75935942-050.01.04 - [01/171] Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 18 - Geleneksel Finans Kuruluşları Tarafından Sunulan Faizsiz Finans Hizmetleri (mülga)
- Tür
- Kurul Kararı
- Resmi Gazete
- 06.09.2019 / Sayı 30880
- Yürürlük
- 06.09.2019
- Son değişiklik
- 01.01.2024
- Durum
- Yürürlükten kalktı (01.01.2024)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Kurul Kararları, Muhasebe ve Raporlama Standartları
1 – Standardın Kapsamı
Bu Standart, geleneksel finans hizmetlerine ek olarak faizsiz finans hizmetleri de sunan geleneksel finans kuruluşlarına¹ uygulanır. Bu Standart sadece, bu kuruluşlar tarafından sunulan faizsiz finans hizmetlerinin muhasebe kurallarını belirler. (Paragraf 1)
¹ Bu kuruluşlar, gerçekleştirdikleri işlemlerinde Fıkhî kural ve ilkelere uyum sağlama amacı taşımayan finansal kuruluşlardır. Bundan sonra kuruluş ya da kuruluşlar olarak ifade edilecektir.
2 – Genel Hükümler
Faizsiz finans hizmetleri sunan kuruluşlar, aşağıdaki gibi farklı organizasyonel ve idari düzenlemeleri benimser:
2/1 Geleneksel şubelerinden ayrı veya ayrı olmayan hesaplar tutan bir veya birden fazla şube aracılığıyla faizsiz finans hizmeti sunulması.
2/2 Faizsiz yatırım fonları aracılığıyla faizsiz finans hizmeti sunulması.
2/3 Diğer (geleneksel) birimlerinden ayrı veya ayrı olmayan hesaplar tutan bir veya birden fazla faizsiz finans hizmet birimi aracılığıyla faizsiz finans hizmeti sunulması.
2/4 İki uygulama arasında ayrım yapmaksızın, mevcut geleneksel birimleri aracılığıyla faizsiz finans hizmeti sunulması. (Paragraf 2)
3 – Geleneksel Şubelerinden Ayrı veya Ayrı Olmayan Hesaplar Tutan Şubeler Aracılığıyla Faizsiz Finans Hizmeti Sunan Kuruluşlar
Geleneksel şubelerinden ayrı veya ayrı olmayan hesaplar tutan bir veya birden fazla şube aracılığıyla faizsiz finans hizmeti sunan kuruluşlar; faizsiz finans hizmeti sunan bu şubelerini finansal raporlama amacı açısından birlikte gruplar ve grup halindeki bu şubeler için Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarını esas alarak ek bir konsolide finansal tablolar seti hazırlar. Bu ek finansal tablolar, kuruluşun finansal tablo dipnotlarında bir ek olarak yayımlanır. (Paragraf 3)
4 – Faizsiz Yatırım Fonlarını Yöneten Kuruluşlar
Faizsiz yatırım fonlarını yöneten kuruluşlar, başta Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 14: Yatırım Fonları olmak üzere, Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarını uygular. (Paragraf 4)
5 – Faizsiz Finans Hizmetleri İçin Ayrı veya Ayrı Olmayan Hesaplar Tutan ve Doğrudan Geleneksel Birimleri veya Faizsiz Finans Hizmeti Sunan Ayrı Hizmet Birimleri Aracılığıyla Faizsiz Finans Hizmeti Sunan Kuruluşlar
5/1 Bu kuruluşlar, faizsiz finans hizmetlerinde gelirin finansal tablolara alınması ve ölçülmesine ilişkin kuralları, Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarında belirtildiği şekilde uygular. Bu kurallar finansal tablo dipnotlarında detaylı olarak açıklanır. (Paragraf 5)
5/2 Bu kuruluşlar, finansal tablo dipnotlarında yayımlamak üzere, Fıkhı kural ve ilkelere uygun olarak kullanılan fonları ve bu fonlarla finanse edilen varlıkları detaylı olarak gösteren ayrı ek bir tablo hazırlar. (Paragraf 6)
5/3 Bu kuruluşlar, finansal tablo dipnotlarında yayımlamak üzere, kuruluş tarafından sunulan faizsiz finans hizmetleriyle ilgili gelir ve giderlere (karşılıklar dâhil olmak üzere) ilişkin detayları gösteren ayrı ek bir tablo hazırlar. (Paragraf 7)
5/4 Bu kuruluşlar, faizsiz finans hizmetleriyle ilgili varlık ve yükümlülüklerin finansal tablolara alınması, ölçümü ve sunumu için uygulanan ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına uygun olmayan veya bu Standartlarda yer almayan tüm muhasebe politikalarını finansal tablo dipnotlarında açıklar. Söz konusu varlık ve yükümlülüklerin niteliği de açıklanır. (Paragraf 8)
6 – Genel Hükümler
6/1 Faizsiz finans hizmeti sunan kuruluşlar, bu hizmetlerinin Fıkhî hükümlere uygun olduğunu beyan eder ve bu nedenle:
a) İcazet belgeleri sunacak olan Faizsiz Finans Danışma Kurulunu atar ve
b) Faizsiz Finans Danışma Kuruluna ilişkin Faizsiz Finans Yönetişim Standartlarını uygular. (Paragraf 9)
6/2 Kuruluşun düzenleyici ve denetleyici kurumların iznine bağlı olarak Danışma Kurulu atamadığı istisnai durumlarda, kuruluş aşağıdakileri açıklar:
a) Danışma Kurulu atamama sebepleri.
b) Sunduğu finansal hizmetlerin uygulanmasında Fıkhî kural ve ilkelere nasıl uygunluk sağlayacağı.
c) (b) bendinde belirtilen hizmetleri onaylayacak yetkili birim. (Paragraf 10)
7 – Açıklama Hükümleri
7/1 Kuruluşlar, faizsiz finans hizmetleriyle ilgili fonlarla, geleneksel finans hizmetleriyle ilgili fonları birleştirip birleştirmediğini açıklar. (Paragraf 11)
7/2 Kuruluşlar, faizsiz finans hizmetleri tarafından kullanılan ve yatırım yapılan fonların kaynakları ve kullanımları ile gerçekleşmesi durumunda bir açığı kapamak için kullanılan fonların kaynaklarım detaylı olarak açıklar. (Paragraf 12)
7/3 Kuruluşlar, kullanılan fonlarla ilgili olan ve Fıkhî kural ve ilkelere göre yasaklanan tüm hasılat veya harcamalar ile bu hasılatın elden çıkarılmasıyla ilgili açıklama yapar. Söz konusu hasılatın ne şekilde elden çıkarılacağına Danışma Kurulu karar verir. (Paragraf 13)
7/4 Kuruluşlar, Fıkhî kural ve ilkelere uygun şekilde kullanılan fonlardan ayrılan tüm yedekleri, bu yedeklerin amaçlarını ve ayrıldığı faaliyetlerin durdurulması durumunda ilgili yedeklerin kimlere aktarılacağını açıklar. (Paragraf 14)
7/5 Kuruluşlar, faizsiz finans hizmetleriyle ilgili fon tutarlarının yüzdesi ile geleneksel finans hizmetleriyle ilgili fon tutarlarının yüzdesini karşılaştırmalı olarak açıklar. (Paragraf 15)
7/6 Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katılım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama’daki açıklama hükümleri dikkate alınır. (Paragraf 16)
8 – Yürürlük Tarihi
Bu Standart, 1 Ocak 2020 veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanır. Erken uygulamaya izin verilmektedir. (Paragraf 17)