75935942-050.01.04-[/34565] Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişiklikler (TFRS 9 ve TFRS 7 Değişiklikleri)
- Tür
- Kurul Kararı
- Resmi Gazete
- 10.08.2025 / Sayı 32982
- Son değişiklik
- 10.08.2025
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kurul Kararları, Muhasebe ve Raporlama Standartları
Karar No: 75935942-050.01.04-[/34565]
Karar Tarihi: 01/08/2025
Konu: Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişikliklerin (TFRS 9 ve TFRS 7 değişiklikleri) Yayımlanması
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9’uncu maddesi uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurumu tarafından “Amendments to the Classification and Measurement of Financial Instruments” başlığıyla yayımlanan Değişikliğin mevzuatımıza kazandırılması amacıyla, “Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişiklikler” Değişikliklerin ve söz konusu Değişikliğin diğer muhasebe ve finansal raporlama standartlarında yapmış olduğu değişikliklerin yayımlanmasına karar verilmiştir.
Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişiklikler (TFRS 9 ve TFRS 7 Değişiklikleri)
TFRS 9 Finansal Araçlar’a İlişkin Değişiklikler
7.1.12-7.1.13 ve 7.2.47-7.2.49 paragrafları ve paragraf 7.2.47’den önce yeni bir başlık eklenmiştir. Okuma kolaylığı sağlamak amacıyla bu paragrafların altı çizili olarak gösterilmemiştir.
7.1 Yürürlük Tarihi
...
7.1.12 Ağustos 2025’te yayımlanan TFRS 9 ve TFRS 7’de değişiklikler yapan Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişiklikler’le 7.2.47-7.2.49, B3.1.2A, B3.3.8-B3.3.10, B4.1.8A, B4.1.10A, B4.1.16A ve B4.1.20A paragrafları eklenmiştir. Bu değişiklikle ayrıca B4.1.10, B4.1.13, B4.1.14, B4.1.16, B4.1.17, B4.1.20, B4.1.21 ve B4.1.23 paragrafları değiştirilmiştir. İşletme bu değişiklikleri 1 Ocak 2026 veya sonrasında başlayan yıllık hesap dönemlerinde uygular. Erken uygulamaya izin verilmektedir.
7.1.13 İşletme bu değişiklikleri erken uygulamayı seçerse, aşağıdakilerden birini yapar:
(a) Tüm değişiklikleri aynı anda uygular ve bu hususu dipnotlarda açıklar veya
(b) Önceki dönem için sadece bu Standardın Bölüm 4.1’e (Finansal Varlıkların Sınıflandırılması) ilişkin Uygulama Rehberinde yapılan değişikliklerini uygular ve bu hususu dipnotlarda açıklar.
7.2 Geçiş
...
Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişiklikler için Geçiş
7.2.47 İşletme, Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçümüne İlişkin Değişiklikleri, 7.2.48-7.2.49 paragraflarında belirtilen durumlar dışında, TMS 8 uyarınca geriye dönük olarak uygular. Bu paragraflarda yer alan hükümlerin amaçları bakımından, ilk uygulama tarihi işletmenin bu değişiklikleri ilk kez uyguladığı yıllık hesap döneminin başlangıcıdır.
7.2.48 Söz konusu değişikliklerin uygulamasını yansıtmak için önceki dönemlerin yeniden düzenlenmesi zorunlu değildir. İşletme önceki dönemleri yalnızca sonradan öğrenilen bilgileri dikkate almadan yapması mümkünse yeniden düzenleyebilir. İşletme, önceki dönemleri yeniden düzenlememesi durumunda, söz konusu değişikliklerin ilk kez uygulanmasının etkisini finansal varlıklar ve finansal yükümlülüklerin açılış bakiyesinde bir düzeltme olarak ve varsa kümülatif etkiyi, ilk uygulama tarihinde geçmiş yıl kârlarının (veya uygun olduğu takdirde özkaynağın diğer bir bileşeninin) açılış bakiyesinde bir düzeltme olarak muhasebeleştirir.
7.2.49 Bu Standardın 4.1 Bölümünde (finansal varlıkların sınıflandırılması) yer alan Uygulama Rehberinde yapılan değişikliklerin ilk uygulama tarihinde; işletme, değişikliklerin uygulanması sonucunda ölçüm sınıfı değişen her bir finansal varlık sınıfı için aşağıdaki açıklamaları yapar:
(a) Söz konusu değişikliklerin uygulanmasından önceki ölçüm sınıfı ve defter değeri ile
(b) Söz konusu değişikliklerin uygulanmasından sonra belirlenen ölçüm sınıfı ve defter değeri.
Ek B
Uygulama Rehberi
B3.1.2A paragrafından önce yeni bir başlık ile B3.1.2A, B3.3.8-B3.3.10, B4.1.8A, B4.1.10A, B4.1.16A ve B4.1.20A paragrafları eklenmiştir. B4.1.10, B4.1.13, B4.1.14, B4.1.16, B4.1.17, B4.1.20, B4.1.21 ve B4.1.23 paragraflarında değişiklik yapılmıştır. B4.1.7A, B4.1.15 ve B4.1.22 paragraflarında değişiklik yapılmamış olmakla birlikte referans kolaylığı sağlamak amacıyla metne dahil edilmiştir. Yeni eklenen metin altı çizili olarak; silinen metin ise üzeri çizili olarak gösterilmiştir.
Finansal Tablolara Alma ve Finansal Tablo Dışı Bırakma (Bölüm 3)
İlk Defa Finansal Tablolara Alma (Bölüm 3.1)
...
İlk Defa Finansal Tablolara Alma veya Finansal Tablo Dışı Bırakma Tarihi
B3.1.2A 3.1.2 paragrafı uygulanmadığı sürece, işletme bir finansal varlık veya finansal yükümlülüğü, finansal araca ilişkin sözleşme hükümlerine taraf olduğu tarihte muhasebeleştirir (bakınız: paragraf 3.1.1). Bir finansal varlık, nakit akışlarına ilişkin sözleşmeden doğan hakların süresinin dolduğu veya varlığın devredildiği tarihte finansal tablo dışı bırakılır (bakınız: paragraf 3.2.3). İşletmenin B3.3.8 paragrafını uygulamayı tercih etmemesi durumunda, finansal yükümlülük, sözleşmede belirlenen yükümlülüğün sona erme tarihinde, başka bir ifadeyle yükümlülük verine getirildiğinde, iptal edildiğinde veya zamanaşımına uğradığında (bakınız: paragraf 3.3.1) ya da yükümlülük başka bir şekilde finansal tablo dışı bırakılmaya uygun olduğunda (bakınız; paragraf 3.3.2) finansal tablo dışı bırakılır.
...
Finansal Yükümlülüklerin Finansal Tablo Dışı Bırakılması (Bölüm 3.3)
...
B3.3.8 B3.1.2A paragrafında yer alan finansal yükümlülüğün sona erme tarihinde finansal tablo dışı bırakılması hükmüne bağlı kalınmaksızın, bir finansal yükümlülüğün (veya finansal yükümlülüğün bir kısmının) elektronik bir ödeme sistemi kullanılarak nakden ödenmesi durumunda, işletmenin yalnızca aşağıdakilerle sonuçlanan bir ödeme talimatı başlatmış olması halinde finansal yükümlülüğünün (veya finansal yükümlülüğün bir kısmını), sona erme tarihinden önce verine getirilmiş kabul edilmesine izin verilir:
(a) İşletmenin ödeme talimatını geri çekme, durdurma veya iptal etme konusunda bir imkâna sahip olmaması:
(b) İşletmenin ödeme talimatı sonucunda yükümlülüğün sona ermesi için kullanılacak nakde erişim imkânına sahip olmaması ve
(c) Elektronik ödeme sistemiyle ilişkili yükümlülüğün sona erme riskinin önemsiz olması.
B3.3.9 B3.3.8(c) paragrafının uygulanması açısından, bir elektronik ödeme sisteminin ödeme talimatının tamamlanmasının standart bir idari süreci takip etmesi ve B3.3.8(a) ve (b) paragraflarında ver alan kriterlerin karşılanması ile nakdin karşı tarafa teslim edilmesi arasındaki sürenin kısa olması durumunda, elektronik ödeme sistemiyle ilişkili yükümlülüğün sona erme riski önemsizdir. Ancak, ödeme talimatının tamamlanmasının işletmenin yükümlülüğün sona erme tarihindeki nakit teslim etme gücüne bağlı olması durumunda yükümlülüğün sona erme riski önemsiz olmayacaktır.
B3.3.10 Bir finansal yükümlülüğün (veya finansal yükümlülüğün bir kısmının) elektronik ödeme sistemi kullanılarak sona erdirilmesinde B3.3.8 paragrafını uygulamayı seçen bir işletme, aynı elektronik ödeme sistemi aracılığıyla yapılan tüm yükümlülük sona erdirmelerinde bu paragrafı uygular.
Sınıflandırma (Bölüm 4)
Finansal Varlıkların Sınıflandırılması (Bölüm 4.1)
...
Sadece Anapara ve Anapara Bakiyesine İlişkin Faiz Ödemelerini İçeren Sözleşmeye Bağlı Nakit Akışları
...
B4.1.7A Sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin ödemeleri içeren sözleşmeye bağlı nakit akışları temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlılık gösterir. Temel bir borç verme anlaşmasında, paranın zaman değerinin (bakınız: B4.1.9A-B4.1.9E paragrafları) ve kredi riskinin bedeli genellikle faizin en önemli unsurudur. Ancak, bu tür bir anlaşmada faiz ayrıca, finansal varlığın belirli bir süre elde tutulmasıyla ilişkili maliyetlerin (örneğin yönetim maliyetleri) ve diğer temel borçlanma risklerinin (örneğin, likidite riskinin) bedelini de içerebilir. Ayrıca, faiz temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı bir kâr marjını da içerebilir. Örneğin finansal varlığın hamilinin açık veya zımni olarak belirli bir zaman diliminde parasının muhafaza edilmesi karşılığında ödeme yapması durumunda (ve ödenen bu ücret, paranın zaman değeri, kredi riski ve diğer borç verme riskleri ve maliyetler için hamilin aldığı bedeli aşıyorsa) olağan dışı ekonomik şartlarda faiz negatif de olabilir. Ancak olağan bir borç verme anlaşmasıyla ilişkili olmayan şekilde sözleşmeye bağlı nakit akışlarındaki risklere veya değişkenliğe maruz kalınmasına (özkaynak fiyatlarındaki veya emtia fiyatlarındaki değişikliklere maruz kalınması gibi) neden olan sözleşme şartları, sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerini içeren nakit akışları ortaya çıkarmaz. Alınan ya da oluşturulan finansal varlık, yasal açıdan bir kredi olup olmadığına bakılmaksızın, olağan bir borç verme anlaşması olabilir.
...
B4.1.8A Finansal varlığın sözleşmeye bağlı nakit akışlarının temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı olup olmadığının değerlendirilmesinde, işletmenin faizin farklı bileşenlerini ayn olarak dikkate alması gerekebilir. Faiz değerlendirmesi, bir işletmenin hangi tutarda tazmin edildiğinden ziyade, bir işletmenin ne karşılığında tazmin edildiğine odaklanır. Çünkü, bir işletmenin aldığı tazminat tutarı, işletmenin temel borç verme riskleri ve maliyetlerinden başka bir unsur için tazmin edildiğini de gösterebilir. Sözleşmeye bağlı nakit akışları, temel bir borç verme riski veya maliyeti olmayan bir değişkene (örneğin, özkaynağa dayalı finansal araçların değeri veya bir emtianın fiyatı) endekslenmişse veya borçlunun gelirinden veya kârından bir payı temsil ediyorsa bu tür sözleşme şartları işletmenin faaliyet gösterdiği piyasada yaygın olsa bile temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı değildir.
...
Sözleşmeye Bağlı Nakit Akışlarının Zamanlamasını veya Tutarını Değiştiren Sözleşme Şartları
B4.1.10 Bir finansal varlığın nakit akışlarının zamanlamasını veya tutarını değiştiren bir sözleşme şartının bulunması durumunda (örneğin, finansal varlık vadeden önce geri ödenebiliyorsa veya vadesi uzatılabiliyorsa), işletmenin söz konusu sözleşme şartı nedeniyle finansal aracın ömrü boyunca ortaya çıkabilecek sözleşmeye bağlı nakit akışlarının sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerini içerip içermediğini belirlemesi gerekir. Bu belirlemeyi yapmak için, işletmenin sözleşmeye bağlı nakit akışlarındaki söz konusu değişiklikten önce ve sonra ortaya çıkabilecek sözleşmeye bağlı nakit akışlarını, sözleşmeye bağlı nakit akışlarındaki değişimin gerçekleşme olasılığı dikkate alınmaksızın değerlendirmesi gerekir. İşletmenin ayrıca sözleşmeye bağlı nakit akışlarının zamanlamasını veya tutarını değiştirebilecek herhangi bir şarta bağlı olayın (diğer bir ifadeyle tetikleyici olayın) niteliğini de değerlendirmesi gerekebilir. Şarta bağlı olayın niteliği, tek başına sözleşmeye bağlı nakit akışlarının sadece anapara ve faizi içerip içermediğinin değerlendirilmesinde belirleyici bir faktör değildir ancak bir gösterge olabilir. Örneğin, borç verenin finansal araca ilişkin belirli bir sayıdaki ödemeleri vaktinde yapmaması durumunda daha yüksek bir faiz oranına göre yeniden belirlenecek faiz oranına sahip bir finansal araç ile bir özkaynak endeksinin belirli bir seviyeye ulaşması halinde daha yüksek bir faiz oranına göre yeniden belirlenecek faiz oranına sahip bir finansal araç karşılaştırıldığında; zamanında yapılmayan ödemeler ile kredi riskinde meydana gelen artış arasındaki ilişkiden dolayı ilk durumdaki finansal aracın ömrü boyunca gerçekleşecek nakit akışlarının sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerini içermesi daha muhtemeldir. İlk durumda, şarta bağlı olayın niteliği doğrudan borç verme risk ve maliyetlerindeki değişikliklerle ilgilidir ve sözleşmeye bağlı nakit akışları bu değişikliklerle aynı yönde değişir. (Ayrıca bakınız B4.1.18 paragrafı)
B4.1.10A Bazı durumlarda, şarta bağlı hüküm, sözleşmeye dayalı nakit akışlarındaki değişiklik öncesi ve sonrasında da, temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı olan sözleşmeye bağlı nakit akışlarına yol açar; ancak şarta bağlı olayın niteliği, temel borçlandırma riskleri ve maliyetlerindeki değişikliklerle doğrudan ilgili değildir. Örneğin, borçlunun, sözleşmeyle belirlenen karbon emisyonu azaltımına ulaşması durumunda, kredinin faiz oranı belirli bir tutarda düzeltilebilir. Böyle bir olayda, B4.1.10 paragrafı uygulandığında, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının, yalnızca aynı sözleşme şartlarına sahip ancak böyle bir şarta bağlı hüküm bulunmayan bir finansal araca ilişkin sözleşmeye bağlı nakit akışlarından önemli ölçüde farklı olmaması durumunda, finansal varlığın sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerinden oluşan sözleşmeye bağlı nakit akışları vardır. Bazı durumlarda, işletme bu belirlemeyi nitel bir değerlendirme yaparak bulabilin ancak, diğer durumlarda, nicel bir değerlendirme yapılması gerekebilir. Sözleşmeye bağlı nakit akışlarının önemli ölçüde farklı olmadığı hiçbir analiz yapılmaksızın veya basit bir analizle açıkça anlaşılabiliyorsa, işletmenin detaylı bir değerlendirme yapmasına gerek yoktur.
...
B4.1.13 Aşağıda yer alan tablolarda, sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerinden oluşan sözleşmeye bağlı nakit akışlarına ilişkin örnekler yer almaktadır. Bu örnekler olası her türlü durumu kapsamamaktadır.
Finansal Araç | Değerlendirme ... | ... EA Finansal Aracı | Sözleşmeye bağlı nakit akışları sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerinden oluşmaktadır. EA finansal aracı, borçlunun bir önceki raporlama döneminde sözleşmeyle belirlenen karbon emisyonu azaltmana ulaşması halinde her bir raporlama dönemi için sabit bir baz puanda faiz oranının düzeltildiği bir kredidir. | İşletme, sözleşmeye bağlı nakit akışlarındaki her bir değişiklikten önce ve sonra ortaya çıkabilecek sözleşmeye bağlı nakit akışlarının sadece anapara ve faiz ödemeleri olup olmadığını değerlendirir (bakınız: paragraf B4.1.10). Mümkün olan azami kümülatif düzeltme kredinin faiz oranını önemli ölçüde değiştirmeyecektir. | Karbon emisyonu hedefine ulaşılması şartına bağlı olayın gerçekleşmesi durumunda, faiz oranı sabit bir baz puanda düzeltilir ve bu da temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı sözleşmeye bağlı nakit akışlarına yol açar. Şarta bağlı olayın niteliğinin sadece temel borç verme riskleri ve maliyetlerindeki değişikliklerle doğrudan ilgili olmaması nedeniyle, işletme- ilave değerlendirme yapmadan- finansal varlığa ilişkin nakit akışlarının yalnızca anapara ve faiz ödemeleri olup olmadığı sonucuna ulaşamaz. | Bu nedenle işletme, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının, sözleşmeye ilişkin mümkün olan tüm senaryolarda, aynı sözleşme koşullarına sahip ancak karbon emisyonlarına ilişkin şarta bağlı hüküm içermeyen bir finansal araçtaki sözleşmeye bağlı nakit akışlarından önemli ölçüde farklı olup olmayacağını değerlendirir (bakınız: paragraf B4.1.10A). | Finansal aracın ömrü boyunca yapılan herhangi bir düzeltme, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının önemli ölçüde farklı olmasına yol açmayacağından, işletme, kredinin, sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren sözleşmeye bağlı nakit akışlarına sahip olduğu sonucuna varır.
B4.1.14 Aşağıda yer alan tablolarda, sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerinden oluşmayan sözleşmeye bağlı nakit akışlarına ilişkin örnekler yer almaktadır. Bu örnekler olası her türlü durumu kapsamamaktadır.
Finansal Araç | Değerlendirme ... | ... I Finansal Aracı | Sözleşmeye bağlı nakit akışları sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerinden oluşmamaktadır. I Finansal Aracı, bir önceki raporlama döneminde pivasa tarafından belirlenen bir karbon fiyat endeksindeki hareketleri izlemek için her raporlama döneminde düzeltilen faiz oranına sahip bir kredidir. | Sözleşmeye bağlı nakit akışları, temel bir borç verme riski veya maliyeti olmayan bir değişkene (karbon fiyat endeksi) endekslenmiştir. Bu nedenle, sözleşmeye bağlı nakit akışları, temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı değildir (bakınız: paragraf B4.1.8A).
B4.1.15 Bazı durumlarda, bir finansal varlık anapara ve faiz olarak tanımlanan sözleşmeye bağlı nakit akışlarına sahip olabilir ancak söz konusu nakit akışları bu Standardın 4.1.2(b), 4.1.2A(b) ve 4.1.3 paragraflarında ifade edildiği gibi anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerini temsil etmez.
B4.1.16 Bu durum, söz konusu finansal varlığın belirli varlıklara ya da nakit akışlarına yapılmış bir yatırımı temsil ettiği durumlarda söz konusu olabilir ve dolayısıyla sözleşmeye bağlı nakit akışları sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerini içermez. Örneğin, sözleşme belirli bir ücretli yolu daha fazla otomobil kullandıkça finansal varlığın nakit akışlarının artması şartını taşıyorsa, söz konusu sözleşmeye bağlı nakit akışları temel bir borç verme anlaşmasıyla tutarlı değildir. Sonuç olarak, finansal araç 4.1.2(b) ve 4.1.2A(b) paragraflarında yer alan şartı karşılamayacaktır. Bu durum, alacaklının talebinin borçlunun belirli varlıklarıyla ya da belirli varlıklardan kaynaklanan nakit akışlarıyla sınırlı olduğu durumlarda mümkündür (örneğin, ’sınırsız sorumluluk doğurmayan’ finansal varlıklar).
B4.1.16A B4.1.15 paragrafında yer alan durum, bir finansal varlığın "sınırsız sorumluluk doğurmayan" niteliklere sahip olması durumunda da ortaya çıkabilir. Bir finansal varlığın sınırsız sorumluluk doğurmayan nitelik taşıması, işletmenin nakit akışlarını elde etmeye ilişkin nihai hakkının, sözleşmeye bağlı olarak belirli varlıklar tarafından sağlanan nakit akışlarıyla sınırlı olmasını ifade eder. Başka bir deyişle işletme esasen, borçlunun kredi riskinden ziyade belirtilen varlıkların performans riskine maruz kalmaktadır. Örneğin, bir alacaklının nakit akışlarını alma konusundaki nihai hakkı, yapılandırılmış bir işletmenin belirli varlıkları tarafından üretilen nakit akışlarıyla sözleşmeye bağlı olarak sınırlandırılmış olabilir.
B4.1.17 Ancak, finansal varlığın sınırsız sorumluluk doğurmayan niteliklere sahip bir finansal varlık olması, tek başına, söz konusu varlığın 4.1.2(b) ve 4.1.2A(b) paragraflarında yer alan şartı karşılamadığını göstermez. Bu tür durumlarda, alacaklının, sınıflandırılan finansal varlığa ait sözleşmeye bağlı nakit akışlarının, anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemeleri olup olmadığını belirlemek amacıyla sözleşmeye konu olan belirli varlıkları veya nakit akışlarını ile bu kapsamda sınıflandırılan finansal varlığa ilişkin sözleşmeye bağlı nakit akışları arasındaki bağlantıyı değerlendirmesi (“gözden geçirmesi”) gerekir. İşletme, bu bağlantının borçlu tarafından ihraç edilen sermaye benzeri borç veya özkaynak araçları gibi diğer sözleşmesel düzenlemelerden nasıl etkilendiğini de dikkate alır. Finansal varlığın şartlarının anapara ve faizi temsil eden ödemelerle tutarsız bir şekilde nakit akışlarını sınırlandırması veya başka bir nakit akışına neden olması durumunda, ilgili finansal varlık 4.1.2.(b) ve 4.1.2A(b) paragraflarında yer alan şartı karşılamaz. Sözleşmeye konu olan varlıkların finansal ya da finansal olmayan varlık olup olmadığı bu değerlendirmeyi etkilemez.
...
Sözleşmeyle Birbirine Bağlı Finansal Araçlar
B4.1.20 Sınırsız sorumluluk doğurmayan niteliklere sahip bazı işlemlerde ihraççı, kredi risk yoğunluğu (dilimler) oluşturan ve sözleşmeyle birbirine bağlı bulunan birden fazla finansal araç (dilimler) kullanarak, finansal varlıkları elinde bulunduranlara yapılacak olan ödemeleri kendi içerisinde önceliklendirebilir. Her bir dilimin, ihraççı tarafından dayanak finansal araçlar havuzundan sağlanan nakit akışlarının ilgili dilime dağıtımındaki sırasını belirleyen bir alt sıralaması bulunur. Bu dilimlerin sahiplerine yapılan ödemelerin önceliklendirilmesi, kredi riski yoğunlaşmaları yaratan ve temel havuzdan gelen nakit açıklarının dilimler arasında orantısız bir şekilde dağıtılmasıyla sonuçlanan bir şelale ödeme yapısı aracılığıyla belirlenir. Bu tür durumlarda, herhangi bir dilimde yer alan hamillerin anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemeleri üzerinde haklarının bulunması için, ihraççının sağladığı nakit akışlarının daha yüksek bir risk diliminde yer alan hamillerinin taleplerini karşılamaya yetecek düzeyde olması gerekir. Bu tür işlemlerde, dilim sahipleri B4.1.17 paragrafı verine B4.1.21 ve B4.1.26 paragraflarını uygularlar.
B4.1.20A Birden fazla borçlanma aracı içerebilen ve B4.1.20 paragrafında tanımlanan özelliklere sahip gibi görünen bazı işlemler, aslında, bir alacaklıya (veya alacaklılar grubuna) genişletilmiş kredi koruması sağlamak üzere yapılandırılmış borç verme anlaşmalarıdır. Örneğin, alacaklıya geri ödeme yapmak amacıyla nakit akışı sağlayacak dayanak varlıkları elinde tutmak üzere yapılandırılmış bir işletme kurulabilir. Yapılandırılmış işletme, birincil ve ikincil borçlanma aradan ihraç eder. Alacaklı, birincil borçlanma aracını elinde tutar ve ikincil borçlanma aracını elinde bulunduran yapılandırılmış işletmeye kefil olan işletmenin, birincil borçlanma aracı ödenebilir hale gelmeden ikincil borçlanma aracını satma imkânı yoktur. Bu tür borçlanma araçlarını elinde bulunduranlar. B4.1.21 - B4.1.26 paragrafları verine B4.1.7 - B4.1.19 paragraflarını uygular.
B4.1.21 B4.1.20 paragrafında açıklandığı üzere sözleşmeyle birbirine bağlı finansal araçları içeren işlemlerde bir dilimin anapara ve anapara bakiyesine ilişkin ödemeler içeren nakit akış özelliklerine sahip olabilmesi için aşağıdaki nitelikleri taşıması gerekir:
(a) ...
B4.1.22 Nakit akışı (aktarmak yerine) yaratan ve finansal varlıklara dayanak oluşturan finansal araç havuzu tespit edilinceye kadar araştırma yapılır. Tespit edilen bu havuz, finansal varlıklara dayanak oluşturan finansal araç havuzunu gösterir.
B4.1.23 Finansal varlıklara dayanak oluşturan finansal araç havuzu, sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemeleri içeren sözleşmeye bağlı nakit akışlarına sahip bir veya birden fazla finansal aracı içermek zorundadır. Bu değerlendirmenin amaçları açısından, dayanak havuz, sınıflandırma hükümleri kapsamına girmeyen (bakınız Bölüm 4.1), ancak sözleşmeye bağlı nakit akışları sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerine eşdeğer olan finansal araçları (örneğin, bazı kira alacaklarını) içerebilir. Bununla birlikte, kalıntı değer riskine tabi olan veya temel bir borç verme riski veya maliyeti olmayan bir değişkene (örneğin, piyasa kira oram) endeksli değişken kira ödemelerini içeren kira alacaklarının, sadece anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemelerine eşdeğer sözleşmeye bağlı nakit akışları yoktur.
TFRS 7 Finansal Araçlar: Açıklamalar’a İlişkin Değişiklikler
20B, 20C, 20D, 44LL ve 44MM paragrafları eklenmiştir. Okuma kolaylığı sağlamak amacıyla bu paragrafların altı çizili olarak gösterilmemiştir. 11A ve 11B paragrafları değiştirilmiştir. Yeni eklenen metnin altı çizili olarak; silinen metnin ise üzeri çizili olarak gösterilmiştir.
Finansal araçların finansal durum ve performans açısından önemi
...
Finansal Durum Tablosu
...
Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak tanımlanan özkaynak araçlarına yapılan yatırımlar
11A TFRS 9’un 5.7.5 paragrafı uyarınca izin verilen şekilde, özkaynak araçlarına yapılan yatırımların, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen olarak tanımlanması durumunda, aşağıdakiler her bir yatırım sınıfı için açıklanır:
(a) ...
(b) ...
(c) Bu tür yatırımların her birinin Raporlama dönemi sonundaki gerçeğe uygun değeri.
(d) ...
(e) ...
(f) Raporlama dönemi boyunca finansal tablo dışı bırakılan yatırımlara ilişkin gerçeğe uygun değer kazanç veya kaybı ile raporlama dönemi sonunda elde tutulan yatırımlara ilişkin gerçeğe uygun değer kazanç veya kaybını ayrı ayrı gösteren, dönem boyunca diğer kapsamlı gelirde sunulan gerçeğe uygun değer kazanç veya kaybı.
11B Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen özkaynak araçlarına yapılan yatırımların finansal tablo dışı bırakılması durumunda, aşağıdakiler açıklanır:
(a) ...
(b) ...
(c) ...
(d) Raporlama dönemi içinde finansal tablo dışı bırakılan yatırımlarla ilgili olarak raporlama dönemi boyunca özkaynaklardaki toplam kazanç veya kayıpların transferleri.
Kapsamlı gelir tablosu
Gelir, gider, kazanç veya kayıp kalemleri
...
20B İşletme, 20C paragrafına göre açıklanması gerekli bilgileri, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak veya itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen finansal varlıkları ve itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen finansal yükümlülükleri sınıflan itibarıyla açıklar. İşletme, hangi detayda açıklama yapılacağına, uygun toplulaştırma ve ayrıştırma seviyesine ve finansal tablo kullanıcılarının açıklanan herhangi bir sayısal bilgiyi değerlendirmek için ek açıklamalara ihtiyaç duyup duymayacağını dikkate alır.
20C Finansal tablo kullanıcılarının, temel borçlanma riskleri ve maliyetlerindeki değişikliklerle (paranın zaman değeri veya kredi riski gibi) doğrudan ilgili olmayan şarta bağlı bir olayın meydana gelmesine (veya oluşmamasına) bağlı olarak sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tutarını değiştirebilecek sözleşme şartlarının etkisini anlamalarını sağlamak için, işletme aşağıdaki hususları açıklar:
(a) Şarta bağlı olayın niteliğine ilişkin nitel bir tanımlama;
(b) Sözleşmeye bağlı nakit akışlarında bu sözleşme şartlarından kaynaklanabilecek olası değişiklikler hakkında nicel bilgiler (örneğin, olası değişikliklerin aralığı) ve
(c) Bu sözleşme şartlarına tabi olan finansal varlıkların brüt defter değeri ve finansal yükümlülüklerin itfa edilmiş maliyeti.
20D Örneğin, işletme, karbon emisyonlarında bir azalma sağlaması halinde sözleşmeye bağlı nakit akışları değişecek olan itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen bir finansal yükümlülük sınıfı için 20C paragrafının gerektirdiği bilgileri açıklar.
...
Yürürlük tarihi ve geçiş hükümleri
...
44LL Ağustos 2025’te yayımlanan Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçülmesine İlişkin Değişiklikler ile 20B, 20C ve 20D paragrafları eklenmiş ve 11A ve 11B paragrafları değiştirilmiştir. İşletme, TFRS 9’un 7.1.12-7.1.13 paragraflarına uygun olarak TFRS 9’daki değişiklikleri uyguladığında bu değişiklikleri de uygular. Bir işletmenin, TFRS 9’un 7.1.13(b) paragrafı uyarınca TFRS 9 Bölüm 4.1’e (Finansal Varlıkların Sınıflandırılması) ilişkin Uygulama Rehberinde yapılan değişiklikleri erken uygulamayı seçmesi durumunda, bu Standardın 20B, 20C ve 20D paragrafları da aynı anda uygulanır. Her iki durumda da bu değişiklikler uyarınca zorunlu kılınan açıklamaların değişikliklerin ilk uygulama tarihinden önce başlayan hesap dönemleri için yapılması gerekli değildir.
44MM Finansal Araçların Sınıflandırılması ve Ölçülmesine İlişkin Değişiklikler’in ilk kez uygulandığı raporlama döneminde, TMS 8’in 28(f) paragrafı uyarınca açıklanması gereken bilgileri, işletmenin açıklaması gerekmez.