılmaksızın banka/şirket bünyesine giriş tarihi itibarıyla zorunlu karşılığa tabi değildir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda mevzuata aykırı olmaları nedeniyle sermaye artışına sayılmayan ödemeler için tesis edilmeyen zorunlu karşılık tutarları üzerinden yaptırım uygulanır.
Bankamızca yapılan denetim ve incelemeler sonucunda;
a) İlgili düzenlemelere aykırı muhasebeleştirme yapması nedeniyle zorunlu karşılıklarını eksik hesapladığı tespit edilen bankalara/şirketlere eksik tesis edilen zorunlu karşılıklar için yaptırım uygulanır.
b) Zorunlu karşılık yükümlülüklerinden kaçınmak için işlem yaptığı tespit edilen bankalardan/şirketlerden, yükümlülüklerini iki hesaplama tarihi arasındaki günlerin bakiyelerinin ortalamasını alarak hesaplamaları istenebilir. Bankalar/şirketler bu durumun kendilerine bildirilmesi üzerine, zorunlu karşılığa tabi yükümlülüklerini iki hesaplama tarihi arasındaki 14 güne ilişkin yükümlülüklerin basit aritmetik ortalamasını alarak hesaplar. Yabancı para yükümlülüklerin ortalamasının hesaplanmasında, iki hesaplama tarihi arasındaki günlere ait döviz cinsinden bakiyelerin basit aritmetik ortalaması alındıktan sonra Türk lirası karşılığı hesaplanır.
Ortalama hesaplamaya esas 14 günlük süre, hesaplama tarihi ve öncesindeki 13 günü içermektedir. Yükümlülük hesaplanan günün resmî tatil gününe rastlaması hâlinde yükümlülüklerin ortalama hesaplamasında, bir önceki hesaplama tarihinden sonraki ilk günden başlamak üzere, hesaplama tarihine kadarki (hesaplama tarihi dâhil) günlerin basit aritmetik ortalaması alınır. Bir sonraki hesaplama döneminin ortalamasının hesaplanmasında ise önceki dönem hesaplamaya dâhil edilmeyen resmî tatil günleri de dikkate alınır.
4. Zorunlu karşılık oranları
Zorunlu karşılık oranları Türk lirası yükümlülükler için aşağıdaki gibidir:
Mevduat/katılım fonu (yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu hariç)
a) Vadesiz, ihbarlı, 1 aya kadar ve 3 aya kadar (3 ay dâhil) vadeli %17
b) 6 aya kadar (6 ay dâhil) vadeli %10
c) 1 yıla kadar vadeli %10
ç) 1 yıl ve 1 yıldan uzun vadeli %10 d) 6 aya kadar (6 ay dâhil) vadeli Merkez Bankasınca kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesaplar %40 e) 1 yıla kadar vadeli ve 1 yıl ve daha uzun vadeli Merkez Bankasınca kur/fiyat %22 koruma desteği sağlanan hesaplar f) Tüketici Fiyat Endeksi’ne, Üretici Fiyat Endeksi’ne ve Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı (TLREF) Endeksi’ne bağlı olarak değişken faiz oranı %10 uygulanan hesaplar Müstakrizlerin fonları %0 Diğer yükümlülükler (yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu dâhil) a) 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli %8 b) 3 yıla kadar (3 yıl dâhil) vadeli %5,5 c) 3 yıldan uzun vadeli %3 ç) Kalkınma ve yatırım bankalarınca 1 yıldan uzun vadeli ihraç edilen menkul %0 kıymetler d) Bankaların 1 aya kadar (1 ay dâhil) vadeli diğer yükümlülüklerinden yurt dışı %20 repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler e) Bankaların 3 aya kadar (3 ay dâhil) vadeli diğer yükümlülüklerinden yurt dışı %16 repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler f) Bankaların 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli diğer yükümlülüklerinden yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu, yurt dışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar, %14 yurt dışından kullanılan krediler ve yurt dışı merkeze yükümlülükler (net) g) Bankaların vadesiz yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonlarından ana %0 ortaklıklarına ait olanlar Zorunlu karşılık oranları yabancı para yükümlülükler için aşağıdaki gibidir: Mevduat/katılım fonu (yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu hariç) a) Vadesiz, ihbarlı ve 1 aya kadar vadeli %32 b) 3 aya kadar, 6 aya kadar, 1 yıla kadar, 1 yıl ve daha uzun vadeli %28 Müstakrizlerin fonları %25 Diğer yükümlülükler (yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu dâhil) a) 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli %21 b) 2 yıla kadar (2 yıl dâhil) vadeli %10 c) 3 yıla kadar (3 yıl dâhil) vadeli %8 ç) 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) vadeli %3 d) 5 yıldan uzun vadeli %0 e) Bankaların 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli diğer yükümlülüklerinden yurt içi %25 yerleşiklerle yapılan repo işlemlerinden sağlanan fonlar (*) Yurtdışı bankaların kıymetli maden depo hesapları diğer yükümlülükler kapsamında değerlendirilir. Mevduat/katılım fonu hesapları için 1-31 gün arası (31 gün dahil) 1 aya kadar vadeli, 32-91 gün arası (91 gün dahil) 3 aya kadar vadeli, 92-180 gün arası (180 gün dahil) 6 aya kadar vadeli, 181-364 gün arası (364 gün dahil) 1 yıla kadar vadeli ve 365 gün ve üzeri 1 yıl ve daha uzun vadeli olarak sınıflandırılır. Türk lirası ve yabancı para diğer yükümlülüklerden; “1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli” olanları vadesi bulunmayanlar ile 1-365 gün, “2 yıla kadar (2 yıl dâhil) vadeli” olanları 366-730gün, “3 yıla kadar (3 yıl dâhil) vadeli” olanları 731-1095 gün, “5 yıla kadar (5 yıl dâhil) vadeli” olanları 1096-1825 gün, “5 yıldan uzun vadeli” olanları ise 1826 gün ve üzeri vadeli yükümlülükleri içermektedir. Türk lirası diğer yükümlülüklerden yurt dışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler için “1 aya kadar vadeli (1 ay dâhil)” olanlar 1-31 gün (31 gün dahil), “3 aya kadar vadeli (3 ay dâhil)” olanlar 32-91 gün (91 gün dahil) ve 1 yıla kadar vadeli olanlar 92-365 gün vadeli yükümlülükleri içermektedir. Bu yükümlülüklerin vadeye göre sınıflandırılmasında, sözleşmede yer alan ve/veya yükümlülüğü doğuran işlemin mahiyetine göre belirlenmiş olan orijinal vade esas alınır. Orijinal vade, sözleşmenin (sözleşmenin bulunmaması halinde ise yükümlülüğü doğuran işleme esas belgenin) vade ve ödeme unsurlarını kapsayan tüm hükümlerine göre kredi kullanım tarihinde veya temdit tarihinde açık şekilde tespit edilebilen anapara ve/veya faize ilişkin son taksit ödeme tarihine göre belirlenecektir.
5. Zorunlu karşılıkların tesis edilmesi
Zorunlu karşılığa tabi Türk lirası kalemler için tesis edilecek Türk lirası zorunlu karşılık tutarı Tebliğ’in 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında öngörülen oranlar kullanılarak hesaplanır. Yükümlülükler için tesis edilecek Türk lirası zorunlu karşılık tutarından, hesaplama tarihi itibarıyla yurt dışı şubelerin bulunduğu ülke merkez bankasına yaptığı kesinleşmiş en son bildirimde yer alan tesis edilmesi gereken Türk lirası zorunlu karşılık tutarı indirilebilir.
Bilanço aktif büyüklüğü 300 milyar Türk lirasının altında olan bankaların, zorunlu karşılığa tabi Türk lirası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken tutardan 500 milyon Türk lirası düşülerek tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına ulaşılır. Bu tutarın negatif olması halinde zorunlu karşılık tesis edilmez.
Türk lirası cinsinden tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına yapılacak indirim sırasıyla Faiz veya telafi ödemesi uygulamalarına tabi olmayan Türk lirası yükümlülükler kaynaklı a)
zorunlu karşılık tutarından, Faiz veya telafi ödemesi uygulamalarına tabi olan Bankamızca kur/fiyat koruma desteği b)
sağlanan hesaplar kaynaklı zorunlu karşılık tutarından, Faiz veya telafi ödemesi uygulamalarına tabi olan Türk lirası mevduat/katılım fonu kaynaklı c)
zorunlu karşılık tutarından yapılacaktır.
Bilanço aktif büyüklüğü 3 milyar Türk lirasının altında olan finansman şirketlerinin, zorunlu karşılığa tabi Türk lirası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken tutardan 100 milyon Türk lirası düşülerek tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına ulaşılır. Bu tutarın negatif olması halinde zorunlu karşılık tesis edilmez.
Aktif büyüklüğü için yılın ilk altı ayında bir önceki yılın Haziran ayı sonu, yılın ikinci altı ayında önceki yıla ait Aralık ayı sonu verisi esas alınır.
Türk lirası yükümlülükler için zorunlu karşılıklar Merkez Bankası nezdinde açılan hesaplarda nakden ve ortalama olarak tesis edilir.
Bir tesis döneminde Türk lirası yükümlülükler için tutulması gereken zorunlu karşılıkların yüzde 5’ini aşmamak koşuluyla, eksik tutulan Türk lirası tutarlar bir sonraki dönemde tutulabilir, fazla tutulan Türk lirası tutarlar bir sonraki dönemde eksik tutulan tutarlara sayılır. Söz konusu uygulamaya ilişkin örnek tablo bu talimatın ekinde verilmektedir (Ek 1).
Yabancı para yükümlülükler için tesis edilecek yabancı para zorunlu karşılık tutarı Tebliğ’in 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen oranlar kullanılarak hesaplanır. Bu tutardan, hesaplama tarihi itibarıyla yurt dışı şubelerin bulunduğu ülke merkez bankasına yaptığı kesinleşmiş en son bildirimde yer alan tesis edilmesi gereken yabancı para zorunlu karşılık tutarı indirilebilir.
Yabancı para zorunlu karşılıklar, ABD doları yükümlülükler için ABD doları döviz cinsinden, ABD doları haricindeki yabancı para yükümlülükler için ABD doları ve/veya euro döviz cinslerinden, Merkez Bankası nezdinde açılan hesaplarda nakden ve en fazla 8 puanlık kısmı ortalama olacak şekilde tesis edilir. Ancak, kıymetli maden depo hesapları için tutulması gereken zorunlu karşılıkların en fazla tamamına kadarı standart altın cinsinden bloke hesaplarda tesis edilebilir, belirtilen oranlardan fazla tesis edilen altın tutarları zorunlu karşılığa sayılmaz.
Standart altın, 18/11/2006 tarihli ve 26350 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2006/1)”in 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde standart işlenmemiş kıymetli madenler olarak tanımlanan bar ve külçe halindeki altınlardır.
Zorunlu karşılıkların standart altın olarak tesisinde, en az 995/1000 saflıkta olan, hem Londra Altın Piyasasınca (London Bullion Market Association-LBMA) hem de BİST nezdindeki Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasasınca birlikte tanınan rafinerilerden birinin amblemini ya da damgasını ve seri numarasını taşıyan, bu piyasalarda standart altın olarak işlem gören "Büyük Külçe (London Good Delivery Bar)" olarak ifade edilen, yaklaşık 10,9-13,4 kg (350-430 ons) ağırlığındaki külçe altın kullanılır. Ayrıca, BIST nezdinde Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasasında standart altın olarak işlem gören, "Büyük Külçe” altınların yanı sıra en az 1 kg ağırlığındaki külçe altınlar da kullanılır. Söz konusu altınlar İngiltere Merkez Bankası (BOE) ve BİST nezdindeki Bankamız hesapları kullanılarak tesis edileceğinden, Piyasalar Genel Müdürlüğümüzce bu konuda belirlenen kurallar esas alınır.
Yabancı para yükümlülükler için tesis edilen döviz ve altın cinsinden zorunlu karşılık tutarları Tebliğ’in 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan kur ve fiyatlar esas alınarak hesaplanır.
Türk lirası zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıklar, İdare Merkezimiz nezdinde, aşağıdaki tabloda belirtilen hesaplarda ortalama olarak tesis edilir. Bankaların Elektronik Fon Transfer Sistemi (EFT) ve Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) bakiyeleri gün sonunda zorunlu karşılık hesaplarına aktarılır. Gün başında ise, bir önceki gün sonunda PÖS takip hesaplarından aktarılan bakiyeler PÖS, EFT takip hesaplarından veya EFT kapandıktan sonra bankaların talebiyle diğer şubelerimizden Şubeler Arası Ödemeler Sistemi (SAOS) yoluyla aktarılan bakiyeler ise EFT hesaplarına iade edilir. Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) sistemi kapsamında iş günlerinde FAST gündönümü anında, diğer günlerde saat 17:30’da oluşan bakiye zorunlu karşılıklara sayılır. Şirketler EFT üyesi olmadıkları için zorunlu karşılık hesap bakiyeleri gün başında PÖS’e aktarılmayacaktır. Şirketler, İdare Merkezimiz nezdinde aşağıdaki tabloda belirtilen ortalama hesaplara tesis dönemi süresince para yatırma ve çekme işlemlerini EFT üyesi bir banka üzerinden PÖS aracılığı ve M01 mesajı ile gerçekleştireceklerdir. Zorunlu karşılık hesaplarına yapılan aktarımlarda işlem günü valör olarak verilir.
Yabancı para yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların;
a) Bloke olarak tutulması gereken kısmı ihbarlı hesaplar kullanılmak suretiyle aşağıdaki tabloda belirtilen İdare Merkezimiz nezdindeki bloke hesaplarda,
b) En fazla 8 puanlık kısmı ortalama olarak aşağıdaki tabloda belirtilen İdare Merkezimiz nezdindeki ihbarlı hesaplarda, ABD doları ve/veya euro cinsinden tesis edilir. Ancak, istenmesi hâlinde yabancı para zorunlu karşılıkların tamamı bloke hesaplarda tutulabilir. Kıymetli maden depo hesapları için standart altın cinsinden zorunlu karşılık tutulmak istenmesi halinde, BOE ve/veya BİST nezdindeki Bankamız hesapları kullanılmak suretiyle aşağıdaki tabloda belirtilen İdare Merkezimiz nezdindeki bloke hesaplar kullanılır. Hesap numaraları Yükümlülük/ Tesis Edilen Tesis Varlık Cinsi Zorunlu Karşılık Şekli Bankalar Katılım Şirketler Bankaları 35 04 09 … + 35 04 29 … TL Ortalama FAST + FAST TL bakiyesi bakiyesi 35 04 32 … TL Bloke 35 04 08… 35 04 28 … … Kredi/Limit TL ve YP Bloke 35 04 36 … 35 04 37 … 35 04 31 … Büyümesi için TL USD Ortalama 85 12 01 … 85 26 01 … 85 46 01 … EUR Ortalama 85 12 32 … 85 26 32 … 85 46 32 … YP USD Bloke 85 74 01 … 85 64 01 … 85 47 01 … EUR Bloke 85 74 32 … 85 64 32 … 85 47 32 … Altın – BİST Bloke 44 04 14 … 44 04 15 … 44 04 20 … Altın – BOE Bloke 44 04 10 … 44 04 11 … 44 04 21 … (*) Hesap numaralarının yanında yer alan (...) her bir banka/şirket için farklı olan muhasebe kodunu ifade etmektedir. ABD doları yükümlülükler için bloke hesaplarda tesis edilmesi gereken asgari tutar, bu yükümlülükler için tesis edilmesi gereken toplam tutardan yabancı para zorunlu karşılıklar için ortalama olarak tesis edilebilecek tutarın düşülmesi suretiyle bulunur. Böylelikle, döneminde ABD doları yükümlülükler için tesis edilmesi gereken toplam tutarın yerine getirilmesi için, yabancı para zorunlu karşılıkların ortalama kısmının tamamı ABD doları cinsinden yatırılacak olsa dahi, tesis döneminin başında ABD doları cinsinden yeterli bloke zorunlu karşılık yatırılması sağlanır. Ortalama olarak tesis edilmesi gereken yabancı para zorunlu karşılık tutarları, yabancı para bloke zorunlu karşılık hesaplarının bakiyelerinin, tesis edilmesi gereken toplam yabancı para zorunlu karşılık tutarından düşülmesi suretiyle bulunur. Ortalama olarak tesis edilen yabancı para zorunlu karşılık tutarları, ihbarlı hesapların tesis süresi içindeki günlük bakiyelerinin 14 günlük ortalaması alınarak hesaplanır. İhbarlı hesapların günlük bakiyeleri valör tarihlerine göre hesaplanır. Ortalama olarak tesis edilmesi gereken tutardan fazla tesis edilen zorunlu karşılıklar döneminde bloke olarak tesis edilmesi gereken karşılıklara sayılmaz. Diğer taraftan, ABD doları ve euro cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıkların bloke hesaplarda tesisi, ihbarlı hesaplar kullanılmak suretiyle gerçekleştirileceğinden, bu karşılıklar ile altın olarak tesis edilecek zorunlu karşılıkların yerine getirilmesinde herhangi bir gecikmeye meydan verilmemesi için Bankamız Piyasalar Genel Müdürlüğünce belirlenen kurallara uyulması gerekmektedir.Merkez Bankası, ortalama olarak tutulan zorunlu karşılıkların bir kısmının veya tamamının bankalar ve finansman şirketleri itibarıyla belirli süreler için bloke olarak tutulmasını isteyebilir. Bu kapsamda, 31/12/2026 (hariç) hesaplama tarihine kadar bilanço aktif büyüklüğü 500 milyar Türk lirası ve üzerinde olan kuruluşlarca Türk lirası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların yüzde 35’i, bilanço aktif büyüklüğü 100 milyar Türk lirası ve üzerinde olan kuruluşlarca Türk lirası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların yüzde 15’i Merkez Bankası nezdinde açılan hesaplarda nakden ve bloke olarak tesis edilir.
6. Zorunlu karşılıkların tesis süresi
Yükümlülükler için hesaplanan zorunlu karşılıklar 14 günlük sürelerde tesis edilir. Bu süre yükümlülüklerin hesaplandığı tarihten iki hafta sonraki cuma günü başlar ve tesis tarihini izleyen ikinci haftanın perşembe günü sona erer.
Zorunlu karşılıkların tesis süresinin başlangıcının resmî tatil gününe rastlaması hâlinde, bloke hesaplarda tutulan zorunlu karşılıkların yerine getirilmesinde tatili izleyen ilk iş günü esas alınır.
Merkez Bankası, zorunlu karşılıkların hesaplanma dönemi ile zorunlu karşılıkların tesis süresini önceden duyurmak koşuluyla değiştirebilir.
7. Bildirim
Zorunlu karşılığa tabi kuruluşlar, zorunlu karşılığa tabi kalemler ile bu kalemlere ilişkin tesis edilecek zorunlu karşılık tutarlarını, talimat ekindeki Zorunlu Karşılık Bildirim Cetveli (ZK300H) formatında ZD proje koduyla, iki hafta sonraki cuma günü öğlen 12:00’ye kadar Bankamız İdare Merkezine EVAS (Elektronik Veri Aktarım Sistemi) yoluyla bildirir.
Ayrıca, mevduat/katılım bankaları zorunlu karşılığa tabi mevduat/katılım fonu bilgilerini Türk Lirası Mevduat/Katılım Fonu Bilgi Cetveli (TL200H) ile Döviz Tevdiat Hesapları/Yabancı Para Katılım Fonu Bilgi Cetveli (DT200H) formatında MD proje koduyla izleyen haftanın cuma günü mesai bitimine kadar EVAS yoluyla gönderir.
Ancak, söz konusu cetvellerin yukarıda belirtilen son bildirim tarihinden önce gönderilmesi olası sorunları azaltacaktır. Özellikle ZK300H cetveli bildiriminde bloke hesaplara yatırılacak/bloke hesaplardan çekilecek tutar bulunması halinde, cetvelin son bildirim tarihinden bir/iki iş günü öncesi 15:30’a kadar gönderilmesi önem arz etmektedir.
8. Zorunlu Karşılıklarda Farklılaşma
a) Kaldıraç oranına göre farklılaşma (28/6/2024 tarihli ve 32586 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2024/15 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
b) Kredi büyümesine göre farklılaşma (27/11/2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2020/17 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
c) Dönüşüm oranına göre farklılaşma (31/12/2022 tarihli ve 32060 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/30 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
d) Türk lirası payına göre farklılaşma (20/8/2023 tarihli ve 32285 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/21 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
9. Yaptırım uygulaması
Bankalarca ve finansman şirketlerince;
a) Zorunlu karşılıkların süresinde tesis edilmemesi veya eksik tesis edilmesi,
b) Yapılacak incelemeler sonucu zorunlu karşılıkların eksik hesaplandığının tespit edilmesi hâllerinde, eksik tesis edilen; Türk lirası zorunlu karşılıkların 2 katı tutarında Türk lirası cinsinden, yabancı para zorunlu karşılıkların 3 katı tutarında ABD doları cinsinden mevduat, zorunlu karşılıkların eksik tesis edildiği süreler dikkate alınarak Bankamız nezdinde açılan aşağıdaki tabloda belirtilen bloke hesaplarda ihbarlı hesaplar kullanılmak suretiyle faizsiz olarak tutulur. Tesis Edilen Hesap numaraları Yükümlülük Tesis Zorunlu Katılım Cinsi Şekli Şirketler Karşılık Bankalar Bankaları TL veya YP TL Bloke 35 04 21 … 35 04 22 … 35 04 33 … YP USD Bloke 85 67 01 … 85 68 01 … 85 48 01 … (*) Hesap numaralarının yanında yer alan (...) her bir banka/şirket için farklı olan muhasebe kodunu ifade etmektedir. Yabancı para yükümlülüklerin eksik tesis edildiği durumlarda faizsiz olarak tutulacak mevduatın ABD doları karşılığı, ilgili dönem için geçerli olan döviz alış kuru esas alınarak hesaplanır. Yabancı para ve ABD doları yükümlülüklerin her ikisinin de eksik tesis edildiği durumlarda; faizsiz olarak tutulacak mevduat yabancı para ve ABD doları cinsinden yükümlülükler için eksik tesis edilen tutarlardan büyük olan tutar üzerinden hesaplanır. Faizsiz mevduat, Bankamızca bildirilen tutar ve tesis süresi göz önüne alınarak tutulur. Zorunlu karşılıkların eksik tesis edildiği tespitinin birden fazla dönemi içerdiği durumlarda, her dönem için tutulması gereken faizsiz mevduat tutarı ayrı ayrı hesaplanır, ancak herhangi bir dönemde Bankamızca bildirilen tutardan fazla tutulan kısımlar daha sonraki dönemlerde tutulması gereken faizsiz mevduata sayılır. Bildirilen dönemde faizsiz mevduatın tutulmaması veya eksik tutulması hâlinde, eksik tutulan mevduata tekabül eden zorunlu karşılık tutarları için cezai faiz uygulanır. Cezai faiz uygulamasında, yabancı para zorunlu karşılıkların eksik tesis edilen kısmının Türk lirası karşılıkları esas alınır. Tahakkuk ettirilen cezai faizlerin Bankamızca belirtilen süre içinde yatırılmaması hâlinde, söz konusu cezai faizler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca tahsil edilir. Cezai faiz oranı, zorunlu karşılıkların eksik tesis edildiği dönemde bloke hesaplar için ilk günde, ortalama hesaplar için son günde, bu tarihlerin resmî tatil gününe rastlaması durumunda ise bir önceki iş gününde Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1,50 katsayısıyla çarpımı sonucu bulunan orandır. Birinci fıkranın (b) bendi kapsamında eksik hesaplandığı tespit edilen zorunlu karşılıklar için zorunlu karşılık cetvelleri yeniden düzenlenerek Bankamıza gönderilir. Ancak, bu fıkra kapsamında bir döneme ilişkin olarak eksik hesaplanan zorunlu karşılığa tabi kalemlerin, Türk lirası ve yabancı para için ayrı ayrı olmak üzere, yüz bin Türk lirasının altında kalması halinde düzeltilmiş cetvel gönderilmesi istenmez. Diğer taraftan, yükümlülük tutarını etkilemeyen, ancak tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarının değişmesine neden olan, vade geçişmesi ve benzeri hatalı uygulamalar olması halinde, söz konusu hatalı uygulamalar nedeniyle eksik/fazla tesis edilen zorunlu karşılık tutarının zorunlu karşılığa tabi yükümlülüğe tekabül eden tutarı da dikkate alınır. Dolayısıyla, eksik hesaplanan kalemlerin yüz bin Türk lirasının altında kalıp kalmadığıdeğerlendirmesi yapılırken aşağıdaki adımların izlenmesi gerekmekte olup, uygulamaya ilişkin örnek tablo Ek 2’te verilmektedir:
a) İlgili dönemde Türk lirası veya yabancı para yükümlülükler için ayrı ayrı olmak üzere, düzeltilmiş zorunlu karşılığa tabi yükümlülük ve düzeltilmiş zorunlu karşılık tutarları hesaplanır.
b) Düzeltilmiş tutarlar üzerinden yükümlülükler için efektif zorunlu karşılık oranı (efektif oran) hesaplanır. Efektif oran, düzeltilmiş zorunlu karşılık tutarının, düzeltilmiş yükümlülük tutarına bölünmesi suretiyle bulunur.
c) Yükümlülükleri etkilemeyen hatalı uygulamalar nedeniyle zorunlu karşılık tutarında meydana gelen değişim, efektif orana bölünerek yükümlülük cinsinden karşılığı bulunur.
d) Bulunan tutar, zorunlu karşılığa tabi kalemlerdeki değişim ile toplanır ve yüz bin Türk lirası kıyaslamasının yapılabilmesi için kullanılacak net eksik bildirim tutarına ulaşılır.
e) Söz konusu net eksik bildirim tutarının hem Türk lirası hem de yabancı para kalemler için yüz bin Türk lirasının altında kalması halinde düzeltilmiş cetvel gönderilmez;
ikisinden birinin yüz bin Türk lirasının üzerinde kalması halinde ise (a) bendinde hesaplanan tutarlar üzerinden düzeltilmiş cetvel gönderilir.
Tesis dönemi bittikten sonra yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan düzeltme cetvelleri için;
a) Türk lirası yükümlülükler için; eksik/fazla tutulan Türk lirası tutarların bir sonraki döneme aktarılması uygulaması 17.01.2014 tarihli yükümlülük cetvelinden itibaren dikkate alınmaz,
b) Yabancı para yükümlülükler için; ortalama hesaplarda fazla tesis edilen tutarlar bloke hesaplarda eksik tesis edilen tutarlara, fazla tesis edilen euro tutarlar ilgili dönemde eksik tesis edilen ABD doları tutarlara sayılır.
Zorunlu karşılık uygulamasında, başlangıçta veya denetimler sonrasında cezai yaptırımla karşı karşıya kalınmaması için zorunlu karşılıkların bu talimat ve eki cetvellerin açıklamalarına göre hesaplanmasında ve süresi içinde tesis edilmesinde gerekli özen ve dikkatin gösterilmesi gerekmektedir.
Zorunlu karşılıklarını sürekli olarak eksik tesis eden, zorunlu karşılıklara ilişkin cetvelleri zamanında ve belirlenen formatlara uygun biçimde göndermeyen kuruluşlar hakkında Bankamızca gerekli idari tedbirler alınır.
10. Zorunlu karşılıklara faiz ödenmesi veya telafi ödemesi yapılması
Mevduat bankalarının Türk lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklarının aşağıda belirtilen kısmına aşağıda belirtilen oranlarda faiz ödenir.
a) Merkez Bankasınca kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesaplar için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına (21 Aralık 2024 tarihinden itibaren yeni açılan veya
yenilenen hesaplar için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarı hariç)
Merkez Bankası ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti * 0,4
b) Türk lirası mevduat hesapları * için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına
Merkez Bankası ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti * 0,86 Katılım bankalarının Türk lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklarının aşağıda belirtilen kısmına aşağıda belirtilen oranlarda telafi ödemesi yapılır.
a) Merkez Bankasınca kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesaplar için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına (21 Aralık 2024 tarihinden itibaren yeni açılan veya
yenilenen hesaplar için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarı hariç)
Merkez Bankası ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti * 0,4
b) Türk lirası katılım fonu hesapları * için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına Merkez Bankası ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti * 0,86 Bahse konu faiz veya telafi ödemesine esas oranlar noktadan sonra iki hane ve faiz veya telafi ödeme tutarları ise virgülden sonra iki hane olacak şekilde küsuratlı olarak yazılır.
Dönemler arası taşıma imkânı nedeniyle oluşan fazla tutarlar dâhil olmak üzere, zorunlu karşılığa tabi Türk lirası kalemler için tesis edilmesi gerekenden daha fazla tesis edilen tutarlara faiz ödenmez veya telafi ödemesi yapılmaz.
Türk lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklara faiz ve telafi ödemesi tahakkuku üç ayda bir Mart, Haziran, Eylül, Aralık ayları sonunda gerçekleştirilir ve faiz ve telafi ödemesi üç aylık dönemi izleyen ilk iş gününde bankaların İdare Merkezimiz nezdindeki Türk lirası cinsinden serbest mevduat hesaplarına aktarılır.
Tesis dönemi başladıktan sonra düzeltme cetveli gönderilmesi durumunda tesis edilecek zorunlu karşılıklarda oluşan değişim ödenecek faiz veya telafi ödemesi tutarının belirlenmesinde dikkate alınmaz.
11. Mevduat/katılım fonlarından olağanüstü çekilişler
Mevduat/katılım fonlarından olağanüstü çekiliş olan bankaların, eksiliş tutarını, eksilişe konu teşkil eden mevduat veya katılım fonunun vade ve türünü ve eksilişin başladığı tarihi Bankamız İdare Merkezine yazılı olarak bildirmeleri hâlinde, tesis etmeleri gereken zorunlu karşılık tutarı, olağanüstü eksilişe tekabül eden mevduat/katılım fonları göz önüne alınarak yeniden hesaplanabilir.
12. Geçici Madde Uygulamaları
Tebliğ’in geçici maddelerinin uygulamasına ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.
a) Geçici 1’inci madde: 3/1/2004 tarihli ve 25335 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalar Kanununun 14’üncü Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası Uyarınca Bankacılık İşlemleri Yapma ve Mevduat Kabul Etme İzni Kaldırılan T. İmar Bankası T.A.Ş. Nezdinde Bulunan Tasarruf, Ticari Kuruluşlar ve Diğer Kuruluşlar Mevduatının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunca Ödenmesine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında 29/12/2003 tarihli ve 2003/6668 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından T. İmar Bankası T.A.Ş. mudileri adına T.C. Ziraat Bankası A.Ş. nezdinde açılan vadesiz mevduat hesaplarındaki tutarlar bu * Vadesiz, ihbarlı, 1 aya kadar vadeli, 3 aya kadar vadeli, 6 aya kadar (6 ay dahil) vadeli, 1 yıla kadar vadeli ve 1 yıl ve 1 yıldan uzun vadeli Türk lirası mevduat/katılım fonu hesapları.
13 hesaplarda kaldıkları sürece, vadeli mevduat hesaplarındaki tutarlar ise vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa tabi değildir.
b) Geçici 2’nci madde: Bankaların yurt dışı şubeleri nezdinde izlenen kredilerden;
30/6/2009 tarihinden önce, bir sözleşmeye dayalı konsorsiyum ya da sendikasyon
a)
kredileri gibi, doğrudan banka yönetim kurulu ve genel müdürlük üst düzey yetkililerinin imzaları ile alınanlar dışındakiler ile 30/6/2009 – 8/1/2010 tarihleri arasında temin edilenler
b)
vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler arasına dâhil edilmez.
11/12/2009 tarih ve 27429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile “Yurt Dışından Kullanılan Krediler Hesabı”nın açıklaması değiştirilerek, bankaların temin etmiş oldukları bir sözleşmeye dayalı konsorsiyum ya da sendikasyon kredileri gibi kredilerin genel müdürlük veya yurt dışı şube nezdinde izlemesi hususu 30/06/2009 tarihinden geçerli olmak üzere genel müdürlük yetkisine bırakılmıştır.
Bu çerçevede, yurt dışı şubeler nezdinde izlenen kredilerden 30/6/2009 (dâhil) - 8/1/2010 (hariç) tarihleri arasında alınanlar ile 30/6/2009 tarihinden önce yurt dışı şube yetkililerinin imzası ile alınanlar vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler arasına dâhil edilmeyecektir. Bankaların yurt dışı şubeleri nezdinde izlenen kredilerden 30/6/2009 tarihinden önce alınmış olmakla birlikte doğrudan banka yönetim kurulu ve genel müdürlük üst düzey yetkililerinin imzaları ile alınan krediler 8/1/2010 tarihinden itibaren zorunlu karşılığa tabi yükümlülüklere dâhil edilecektir.
c) Geçici 3’üncü madde: 4/10/2013 tarihli ve 28785 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (2005/1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2013/13) ile zorunlu karşılığa tabi tutulan finansman şirketlerinin 4/10/2013 tarihi itibarıyla mevcut olan yurt dışından kullanılan kredileri, ihraç edilen menkul kıymetleri ve özkaynak hesabında dikkate alınmayan sermaye benzeri borçları vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler arasına dâhil edilmez.
d) Geçici 4’üncü madde: Yürürlükten kaldırılan 16/11/2005 tarihli ve 25995 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (2005/1)’e ilişkin zorunlu karşılığa tabi yükümlülüklerden 2013/15 sayılı Tebliğ ile yükümlülük kapsamı dışına çıkarılanlar hakkında 17/1/2014 tarihinden itibaren yapılacak denetim ve incelemelerde ortaya çıkan tespitler için yaptırım uygulanmaz.
17/1/2014 tarihinden önce yapılan denetim ve incelemelerde ortaya çıkan tespitler için yürürlükten kaldırılan Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2005/1) ve bu Tebliğe ilişkin uygulama talimatı hükümlerine istinaden işlem tesis edilecektir.
e) Geçici 5’inci madde: Yurt dışı şubelerin 29/5/2015 tarihi itibarıyla mevcut olan ve “Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2015/3)” ile ilk defa zorunlu karşılığa tabi tutulan yükümlülükleri vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler arasına dâhil edilmez.
Bu çerçevede, Tebliğde sayılan kalemler için yurt dışı şubelerin vadesiz yükümlülüklerinin tamamı ile 30/5/2015 tarihinden itibaren yeni açılan ve temdit edilen vadeli yükümlülükleri zorunlu karşılığa tabi hale gelmiş olmaktadır.
14 f) Geçici 6’ncı madde: (19/1/2019 tarihli ve 30660 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/2 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.) g) Geçici 7’nci madde: 20/8/2019 tarihli ve 30864 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2019/15)”e göre 29/11/2019 (dahil) yükümlülük hesaplama tarihine kadar kredi büyüme oranı yüzde 10,00 ile yüzde 20,00 aralığına girmiş olan bankalara bu aralığa girdikleri tarihe ilişkin tesis döneminden itibaren altı dönem boyunca 10/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları sağlayan bankalar için geçerli olan zorunlu karşılık oranları uygulanır.
Söz konusu bankaların Türk lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklarına aynı süre boyunca bu Talimatın 10’uncu maddesinde belirtilen faiz/nema oranı uygulanır.
h) Geçici 8’inci madde: 28/12/2019 tarihli ve 30992 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2019/21)”e göre kredi büyüme oranları 10/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları 27/12/2019 yükümlülük tarihinden önce sağlayan ancak 27/12/2019 yükümlülük tarihinden itibaren sağlamayan bankalara, 10/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen zorunlu karşılık oranları, koşulları sağlayıncaya kadar uygulanmaz.
ı) Geçici 9’uncu madde: Selektif sektörlere kullandırılan 2 yıldan uzun vadeli kredilerdeki değişimin hesaplanmasında, 27/11/2020 yükümlülük tarihine kadar içinde bulunulan zorunlu karşılık dönemine ilişkin üç aylık ortalama (6 zorunlu karşılık yükümlülük tarihi ortalaması) ile 6/9/2019 – 15/11/2019 yükümlülük tarihleri arasındaki üç aylık ortalama (6 zorunlu karşılık yükümlülük tarihi ortalaması) dikkate alınır. 27/11/2020 yükümlülük tarihinden itibaren ise bu Tebliğin 10/A maddesi çerçevesinde yıllık değişim hesaplanır.
i) Geçici 10’uncu madde: (27/11/2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2020/17 sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
j) Geçici 11’inci madde: 1/7/2021 tarihli ve 31528 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2021/4) ile yüzde 0 olarak belirlenmiş olan Türk lirası zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis edilmesi imkânı azami oranı tesisi 17 Eylül 2021 tarihinde başlayacak olan 3 Eylül 2021 yükümlülük tarihine kadar (dahil) tabloda belirtildiği şekilde yüzde 10 olarak uygulanır.
İmkân Dilimleri (%)
Katsayı 0-10 1,0
k) Geçici 12’nci madde: Talimatın 2’nci maddesinde belirlenen zorunlu karşılığa tabi varlıkların 31/5/2022 tarihi itibarıyla 31/12/2021 tarihine göre aşağıda belirtilen şekilde hesaplanan büyüme oranı yüzde 20,00’nin üzerinde olan bankaların 31/12/2021 ile 31/3/2022 tarihlerinde mevcut bakiyeleri arasındaki farkın yüzde 20,00’si oranında zorunlu karşılık 10/6/2022 tarihinden 24/11/2022 tarihine kadar Türk lirası cinsinden Merkez Bankası nezdinde açılan hesaplarda nakden ve bloke olarak tesis edilir.
Büyüme oranı, 31/5/2022 tarihinde mevcut bakiye ile 31/12/2021 tarihinde mevcut bakiye arasındaki farkın, 31/12/2021 tarihinde mevcut bakiyeye bölünüp 100 ile çarpılmasıyla hesaplanır.
THP’ye göre 150'den 180'e kadar olan hesaplarda izlenmekteyken, hesaplamaya konu dönem içerisinde 100'den 150'ye kadar olan hesaplara geçmiş olan krediler 31/12/2021 tarihinde mevcut kredi bakiyesine eklenebilir.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun izni ile 31/5/2022 tarihi itibarıyla son bir yıl içinde faaliyete başlayan bankalara bu madde hükümleri uygulanmaz.
Bankalar bu madde kapsamındaki bakiyeleri talimat ekindeki Zorunlu Karşılığa Tabi Varlıklar Bildirim Cetveli (TK100H) formatında ZM proje koduyla, izleyen haftanın Cuma günü mesai bitimine kadar EVAS yoluyla gönderir. Söz konusu uygulamaya ilişkin örnek tablo bu talimatın ekinde verilmektedir (Ek 4).
l) Geçici 13’üncü madde: Finansman şirketlerine Tebliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasındaki oranlar 13/5/2022 (dahil) hesaplama tarihine kadar yüzde 0 olarak uygulanır.
Finansman şirketlerine Tebliğin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki oranlar 13/5/2022 (dahil) hesaplama tarihine kadar yüzde 0, 27/5/2022 hesaplama tarihinden 23/12/2022 (dahil) hesaplama tarihine kadar yüzde 3 olarak uygulanır.
Finansman şirketlerinin 23/4/2022 tarihli ve 31818 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2022/17) ile ilk kez zorunlu karşılığa tabi hale getirilen yurt içi bankalardan kullanılan kredilerinden 23/4/2022 tarihi itibarıyla mevcut olanlar vadeleri sonuna kadar zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler arasına dâhil edilmez.
Bu çerçevede, finansman şirketlerinin zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler için ilk zorunlu karşılık tesisi 27/5/2022 tarihli yükümlülükler üzerinden hesaplanarak 10/6/2022 tesis tarihinde yapılacaktır. Bu hesaplamada, Türk lirası yükümlülükler için zorunlu karşılık oranları Tebliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasındaki oranlar olarak dikkate alınacak, yabancı para yükümlülükler için zorunlu karşılık oranları ise tüm vadelerde 23/12/2022 (dahil) hesaplama tarihine kadar yüzde 3 olarak uygulanacaktır.
m) Geçici 14’üncü madde: Aşağıda sayılan 1 yıldan uzun vadeli (366 gün ve üzeri vadeli) yabancı para cinsinden yükümlülüklerin hesaplama tarihi itibarıyla toplam bakiyesinde 6/1/2023 tarihine göre artış olması ve bu artışın yurt dışından doğrudan SWIFT kanalıyla gelen transferlerle sağlanmış olması esastır.
• Yurt dışı yerleşiklerle yapılan repo işlemlerinden sağlanan fonlar
• Yurt dışından kullanılan krediler
•
Yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin yurt dışı yerleşiklere ait kısmı
• Yurt dışı merkeze yükümlülükler (net)
Bu kapsamda hesaplama aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
• 6/1/2023 tarihine göre yukarıda yer alan kalemlerin toplam stok bakiyesinde meydana gelen artış tutarı (stok farkı) ile
• 6/1/2023 tarihinden itibaren yurt dışından doğrudan transferle gelerek 1 yıldan uzun vadeli yükümlülük olarak izlenen toplam tutardan (akım)
küçük olanı esas alınır. Bu tutar üzerinden Tebliğin 6’ncı maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında yer alan zorunlu karşılık oranları yüzde 0 olarak uygulanır. Akım tutarın stok farkından büyük olduğu durumda yüzde 0 zorunlu karşılık oranı uygulanacak tutar en yüksek zorunlu karşılık oranına sahip yükümlülük türünden başlamak üzere belirlenir ve kalan tutar vade ve türüne göre ilgili zorunlu karşılık oranına tabi olur.
Yukarıda anılan tutarların hem cari hesaplama dönemi hem de bir önceki hesaplama dönemi için Türk lirası karşılıkları hesaplanırken cari hesaplama tarihinde geçerli olan ve Talimatın 3’üncü bölümünde belirtilen kur ve fiyatlar kullanılır. 19/12/2024 tarihli ve 32757 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/24 sayılı Tebliğ değişikliği kapsamında ilk hesaplama 3/1/2025 tarihinde yapılacak olup, her zorunlu karşılık döneminde 6/1/2023 tarihine göre karşılaştırma yapılması gerekmektedir. Son hesaplama 19/12/2025 tarihinde yapılacaktır.
2024/24 sayılı Tebliğ değişikliği ile kapsam dışına çıkarılan yükümlülükler vadeleri sonuna kadar ayrı bir şekilde takip edilir. 3/1/2025 hesaplama tarihinde kapsam dışına çıkarılan yükümlülüklerin 20/12/2024 hesaplama tarihindeki stok bakiyesinde 6/1/2023 tarihine göre artış tutarı (stok farkı) ile 6/1/2023 tarihinden 20/12/2024 tarihine kadar yurt dışından doğrudan SWIFT kanalıyla gelen transferlerle sağlanan toplam tutardan (akım) küçük olanı esas alınır. Sonraki hesaplama dönemlerinde söz konusu yükümlülüklerden vadesi dolanlar stok farkı ve akımdan düşülerek karşılaştırılmaya devam edilir. Yüzde 0 zorunlu karşılık oranı uygulanacak tutar ise yukarıda anlatıldığı şekilde aynı hesaplama yöntemiyle belirlenir.
Bankalar ve finansman şirketleri bu madde kapsamındaki bakiyeleri talimat ekindeki Geçici 14’üncü Madde Bildirim Cetveli (GM140H) formatında DM proje koduyla, izleyen haftanın Cuma günü mesai bitimine kadar EVAS yoluyla gönderir. Söz konusu uygulamaya ilişkin örnek tablo GM140H cetvel açıklamalarında verilmektedir.
n) Geçici 15’inci madde: Finansman şirketleri için 2/11/2023 tarihli ve 32357 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/30 sayılı Tebliğ ile Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğin yürürlükten kaldırılan 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, 5 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, 7 nci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde düzenlenen zorunlu karşılığa tabi varlıklar için 13/10/2023 hesaplama tarihi itibarıyla hesaplanan zorunlu karşılıkların tesisi 27/10/2023 ile 23/11/2023 tarihleri arasında yapılır.
o) Geçici 16’ncı madde:
A. Türk lirası cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesisi
Bankaların Türk lirası cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesisine ilişkin uygulama aşağıdaki şekilde uygulanır.
Aşağıda sayılan kredi türleri için ayrı ayrı olmak üzere bir önceki hesaplama tarihine göre hesaplanan büyüme oranlarının aşağıda belirtilen oranları aşması halinde aşan tutar kadar Türk lirası cinsinden zorunlu karşılık aşağıda belirlenen şekilde bloke olarak tesis edilir.
a) KOBİ tanımına giren işletmelere kullandırılan krediler (aşağıda sayılan istisnalar hariç) için yüzde 5.
b) KOBİ dışı işletmelere kullandırılan krediler (aşağıda sayılan istisnalar hariç) için yüzde 2.
İstisna krediler:
- Esnaf kredileri, İhracat kredileri, - Yatırım kredileri, - Tarımsal krediler, - Kamusal amaçla kullandırılan krediler, -
- Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalara kullandırılan krediler, - KOSGEB finansman desteğiyle kullandırılan krediler, - KOSGEB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından birlikte yürütülen destek programlarından Merkez Bankasınca uygun görülenler kapsamında kullandırılan krediler, - Uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşlarından sağlanan kaynaklarla sürdürülebilirlik kapsamında KOBİ’lere kullandırılan krediler, - 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’na ve bu Kanun uyarınca çıkarılan mevzuata uygun olarak elektrik piyasası dağıtım lisansı bulunan firmalara kullandırılan krediler, - Başka bankadaki kredilerin kapatılması amacıyla kullandırılan ve belirlenen koşulları sağlayan krediler, - 2016/9538 sayılı Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanan Hazine Desteğine İlişkin Kararın 11/A maddesine uygun olarak kurulmuş olan kredi garanti kurumlarının kefaleti ile yürütülen kredi programlarından Merkez Bankasınca uygun görülenler kapsamında kullandırılan krediler. - 7076 sayılı Kanun kapsamında müsadere edilen şirketlerin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından satışına ilişkin ihaleleri kazananlara kullandırılan krediler. - 5411 sayılı Bankacılık Kanununun geçici 32’nci maddesine uygun olarak finansal yeniden yapılandırma (FYY) kapsamında kullandırılan ilave krediler. - Bankalar dışındaki özel sektör kuruluşlarınca ihraç edilen borçlanma araçlarının itfası amacıyla kullandırılan krediler. c) Tüketicilere kullandırılan ihtiyaç kredileri (3 veya daha az taksitli kullandırılan kredili mevduat hesabı kredileri, eğitim ve öğrenim ücretine ilişkin harcamalar için kullandırılan kredili mevduat hesabı kredileri ile kredi kartı borçları ve kredili mevduat hesabı kredilerinin yapılandırılması için kullandırılan ihtiyaç kredileri hariç) için yüzde 3. ç) Tüketicilere kullandırılan taşıt kredileri (13.06.2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 12’nci maddesi kapsamına giren mükellefler tarafından üretilen elektrik motorlu taşıtlar için kullandırılan krediler hariç) için yüzde 3. Toplam Türk lirası kredilerin hesaplanmasında, Türk lirası cinsinden yurt içinde kullandırılan nakdi kredilerden dövize endeksli krediler ve takipteki alacaklar hariç tutulurken; aynı kredi numarasıyla takip ediliyor olsa dahi temdit edilenler ve refinanse edilenler nakdi kredilere dahil edilir. Aynı banka tarafından refinanse edilen krediler ile yeniden yapılandırılan kredilerde anaparaya eklenen birikmiş faiz, vergi ve vergi benzeri mali yükümlülük tutarları büyüme hesaplamasında dikkate alınmayabilir. Toplam Türk lirası kredilerin kapsamı: • Mevduat ile kalkınma ve yatırım bankaları tarafından kullanılan THP’ye göre 100’den 160’a kadar olan nakdi kredi hesapları içerisinde takip edilen (150’den 160’a kadar olan hesaplarda izlenen finansal kiralama alacakları hariç) Türk lirası cinsinden verilen krediler toplamından Türk lirası olarak izlenen dövize endeksli krediler ile yurt dışı şubelerce yurt dışı yerleşiklere kullandırılan krediler düşülerek ve 102 Kazanılmamış Gelirler ile 184 Değer Düşüş Karşılıkları netleştirilerek hesaplanır.• Katılım bankaları tarafından kullanılan THP’ye göre 100’den 160’a kadar olan nakdi kredi hesapları içerisinde takip edilen (150’den 160’a kadar olan hesaplarda izlenen finansal kiralama alacaklarıhariç) Türk lirası krediler toplamından Türk lirası olarak izlenen dövize endeksli krediler ile yurt dışı şubelerce yurt dışı yerleşiklere kullandırılan krediler düşülerek ve 104 Kazanılmamış Gelirler ile 184 Değer Düşüş Karşılıkları netleştirilerek hesaplanır.
KOBİ Tanımına Giren İşletmelere Kullandırılan Krediler “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği” (KOBİ Yönetmeliği) hükümleri çerçevesindeki işletmelere, işletme ile aynı risk grubunda yer alan tüm işletmelerin de aynı Yönetmelik uyarınca KOBİ vasfına sahip olması koşuluyla kullandırılan kredilerdir.
Bu kredilerin hesaplanmasında aşağıda kapsamı belirtilen istisna krediler hariç tutulabilir.
KOBİ Dışı İşletmelere Kullandırılan Krediler Toplam Türk lirası kredilerden KOBİ tanımına giren işletmelere kullandırılan krediler ile tüketici kredileri (22/06/2016 tarih ve 29750 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 3’üncü maddesinin (i) fıkrasında tanımlanan krediler) düşülerek hesaplanır. Bu kredilerin hesaplanmasında aşağıda kapsamı belirtilen istisna krediler hariç tutulabilir.
İstisna Kredilerin Kapsamı
a) Esnaf kredileri: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (a) bendinde tanımlanan esnaf ve sanatkârlara, 5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun kapsamında kullandırılan kredilerdir.
b) İhracat kredileri:
i) Net ihracatçı firmalara kullandırılan ihracat kredileri: Son üç mali yıldaki ya da son mali yıldaki ihracat toplamının ithalat toplamına oranı en az yüzde 110 olan firmalara en fazla iki yıl vadeli kullandırılan ihracat kredileridir. Bu hesaba T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Eximbank'ın Uyguladığı Faiz Oranı ile CIRR Arasındaki Farkın Desteklenmesi ve Eximbank İhracat Kredi Sigortası Tazmin Desteğine İlişkin Genelgenin "Ek-2: Yatırım Malları Listesi" başlıklı ekinde yer alan Yatırım Malları Listesinde sayılan ürünlerin ithalatına ilişkin bedeller dahil edilmez. Aşağıda sayılan firmalar için net ihracatçılık şartı aranmaz.
- Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar
- Yüksek teknolojili ürün ihracatı taahhüdü ile başvuruda bulunan firmalar (Merkez Bankasınca her yıl bankalara iletilen, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından kullanılan “Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması (ISIC Rev.4)”nda belirtilen ürünlerin ihracatı).
- Sevk sonrası ihracatın finansmanı amacıyla kredi kullanacak firmalar (Kredi tutarının ve vadesinin krediye konu ihracat alacağının vadesi ve tutarı ile uyumlu olması gerekir).
- İhracat alacak sigortası yapılmış olması kaydıyla cari yıldaki proforma fatura veya sözleşme ibrazı ile kredi kullanacak yeni kurulan firmalar.
Kredi kullanacak firmaların net ihracatçı olma koşulunu sağladıklarının firmaların son üç mali yıldaki ya da son mali yıldaki ihracat ve ithalat verilerinin incelenmesi suretiyle tespiti ile kredi kullanacak firmaların yukarıda sayılan net ihracatçılık şartı aranmayacak firmalardan olduklarının 19 tespiti hususundaki tüm sorumluluk bankaya aittir. Banka bu kontrol için ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeleri firmadan ister.
Net ihracatçı olan aracı ihracatçı firmaya, ihracata yönelik nihai mal sağlayan imalatçı veya imalatçı-ihracatçı firma da net ihracatçı olarak değerlendirilir. Bu kapsamdaki imalatçı veya imalatçı-ihracatçı firmalar, aracı ihracatçıya kesilen en az kredi tutarı kadar faturayı ve aracı ihracatçı firmanın kendisi tarafından yapılan ihracata ilişkin gümrük beyannamelerinin imalatçı veya imalatçı-ihracatçı firmanın ihracat taahhüdüne sayılmasına muvafakat ettiğine ilişkin belgeyi bankaya ibraz eder.
Bankalar yıllık hesap dönemini takip eden yılın başından itibaren firmaların net ihracatçılık durumlarına ilişkin hesaplamalarını bir önceki yıla ilişkin ihracat ve ithalat tutarlarını kullanarak tespit eder. Bu durumda firmaların ihracat ve ithalat tutarlarına bir önceki yıl dâhil edilir ve eski ihracat ve ithalat tutarlarından üçüncü yıla ait olanlar dikkate alınmaz. Firma tarafından talep edilmesi halinde içinde bulunulan mali yıla ait ihracat ve ithalat tutarları hesaplamaya dâhil edilebilir. Bu durumda eski ihracat ve ithalat tutarlarından üçüncü mali yıla ait olanlar dikkate alınmaz. Bankalarca en geç her yıl dördüncü ayın son iş gününe kadar firmaların net ihracatçılık durumuna ilişkin hesaplamaları güncellenir. Bu tarihten sonra yapılacak kredi başvurularında güncel net ihracatçılık bilgileri esas alınır. Firmanın talebi üzerine 3 ayda bir defa firmanın net ihracatçı durumu bankaca yeniden tespit edilebilir.
ii) Döviz kazandırıcı hizmet faaliyetlerinin finansmanı amacıyla kullandırılan krediler: Ticaret Bakanlığının İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında 2017/4 Sayılı Tebliğinin 3 üncü maddesinin (b) bendinde tanımlanan ihracat kredileri (bedeli yurt içi yerleşiklerden tahsil edilen ihracat sayılan satış ve teslimler hariç) en fazla iki yıl vadeli kullandırılması şartıyla zorunlu karşılık uygulaması bakımından ihracat kredisi olarak değerlendirilir.
Kredinin ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdü karşılığında kullandırılması ve raporlanması durumunda kredi kullanım tarihinden itibaren yirmi dört ay içerisinde taahhüdün gerçekleştirilmesi esastır. Kredi kullandıran banka, ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhütlerinin gerçekleşip gerçekleşmediğini kredi bazında izlemek ve raporlamakla yükümlüdür. Kredi kullanan firmaların, kredi kullandırımı esnasında net ihracatçı olmadığının veya net ihracatçı olma şartının aranmayacağı firmalardan olmadığının sonradan tespit edilmesi, yirmi dört ay içerisinde taahhüdün gerçekleştirilmemesi hallerinde eksik hesaplanan yükümlülükler için Talimatın yaptırım hükümleri uygulanır.
iii) İhracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont kredileri: Merkez Bankası İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı ile İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Finansmanı Uygulama Talimatı (Katılım Finans) hükümleri uyarınca kullandırılan kredilerdir.
Bu kredilerden (a) ve (d) bentlerinde belirtilen kredi türleri içerisinde yer alan ihracat kredileri hariç tutulacaktır.
c) Yatırım Kredileri: İşletmelerin faturaya bağlı yatırım harcamalarının karşılanması amacıyla Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında en az iki yıl vadeli kullandırılan krediler, Merkez Bankası Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Uygulama Talimatı hükümleri uyarınca kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredileri ve uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşlarından (Ek 4) sağlanan kaynaklar kapsamında kullandırılan yatırım kredilerinden oluşmaktadır. Arsa, bina vb. gayrimenkul edinimi, finansal yatırımlar ile binek araç alımı için kullandırılan krediler yatırım kredisi kabul 20 edilmez. Ağır ticari araç kredileri en az iki yıl vadeli olması koşuluyla yatırım kredisi olarak değerlendirilir.
İlgili hesaplardaki kredilerden (a) ve (d) bentlerinde belirtilen kredi türleri içerisinde yer alan yatırım kredileri hariç tutulacaktır.
ç) Tarımsal krediler: Tarımsal üretim ve yetiştirme faaliyetlerinin finansmanı amacıyla kullandırılan krediler ile 1/6/2000 tarih ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun’un ikinci maddesinin (d) bendi kapsamındaki tarım satış kooperatifleri birliklerine kullandırılan kredilerdir. Söz konusu kredilerin hesaplanmasında (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kredi türleri hariç tutulacaktır.
d) Kamusal amaçla kullandırılan krediler: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ekindeki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kurum ve kuruluşlar, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin kamu tüzel kişiliğini haiz bağlı kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri, 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahalli idareler, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının gayrimenkul yatırım ortaklığı niteliğini haiz iştirakleri ile bu iştiraklerin bağlı ortaklıkları, özel kanunla kurulan özel hukuk tüzel kişileri tarafından kurulan borçlanma yetkisini haiz fonlardan 3/1/2025 tarihi itibariyle özel kuruluş hükümleri ya da iç tüzüklerinde bankacılık sistemini destekleme ve geliştirme amaçlarını haiz olduğu anlaşılanlara bu amaca yönelik olarak kullandırılan krediler ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu çerçevesinde kurulan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) tüzel kişiliklerine kullandırılan kredilerdir.
e) Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalara kullandırılan krediler: Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri ile bu şirketlerin bağlı ortaklığı olup savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalara kullandırılan kredilerdir.
Bu firmalara kullandırılan kredilerden (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kredi türleri içerisinde yer alan krediler hariç tutulacaktır.
f) KOSGEB finansman desteğiyle kullandırılan kredilerdir.
g) KOSGEB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından birlikte yürütülen destek programlarından Merkez Bankasınca uygun görülenler kapsamında kullandırılan kredilerdir.
ğ) Uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşlarından sağlanan kaynaklarla sürdürülebilirlik kapsamında KOBİ’lere kullandırılan kredilerdir.
h) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’na ve bu Kanun uyarınca çıkarılan mevzuata uygun olarak elektrik piyasası dağıtım lisansı bulunan firmalara kullandırılan kredilerdir.
ı) Başka bankadaki kredilerin kapatılması amacıyla kullandırılan ve belirlenen koşulları sağlayan krediler: Bir başka bankadaki Türk lirası cinsinden kredinin kapatılması amacıyla, kapatılan kredi tutarını aşmamak koşuluyla (aşan kısım büyüme sınırına tabi olacaktır) kullandırılan, Türk lirası cinsinden yeni krediyi kullandıran bankanın zorunlu karşılık tesisi gerektirmeyen bir hesaplama dönemine ilişkin büyüme tutarının yüzde 15’ini aşan kredilerdir. Bu bentte belirtilen istisnadan faydalanılabilmesi için her iki bankanın da Bankamıza yazılı olarak başvurması ve Bankamız değerlendirmesi gerekmektedir. Krediyi kapatan bankanın ilgili kredi tutarını kredinin kapatıldığı hesaplama döneminde anapara geri ödemesi şeklinde büyüme hesaplamasından düşmek yerine, takip eden dönemde dönem başı mevcut kredi stok bakiyesinden düşmesi gerekmektedir.
21 i) 2016/9538 sayılı Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanan Hazine Desteğine İlişkin Kararın 11/A maddesine uygun olarak kurulmuş olan kredi garanti kurumlarının kefaleti ile yürütülen kredi programlarından Merkez Bankasınca uygun görülenler kapsamında kullandırılan kredilerdir.
j) 7076 sayılı Kanun kapsamında müsadere edilen şirketlerin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından satışına ilişkin ihaleleri kazananlara kullandırılan krediler: 7076 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 1 inci maddesi ve Hazine ve Maliye Bakanlığının bu madde uyarınca vermiş olduğu onay kapsamında, hakkında müsadere kararı verilen şirketlere ilişkin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yürütülen satış ve tasfiye işlemlerine yönelik gerçekleştirilen ihaleleri kazanan kişilere kullandırılan kredilerdir.
k) 5411 sayılı Bankacılık Kanununun geçici 32’nci maddesine uygun olarak FYY kapsamında borçluya yeni finansman sağlayan ilave kredilerdir. Bu fıkra kapsamında olmamakla birlikte, FYY kapsamına alınan mevcut kredilerin para biriminde değişiklik olması durumunda FYY’nin gerçekleştirildiği hesaplama döneminde düzeltme yapılmaz, takip eden dönemde kapatılan kredi tutarı dönem başı kredi stok bakiyesinden düşülür, yeni açılan kredinin bu fıkra kapsamında yer alan ilave kredi dışında kalan kısmı ise takip eden dönemde dönem başı kredi stok bakiyesine eklenir.
ı) Bankalar dışındaki özel sektör kuruluşlarınca ihraç edilen borçlanma araçlarının itfası amacıyla kullandırılan krediler: Bankalar dışındaki özel sektör kuruluşlarına, 23/10/2026 tarihinden önce yurt içinde Türk lirası cinsinden ihraç ettikleri borçlanma araçları veya kaynak kullanıcısı oldukları varlığa dayalı menkul kıymet ve kira sertifikalarından 31/12/2026 tarihine (dâhil) kadar vadesi dolacak olanların itfasına ilişkin anapara ve varsa son kupon ödemesi için kullandırılan kredilerdir. Bu madde ile sağlanan istisna erken itfa için kullandırılan krediler ile kaynak kullanıcısı bankalar olan ihraçların itfası için kullandırılan kredileri kapsamaz.
Bu maddede yer alan tarımsal krediler, yatırım kredileri ve net ihracatçılık şartı aranmaksızın ihracat kredileri kapsamı küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) için de geçerlidir.
B. Yabancı para cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesisi
Bankaların yabancı para cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesisine ilişkin uygulama aşağıdaki şekilde uygulanır.
Yabancı para cinsinden nakdi kredilerden aşağıda sayılan kredi türleri hariç tutulur.
a) Yatırım kredileri;
• İşletmelerin faturaya bağlı yatırım harcamalarının karşılanması amacıyla Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında en az iki yıl vadeli kullandırılan krediler (Arsa, bina vb.
gayrimenkul edinimi, finansal yatırımlar ile binek araç alımı için kullandırılan krediler hariç)
• Yatırım Teşvik Belgesinde kayıtlı yatırım konusu “Oteller, Moteller, Pansiyonlar, Kamplar ve Diğer Konaklama Yerleri” olan işletmelerin faturaya bağlı bina ve inşaat harcamalarının (bina edinimi hariç) karşılanması amacıyla en az iki yıl vadeli kullandırılan krediler
• 13.06.2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 12’nci maddesi kapsamına giren mükelleflerin faturaya bağlı yatırım harcamalarının karşılanması amacıyla Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında en az iki yıl vadeli kullandırılan krediler
• Uluslararası kalkınma finansmanı kuruluşlarından (Ek 4) sağlanan kaynaklar kapsamında kullandırılan yatırım kredileri (Arsa, bina vb. gayrimenkul edinimi, finansal yatırımlar ile binek araç alımı için kullandırılan krediler hariç)
• Ağır ticari araç kredileri (En az iki yıl vadeli olması koşuluyla yatırım kredisi olarak değerlendirilir.)
Bu kapsamdaki kredi kullanımlarında ilgili faturaların bankaya ibrazı zorunludur. Kredi kullanımı öncesinde gerçekleşen harcamalarda kredi kullanım tarihinden üç ay (92 gün dâhil) öncesine kadar düzenlenmiş faturalar kabul edilir. Henüz faturalandırılmamış harcamalar için kullandırılan kredilerde ilgili bedeli gösterir proforma fatura veya sözleşme ile işlem yapılması halinde düzenlenen faturanın kredi kullandırımından sonra temin edilerek denetim ve incelemelerde tevsik edilmesi gerekmektedir. İstisna kapsamındaki kredi tutarı, ibraz edilen fatura tutarı ile sınırlıdır.
b) Bankalara kullandırılan krediler;
• Yurt içi bankalara kullandırılan krediler
• Sevk sonrası ve alacak vadesi ve tutarı ile uyumlu olması koşuluyla Türkiye’de yerleşik ihracatçı firmalar lehine düzenlenen akreditiflerin gayrikabili rücu olarak iskonto ettirilmesinden kaynaklanan ve yurt dışı banka riskinde izlenen krediler
c) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ekindeki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kurum ve kuruluşlar, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin kamu tüzel kişiliğini haiz bağlı kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri, 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahalli idareler, özel kanunla kurulan özel hukuk tüzel kişileri tarafından kurulan borçlanma yetkisini haiz fonlardan 3/1/2025 tarihi itibariyle özel kuruluş hükümleri ya da iç tüzüklerinde bankacılık sistemini destekleme ve geliştirme amaçlarını haiz olduğu anlaşılanlara bu amaca yönelik olarak kullandırılan krediler ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu çerçevesinde kurulan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) tüzel kişiliklerine kullandırılan krediler
ç) Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalara kullandırılan krediler: Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri ile bu şirketlerin bağlı ortaklığı olup savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalara kullandırılan kredilerdir.
d) 2016/9538 sayılı Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanan Hazine Desteğine İlişkin Kararın 11/A maddesine uygun olarak ve münhasıran ihracat kredileri için kefalet sağlamak amacıyla kurulmuş olan kredi garanti kurumlarının kefaleti ile kullandırılan krediler ile münhasıran katılım finans esaslarına uygun olarak faaliyet gösteren kredi garanti kurumlarının kefaleti ile kullandırılan ihracat destek kredileri
e) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’na ve bu Kanun uyarınca çıkarılan mevzuata uygun olarak elektrik piyasası dağıtım lisansı bulunan firmalara kullandırılan krediler
f) Başka bankadaki kredilerin kapatılması amacıyla kullandırılan ve belirlenen koşulları sağlayan krediler: Bir başka bankadaki yabancı para cinsinden kredinin kapatılması amacıyla, kapatılan kredi tutarını aşmamak koşuluyla (aşan kısım büyüme sınırına tabi olacaktır) kullandırılan, yabancı para cinsinden yeni krediyi kullandıran bankanın zorunlu karşılık tesisi gerektirmeyen bir hesaplama dönemine ilişkin büyüme tutarının yüzde 15’ini aşan kredilerdir. Bu bentte belirtilen istisnadan faydalanılabilmesi için her iki bankanın da Bankamıza yazılı olarak 23 başvurması ve Bankamız değerlendirmesi gerekmektedir. Krediyi kapatan bankanın ilgili kredi tutarını kredinin kapatıldığı hesaplama döneminde anapara geri ödemesi şeklinde büyüme hesaplamasından düşmek yerine, takip eden dönemde dönem başı mevcut kredi stok bakiyesinden düşmesi gerekmektedir.
g) Kalkınma ve yatırım bankalarının 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında Hazine garantileri (kısmen veya tamamen) yoluyla yurt dışından sağladığı kaynaklardan kullandırdığı krediler.
ğ) 7076 sayılı Kanun kapsamında müsadere edilen şirketlerin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından satışına ilişkin ihaleleri kazananlara kullandırılan krediler: 7076 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 1 inci maddesi ve Hazine ve Maliye Bakanlığının bu madde uyarınca vermiş olduğu onay kapsamında, hakkında müsadere kararı verilen şirketlere ilişkin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yürütülen satış ve tasfiye işlemlerine yönelik gerçekleştirilen ihaleleri kazanan kişilere kullandırılan kredilerdir.
h) 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 8/A maddesi kapsamında borç üstlenim anlaşmasına konu projelerin finansmanı amacıyla kullandırılan en az iki yıl vadeli krediler.
ı) 28/5/2024 tarihli ve 8572 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı gereğince özelleştirme programı kapsamında gerçekleştirilen ihaleleri kazanan kişilerce imtiyaz sözleşmesi gereğince Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yapılacak ihale bedeli ödemeleri, bu kişiler ile alt işleticilerinin ihale konusu yatırımları kapsamında faturaya bağlı makine ve teçhizat alımı harcamaları ile alt işleticilerin lisans bedeli ödemelerinin karşılanması amacıyla kullandırılan krediler.
i) 5411 sayılı Bankacılık Kanununun geçici 32’nci maddesine uygun olarak FYY kapsamında borçluya yeni finansman sağlayan ilave kredilerdir. Bu fıkra kapsamında olmamakla birlikte, FYY kapsamına alınan mevcut kredilerin para biriminde değişiklik olması durumunda FYY’nin gerçekleştirildiği hesaplama döneminde düzeltme yapılmaz, takip eden dönemde kapatılan kredi tutarı dönem başı kredi stok bakiyesinden düşülür, yeni açılan kredinin bu fıkra kapsamında yer alan ilave kredi dışında kalan kısmı ise takip eden dönemde dönem başı kredi stok bakiyesine eklenir.
Kredilerin hesaplanmasında, yabancı para cinsinden yurt içinde kullandırılan nakdi kredilerden takipteki alacaklar hariç tutulurken; aynı kredi numarasıyla takip ediliyor olsa dahi temdit edilenler ve refinanse edilenler nakdi kredilere dahil edilir. Aynı banka tarafından refinanse edilen krediler ile yeniden yapılandırılan kredilerde anaparaya eklenen birikmiş faiz, vergi ve vergi benzeri mali yükümlülük tutarları büyüme hesaplamasında dikkate alınmayabilir.
Yabancı para cinsinden kredilerin kapsamı ve hesaplanması
• Mevduat ile kalkınma ve yatırım bankaları tarafından kullanılan THP’ye göre 100'den 160’a kadar olan nakdi kredi hesapları içerisinde takip edilen (150’den 160’a kadar olan hesaplarda izlenen finansal kiralama alacakları hariç) yabancı para cinsinden verilen krediler toplamından yurt dışı şubelerce yurt dışı yerleşiklere kullandırılan krediler düşülerek ve 103 Kazanılmamış Gelirler ile 185 Değer Düşüş Karşılıkları netleştirilerek hesaplanır.
• Katılım bankaları tarafından kullanılan THP’ye göre 100'den 160’a kadar olan nakdi kredi hesapları içerisinde takip edilen (150’den 160’a kadar olan hesaplarda izlenen finansal kiralama alacakları hariç) yabancı para cinsinden krediler toplamından yurt dışı 24 şubelerce yurt dışı yerleşiklere kullandırılan krediler düşülerek ve 105 Kazanılmamış Gelirler ile 185 Değer Düşüş Karşılıkları netleştirilerek hesaplanır.
• Her bir para birimi ve kıymetli maden cinsinden kredilerin baz dönem ve cari dönem bakiyelerinin bir önceki hesaplama tarihinde (baz dönemde) geçerli olan ve Talimatın 3’üncü bölümünde belirtilen kur ve fiyatlar üzerinden Türk lirası karşılıkları alınarak toplam yabancı para cinsinden kredi bakiyesine ulaşılır.
Büyüme sınırına tabi yabancı para kredilerin aşağıda belirtilen şekilde hesaplanan büyüme oranının bir önceki hesaplama tarihine göre yüzde 0,5’in üzerinde olması halinde bu oranı aşan kredi tutarı kadar Türk lirası cinsinden zorunlu karşılık bloke olarak tesis edilir.
C. Hesaplama ve tesise ilişkin hükümler Kredi hesaplamalarında her bir kredi, bir kredi türünde yer alacak olup mükerrerliğe yer verilmemesi gerekmektedir.
Büyüme oranı, 29/3/2024 hesaplama tarihi ile 31/12/2026 (dâhil) hesaplama tarihine kadar her hesaplama dönemi (t 1 ) için hesaplama tarihindeki (t 1 ) mevcut bakiye ile bir önceki hesaplama tarihindeki (t 0 ) mevcut bakiye arasındaki farkın (t 1 - t 0 ), bir önceki hesaplama tarihindeki (t 0 ) mevcut bakiyeye bölünüp 100 ile çarpılmasıyla hesaplanır. KOBİ’lere ve KOBİ dışı işletmelere kullandırılan kredi kartı ve kredili mevduat hesabı kredileri için bir önceki döneme (t 0 ve t -1 ) ilişkin bakiyeler esas alınır.
THP’ye göre 160’dan 180'e kadar olan hesaplarda izlenmekteyken, hesaplamaya konu dönem içerisinde 100'den 160’a kadar olan hesaplara geçmiş olan krediler bir önceki mevcut kredi bakiyesine eklenebilir (160’dan 180'e kadar olan hesaplarda izlenen bir kredinin kapatılarak aynı banka tarafından aynı risk grubundaki başka bir firmaya, kapatılan kredinin doğrudan geri ödemesi için en fazla kapatılan kredi tutarı kadar kullandırılan ve 100'den 160’a kadar olan hesaplarda izlenen krediler de bir önceki mevcut kredi bakiyesine eklenebilir.). Kredi büyümesi hesaplamasında kredi kartına kısmi ödeme yapılması durumunda nakit çekim ile kuyum harcamaları için öncelikli ödeme yapıldığı değerlendirilir.
THP’ye göre 100’den 160’a kadar olan hesaplarda izlenmekteyken, hesaplamaya konu dönem içerisinde 9/1/2014 tarih ve 28877 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan III-58.1 sayılı Varlığa veya İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler Tebliği kapsamında gerçekleştirilen varlığa dayalı menkul kıymet ihraçlarına konu edilen ve Türkiye Finansal Raporlama Standardı 9 (TFRS 9) uyarınca bilanço dışına çıkarılan krediler, işlemin gerçekleştirildiği hesaplama döneminde anapara geri ödemesi şeklinde büyüme hesaplamasından düşülmek yerine işlemin gerçekleştirildiği hesaplama dönemini takip eden dönemde dönem başı kredi stok bakiyesinden indirilir.
Hesaplama tarihi itibarıyla, yukarıda kapsamı belirtilen toplam Türk lirası kredi tutarının ve toplam yabancı para cinsinden kredi tutarının Türk lirası karşılığının toplamı THP’de bulunan 410 nolu "Türk Lirası Cinsinden Sermaye" tutarından 412 ve 413 nolu "Türk Lirası ve Yabancı Para Cinsinden Sermaye Taahhütleri" tutarlarının düşülmesi sonucu bulunan ödenmiş sermaye tutarına oranı 5,00’ın altında olan bankalara bu madde hükümleri ilgili hesaplama tarihi itibarıyla uygulanmaz. Bu oranın hesaplanmasında yabancı para cinsinden kredi tutarının Türk lirası karşılığı, hesaplama tarihinde geçerli olan ve Talimatın 3’üncü bölümünde belirtilen kur ve fiyatlar kullanılarak hesaplanır.
Bilanço aktif büyüklüğü 500 milyar Türk lirasının altında olan bankalar için kredi büyüme sınırlarının aşılması durumunda tüketicilere kullandırılan ihtiyaç kredilerinde en fazla 1 milyar Türk 25 lirası, yabancı para kredilerde ise en fazla 500 milyon Türk lirası olmak üzere toplam 3 milyar 500 milyon Türk lirası indirilerek tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına ulaşılır.
Bilanço aktif büyüklüğü 500 milyar Türk lirası ile 2 trilyon Türk lirası arasında olan bankalar için kredi büyüme sınırlarının aşılması durumunda tüketicilere kullandırılan ihtiyaç kredilerinde en fazla 1 milyar Türk lirası, yabancı para kredilerde ise en fazla 200 milyon Türk lirası olmak üzere toplam 1 milyar 500 milyon Türk lirası indirilerek tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına ulaşılır.
Bilanço aktif büyüklüğü 2 trilyon Türk lirasının üzerinde olan bankalar için kredi büyüme sınırlarının aşılması durumunda;
• KOBİ tanımına giren işletmelere kullandırılan krediler,
• KOBİ dışı işletmelere kullandırılan krediler ve
• Tüketicilere kullandırılan ihtiyaç kredileri türlerinin her birinin zorunlu karşılığa tabi toplam Türk lirası kredilere oranı hesaplanır, bu oranlardan yüzde 10,00’ın altında olan kredi türleri için toplam 2 milyar 500 milyon Türk lirası indirilerek tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına ulaşılır.
Bilanço aktif büyüklüğü 2 trilyon Türk lirasının üzerinde olan bankaların “A. Türk lirası cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesisi” bölümünde yer alan aşağıdaki kredi türleri için hesaplanan büyüme oranlarının belirlenen sınırları en fazla 0,2 yüzde puanı aşması halinde aşan kredi tutarı için zorunlu karşılık tesis edilmez. Ancak bir sonraki döneme ilişkin büyüme oranına önceki döneme ilişkin aşılan yüzde puan eklenir, bu oranın da sınırları aşması halinde aşan tutar için zorunlu karşılık tesis edilir.
a) KOBİ tanımına giren işletmelere kullandırılan krediler (istisna krediler hariç) için yüzde 5.
b) KOBİ dışı işletmelere kullandırılan krediler (istisna krediler hariç) için yüzde 2.
Tüketicilere kullandırılan ihtiyaç kredilerine ilişkin büyüme sınırının, 5018 sayılı Kanun'un I sayılı cetvelinde yer alan kamu kurumları ile 20/7/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2007/21 sayılı Genelge kapsamında yapılan protokoller çerçevesinde verilen promosyon tutarının bankaya peşin olarak ödenmesi karşılığında kullandırılan ihtiyaç kredileri nedeniyle aşılması halinde, aşan kredi tutarı için aşağıda açıklanan esneklik imkânından faydalanılabilir.
• Esneklik imkânı protokolün imzalandığı hesaplama döneminden ya da bir sonraki hesaplama döneminden birinde kullanılır.
• Esneklik imkânından faydalanılması halinde aşan tutar için zorunlu karşılık tesis edilmez ve altı defayla sınırlı olmak ve her halükarda kredi büyümesine dayalı geçici uygulamanın sona ereceği tarihi aşmamak üzere, aşan tutarlar bir sonraki hesaplama dönemine ilişkin büyüme oranının hesaplanmasında dikkate alınır.
• Bu imkândan faydalanılan hesaplama döneminde aşan tutar o dönem içinde kullandırılan kredilerden düşülür, takip eden dönemlerde ise telafi edilen tutar ilgili dönemde kullandırılan kredi kabul edilerek hesaplamaya dahil edilir.
• Aşan tutarın telafi edilebileceği son hesaplama döneminde bu kapsamda hesaplanan büyüme oranının sınırları aşması halinde aşan tutar için zorunlu karşılık tesis edilir.
Aktif büyüklüğü için yılın ilk altı ayında bir önceki yılın Haziran ayı sonu, yılın ikinci altı ayında önceki yıla ait Aralık ayı sonu verisi esas alınır.
Tesis süresi hesaplama tarihini takip eden iki hafta sonraki son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden elli ikinci haftanın perşembe günü sona erer.
Bankalar bu madde kapsamındaki bildirimleri talimat ekindeki Kredi Büyümesine Dayalı Zorunlu Karşılığa Tabi Krediler Bildirim Cetveli (KB400H) formatında ZM proje koduyla izleyen haftanın Cuma günü mesai bitimine kadar EVAS yoluyla gönderir. Söz konusu uygulamaya ilişkin örnek tablo bu talimatın ekinde verilmektedir (Ek 3).
ö) Geçici 17’nci madde:
Bankalarca tüketicilere tahsis edilen kredili mevduat hesabı (KMH) limit büyümesine dayalı zorunlu karşılık tesisine ilişkin uygulama aşağıdaki şekildedir.
Tüketicilere tahsis edilen kullanılan ve kullanılmayan KMH limitlerinin toplamının (KMH limiti) bir önceki hesaplama tarihine göre hesaplanan büyüme oranının %1’i aşması halinde aşan tutar kadar Türk lirası cinsinden zorunlu karşılık bloke olarak tesis edilir.
KMH limiti, mevduat bankaları tarafından kullanılan THP’ye göre 100'den 150'ye kadar olan nakdi kredi hesapları içerisinde takip edilen kredili mevduat hesabı kredileri ile bilanço dışı hesaplarda izlenen kullanılmayan limitlerin toplamıdır.
Bu madde kapsamında yer alan büyüme oranları sekiz haftada bir cuma günleri itibarıyla hesaplanır. Büyüme oranı, 27/3/2026 hesaplama tarihi (dâhil) ile 31/12/2026 (dâhil) hesaplama tarihine kadar her hesaplama dönemi (t 1 ) için hesaplama tarihindeki (t 1 ) KMH limiti ile bir önceki hesaplama tarihindeki (t 0 ) KMH limiti arasındaki farkın (t 1 - t 0 ), bir önceki hesaplama tarihindeki (t 0 ) KMH limitine bölünüp 100 ile çarpılmasıyla hesaplanır.
Tüketicilere tahsis edilen kullanılan ve kullanılmayan KMH limitleri toplamının bilanço aktif büyüklüğüne oranı %5’in altında olan bankalar için KMH limit büyüme sınırının aşılması durumunda toplam 2 milyar Türk lirası indirilerek tesis edilmesi gereken zorunlu karşılık tutarına ulaşılır.
Aktif büyüklüğü için yılın ilk altı ayında bir önceki yılın Haziran ayı sonu, yılın ikinci altı ayında önceki yıla ait Aralık ayı sonu verisi esas alınır.
Tesis süresi hesaplama tarihini takip eden iki hafta sonraki son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden elli ikinci haftanın perşembe günü sona erer.
Önceki hesaplama tarihi itibarıyla KMH limiti 5 milyar TL’nin altında olan bankalara yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bankalar bu madde kapsamındaki bildirimleri talimat ekindeki Kredi Büyümesine Dayalı Zorunlu Karşılığa Tabi Krediler Bildirim Cetveli (KB400H) formatında ZM proje koduyla izleyen haftanın Cuma günü mesai bitimine kadar EVAS yoluyla gönderir.
EK 1: EKSİK YA DA FAZLA TESİS EDİLEN TL ZORUNLU KARŞILIKLARIN BİR SONRAKİ DÖNEME AKTARILMASI UYGULAMASINA İLİŞKİN ÖRNEK TABLO (BİN TL) Yükümlülük Tarihi 25.12.09 08.01.10 22.01.10 05.02.10 19.02.10 05.03.10 19.03.10 02.04.10 16.04.10 30.04.10 14.05.10 28.05.10 11.06.10 Tesis Dönemi Başlangıç Tarihi 08.01.10 22.01.10 05.02.10 19.02.10 05.03.10 19.03.10 02.04.10 16.04.10 30.04.10 14.05.10 28.05.10 11.06.10 25.06.10 Tesis Dönemi Bitiş Tarihi 21.01.10 04.02.10 18.02.10 04.03.10 18.03.10 01.04.10 15.04.10 29.04.10 13.05.10 27.05.10 10.06.10 24.06.10 08.07.10 Tutulması gereken 200 220 230 210 500 300 110 260 300 250 210 500 300 Tutulan 150 280 220 230 520 230 95 200 320 260 190 480 320 Fark -50 60 -10 20 20 -70 -15 -60 20 10 -20 -20 20 Önceki dönemden taşınan tutar 0 -10 11 0 11 20 -15 -6 -13 7 10 -10 -20 Sonraki döneme taşınabilecek tutar -10 11 0 11 20 -15 -6 -13 7 10 -10 -20 0 Yaptırıma tabi tutar -40 0 0 0 0 -35 -24 -53 0 0 0 -10 0 Taşınabilecek azami tutar (%5) 10 11 12 11 25 15 6 13 15 13 11 25 15 EK 2: YAPILAN İNCELEME VE DENETİMLER SONUCUNDA ZORUNLU KARŞILIĞA TABİ KALEMLERDE VE/VEYA TESİS EDİLECEK ZORUNLU KARŞILIK TUTARINDA ARTIŞ OLMASI HALİNDE DÜZELTİLMİŞ CETVEL GÖNDERİLMESİNE İLİŞKİN ÖRNEK UYGULAMA (BİN TL) Yükümlülüklerde meydana gelen değişiklik (c) artış artış azalış değişim yok artış Toplam yükümlülüğü etkilemeyen hataların tesis artış azalış artış artış değişim yok edilmesi gereken ZK'da meydana getirdiği değişiklik (ii) Bin TL I. Örnek II. Örnek I. Örnek II. Örnek I. Örnek II. Örnek I. Örnek II. Örnek I. Örnek II. Örnek Eski cetvelde a) ZK'ya tabi yükümlülük 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 b) Tesis edilmesi gereken ZK 319 319 319 319 319 319 319 319 319 319 Denetim raporuna göre değişim c) ZK'ya tabi yükümlülükte değişim 30 30 300 300 -200 -200 0 0 95 100 d) Tesis edilmesi gereken ZK'da değişim (i+ii) 8 33 7 12 9 19 10 25 10 11 i) ZK'ya tabi yük. etkileyen hatalardan gelen 3 3 32 32 -21 -21 0 0 10 11 ii) ZK'ya tabi yük. etkilemeyen hatalardan gelen 5 30 -25 -20 30 40 10 25 0 0 Düzeltilmiş tutarlar e) ZK'ya tabi yükümlülük (a+c) 3.030 3.030 3.300 3.300 2.800 2.800 3.000 3.000 3.095 3.100 f) Tesis edilmesi gereken ZK (b+d) 327 352 326 330 328 338 329 344 329 330 g) Efektif oran (f/e) %10,79 %11,61 %9,87 %10,01 %11,71 %12,06 %10,96 %11,46 %10,62 %10,64 h) ii bendinde tesis edilmesi gereken ZK'daki değişimin 46 258 -253 -200 256 332 91 218 0 0 yükümlülüğe tekabül eden tutarı (ii/g) 100 bin TL ile kıyaslamak için kullanılacak toplam 76 288 47 100 56 132 91 218 95 100 yükümlülük (c+h) Düzeltilmiş cetvel Cetvel Cetvel Cetvel Cetvel Cetvel ZK'ya tabi yükümlülük (e) gönderilmez 3.030 gönderilmez 3.300 gönderilmez 2.800 gönderilmez 3.000 gönderilmez 3.100 Tesis edilmesi gereken (f) 352 330 338 344 330 * Örnek uygulamada sadece zorunlu karşılığa tabi yükümlülük kalemlerinde değişim olduğu varsayılmıştır. EK 3: GEÇİCİ 16. MADDE KAPSAMINDA UYGULAMA TAKVİMİ Son Büyüme Oranının Hesaplama Bildirim Hesaplanacağı Tesis Dönemi Açıklama Dönemi Tarihi Dönem Zorunlu karşılığa tabi kredilerin 15.08.2025 tarihindeki stok bakiyesi ile 10.10.2025 15.08.2025 ile 24.10.2025 tarihindeki stok bakiyesi arasındaki büyüme üzerinden hesaplanan zorunlu karşılık tesis 10.10.2025 24.10.2025 10.10.2025 22.10.2026 tutarı 24.10.2025 tarihine kadar bildirilir. Hesaplanan zorunlu karşılık tutarı 24.10.2025 tarihinden 22.10.2026 (dahil) tarihine kadar bloke hesaplarda tesis edilir. Zorunlu karşılığa tabi kredilerin 10.10.2025 tarihindeki stok bakiyesi ile 05.12.2025 10.10.2025 ile 19.12.2025 tarihindeki stok bakiyesi arasındaki büyüme üzerinden hesaplanan zorunlu karşılık tesis 05.12.2025 19.12.2025 05.12.2025 17.12.2026 tutarı 19.12.2025 tarihine kadar bildirilir. Hesaplanan zorunlu karşılık tutarı 19.12.2025 tarihinden 17.12.2026 (dahil) tarihine kadar bloke hesaplarda tesis edilir. … … … … … EK 4: ULUSLARARASI KALKINMA FİNANSMANI KURULUŞLARI 1 Africa Finance Corporation AFC 2 Agence Française de Développement AFD 3 Asian Development Bank ADB 4 Asian Infrastructure Investment Bank AIIB 5 Black Sea Trade and Development Bank BSTDB 6 Cassa Depositi e Prestiti (Italian Development Bank) CDP 7 China Development Bank CDB 8 Council of Europe Development Bank CEB 9 Dutch Entrepreneurial Development Bank (Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden N.V.) FMO 10 ECO Trade and Development Bank ETDB 11 European Bank for Reconstruction and Development EBRD 12 European Investment Bank EIB 13 International Bank for Reconstruction and Development IBRD 14 International Finance Corporation IFC 15 International Islamic Trade Finance Corporation ITFC 16 Islamic Corporation for the Development of the Private Sector ICD 17 Islamic Development Bank IsDB 18 Japan Bank for International Cooperation JBIC 19 Japan International Cooperation Agency JICA 20 Kreditanstalt für Wiederaufbau (German Development Bank) KfW 21 Oesterreichische Entwicklungsbank AG (Austrian Development Bank) OeEB 22 OPEC Fund for International Development OFID 23 Turkic Investment Fund TIF 24 U.S. International Development Finance Corporation DFC 25 Societe De Promotion Et De Participation Pour La Cooperation Economique (Proparco) S.A. Proparco 26 Deutsche Investitions- und Entwicklungsgesellschaft mbH KfW - DEG 27 Green for Growth Fund GGF 28 European Fund for Southeast Europe EFSEZORUNLU KARŞILIK BİLDİRİM CETVELİ AÇIKLAMASI
A) CETVEL KODU: ZK300H
B) CETVEL ADI: ZORUNLU KARŞILIK BİLDİRİM CETVELİ
C) PARA BİRİMİ: TL (BİN), USD, EUR, ALTIN (GRAM)
D) AMAÇ: Cetvelin amacı, bankaların ve şirketlerin zorunlu karşılığa tabi kalemleri ile bu kalemler için Bankamız nezdinde bulunduracakları zorunlu karşılıkların bildirimini sağlamaktır. E) DÜZENLENME DÖNEMİ: İki haftada bir cuma günleri itibarıyla hazırlanacaktır. Cuma gününün resmî tatile rastlaması hâlinde bir önceki iş günü esas alınacaktır.
F) GENEL AÇIKLAMA: Cetvelin 1-20’nci satırlarının birinci sütununa mizan hesaplarından TL olanların, ikinci sütununa YP olanların, üçüncü sütununa USD olanların bakiyeleri bin Türk lirası cinsinden yazılacaktır.
Cetvelin 21-26’ncı satırları bin Türk lirası cinsinden, 27-28’inci satırları USD veya EUR cinsinden küsuratsız olarak, 29-30’uncu satırları gram cinsinden nokta işareti ile ayırarak ve noktadan sonra iki hane görülecek şekilde küsuratlı olarak yazılacaktır.
Yabancı para yükümlülükler ile yabancı para zorunlu karşılıkların Türk lirası karşılıklarının hesaplanmasında; Tebliğ’in 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan kur ve fiyatlar esas alınacaktır.
Cetvelin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24, 36. satırları için USD sütununda yer alan tutarlar, YP sütununda yer alan tutarlardan büyük olmayacak, büyük olduğu durumda USD sütununa YP sütunundaki değer yazılacaktır.
Geçici 1, 2, 3 ve 5’inci maddeler ile sağlanan istisnaların ilgili satırlardan indirilmesi gerekmektedir.
G) SATIR VE SÜTUN AÇIKLAMALARI:
1. ZORUNLU KARŞILIĞA TABİ YÜKÜMLÜLÜKLER: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10’uncu satırlar toplamından 11’inci satır çıkarıldıktan sonra bulunan tutar yazılacaktır.
2. MEVDUAT/KATILIM FONU: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu dışında kalan tutarlar yazılacaktır. Bu satırın TL sütunundaki tutar, TL200H cetvelinin toplam sütununun 20’nci satırından 12 ve 25’inci satırların çıkarılmasıyla bulunan tutar ile uyumlu olacaktır. YP sütunundaki tutar, DT200H cetvelinin her bir döviz ve kıymetli maden cinsi için toplam sütununun 1’inci satırından 7 ve 16’ncı satırların çıkarılmasıyla bulunan değerlerin TL karşılıkları toplamı ile uyumlu olacaktır. USD sütunundaki tutar, DT200H cetvelinin USD döviz cinsi için toplam sütununun 1’inci satırından 7 ve 16’ncı satırların çıkarılmasıyla bulunan değerin TL karşılığı ile uyumlu olacaktır.
3. KULLANILAN KREDİLER: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır. Cetvelin 18’inci satırında yer alan Hazine Garantisiyle Sağlanan Krediler kaleminin indirilmesi sonucu kalan tutarların yazılması gerekmektedir. 4. İHRAÇ EDİLEN MENKUL KIYMETLER: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
5. SERMAYE HESAPLAMASINA DÂHİL EDİLMEYEN BORÇLANMA ARAÇLARI: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır. Bu satıra yazılacak tutarlar, 346/347 hesap bakiyelerinden cetvelin 19’uncu satırında bilgi amaçlı verilen sermaye hesaplamasına dâhil edilecek borçlanma araçları tutarlarının indirilmesi sonucu kalan tutara eşit olması gerekmektedir.
6. REPO İŞLEMLERİNDEN SAĞLANAN FONLAR: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
7. YURT DIŞI BANKALAR MEVDUATI/ KATILIM FONU: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu tutarları yazılacaktır. 8. MÜSTAKRİZLERİN FONLARI: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
9. YURT DIŞI MERKEZE YÜKÜMLÜLÜKLER (NET): Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
10. KREDİ KARTI ÖDEMELERİNDEN BORÇLAR: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan hesap numaraları ve açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
11. (İndirim) Yurt Dışı Şubelerce Yurt Dışı Yerleşiklere Kullandırılan Krediler: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
12. DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİN VADE DAĞILIMI: 13, 14, 15, 16, 17, 36, 37, 38, 44 ve 45’inci satırlar toplamı yazılacaktır. Bu satırdaki tutarların, bankalar için 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırların toplamından 11’inci satır değeri çıkarıldıktan sonra bulunan tutarlara, şirketler için 1’inci satırdaki tutarlara eşit olması gerekmektedir. Kalkınma ve yatırım bankaları, Türk lirası cinsinden ihraç ettikleri menkul kıymetlerden 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) olanları TL sütununda 13’ncü satıra, 1 yıldan uzun vadelileri ise 38’inci satıra yazacaklardır.
13. 1 YILA KADAR VADELİ:
• TL sütunu; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerden vadesi 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) olanların toplamından 1 yıla kadar vadeli (1 yıl dâhil) yurtdışı bankalar mevduatı/katılım fonu, yurtdışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar, yurtdışından kullanılan krediler ve yurt dışı merkeze yükümlülükler (net) düşüldükten sonra kalan tutardan 11’inci satırda yer alan tutar çıkarıldıktan sonra ulaşılan değer bu satıra yazılacaktır. Bu değer negatif ise bu satıra sıfır yazılacak ve 11’inci satırda kalan kısım 36’ıncı satırdan düşülecektir.
• YP ve USD sütunları; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerden vadesi 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) olanların toplamından 1 yıla kadar vadeli (1 yıl dâhil)
yurt içi yerleşiklerle yapılan yabancı para repo işlemlerinden sağlanan fonlar düşüldükten sonra kalan tutardan 11’inci satırda yer alan tutar çıkarıldıktan sonra ulaşılan değer bu satıra yazılacaktır. Bu değer negatif ise bu satıra sıfır yazılacak ve 11’inci satırda kalan kısım 36’ncı satırdan düşülecektir.
14. 1-2 YIL ARASI VADELİ:
• TL sütunu; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 1-2 yıl arası (2 yıl dâhil) olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 36’ncı satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır. İndirim tutarının, bu vade gurubuna düşen yükümlülük tutarını aşması durumunda sıfır yazılacak ve aşan kısım 15’inci satırdan indirilecektir.
• YP ve USD sütunları; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 1-2 yıl arası (2 yıl dâhil) olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 36’ncı satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır.
İndirim tutarının, bu vade gurubuna düşen yükümlülük tutarını aşması durumunda sıfır yazılacak ve aşan kısım 15’inci satırdan indirilecektir.
15. 2-3 YIL ARASI VADELİ:
• TL sütunu; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 2-3 yıl arası (3 yıl dâhil) olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 14’üncü satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır.
İndirim tutarının, bu vade gurubuna düşen yükümlülük tutarını aşması durumunda sıfır yazılacak ve aşan kısım 16’ncı satırdan indirilecektir.
• YP ve USD sütunları; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 2-3 yıl arası (3 yıl dâhil) olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 14’üncü satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır. İndirim tutarının, bu vade gurubuna düşen yükümlülük tutarını aşması durumunda sıfır yazılacak ve aşan kısım 16’ncı satırdan indirilecektir.
16. 3-5 YIL ARASI VADELİ:
• TL sütunu; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 3-5 yıl arası (5 yıl dâhil) olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 15’inci satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır.
İndirim tutarının, bu vade gurubuna düşen yükümlülük tutarını aşması durumunda sıfır yazılacak ve aşan kısım 17’nci satırdan indirilecektir.
• YP ve USD sütunları; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 3-5 yıl arası (5 yıl dâhil) olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 15’inci satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır.
İndirim tutarının, bu vade gurubuna düşen yükümlülük tutarını aşması durumunda sıfır yazılacak ve aşan kısım 17’nci satırdan indirilecektir.
17. 5 YILDAN UZUN VADELİ:
• TL sütunu; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 5 yıldan uzun olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 16’ncı satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır.
• YP ve USD sütunları; 3, 4, 5, 6, 7, 9 ve 10’uncu satırlarda yer alan yükümlülüklerin vadesi 5 yıldan uzun olanların toplamından, 11’inci satıra ilişkin 16’ncı satırda indirilemeyen tutar kalmışsa, bu tutarın düşülmesiyle bulunacak değer yazılacaktır. 18. (Bilgi için) Hazine Garantisiyle Sağlanan Krediler: Talimatın 3’üncü maddesinde yer alan açıklamalara göre ilgili tutarlar bilgi amaçlı olarak bu satıra yazılacaktır.
19. (Bilgi için) Sermaye Hesaplamasına Dâhil Edilecek Borçlanma Araçları: Talimatın 3’üncü maddesinde belirtilen düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde borçlanma araçlarının sermaye hesaplamasında dikkate alınan kısımları bilgi amaçlı olarak bu satıra yazılacaktır.
20. (İndirim) Yurt Dışı Şubelerin Yurt Dışında Tesis Etmeleri Gereken Zorunlu Karşılık Tutarı: Talimatın 5’inci maddesinde yer alan açıklamalara göre ilgili tutarlar yazılacaktır.
21. YÜKÜMLÜLÜKLER İÇİN TESİS EDİLECEK ZORUNLU KARŞILIK TUTARI:
• TL sütunu;
o TL200H cetvelinin 20’nci satırından 12, 25, 29, 35 ve 41’inci satırların çıkarılmasıyla bulunan değerin, o TL200H cetvelinin 29 ve 35’inci satırlarındaki tutarların TL200H cetvelinin 41’inci satırlarındaki tutarların o o Bu cetvelin 8, 13, 14, 15, 16, 17, 36, 37, 38, 44 ve 45’inci satırlarında yer alan tutarların Tebliğ’in 6’ncı maddesinde Türk lirası yükümlülükler için vade dilimi bazında belirtilen oranlar ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar toplamından bu cetvelin 20’nci satırının indirilmesi sonucu ulaşılan değer yazılacaktır. Her vade grubundaki tutarın tâbi olduğu
zorunlu karşılık oranıyla çarpımları toplamının küsuratı tama yuvarlanacaktır.
• YP sütunu; DT200H cetvelinde her bir döviz ve kıymetli maden cinsine göre hesaplanan toplam tutarların yer aldığı 1’inci satırdan 7 ve 16’ncı satırların çıkarılmasıyla bulunan değerlerin TL karşılıkları ile bu cetvelin 8, 13, 14, 15, 16, 17 ve 36’ncı satırlarda yer alan tutarların Tebliğ’in 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında yabancı para yükümlülükler için vade dilimi bazında belirtilen oranlar ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar toplamından 20’nci satırın indirilmesi sonucu ulaşılan değer yazılacaktır. Her vade grubundaki tutarın tâbi olduğu zorunlu karşılık oranıyla çarpımları toplamının küsuratı tama yuvarlanacaktır.
• USD sütunu; DT200H cetvelinde USD döviz cinsine ait toplam tutarın yer aldığı 1’inci satırdan 7 ve 16’ncı satırların çıkarılmasıyla bulunan değerin TL karşılığı ile bu cetvelin 8, 13, 14, 15, 16, 17 ve 36’ncı satırlarda yer alan tutarların Tebliğ’in 6’ncı maddesinde yabancı para yükümlülükler için vade dilimi bazında belirtilen oranlar ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar toplamından 20’nci satırın indirilmesi sonucu ulaşılan değer yazılacaktır. Her vade grubundaki tutarın tâbi olduğu zorunlu karşılık oranıyla çarpımları toplamının küsuratı tama yuvarlanacaktır.
Talimatın 5’inci maddesindeki indirim hükümleri kapsamında bilanço aktif büyüklüğü 300 milyar Türk lirasının altında olan bankalarca, en fazla 500 milyon Türk lirası (41, 42 ve 43’üncü satırlara yazılan tutarların toplamı) yukarıda TL sütunu için yapılan hesaplamadan düşülecektir. Sonuç sıfırdan küçükse bu satırın TL sütununa 0, büyükse söz konusu değerden kalan indirim tutarı indirilerek bin Türk lirası cinsinden yazılacaktır .
Bilanço aktif büyüklüğü 3 milyar Türk lirasının altında olan finansman şirketleri, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde TL sütunu için hesaplanan değer 100 milyon Türk lirasından küçükse bu satırın TL sütununa 0, büyükse söz konusu değerden 100 milyon Türk lirası indirerek bin Türk lirası cinsinden yazacaktır.
22. BLOKE HESAPLARDA TUTULACAK STANDART ALTIN TUTARI:
• TL Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; Bankalar için, kıymetli maden depo hesapları için tutulması gereken zorunlu karşılıklardan fazla olmayacaktır. Şirketler için bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
23. BLOKE HESAPLARDA (STANDART ALTIN HARİÇ) MEVCUT ZORUNLU
KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu; İdare Merkezimiz nezdinde, katılım bankalarının 35 04 28 .., diğer bankaların 35 04 08 … numaralı hesapların bakiyeleri yazılacaktır.
• YP Sütunu; İdare Merkezimiz nezdinde, katılım bankalarının 85 64 .., diğer bankaların 85 74 …, şirketlerin 85 47 … numaralı hesapları bakiyelerinin yükümlülük tarihinde geçerli olan kurlar kullanılarak TL karşılığı yazılacaktır.
• USD Sütunu; İdare Merkezimiz nezdinde, katılım bankalarının 85 64 01 .., diğer bankaların 85 74 01 .., şirketlerin 85 47 01 … numaralı hesapları bakiyelerinin yükümlülük tarihinde geçerli olan kurlar kullanılarak TL karşılığı yazılacaktır.
24. BLOKE HESAPLARDA TESİS EDİLMESİ GEREKEN ZORUNLU KARŞILIK
TUTARI:
Bu satıra yazılan tutarlar standart altın hariç olarak yazılacaktır.
• TL Sütunu; 31/12/2026 (hariç) hesaplama tarihine kadar bilanço aktif büyüklüğü 500 milyar Türk lirası ve üzerinde olan kuruluşlarca Türk lirası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların yüzde 35’i, bilanço aktif büyüklüğü 100 milyar Türk lirası ve üzerinde olan kuruluşlarca Türk lirası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların yüzde 15’i yazılacaktır.
• YP Sütunu; 21’inci satırdan, 22’nci satırdaki tutarın çıkarılması ve 1’inci satırdaki tutarın Tebliğin 7’nci maddesinde belirtilen ortalama oran ile çarpımı yoluyla bulunacak tutarın çıkarılması sonucu bulunacak tutardan az olmayacaktır.
• USD Sütunu; 21’inci satırdan, YP sütunu 1’inci satırındaki tutarın Tebliğin 7’nci maddesinde belirtilen ortalama oran ile çarpımı yoluyla bulunacak tutarın çıkarılması sonucu bulunacak tutardan az olmayacaktır.
25. BLOKE HESABA YATIRILACAK ZORUNLU KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu; 24’üncü satır tutarı 23’üncü satır tutarından büyük (24>23) ise bu satırlar arasındaki fark (24-23) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; 24’üncü satır tutarı 23’üncü satır tutarından büyük (24>23) ise bu satırlar arasındaki fark (24-23) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu; ; 24’üncü satır tutarı 23’üncü satır tutarından büyük (24>23) ise bu satırlar arasındaki fark (24-23) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır.
26. BLOKE HESAPTAN ÇEKİLECEK ZORUNLU KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu; 23’üncü satır tutarı 24’üncü satır tutarından büyük (23>24) ise bu satırlar arasındaki fark (23-24) yazılacak; değil ise bu satıra sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; 23’üncü satır tutarı 24’üncü satır tutarından büyük (23>24) ise bu satırlar arasındaki fark (23-24) yazılacak; değil ise bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu; 23’üncü satır tutarı 24’üncü satır tutarından büyük (23>24) ise bu satırlar arasındaki fark (23-24) yazılacak; değil ise bu satıra sıfır yazılacaktır.
27. BLOKE HESAP: YATIRILACAK(+) / ÇEKİLECEK(-) USD TUTARI
• TL Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; YP yükümlülükler için bloke hesaba yatırılmak istenen USD tutarı pozitif (+) olarak, hesaptan çekilmek istenen USD tutarı negatif (-) olarak USD cinsinden küsurat (cent) tama yuvarlanarak yazılacaktır.
• USD Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
28. BLOKE HESAP: YATIRILACAK(+) / ÇEKİLECEK(-) EUR TUTARI:
• TL Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; YP yükümlülükler için bloke hesaba yatırılmak istenen EUR tutarı pozitif (+) olarak, hesaptan çekilmek istenen EUR tutarı negatif (-) olarak EUR cinsinden küsurat (euro cent) tama yuvarlanarak yazılacaktır.
YP sütununda, 27 ve 28’inci satırlardaki pozitif tutarların TL karşılığı toplamı, 25’inci satır tutarından az olmayacaktır.
YP sütununda, 27 ve 28’inci satırlardaki negatif tutarların TL karşılığı toplamının mutlak değeri 26’ncı satır tutarından fazla olmayacaktır.
• USD Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
29. BLOKE HESAP: YATIRILACAK(+)/ÇEKİLECEK(-) STANDART ALTIN MİKTARI
– İNGİLTERE MERKEZ BANKASI (BOE):
• TL Sütunu: Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu: YP yükümlülükler için BOE nezdindeki bloke hesaba yatırılmak istenen standart altın miktarı pozitif (+) olarak, hesaptan çekilmek istenen standart altın miktarı negatif (-) olarak gram cinsinden nokta işareti ile ayırarak ve noktadan sonra iki hane görülecek şekilde küsuratlı olarak yazılacaktır.
• USD Sütunu: Bu satıra sıfır yazılacaktır.
30. BLOKE HESAP: YATIRILACAK(+)/ÇEKİLECEK(-) STANDART ALTIN MİKTARI
– BORSA İSTANBUL (BİST):
• TL Sütunu: Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu: YP yükümlülükler için BİST nezdindeki bloke hesaba yatırılmak istenen standart altın miktarı pozitif (+) olarak, hesaptan çekilmek istenen standart altın miktarı negatif (-) olarak gram cinsinden nokta işareti ile ayırarak ve noktadan sonra iki hane görülecek şekilde küsuratlı olarak yazılacaktır.
• USD Sütunu: Bu satıra sıfır yazılacaktır.
31. KREDİ BÜYÜMESİ İÇİN TÜRK LİRASI TESİS EDİLECEK BLOKE ZORUNLU
KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu: Bu satıra Türk lirası cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulaması kapsamında bloke olarak tesis edilmesi gereken tutardan aktif büyüklüğüne göre indirim uygulandıktan sonra kalan kısım yazılacaktır. KB400H cetvelinin;
a) TL KOBİ dışı krediler için 9’uncu satırının 6’ncı sütununda yer alan tutardan 1’inci sütununda yer alan tutarın 1,02 katı;
b) TL KOBİ kredileri için 10’uncu satırının 13’üncü sütununda yer alan tutardan 8’inci sütununda yer alan tutarın 1,05 katı;
c) TL ihtiyaç ve TL taşıt kredileri için ayrı ayrı olmak üzere 11’inci ve 12’inci satırlarının 6’ncı sütunlarında yer alan tutarlardan 1’inci sütunlarında yer alan tutarların 1,03 katı;
ç) TL ihtiyaç kredilerinde 2007/21 sayılı Genelge kapsamında yapılan protokoller çerçevesinde aşım esnekliği imkânından faydalanan bankalar için 11’inci satırın 13’üncü sütununda yer alan tutardan 8’inci sütununda yer alan tutarın 1,03 katı;
çıkarılarak bulunan farkların toplamından aktif büyüklüğüne göre indirim (35’inci satır TL sütundaki tutar) düşülerek bu satıra yazılacaktır. Eğer ilgili satırlar için hesaplanan fark tutarları negatifse, toplama dahil edilmez. Bu tutar sıfırdan küçükse veya KB400H cetvelinin 8’inci satırının 6’ncı sütununda yer alan oran 5,00’dan düşükse bu satıra sıfır yazılacaktır.
Bilanço aktif büyüklüğü 2 trilyon Türk lirasının üzerinde olan bankaların yukarıda (a) ve (b) maddelerinde yer alan büyüme katsayılarının Talimatın geçici 16’ncı maddesinde belirlenen sınırları 20 baz puandan fazla aşması halinde aşan tutarın tamamı hesaplamaya dahil edilir. Ancak bu sınırların (a) ve (b) maddeleri için ayrı ayrı 20 baz puan veya daha az aşılması halinde aşan kredi tutarı için ilk aşım döneminde kredi büyümesi kapsamında tesis yapılmaz. Ancak bir sonraki döneme ilişkin (a) ve (b) maddeleri için hesaplama yapılırken ilgili maddelerde yer alan büyüme katsayılarından önceki döneme ilişkin aşılan yüzde puan çıkarılarak hesaplama yapılır ve varsa büyüme sınırını aşan tutar bu satıra yazılır.
• YP Sütunu: Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu: Bu satıra yabancı para cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulaması kapsamında bloke olarak tesis edilmesi gereken tutardan aktif büyüklüğüne göre indirim uygulandıktan sonra kalan kısım yazılacaktır. KB400H cetvelinin 13’üncü satırının 20’nci sütununda yer alan tutardan 15’inci sütununda yer alan tutarın 1,005 katı çıkarılarak bulunan farktan aktif büyüklüğüne göre (35’inci satır TL sütunundan kalan indirim varsa) indirim (35’inci satır USD sütundaki tutar) düşülerek bu satıra yazılacaktır. Eğer ilgili satır için hesaplanan fark tutarı negatifse veya KB400H cetvelinin 8’inci satırının 6’ncı sütununda yer alan oran 5,00’dan düşükse bu satıra sıfır yazılacaktır.
32. KREDİ/LİMİT BÜYÜMESİ İÇİN TÜRK LİRASI BLOKE HESAPLARDA MEVCUT
ZORUNLU KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu: İdare Merkezimiz nezdinde, katılım bankalarının 35 04 37 ..., diğer bankaların 35 04 36 … numaralı hesaplarda Türk lirası cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulaması kapsamında bloke olarak tesis edilen tutarlar yazılacaktır.
• YP Sütunu: Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu: İdare Merkezimiz nezdinde, katılım bankalarının 35 04 37 .., diğer bankaların 35 04 36 … numaralı hesaplarda yabancı para cinsinden nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulaması kapsamında bloke olarak tesis edilen tutarlar yazılacaktır.
TL ve USD sütunlarına yazılan tutarların toplamı, İdare Merkezimiz nezdinde, katılım bankalarının 35 04 37 ..., diğer bankaların 35 04 36 … numaralı hesapların bakiyelerine eşit olacaktır.
33. KREDİ/LİMİT BÜYÜMESİ İÇİN TÜRK LİRASI BLOKE HESABA YATIRILACAK
ZORUNLU KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu; 32’nci satır tutarı 31’inci, 40’ıncı ve 46’ncı satırların toplam tutarından küçük (32<(31+40+46)) ise bu satırlar arasındaki fark ((31+40+46)-32) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu; 32’nci satır tutarı 31’inci ve 40’ıncı satırların toplam tutarından küçük (32<(31+40)) ise bu satırlar arasındaki fark ((31+40)-32) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır. • 34. KREDİ/LİMİT BÜYÜMESİ İÇİN TÜRK LİRASI BLOKE HESAPTAN ÇEKİLECEK
ZORUNLU KARŞILIK TUTARI:
• TL Sütunu; 32’nci satır tutarı 31’inci, 40’ıncı ve 46’ncı satırların toplam tutarından büyük (32>(31+40+46)) ise bu satırlar arasındaki fark (32-(31+40+46)) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır.
• YP Sütunu; Bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu; 32’nci satır tutarı 31’inci ve 40’ıncı satırların toplam tutarından büyük (32>(31+40)) ise bu satırlar arasındaki fark (32-(31+40)) yazılacak; değil ise sıfır yazılacaktır. 35. (İndirim)KREDİ BÜYÜMESİ İLE KMH LİMİT BÜYÜMESİNDEN İNDİRİM
TUTARI:
• TL Sütunu; Türk lirası cinsi nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılıklara uygulanan indirim tutarı yazılacaktır.
• YP Sütunu; Bankalarca tüketicilere tahsis edilen KMH limit büyümesine dayalı zorunlu karşılıklara uygulanan indirim tutarı yazılacaktır. KB400H cetvelinin 8’inci satırının 4’üncü sütununda yer alan oran 5,00’dan büyükse bu satıra sıfır yazılacaktır.
• USD Sütunu; Yabancı para cinsi nakdi kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılıklara uygulanan indirim tutarı (35’inci satır TL sütunundan kalan indirim varsa) yazılacaktır. Bu indirim bilanço aktif büyüklüğü 500 milyar Türk lirası altında olan bankalar için azami 500 milyon TL ve bilanço aktif büyüklüğü 500 milyar Türk lirası ile 2 trilyon Türk lirası aralığında olan bankalar için ise azami 200 milyon TL’dir.
Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.