KolayuyumGiriş yap

Para Takası (Swap) Anlaşmaları Kaynaklı Reeskont Kredileri Uygulama Talimatı

Talimat

Tür
Talimat
Tarih
07.07.2020
Yürürlük
07.07.2020
Son değişiklik
22.11.2024
Durum
Yürürlükte
Seri
Talimatlar, Bankacılık Mevzuatı

BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Madde 1 – Amaç ve Kapsam

Son değişiklik: 18.04.2022

(1) Bu Talimat’ın amaç ve kapsamı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ticari senet ve vesikaları reeskonta kabulü suretiyle bankalara Çin yuanı (CNY), Kore Cumhuriyeti wonu (KRW), Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED) ve Katar riyali (QAR) cinsi kullandıracağı reeskont kredileri ile ilgili işlemlerin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.

Madde 2 – Dayanak

(1) Bu uygulama Talimatı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Takası (Swap) Anlaşmaları Kaynaklı Reeskont Kredileri Yönetmeliği’nin 11 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 3 – Tanımlar ve Kısaltmalar

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Bu Talimat’ta geçen;

a) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 3 üncü maddesinde tanımlanan ve bu Talimat çerçevesinde kredi kullandırılan veya kullandırılmasına aracılık eden bankaları,

b) BSMV: Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisini,

c) Firma: Bu Talimat kapsamında banka tarafından kredi kullandırılan ve banka veya banka dışı finansal şirket niteliğinde olmayan her türlü ticari işletmeyi,

ç) EIBOR (The Emirates Interbank Offered Rate): Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED) para birimi için Birleşik Arap Emirlikleri bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,

d) Geçici senet: Kredi kullanım tarihinden asgari 5 iş günü önce aracı bankaya teslim edilen ve Talimat’ın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki şartlara göre iskonto edilip bu Talimat hükümlerine göre aracı bankaca Merkez Bankası adına saklanan senedi,

e) Kalıcı senet: Kredi kullanım tarihinde, Talimat’ın 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasındaki şartlara göre iskonto edilip kredi kullanım tarihinde aracı bankaya teslim edilen ve bu Talimat hükümlerine göre aracı bankaca Merkez Bankası adına saklanan senedi,

f) İstanbul Şubesi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İstanbul Şubesini,

g) Kredi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca reeskont şeklinde kullandırılan Para Takası (Swap) Anlaşması kaynaklı kredileri,

ğ) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

h) Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğü: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünü,

ı) KORIBOR (Korea Interbank Offered Rate): Kore Cumhuriyeti wonu (KRW) para birimi için Kore Cumhuriyeti bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,

i) Para Takası (Swap) Anlaşması: Merkez Bankası ile Birleşik Arap Emirlikleri Merkez Bankası, Merkez Bankası ile Kore Bankası, Merkez Bankası ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası ve Merkez Bankası ile Katar Merkez Bankası arasında imzalanan Para Takası (Swap) Anlaşmalarını,

j) QIBOR (Qatar Interbank Offered Rate): Katar riyali (QAR) para birimi için Katar bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,

k) Reeskont: Bir banka tarafından iskonto edilmiş ticari senet ve vesikaların Merkez Bankasının reeskont oranı üzerinden satın alınması işlemini,

l) SHIBOR (Shanghai Interbank Offered Rate): Çin yuanı (CNY) para birimi için Şangay bankalararası para piyasası borç verme faiz oranını,

m) Senet portföyü: Merkez Bankasının zilyetliğinde bulunan reeskont kredisi senetlerinin tamamını,

n) Ticari senet: Çin yuanı (CNY), Kore Cumhuriyeti wonu (KRW), Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED) veya Katar riyali (QAR) üzerinden düzenlenmiş poliçeleri veya bonoları,

o) Vesikalar: Merkez Bankasınca, ticari senetlerle birlikte teminat olarak talep edilebilecek diğer belgeleri

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM — Reeskonta Kabul Edilecek Senetlerin Özellikleri ve Firmaların Kredi Değerliliğine İlişkin Ölçütler

Madde 4 – Reeskonta kabul edilecek senetlerin özellikleri, devri ve teslimi

Son değişiklik: 12.08.2024

(1) Reeskonta kabul edilecek ticari senetlerin;

a) Son ciranta bir banka olmak kaydıyla, en az iki imzayı taşıması,

b) Çin yuanı (CNY), Kore Cumhuriyeti wonu (KRW), Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED) veya Katar riyali (QAR) üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,

c) Para Takası (Swap) Anlaşmasının geçerlilik süresi içinde düzenlenmiş olmak kaydıyla Çin yuanı (CNY) ve Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED) üzerinden düzenlenen senetler için vadelerine en çok 365 gün kalmış olması, Katar riyali (QAR) ve Kore Cumhuriyeti wonu (KRW) üzerinden düzenlenen senetler için vadelerine en çok 180 gün kalmış olması,

ç) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,

d) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,

e) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,

f) Tutarlarının firma ve bankalar için tahsis edilen azami kredi tutarlarını aşmaması,

g) Yurt içi veya yurt dışı bankaların veya Kredi Garanti Fonu A.Ş. (KGF)’nin kabul veya aval şeklindeki kayıtsız şartsız ve geri dönülemez ödeme garantisini taşıması,

ğ) Merkez Bankasına temlik cirosu ile devredilmesi,

h) Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti, Birleşik Arap Emirlikleri veya Katar arasında gerçekleştirilecek ticaret veya yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemelerden doğmuş olması

hususları aranır.

(2) Bu Talimat kapsamında kabul edilecek ticari senetler ve ilgili belgelerin asılları, kredi kullandırılmasına aracılık eden banka nezdinde Merkez Bankası adına saklanır. Söz konusu senet ve belgelerin asıllarının zayi olması veya zıyaı durumunda derhal Merkez Bankasına bilgi verilir. Senet ve belgelerin asıllarının zayi olması veya zıyaı durumunda Merkez Bankasının karşılaşacağı her türlü zarardan aracı bankalar sorumludur.

(3) Senet bedelinin nihai borçludan tahsilinin ardından, reeskont kredisini kuran ilişki ortadan kalktıktan sonra mevzuat gereği aslı firmaya iade edilen ticari senetlerin ve ilgili belgelerin usulüne göre saklanan bir kopyası talep edilmesi halinde Merkez Bankasına ibraz edilir.

Madde 5 – Reeskont kredisinin kullandırılma koşulları

Son değişiklik: 18.04.2022

(1) Bu Talimat kapsamındaki krediler, Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti, Birleşik Arap Emirlikleri veya Katar arasında gerçekleştirilecek ticaret veya yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemelerde kullanılır. Bu ülkelerden mal ithal eden Türkiye’de yerleşik firmalardan bu malların herhangi bir işleme tabi tutulmadan doğrudan satın alınması karşılığında yapılan ödemeler ile Merkez Bankasınca uygun görülecek diğer faaliyetlerin finansmanına ilişkin ödemeler de bu kapsamda kabul edilir.

(2) Peşin, akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili ödeme şekillerine göre gerçekleştirilecek ticari faaliyetlere veya yatırım faaliyetlerine dayalı olarak kredi kullanan firma tarafından borçlu sıfatıyla bankalara keşide edilen; reeskonta getirecek bankaca ciro edilen ya da bu cironun yanı sıra yurt içi veya yurt dışı bankalarca veya KGF’ce aval verilen ve bankalar tarafından alacaklı sıfatıyla tevdi edilen bono ve poliçelerin reeskonta kabulü suretiyle reeskont kredisi kullandırılır.

(3) 15 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen sürede ticaret veya yatırım faaliyetinin tamamını gerçekleştirdiğini bir yıl içerisinde iki kez tevsik etmeyen firmaların kredi kullanım talepleri, tevsikin ikinci kez gerçekleştirilmediği tarihten itibaren bir yıl süreyle kabul edilmez.

Madde 6 – Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler

(1) Kredi talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;

a) Kredi kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,

b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,

c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,

ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az iki yıl geçmiş olması,

d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,

e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması

gerekir.

(2) Kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır. Kredi talebinde bulunan firmanın bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankanındır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Reeskont Kredilerinin Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Ayrıntıları

Madde 7 – Kredi limitleri

Son değişiklik: 18.04.2022

(1) Kullandırılan kredi tutarlarının bankalara tahsis edilen kredi limitlerine uygunluğu Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünce izlenir.

Madde 8 – Reeskont kredisi başvuru süreci

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Kredi değerliliği yeterli olan firmaların reeskont kredisi başvuruları, banka genel müdürlüklerince Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğüne Ek-1’de yer alan başvuru formu ve krediye ilişkin geçici senedin bir kopyası ile başvuru tarihi öncesindeki son 15 gün içerisinde alınmış, firmanın vadesi geçmiş SGK prim borcu ve vadesi geçmiş vergi borcu olmadığını gösterir belgelerin elektronik ortamda iletilmesi ile kredi kullanım tarihinden asgari 5 iş günü önce yapılır. Kredi onayları, başvuru evrakındaki bilgiler esas alınarak sonuçlandırılır. Aracı bankalar, kredi kullanım tarihinde kalıcı senedin bir kopyasını Merkez Bankasına iletir.

(2) Senetlere ödeme garantisi veren banka dâhil diğer imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu bankalara aittir. Bu nedenle senetlerin borçlularının imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar İstanbul Şubesince ayrıca incelenmez. İstanbul Şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.

(3) Tahsis edilen kullanım limitlerine uygun olarak banka genel müdürlüklerinden Çin yuanı reeskont kredileri işlemleri için Çin yuanı (CNY), Kore Cumhuriyeti wonu reeskont kredileri işlemleri için Kore Cumhuriyeti wonu (KRW), Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED) reeskont kredileri işlemleri için Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi (AED), Katar riyali reeskont kredileri için ise Katar riyali (QAR) üzerinden düzenlenmiş süresiz bir “Para Takası (Swap) Anlaşması Kaynaklı Reeskont Kredisi Senet Taahhütnamesi” (Ek-2) (Taahhütname) alınır. Taahhütname’de, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde kredilerin veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği, reeskonta kabul edilecek ticari senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da bankalara ait olacağı belirtilir.

(4) Bankalarca önceden uygun görecekleri belli bir tutarda Taahhütname verilmesi ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için reeskonta senet tevdiinde ek Taahhütname düzenlenmesi de mümkündür.

(5) Bankaya kullandırılan kredi tutarının bankaca verilen Taahhütname’de belirtilen azami tutarı aşıp aşmadığı Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğü ve İstanbul Şubesince kontrol edilir. Azami tutarın aşıldığının belirlenmesi halinde yeni Taahhütname istenir.

(6) Bu Taahhütname’lerin noterce onaylanmış olmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, Taahhütname’lerdeki imzaların ilgili bankaların imza örneklerine uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir.

(7) Kredi başvuru süreçlerine ilişkin diğer ayrıntılar Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünce belirlenir.

Madde 9 – Senetlerin incelenmesi ve ciroları

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Senetlerin bu maddeye ve bu Uygulama Talimatı’nın diğer hükümlerine uygun olup olmadığı bankalar tarafından incelenir ve kontrol edilir. Senetlerin herhangi bir nedenle hükümsüz veya geçersiz olmasından ya da bu Uygulama Talimatı’nda düzenlenen hükümlere uygun olmamasından doğacak her türlü sorumluluk bankalara aittir.

(2) Senetler aşağıda yer alan hususlara göre incelenir:

a) 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 767 nci ve 778 inci maddelerine göre, ticari senet ile yapılan taahhütlerin şekli, bu taahhütlerin imzalandığı ülke kanunlarına tabidir. Ancak, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması da gereklidir.

b) Krediye ilişkin ticari senetler 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermelidir.

c) 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla ticari senetlerin, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yerini ve keşidecinin imzasını içermesi gerekir. Bunların dışında poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması gerekli bir şekil şartıdır.

(3) Senetlerde yukarıda değinilen hususların yanı sıra;

a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,

b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,

c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,

ç) 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,

d) Aval şerhinde, aval taahhüdünün kimin için verildiğinin açıklanmasının gerekli olması nedeniyle avalin, kimin lehine verilmiş olduğuna dair açık bir kaydın konulmuş bulunması

aranır.

(4) Emirlerine düzenlenen veya temlik edilen senetler bankalar tarafından beyaz ciro veya kesin temlik ifade edecek ciro ile Merkez Bankasına devredilir ve senet aslı banka nezdinde saklanır.

(5) Cirolar; "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli nakden/hesaben alınmıştır." biçiminde yazılır.

Madde 10 – Senetlerin iskontosu

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) İlgili yabancı ülke merkez bankasından talep edilecek kredi tutarının tespitini teminen geçici senetten, kredi başvurusunun yapıldığı gün geçerli olan bu Talimat’ın 12 nci maddesinde krediye konu para birimi için belirtilen faiz oranları ve ek olarak BSMV ile diğer masraf ve ücretler esas alınarak hesaplanan net kullanım tutarı Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünce Piyasalar Genel Müdürlüğüne bildirilir. Piyasalar Genel Müdürlüğü tarafından bu tutar esas alınarak ilgili yabancı ülke merkez bankasına kullanım talimatı gönderilir.

(2) Piyasalar Genel Müdürlüğüne bildirilen kredi kullanım tutarı ile kredi kullanım tarihinde (kredinin yurt dışında aracı bankanın muhabir hesaba aktarılmasından bir gün önce) bu Talimat’ın 12 nci maddesinde krediye konu para birimi için belirtilen faiz oranları, BSMV ile diğer masraf ve ücretler esas alınarak netten brüte gitme yöntemi ile kalıcı senet tutarı hesaplanır. Kredi kullanım tutarı, krediye konu para birimi üzerinden aracı bankanın hesabına 1 gün valörlü olarak aktarılır.

(3) Faiz tutarının Türk lirası karşılığı, kredi kullanım tarihinde saat 11:00’de Merkez Bankasınca belirlenen krediye konu para birimine ait döviz alış kuru üzerinden hesaplanır. Yarım gün mesai yapılan günlerde de saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanan krediye konu para birimine ait döviz alış kuru kullanılır.

(4) Faiz tutarı hesaplanırken valör tarihi ile vade tarihi esas alınır.

(5) İskonto süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin, senedin ödeneceği ve muhabir hesabımıza alacak kaydedileceği ülkede tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Türkiye'de tatil olup olmadığına bakılmaksızın, ödemenin yapılacağı muhabir hesabımızın bulunduğu ülkede senet vadesinin tatile rastlaması durumunda bu ülkedeki tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.

Madde 11 – Kalıcı senedin aracı bankaya teslim edilmemesi ve kredi başvurusunun iptali

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Bu Talimat hükümlerine uygun bir kredi başvurusu yapılmış olmasına rağmen, kalıcı senedin bir kopyasının bu Talimat’ın 8 inci maddesinin birinci fıkrasına göre kredi kullanım tarihinde Merkez Bankasına ulaştırılmamış olması halinde, geçici senet kalıcı hale gelir.

(2) Geçici senedin kalıcı hale geldiği kredilerde, tevdi edilmeyen kalıcı senet tutarı için hesaplanan tutarın kalıcı hale gelen geçici senet tutarının üzerinde kalması halinde krediye iki senet arasında oluşan farkın 1,5 katı tutarında yaptırım uygulanır.

(3) Kredi, kredi başvurusu yapıldıktan sonra firma tarafından iptal edilemez. Merkez Bankası, kredi başvuru sürecinin bu Talimat hükümlerine uygun olarak yürütülmemesi veya olağanüstü finansal koşulların ortaya çıkması halinde krediyi iptal edebilir.

(4) Kredi başvurusu yapıldıktan sonra kredinin Talimat hükümlerine aykırılık nedeniyle iptal edilmesi halinde, senet tutarının Türk lirası karşılığı üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarifeler Yönetmeliği’nde öngörülen oranda taahhüt komisyonu ve bu komisyondan doğan BSMV krediyi kullanan bankadan tahsil edilir.

Madde 12 – Reeskont işlemlerinde uygulanan faiz ve komisyonlar

Son değişiklik: 12.08.2024

(1) Reeskonta getirilen senedin süresi ile faiz hesabında esas alınacak süre birbirine eşittir. Bu süre her halükarda 365 günü geçemez.

(2) Senet bedelleri vadelerinde, senet vadelerinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş gününde tahsil edileceğinden; faize esas gün sayısı, senedin vade tarihi, senet vadesinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü ile valör gününden bir gün önceki tarih arasındaki fark hesaplanarak bulunur. Faizlerin hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 360 gün olarak esas alınır.

(3) Çin yuanı reeskont kredisi işlemlerinde kredi kullanım tarihinde ilan edilen SHIBOR esas alınır. Kredilendirme işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı SHIBOR piyasanın tatil olması durumunda en son ilan edilen faiz oranları esas alınır. Reeskonta getirilen senetlere, senet vadelerine göre; 30 gün vadeli senetlerde 1 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 31-90 gün vadeli senetlerde 3 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 91-180 gün vadeli senetlerde 6 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 181-270 vadeli senetlerde 9 aylık SHIBOR + 200 baz puan, 271-365 gün vadeli senetlere 12 aylık SHIBOR + 200 baz puan faiz oranı uygulanır. İlan edilen faiz oranlarının eksi olması halinde faiz oranı 200 baz puan olarak uygulanır.

(4) Katar riyali reeskont kredisi işlemlerinde kredi kullanım tarihinde ilan edilen QIBOR esas alınır. Kredilendirme işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı QIBOR piyasanın tatil olması durumunda en son ilan edilen faiz oranları esas alınır. Reeskonta getirilen senetlere, senet vadelerine göre; 30 gün vadeli senetlerde 1 aylık QIBOR, 31-60 gün vadeli senetlerde 2 aylık, 61-90 gün vadeli senetlerde 3 aylık QIBOR, 91-180 gün vadeli senetlerde 6 aylık QIBOR faiz oranı uygulanır. İlan edilen faiz oranlarının eksi olması halinde faiz oranı sıfır olarak uygulanır.

(5) Kore Cumhuriyeti wonu reeskont kredisi işlemlerinde kredi kullanım tarihinde ilan edilen KORIBOR esas alınır. Kredilendirme işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı KORIBOR piyasanın tatil olması durumunda en son ilan edilen faiz oranları esas alınır. Reeskonta getirilen senetlere, senet vadelerine göre; 30 gün vadeli senetlerde 1 aylık KORIBOR, 31-60 gün vadeli senetlerde 2 aylık, 61-90 gün vadeli senetlerde 3 aylık KORIBOR, 91-180 gün vadeli senetlerde 6 aylık KORIBOR faiz oranı uygulanır. İlan edilen faiz oranlarının eksi olması halinde faiz oranı sıfır olarak uygulanır.

(6) Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi reeskont kredisi işlemlerinde kredi kullanım tarihinde ilan edilen EIBOR esas alınır. Kredilendirme işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı EIBOR piyasasının tatil olması durumunda en son ilan edilen faiz oranları esas alınır. Reeskonta getirilen senetlere, senet vadelerine göre; 30 gün vadeli senetlerde 1 aylık EIBOR + 50 baz puan, 31-90 gün vadeli senetlerde 3 aylık EIBOR + 50 baz puan, 91-180 gün vadeli senetlerde 6 aylık EIBOR + 50 baz puan, 181-365 gün vadeli senetlere 12 aylık EIBOR + 50 baz puan faiz oranı uygulanır. İlan edilen faiz oranlarının eksi olması halinde faiz oranı 50 baz puan olarak uygulanır.

(7) Söz konusu oranlar Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünce banka genel müdürlükleri ve İstanbul Şubesine bildirilir.

Madde 13 – Senet bedellerinin tahsili

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Reeskonta kabul edilmiş olan ticari senet bedelleri aracı banka tarafından, Çin yuanı ve Kore Cumhuriyeti wonu reeskont kredilerinde en geç vade günü saat 11.00’e kadar, Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi ve Katar riyali reeskont kredilerinde en geç vade gününde kredinin kullanıldığı para birimi üzerinden Ek-3’te ilgili para birimi için belirtilen Merkez Bankası muhabir hesaplarına transfer edilir. Vadenin bitiminde senetlerin tahsili hiçbir sebep ve suretle geciktirilemez ve bu senetler yenilenemez.

(2) Tahsil işlemini yapan bankalar, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.

(3) Tahsil işlemleri dolayısıyla bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon (muhabir ücreti, masraf ve komisyonları dâhil) ödenmez.

(4) Bankalar, senet bedelinin, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü valörü ile Merkez Bankası ilgili muhabir hesabına alacak kaydettirilmesini sağlar ve sonucunu aynı gün Merkez Bankasına bildirir. Vadesinde ödenen ancak, Merkez Bankasına vadesinden sonra bildirilen senet bedelleri için gecikme faizi uygulanmaz.

(5) Senet bedellerinin ödenmemesi halinde Merkez Bankası senet bedellerini re’sen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus bankaların sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Senet bedellerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte ilgili bankadan tahsil edilir. Senet bedelinin ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri ilgili banka tarafından karşılanır.

(6) Bedelleri vadelerinde Merkez Bankası muhabir hesaplarına veya ilgili Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydedilen ve geri ödeme işlemi bildirilen senetler senet portföyünden çıkarılır.

(7) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra aracı banka tarafından, firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin tespit edilerek Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğüne bildirilmesi veya istenen bilgi ve belgelerin Merkez Bankasına süresi içinde verilmemesi durumunda, krediye aracılık eden bankanın senet bedelini ihbar tarihinden itibaren en geç iki iş günü içerisinde ödemesi gerekir. Ödemenin zamanında yapılmaması durumunda ihbar tarihinden itibaren bu Talimat’ın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oranda gecikme faizi uygulanır.

(8) Merkez Bankası krediye ilişkin senet bedelleri ile gecikme faizleri, komisyon tutarları ve her türlü yaptırım tutarı dahil olmak üzere kredinin kullandırılması sebebiyle doğabilecek her türlü borç ve gideri kredinin kullandırılmasına aracılık eden aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından re’sen tahsile yetkilidir.

(9) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra; senetlerin üzerinde imzaları bulunan firmaların iflas etmesi, konkordato talep etmesi, ticareti bırakması, bir ilamla ispatlanmamış olsa da sadece ödemelerini tatil etmesi, faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunması, hakkında çek hesabı açma ve çek düzenleme yasağı veya kaldırılmamış protestolu senedi ya da donuk alacak olarak sınıflandırılan kredi tutarının olması gibi nedenlerle firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı bankaca tespit edilmesi halinde, Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğüne yazılı olarak bilgi verilir. Merkez Bankası senet bedelinin tahsili için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde aracı bankaca senet tutarı ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme bildiriminin ardından senet vadesinden önce senet portföyünden çıkarılır.

(10) Dokuzuncu fıkrada belirtilen durumlarda, senedin portföyden çıkarıldığı tarihten vade tarihine kadar olan süre içindeki işlememiş günlere ait peşin olarak tahsil edilen faizler talep üzerine geri ödenir. Ancak, İstanbul Şubesi bu işlemler dolayısıyla masraf ve komisyon talep etmeye yetkilidir.

(11) Banka veya firmanın talebi üzerine senet bedelinin vadesinden önce ödenmesi halinde ise, senet portföyden çıkarılır, ancak peşin olarak tahsil edilmiş faizler iade edilmez.

(12) Merkez Bankası kullandırdığı kredileri, gerek gördüğünde, herhangi bir şarta bağlı olmaksızın vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Reeskont Kredisi Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmemesi Halinde Uygulanacak Yaptırımlar

Madde 14 – Senet bedellerinin tahsil edilememesi ve yaptırım uygulanması

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Reeskonta kabul edilen ticari senet bedellerinin vadesinde ödenmemesi halinde; bu Talimat’ın 12 nci maddesinin üçüncü, dördüncü, beşinci veya altıncı fıkrası çerçevesinde krediye uygulanan faiz oranına 300 baz puan ilave edilerek hesaplanacak oran üzerinden, vade tarihinden itibaren gecikme faizi uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu faiz tutarına, BSMV uygulanır.

(2) Senet bedellerinin vadesinde Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydedilmemesi halinde, 12 nci maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, İstanbul Şubesi senet bedellerini ve gecikme faizini bankaların Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından re'sen tahsile yetkilidir. Tahsil edilecek tutarın Türk lirası karşılığının hesaplanmasında tahsil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru uygulanır.

(3) Banka, herhangi bir nedenle aracılık ettiği reeskont kredisi geri ödemelerini gerçekleştirememesi durumunda, geri ödemesini gerçekleştiremediği ve Merkez Bankası adına nezdinde muhafaza ettiği senetleri ve ilgili belgeleri ivedilikle İstanbul Şubesine teslim eder. Bu işlemin yapılmaması halinde banka, Merkez Bankasının doğmuş doğacak, doğrudan ve dolaylı tüm zararlarından sorumludur.

(4) Merkez Bankası banka nezdinde saklanan senetlerin ve ilgili belgelerin her zaman için fiziksel olarak teslim edilmesini talep edebilir. Bu durumda teslim edilmesi talep edilen senetler ve ilgili belgeler bankalarca ivedilikle İstanbul Şubesine teslim edilir.

(5) İstanbul Şubesi, bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları kapsamında fiziksel olarak getirilen senetler ile ilgili olarak Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğü talimatlarına göre işlem yapar.

(6) Bankalarca reeskonta tevdi edilen reeskont kredilerine ilişkin ticari senetlerde imzası bulunan borçlu firma, senet bedelinin tahsil edilememesi halinde Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünden teyit alınmak kaydıyla vadeyi izleyen ikinci iş gününde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.

(7) 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, iadeli taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.

Madde 15 – Kredi konusu ticaret veya yatırım faaliyetlerine ilişkin şartın gerçekleştirilmesi, gerçekleştirilmemesi durumunda yaptırım uygulanması

Son değişiklik: 22.11.2024

(1) Kredinin, bu Talimat’ın 5 inci maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak kullanıldığının en geç kredi vadesine kadar tevsik edilmesi esastır.

(2) Tevsik işleminde, kullanılan kredi tutarından az olmamak kaydıyla yapılan faaliyete ilişkin fatura aslı ve ilgili ödemenin kredinin kullanıldığı para birimi üzerinden yapıldığına ilişkin ödeme emri (Swift talimatı ya da ödeme makbuzunun transfer bankasınca onaylı nüshası) kredi vadesinde, kredi kullandırımına aracılık eden banka tarafından kontrol edilir ve belgelerin üzerine şerh düşülerek Merkez Bankasına elektronik ortamda iletilir.

(3) Kredi taahhütlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği ve tevsik edilen faturaların kredi tutarının ne kadarını kapsadığı kredi kullanımına aracılık eden banka tarafından kredi bazında izlenir. Taahhütlerin gerçekleşme durumunun firmalarca tevsik edilmesi gerekmektedir. İlgili aracı banka taahhüdün gerçekleşme durumunun tespit sonucunu en geç kredi vadesine kadar Merkez bankasına bildirir. Ayrıca, kredi taahhüt kapatmasında kullanılan belgelere ilişkin talep edilen veriler de Merkez Bankasına iletilir.

(4) Kredinin, Türkiye Cumhuriyeti ile Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti, Birleşik Arap Emirlikleri veya Katar arasında gerçekleştirilecek ticaret veya yatırım faaliyetlerinin finansmanına ilişkin ödemelerde kullanılmadığının ve tevsik yükümlülüğünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmediğinin bankalarca bildirilmesi üzerine tevsik yükümlülüğünün gerçekleştirilemeyen kısmına bu Talimat’ın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen faiz oranı esas alınarak hesaplanan yaptırım tutarı, BSMV ile birlikte ilgili bankadan tahsil edilir. Tahsil edilen BSMV tutarları izleyen ayın 15 ine kadar Merkez Bankası Bütçe ve Finansal Raporlama Genel Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine yatırılır.

(5) BSMV’nin süresinde ödenmemesi durumunda vergi tutarı, 21/07/1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre, gecikme zammı da yürütülerek vergi mükellefi olan Merkez Bankasından tahsil edileceğinden, anılan tarihin geçirilmemesine dikkat edilmelidir. Söz konusu hükümlere uyulmaması nedeniyle Merkez Bankasına uygulanabilecek yaptırımlar, Reeskont Senedi Taahhütnamesi’nin 10 uncu maddesi gereğince kredi kullanımına aracılık eden bankaya rücu edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM — Diğer Hususlar

Madde 16 – Mevzuata ilişkin hususlar

(1) Dış ticaret mevzuatı, Türk parası kıymetini koruma mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü işlem ve sorumluluk bankaların yükümlülüğündedir.

(2) Birinci fıkra hükümlerinde belirtildiği şekilde, bankalara kullandırılan para takası (swap) anlaşması kaynaklı reeskont kredisi ile ilgili işlemlerde ilgili mevzuat hükümlerinin öngördüğü tüm bildirim, takip ve sorumluluklar bankaların yükümlülüğündedir.

(3) Bu Talimat kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara kredi kullandırılamaz.

(4) Bu Talimat kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak reeskont kredisi kullandırılamaz, kredi taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.

(5) Kredi kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve kredi kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol krediye aracılık eden bankaca yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.

(6) Talep edilmesi durumunda kredi konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.

Madde 17 – Reeskont kredilerinde vergi, resim ve harç istisnası uygulanması

Son değişiklik: 12.08.2024

(1) 01/07/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, reeskonta tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.

Madde 18 – Döviz alım belgesinin düzenlenmesi

Son değişiklik: 25.09.2024

(1) Senedin reeskonta kabul edildiği tarihte nominal senet tutarı üzerinden tahsil edilecek faiz tutarı ve diğer masrafların toplam tutarı için aracı bankalarca döviz satım belgesi ve İstanbul Şubesince döviz alım belgesi düzenlenir. Bu çerçevede düzenlenen döviz alım ve döviz satım belgelerinde Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılır.

(2) Senet bedelinin ödenmesi veya İstanbul Şubesince ticari senette taahhüt edilen döviz cinsinden olarak re’sen takas, mahsup veya tahsil edilmesi halinde ayrıca döviz alım ve döviz satım belgesi düzenlenmez.

(3) Senet bedelinin vadesinde ödenmemesi nedeniyle Türk lirası olarak re'sen takas, mahsup veya tahsil edilmesi halinde bankalarca döviz alım, İstanbul Şubesince döviz satım belgesi düzenlenir.

Madde 19 – Senetlerin Muhafazası

Son değişiklik: 12.08.2024

(1) Reeskonta kabul edilen ticari senet ve ilgili belgelerin bu Uygulama Talimatı hükümlerine uygunluğu, Merkez Bankası tarafından banka nezdinde gerçekleştirecek yerinde denetim ile tespit edilir. Denetim esnasında, açık krediler için senet ve ilgili belgelerin asılları, geri ödemesi yapılmış krediler için senet ve ilgili belgelerin usulüne uygun olarak saklanan birer kopyası ibraz edilir.

ALTINCI BÖLÜM — İstanbul Şubesince Yapılan Diğer İşlemler

Madde 20 – Kredi kullandırımı ve geri ödenmesi ile ilgili hususlar

Son değişiklik: 12.08.2024

(1) Kredi kullanım tarihinde kredi kullandırımına ilişkin işlemler sonuçlandırılıncaya kadar Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünün onayı ile senetlerde değişiklik yapılabilir.

(2) Geri ödenecek kredi tutarının Merkez Bankası muhabir hesabına aktarıldığı gün, İstanbul Şubesince aktarılan tutara ilişkin bilgiler Piyasalar Genel Müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir.

(3) Para Takası (Swap) Anlaşması kapsamında ilgili yabancı ülke merkez bankasına yapılacak ödemelere ilişkin işlemler Piyasalar Genel Müdürlüğünce yürütülür.

Madde 21 – Senet bedellerinin vadelerinde tahsil edilememesi halinde yapılacak diğer işlemler

Son değişiklik: 12.08.2024

(1) Senet bedelinin ödenmemesi halinde, banka tarafından protesto çekilmesi Merkez Bankası yönünden keşideciye ve senede dayanarak bankaya ödeme için başvuru yapılmasına imkân sağlamaktadır. Vadelerinde aracı bankaca ödenmeyen veya hesaplarının müsait olmaması nedeniyle İstanbul Şubesince re’sen tahsil edilemeyen işlemlerde bu husus İstanbul Şubesince de izlenir.

(2) 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun poliçede protesto ve sürelerine ilişkin 714 üncü ve bonoya uygulanacak hükümlere ilişkin 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödememe protestosunun, vadesi kesin olarak belli olan (belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenme şartını içeren) senetlerde, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde; görüldüğünde ödenme şartını içeren senetlerde ise, senedin sunulması için verilmiş olan süre içinde çekilmesi gerekir. Bu gibi durumlarda protesto süresinin geçirilmemesine dikkat edilir.

(3) Senetler, protesto için gönderilmeden önce protestoya ilişkin belgeler İstanbul Şubesi Müdür Yardımcısı ve Müdürü tarafından imzalanır.

(4) Protesto ile ilgili belgeler protestonun düzenlenmesi amacıyla notere gönderilmek üzere imza karşılığında ilgili memura verilir.

(5) 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 723 üncü ve 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödemeden kaçınma keyfiyetinin protesto gününü izleyen dört iş günü içinde senet keşidecisi ve varsa keşideciye aval veren banka ile aracı bankaya da noter kanalıyla bildirilmesi gerektiğinden hangi kişilerin protesto edildiği ve senet bedelinin tahsil edilemediği konusunda hangi kişilerin haberdar edileceğinin keşideciye bildirilmesi gerekir.

(6) Protestoya rağmen senet tutarlarının tahsiline imkan olmaması halinde, banka hakkında reeskont kredisi taahhütnamesi hükümlerine göre yapılacak işlemler, Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğü talimatı ile bildirilir.

Madde 22 – Reeskont kredisi işlemleri ile ilgili senet ve belgelerin saklanması

(1) Reeskonta kabul edilen senetler ve ilgili diğer belgeler Merkez Bankası adına banka nezdinde muhafaza edildiğinden muhafazası, sayımı ve denetlenmesi açısından Merkez Bankası Müşterek Muhafaza Yönetmeliği ile buna ilişkin Uygulama Talimatı hükümlerine tabi değildir.

YEDİNCİ BÖLÜM — Son Hükümler

Madde 23 – Yürürlükten kaldırılan mevzuat

(1) 19/1/2017 tarihli Çin Yuanı Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 24 – Yürürlük

(1) Bu Talimat Yönetim Komitesinin 52658 sayılı Kararı ile kabul edilmiş olup, 7 Temmuz 2020 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 25 – Yürütme

(1) Bu Talimatı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.

Geçici madde 1

(1) Bu maddeyi ihdas eden Uygulama Talimatı değişikliği ile getirilen düzenlemeler, 12 Ağustos 2024 tarihinden önce kullandırılan kredilere uygulanmaz.