6990 Yer Altı Doğal Gaz Depolama Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları
- Tür
- Kurul Kararı
- Resmi Gazete
- 29.03.2017 / Sayı 30022
- Yürürlük
- 29.03.2017
- Son değişiklik
- 19.03.2022 · R.G. 31783
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kurul Kararları, Enerji Mevzuatı
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 23/03/2017 tarihli toplantısında; ekteki “Yer Altı Doğal Gaz Depolama Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları”nın onaylanmasına ve Resmi Gazete’de yayımlanmasına,
karar verilmiştir.
Yer Altı Doğal Gaz Depolama Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları
BİRİNCİ KISIM — Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İstenecek Veriler
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Usul ve Esasların amacı, yer altı doğal gaz depolama faaliyetini yürüten lisans sahibi tüzel kişilerin tarifelerinin düzenlenmesinde; doğal gazın yeterli, kaliteli, sürekli olarak sunulması için mali açıdan sürdürülebilir, öngörülebilir, şeffaf ve eşit taraflar arasında ayrım yapmayan kuralların belirlenmesidir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Usul ve Esaslar, yer altı doğal gaz depolama faaliyetini yürüten lisans sahibi tüzel kişilere ait tarife önerileri ile tarife çalışmalarına baz olacak veri, bilgi ve belgelerin sunulması, gelir gereksinimleri ile gelir tavanlarının belirlenmesi ve revize edilmesi ile yöntem bildirimine ilişkin düzenlemeleri kapsar.
Madde 3 – Hukuki dayanak
(1) Bu Usul ve Esaslar, 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 18/4/2001 tarihli ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu (Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılması ve Doğal Gaz Piyasası Hakkında Kanun), 13/10/2016 tarihli ve 29856 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve 04/06/2011 tarihli ve 27954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yer Altı Doğal Gaz Depolama Tesisi Temel Kullanım Usul ve Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu Usul ve Esaslarda geçen;
a) Başlangıç yılı: Tarife uygulama döneminin ilk yılını,
b) Baz yastık gazı maliyeti: Kurul tarafından bu Usul ve Esaslara göre tarifesi ilk defa belirlenen yer altı depolama şirketleri için ilk tarife hesaplamalarında dikkate alınan yastık gazı maliyetini,
c) Depolama yılı: Yer altı depolama şirketinin Kullanım Usul ve Esaslarında (KUE) tanımlanan enjeksiyon döneminin ilk gününden başlayan ve bir sonraki enjeksiyon hazırlık dönemi sonunda sona eren birbirini takip eden 12 aylık süreyi,
ç) Düzeltilmiş getiri oranı: Reel getiri oranının ortalama düzenlenmiş varlık tabanı ile aynı dönemsel baza getirilmiş halini,
d) Düzenlenmiş işletme giderleri: Yer altı depolama faaliyeti ile ilgili olan ve gelir gereksinimi hesabında dikkate alınan işletme giderlerini,
e) Düzenlenmiş varlık tabanı: Her bir tarife yılı için yıl başı ve yıl sonu olmak üzere, güncellenmiş nominal düzenlenmiş yatırım harcamalarından yatırımların itfası için ayrılan toplam tutar düşülerek hesaplanan tutarı,
f) Faiz oranı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca açıklanan “Bankalarca Türk Lirası/Yeni Türk Lirası Üzerinden Açılan Mevduat Ağırlıklı Ortalama Faiz Oranları”ndan 1 yıla kadar vadeli mevduat faiz oranını,
g) Gelir farkı: Tarife yılından iki önceki yıla ait gelir tavanı ile söz konusu gelir tavanının elde edilmesi öngörülen depolama yılında toplanan ya da toplanmış kabul edilen gelir arasındaki farkı,
ğ) Gelir farkı düzeltme bileşeni: İlgili tarife yılına ait gelir farkının bu Usul ve Esaslarda yer alan faiz oranı ile güncellenmiş değerini,
h) Gelir tavanı: Her bir tarife yılı için, ilgili yıl gelir gereksinimi ile düzeltme bileşenlerinden hareketle hesaplanan elde edilmesi öngörülen geliri,
ı) İtfa: Nominal düzenlenmiş yatırım harcamalarının geri dönüş süreleri dikkate alınarak her bir tarife yılı için hesaplanan tutarı,
i) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
j) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
k) Nominal düzenlenmiş yatırım harcamaları: Yer altı depolama tesisiyle ilgili yapılan yatırım harcamalarının Kurul tarafından kabul edilen tutarlarını,
l) Nominal getiri oranı: Düzenlenmiş varlık tabanını oluşturan yatırım harcamalarının finansmanında kullanılan kaynakların maliyetleri ve piyasa riskleri dikkate alınarak ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM) yöntemiyle hesaplanan getiri oranını,
m) Ortalama düzenlenmiş varlık tabanı: Her bir tarife yılı için, yıl başı ve yıl sonu düzenlenmiş varlık tabanlarının aritmetik ortalaması alınarak bulunan ve gelir gereksinimi hesaplamalarında kullanılan tarifeye esas tutarı,
n) Reel getiri oranı: Nominal getiri oranının enflasyon etkisinden arındırılması ile bulunan oranı,
o) Reel getiri tutarı: Düzeltilmiş getiri oranının ortalama düzenlenmiş varlık tabanına uygulanması ile bulunan tutarı,
ö) Tarife revizyonu: Yer altı depolama tarifelerinin belirlenmesinde kullanılan faktörlerde önemli değişiklikler meydana gelmesi durumunda tarife değişikliklerine ilişkin gerçekleştirilen düzenlemeleri,
p) Tarife uygulama dönemi: Tarife parametrelerinin geçerli olduğu, Kurulca onaylanmış süreyi,
r) Tarife yılı: Tarife uygulama dönemi içerisindeki her bir takvim yılını kapsayan süreyi,
s) Tesis harici varlık: Yer altı depolama faaliyetinde kullanılan depolama tesisi harici bina, taşıt ve benzeri varlıkları,
ş) Uzun dönemli kapasite satışı: Bir depolama yılından daha uzun süreli kapasite satışını,
t) Yapılması öngörülen yatırım tutarı: Tarife hesaplamalarında dikkate alınacak şirket tarafından yapılması planlanan tarife yıllarına ait yatırım tutarlarını,
u) Yastık gazı: Yer altı depolama tesisinin işletilebilmesi için teknik olarak depoda bulundurulması zorunlu olan doğal gazı,
ü) Yastık gazı düzeltme bileşeni: Bir tarife uygulama döneminin her bir tarife yılı için belirlenen öngörülen yastık gazı maliyetinin ilgili tarife yılı içinde tahakkuk eden yastık gazı maliyetinden farklı olması durumunda oluşan farklardan hareketle hesaplanan tutarı,
v) Yatırım farkı düzeltme bileşeni: Bir önceki tarife uygulama dönemi tarife hesaplamalarında dikkate alınan yapılması öngörülen yatırım tutarına ilişkin gerçekleşmelerin öngörülerden farklı çıkması durumunda oluşan farklardan hareketle hesaplanan tutarı,
y) Yer altı depolama tesisi: Bir tüzel kişinin mülkiyet veya işletmesinde bulunan ve doğal gazı yer altında depolamaya mahsus tesisi,
z) Yıllık gelir gereksinimi: Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılı için hesaplanan geliri,
aa) Yi-ÜFE: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksini,
bb) Yöntem bildirimi: Her bir tarife uygulama dönemi öncesinde yer altı depolama şirketi tarafından sunulan ve ilgili uygulama dönemi boyunca uygulanmak üzere Kurul onayıyla yürürlüğe giren, ilgili uygulama döneminin her bir tarife yılı için belirlenen gelir tavanının hangi birim bedellerle nasıl karşılanacağını ve ilgili uygulama dönemi için geçerli olacak yer altı depolama bedellerinin nasıl belirleneceğini içeren düzenlemeyi
ifade eder.
(2) Bu Usul ve Esaslarda geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer terim ve kavramlar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.
İKİNCİ BÖLÜM — İstenecek Veriler
Madde 5 – İstenecek veriler
(1) Yer altı depolama şirketleri tarife çalışmalarına baz olacak veri, bilgi ve belgeler ile bu Usul ve Esaslara uygun olarak hazırlayacakları tarife önerilerini yeni tarife uygulama dönemi başlamadan 8 ay önce Kurum evrakına girecek şekilde sunar.
(2) Tarife çalışmalarına esas veriler şunlardır:
a) Kurumca istenen detayda ayrıştırılmış olmak üzere depolama tesisine ilişkin yıllar bazında yapılan/yapılacak yatırımla ilgili maliyetler,
b) Son 5 yıllık döneme ilişkin bilanço, gelir tablosu, hizmet maliyeti tablosu ve diğer mali tablolar,
c) Son 5 yıllık döneme ilişkin gerçekleşen, içinde bulunulan yıla ilişkin gerçekleşme tahmini ve tarife uygulama dönemindeki her bir yıl için planlanan olmak üzere istenen detayda ayrıştırılmış işletme giderleri,
ç) Son 5 yıllık döneme ilişkin yer altı depolama tesisinden hizmet alan müşteri bazında verilen hizmetler ve elde edilen gelirler ile ilgili bilgiler,
d) Son 5 yıllık döneme ilişkin gerçekleşen, içinde bulunulan yıla ilişkin gerçekleşme tahmini ve tarife uygulama dönemindeki her bir yıl için öngörülen kapasite rezervasyon miktarı ile diğer hizmetlere ilişkin miktar bilgileri
(3) Yer altı depolama tesisine yönelik fiziki yatırıma fiilen başlamış olmasına rağmen tesis yatırımını henüz tamamlamamış yer altı depolama şirketleri; bu maddenin ikinci fıkrasında sıralanan veri, bilgi ve belgelerden ilgili olanlar ile bu Usul ve Esaslara uygun olarak hazırlayacakları tarife önerilerini tesisin devreye alınacağı tarihten 8 ay önce Kurum evrakına girecek şekilde sunar.
(4) Yer altı depolama şirketleri, tarife çalışmalarının devam ettiği süreçte Kurum tarafından istenen her türlü ilave veri, bilgi ve belgeleri belirtilen süre, kapsam ve şekilde Kuruma sunmakla yükümlüdür.
(5) Yer altı depolama şirketleri, gelir tavanı hesaplamalarına esas verileri ilgili tarife yılının başlamasından 6 ay önce Kuruma sunar.
İKİNCİ KISIM — Gelir Gereksinimi Hesaplamaları
BİRİNCİ BÖLÜM — Yıllık Gelir Gereksinimi
Madde 6 – Yıllık gelir gereksinimi hesaplamaları
(1) Yıllık gelir gereksinimi, her tarife yılı için Eşitlik (1)’e göre hesaplanır.
GGt = (ODVT × RGOnet) + İt + İGt + İSGt + YGBt (1)
t : Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
GGt : t tarife yılına ilişkin yıllık gelir gereksinimini,
ODVTt : t tarife yılındaki ortalama düzenlenmiş varlık tabanı değerini,
RGOnet : Düzeltilmiş getiri oranını (%),
İt : t tarife yılında yatırımların itfası için ayrılan tutarı,
İGt : t tarife yılı için belirlenen düzenlenmiş işletme giderlerini,
İSGt : t tarife yılı için belirlenen düzenlenmiş işletme sermayesi giderlerini,
YGBt : t tarife yılı için belirlenen yastık gazı bileşenini gösterir.
(2) Yer altı depolama şirketi tarafından talep edilmesi ve Kurul tarafından uygun görülmesi halinde, depolama birim bedellerindeki dalgalanmaların en aza indirilebilmesine yönelik olarak, tarife uygulama döneminin her bir yılı için birinci fıkra uyarınca belirlenen gelir gereksinimi tutarlarında yıllar arasında aktarım yapılabilir. Bu durumda gelir tavanı hesaplamalarında ilgili yıl için aktarım sonucu hesaplanan gelir gereksinimi tutarı kullanılır.
(3) Her bir tarife yılı için belirlenen yıllık gelir gereksinimi değeri ilgili tarife yılından 4 ay önceki Yi-ÜFE’ye göre güncellenir ve ilgili yıl gelir tavanı hesabında güncellenmiş değer kullanılır.
İKİNCİ BÖLÜM — Getiri Tutarı ve Getiri Oranı ile İlgili Hükümler
Madde 7 – Varlık tabanı hesaplamaları
(1) Nominal düzenlenmiş yatırım harcamaları (NDYH), yer altı depolama tesisi yatırımları ile tesis harici yatırımların toplamından oluşur. Tarife hesaplamalarında dikkate alınan varlıklarla ilgili oluşan varlık satış ve hurda satış gelirleri NDYH’den düşülür.
(2) NDYH’nin tespitinde, yer altı depolama şirketinin faaliyetlerinde kullandığı tesis harici varlıklara (bina, taşıt, yazılım vb.) ilişkin giderlerden, yer altı depolama faaliyetinin yürütülmesi için zorunlu olanlar dikkate alınır.
(3) Yer altı depolama tesisinin devreye alınması sonrasında oluşan kur farkı, vade farkı, faiz ve benzeri finansman giderleri varlık tabanı hesaplamalarında dikkate alınmaz. Yer altı depolama şirketinin lisansında kayıtlı depolama kapasitesinin kademeli olarak devreye alınması halinde bu hüküm devreye alınan her bir kademe için ayrı ayrı uygulanır.
(4) Yer altı depolama şirketleri için bu Usul ve Esaslar yürürlüğe girdikten sonra yapılacak tarife düzenlemelerinde, tarife uygulama dönemi başı (tarife uygulama dönemi ilk tarife yılı başı) düzenlenmiş varlık tabanının hesaplanmasında 5 inci fıkradaki yöntem kullanılır.
(5) Hesaplamaların yapıldığı tarihteki Yi-ÜFE kullanılarak bulunan güncellenmiş NDYH değerinden yatırımların itfası için ayrılan toplam tutar düşülerek tarife uygulama dönemi başı düzenlenmiş varlık tabanı Eşitlik (2)’ye göre hesaplanır.
i : Yer altı depolama tesisinin faaliyete başladığı yıldan itibaren yılları,
n : Tarife uygulama döneminden önceki son yılı,
DVT0 : Tarife uygulama dönemi başı düzenlenmiş varlık tabanını,
Yi : NDYH’ye dahil olan i yılında yapılan yatırımların Yi-ÜFE’yle güncellenmiş değerini,
İS : İtfa süresini gösterir.
(6) Tarife uygulama dönemindeki ilk tarife yılı hariç müteakip her bir tarife yılı için tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanı Eşitlik (3)’e göre hesaplanır.
DVTt = DVTt-1 + Yt-1 - İt-1 (3)
t : İlk yıl hariç tarife uygulama dönemindeki yılları ve tarife uygulama döneminden sonraki ilk yılı,
DVTt : t tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanını,
DVTt-1 : t tarife yılından bir önceki tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanını,
Yt-1 : t tarife yılından bir önceki tarife yılına ait öngörülen yatırım tutarını,
İt-1 : t tarife yılından bir önceki tarife yılına ilişkin itfa tutarını gösterir.
(7) Eşitlik (3)’e göre hesaplanan her bir tarife yılı başı düzenlenmiş varlık tabanı değeri bir önceki tarife yılı sonu düzenlenmiş varlık tabanı değerine eşittir. Gelir gereksinimi hesaplamasında dikkate alınacak ortalama düzenlenmiş varlık tabanı değeri (ODVT) yıl başı ve yıl sonu düzenlenmiş varlık tabanı değerlerinden hareketle Eşitlik (4)’e göre hesaplanır.
t : Tarife uygulama dönemindeki yılları ve tarife uygulama döneminden sonraki ilk yılı gösterir.
Madde 8 – Yapılması öngörülen yatırım tutarı
(1) Tarife uygulama dönemi için depolama kapasite artışına yönelik yatırım tutarları dahil öngörülen yatırımlar, tarife hesaplamalarında dikkate alınır.
(2) Tarife uygulama dönemi içerisinde ilave yatırıma ihtiyaç duyulması durumunda, bu yatırımlara ilişkin talep Kurul tarafından değerlendirilir ve uygun bulunan ilave yatırımlara ilişkin getiri ve itfa tutarı bir sonraki tarife uygulama dönemi hesaplamalarında dikkate alınır. Ancak, ilave yatırım tutarının ilgili tarife uygulama dönemi başı düzenlenmiş varlık tabanının
%5’ini aşması durumunda, ilave yatırım tutarının onaylanmasıyla birlikte tarifeler de ilave yatırımlar dikkate alınarak revize edilebilir.
Madde 9 – Reel getiri tutarı ve reel getiri oranı hesaplaması
(1) Bir tarife yılına ait reel getiri tutarı, söz konusu tarife yılına ait ODVT değerine düzeltilmiş getiri oranının uygulanması suretiyle hesaplanır.
(2) Düzeltilmiş getiri oranına esas hesaplamalarda, ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM) yöntemi kullanılır. AOSM, yatırımların finansmanı kapsamında kullanılan kaynakların maliyetleri olan borç maliyet oranı ve özkaynak maliyet oranı ile bu kaynaklar için Kurul tarafından uygun bulunan ağırlıklardan hareketle Eşitlik (5)’e göre hesaplanır.
NGO = AOSM = [kd x wd x (1 - v) + ke x we] / (1 - v) (5)
NGO : Nominal getiri oranını,
kd : Borç maliyeti oranını (%),
wd : Kaynaklar içerisinde borçların ağırlığını,
v : Kurumlar vergisi oranını (%),
ke : Özkaynak maliyeti oranını (%),
we : Kaynaklar içerisinde özkaynakların ağırlığını gösterir.
(3) Eşitlik (5)’te yer alan borç maliyet oranının hesaplanmasında Eşitlik (6) kullanılır.
kd = rf + m (6)
rf : Risksiz getiri oranını (%),
m : Risksiz getiriye eklenecek sektör borçlanma risk primini (%) gösterir.
(4) Özkaynak maliyet oranının hesaplanmasında genel kabul görmüş olan sermaye varlıklarını fiyatlandırma modeli kullanılır. Bu kapsamda, özkaynak maliyet oranı Eşitlik (7)’ye göre hesaplanır:
ke = rf + ß + (rM - rf ) (7)
ß : Doğal gaz depolama sektörünün piyasa bütününe göre göreceli riskini yansıtan faktörü,
rM : Piyasa getirisini (%),
(rM - rf) : Piyasa risk primini (%) gösterir.
(5) NGO belirlenirken, piyasalardaki borçlanma maliyetleri ile sermaye getirisi beklentisi dikkate alınır. Kurum bu çerçevede yatırımcılar, yatırım ve kurumsal finansman kuruluşları ile istişarede bulunabilir.
(6) RGO, Eşitlik (5)’e göre hesaplanan NGO ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan beklenen enflasyon oranı dikkate alınarak Eşitlik (8)’e göre hesaplanır.
BE : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan beklenen enflasyon oranını (%) gösterir.
(7) Bu madde kapsamında hesaplanan RGO’nun %10’dan daha düşük olması durumunda, RGO %10 olarak dikkate alınır.
(8) Düzenlenmiş varlık tabanı ve reel getiri oranının aynı dönemsel bazda değerlendirilebilmesini teminen ODVT değerine uygulanacak düzeltilmiş getiri oranı Eşitlik (9)’a göre hesaplanır.
Madde 10 – Yatırım farkı düzeltme bileşeni
(1) Bir uygulama dönemi içerisinde bu Usul ve Esasların 7 nci madde hükümleri çerçevesinde uygun görülen yıllık gerçekleşen yatırım harcaması tutarlarının Yi-ÜFE’ye göre hesaplanan değerlerinin toplamının ilgili uygulama dönemi yatırım tavanının Yi-ÜFE ile güncellenmiş onaylı tutarının üzerinde olması durumunda, fazla yapılan yatırımın, yatırım tavanının %5’ine kadar olan kısmı tarife hesaplamalarında dikkate alınır. Söz konusu gerçekleşen yatırım harcaması tutarlarının Yi-ÜFE’ye göre hesaplanan değerlerinin toplamının ilgili uygulama dönemi yatırım tavanının Yi-ÜFE’ye göre onaylı tutarının %105’inden fazla olması durumunda fazla olan kısım, uygulama dönemi son yılından başlamak üzere yıllık gerçekleşen yatırım harcaması tutarlarından düşülür.
(2) Bir önceki tarife uygulama dönemi başı düzenlenmiş varlık tabanı hesaplanmasında kullanılan yapılması öngörülen yatırım tutarı ile tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılı için belirlenen yapılması öngörülen yatırım tutarlarının ilgili tarife yılı içinde gerçekleşen yatırım tutarından farklı olması durumunda birinci fıkra hükümleri saklı kalmak şartıyla, söz konusu farka tekabül eden itfa ve reel getiri tutarları, yatırım farkı düzeltme bileşeni (YFDB) hesaplamalarında dikkate alınarak tarife hesaplamalarına yansıtılır.
(3) Bu Usul ve Esasların 8 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamındaki tutarlar da YFDB hesabında dikkate alınır.
(4) YFDB, Eşitlik (10)’a göre hesaplanır.
i : (ud-2) uygulama dönemi son yılından (dâhil) başlamak üzere (ud-1) uygulama dönemi son yılı olan n yılına (dâhil) kadar olan yılları,
ud : Tarife uygulama dönemini,
∆RGt : (ud-2) uygulama dönemi son yılı için ve (ud-1) uygulama dönemi son yılı hariç tarife yılları için gerçekleşen yatırım harcamaları ve (ud-1) uygulama dönemi son yılı için öngörülen yatırım tutarı dikkate alınarak, i yılı için hesaplanan olması gereken reel getiri tutarı ile i yılı için gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan reel getiri tutarı arasındaki farkı,
∆İt : (ud-2) uygulama dönemi son yılı ve (ud-1) uygulama dönemi son yılı hariç tarife yılları için gerçekleşen yatırım harcamaları ve (ud-1) uygulama dönemi son yılı için öngörülen yatırım tutarı dikkate alınarak, i yılı için hesaplanan olması gereken itfa tutarı ile i yılı için gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan itfa tutarı arasındaki farkı,
Yi-ÜFEb : Tarife uygulama dönemi başı Yi-ÜFE’sini,
Yi-ÜFEi : i yılının haziran ayı için açıklanan Yi-ÜFE’yi,
RGOud-1 : (ud-1) uygulama dönemi için belirlenen reel getiri oranını (%) gösterir.
(5) (ud-1) uygulama döneminin son tarife yılına ilişkin yatırım gerçekleşmesi ile ilgili yıl için varsayılan yatırım tutarları arasında fark olması durumunda, aradaki farka ilişkin itfa ve getirilerin etkisi yeni uygulama döneminden sonraki uygulama dönemine (ud+1) esas yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplamalarında dikkate alınır.
(6) Bir tarife uygulama dönemi içinde devreye alınması öngörülen depolama kapasite ya da kapasitelerinin t tarife yılında devreye alınamaması halinde, Kurul tarafından ilgili tarife uygulama dönemi için geçerli yatırım tavanları ve/veya gelir gereksinimleri revize edilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Giderlerle İlgili Hükümler
Madde 11 – Yatırımların itfası
(1) Yer altı depolama yatırımlarının itfa süresi 12 yıldan kısa 22 yıldan uzun olmamak üzere şirket talebi de dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir.
(2) İtfa, NDYH üzerinden yıllar bazında eşit oranlarda ayrılır.
Madde 12 – Düzenlenmiş işletme giderleri
(1) Düzenlenmiş işletme giderleri, yer altı depolama şirketinin depolama faaliyetini yürütebilmesi için zorunlu harcamaların toplamından oluşur.
(2) Düzenlenmiş işletme giderlerinde önceki yıllara göre makul olmayan artışlar dikkate alınmaz.
(3) Yıllık gelir gereksinimi hesaplamalarına esas teşkil eden düzenlenmiş işletme giderleri içerisinde yer alan ve Kurul tarafından kontrol edilemeyen mahiyette olduğuna karar verilen işletme gideri kalemlerinde tarife uygulama dönemi içerisinde meydana gelen değişiklikler, 17 nci madde uyarınca yapılan gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınır. Söz konusu değişikliklerin tespitinde dikkate alınacak parametreler Kurul tarafından ayrıca belirlenir.
Madde 13 – Düzenlenmiş işletme sermayesi gideri
(1) Düzenlenmiş işletme sermayesi gideri tarife hesaplamalarında ilgili tarife yılı için dikkate alınan düzenlenmiş işletme giderlerinin 1/12’si kadar tutarın RGO ile çarpılması suretiyle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Yastık Gazının Temini ve Yastık Gazı Bileşeni
Madde 14 – Yastık gazının temini
(1) Yer altı depolama tesisinin işletilmesi için gerekli olan yastık gazı yer altı depolama şirketi tarafından karşılanır. Depolama şirketi yastık gazını en ekonomik kaynaktan temin etmek zorundadır.
Madde 15 – Yastık gazı bileşeni
(1) Yer altı depolama şirketi tarafından temin edilen yastık gazı için katlanılan maliyet karşılığında yıllık gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan yastık gazı bileşeni Eşitlik (11)’e göre hesaplanır.
YGBt = OYGMt x RGOnet (11)
t : Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
OYGMt : t tarife yılındaki ortalama yastık gazı maliyetini gösterir.
(2) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarih itibariyle devreye alınmamış yer altı depolama tesisleri için baz yastık gazı maliyeti (YGMbaz), Eşitlik (12)’ye göre hesaplanır.
m : Yer altı depolama tesisinin devreye alınmasından önce yastık gazı temin edilen her bir ayı,
M : Yer altı depolama tesisinin devreye alınmasından önce yastık gazı temin edilen en son ayı,
YGMbaz : Baz yastık gazı maliyetini,
YGm : m ayında temin edilen yastık gazı miktarını,
Fm : m döneminde temin edilen yastık gazının fiyatını,
Yi-ÜFEbaz : Bu Usul ve Esaslar uyarınca YGMbaz değerinin belirlendiği tarih itibariyle en son açıklanan Yi-ÜFE’yi,
Yi-ÜFEm : Yastık gazının temin edildiği m ayı için açıklanan Yi-ÜFE’yi gösterir.
(3) Mevcut yer altı depolama tesisleri için baz yastık gazı maliyetinin hesaplanmasında, tesisin devreye alındığı tarihteki doğal gaz fiyatı dikkate alınarak hesaplanan alım maliyetinin Yi-ÜFE ile güncellenmiş değeri esas alınır.
(4) Tarife uygulama dönemi başı yastık gazı maliyeti (YGM0); YGMbaz değeri ve tarifeye esas gerçekleşen yastık gazı maliyeti dikkate alınarak belirlenir. YGM0 Eşitlik (13)’e göre hesaplanır.
i : YGMbaz’ın belirlendiği yıldan itibaren yılları,
n : (ud-1) tarife uygulama döneminin son yılını,
YGM0 : Tarife uygulama dönemi başı yastık gazı maliyetini,
YGMi : NDYH’ye dahil olan i yılında yapılan tesis yatırımı kapsamında tahakkuk eden net yastık gazı maliyetini,
Yi-ÜFEb : (ud) tarife uygulama dönemine ait gelir gereksinimi hesaplamalarında esas alınan Yi-ÜFE’yi,
Yi-ÜFEbaz : YGMbaz hesaplamalarında esas alınan Yi-ÜFE’yi,
Yi-ÜFEi : i yılının haziran ayı için açıklanan Yi-ÜFE’yi gösterir.
(5) Tarife uygulama dönemindeki ilk tarife yılı hariç müteakip her bir tarife yılı için tarife yılı başı yastık gazı maliyet değeri Eşitlik (14)’e göre hesaplanır.
YGMt = YGMt-1 + ÖYGMt-1 (14)
t : İlk yıl hariç (ud) tarife uygulama dönemindeki yılları ve (ud+1) tarife uygulama döneminin ilk yılını,
YGMt : t tarife yılı başı yastık gazı maliyetini,
YGMt-1 : t tarife yılından bir önceki tarife yılı başı yastık gazı maliyetini,
ÖYGMt-1 : t tarife yılından bir önceki tarife yılına ait öngörülen yastık gazı maliyetini,
(6) Eşitlik (14)’e göre hesaplanan her bir tarife yılı başı yastık gazı maliyet değeri bir önceki tarife yılı sonu yastık gazı maliyet değerine eşittir. Gelir gereksinimi hesaplamasında dikkate alınacak ortalama yastık gazı maliyeti (OYGM) yıl başı ve yıl sonu yastık gazı maliyet değerlerinden hareketle Eşitlik (15)’e göre hesaplanır.
t : (ud) tarife uygulama dönemindeki yılları ve (ud+1) tarife uygulama döneminin ilk yılını gösterir.
(7) Yastık gazı maliyeti için itfa ayrılmaz.
Madde 16 – Yastık gazı düzeltme bileşeni
(1) Bir önceki tarife uygulama dönemi başı yastık gazı maliyeti hesaplanmasında kullanılan öngörülen yastık gazı maliyeti ile tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılı için belirlenen öngörülen yastık gazı maliyetinin ilgili tarife yılı içinde tarifeye esas gerçekleşen yastık gazı maliyetinden farklı olması durumunda, söz konusu farka tekabül eden reel getiri tutarı, yastık gazı düzeltme bileşeni (YGDB) hesaplamalarında dikkate alınarak tarife hesaplamalarına yansıtılır.
(2) YGDB, Eşitlik (16)’ya göre hesaplanır.
i : (ud-2) uygulama dönemi son yılından (dâhil) başlamak üzere (ud-1) uygulama dönemi son yılı olan n yılına (dâhil) kadar olan yılları,
ud : Tarife uygulama dönemini,
∆RGtYG: (ud-2) uygulama dönemi son yılı için ve (ud-1) uygulama dönemi son yılı hariç tarife yılları için tahakkuk eden yastık gazı maliyeti ve (ud-1) uygulama dönemi son yılı için öngörülen yastık gazı maliyeti dikkate alınarak, i yılı için hesaplanan olması gereken reel getiri tutarı ile i yılı için gelir gereksinimi hesaplamalarında dikkate alınan reel getiri tutarı arasındaki farkı,
Yi-ÜFEb : Tarife uygulama dönemi başı Yi-ÜFE’sini,
Yi-ÜFEi : i yılının haziran ayı için açıklanan Yi-ÜFE’yi,
RGOud-1 : (ud-1) uygulama dönemi için belirlenen reel getiri oranını (%) gösterir.
ÜÇÜNCÜ KISIM — Gelir Tavanının ve Depolama Bedellerinin Hesaplanmasına İlişkin Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM — Gelir Tavanının Hesaplanması
Madde 17 – Gelir tavanının hesaplaması
(1) Yer altı depolama şirketinin her tarife yılına ait depolama birim bedellerinin hesaplanmasında Eşitlik (17)’ye göre belirlenen gelir tavanı esas alınır.
GTt = GGGt + GFDBt + YFDBt + KİGBt + YGDBt (17)
t : Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
GTt : t tarife yılı gelir tavanını,
GGGt : t tarife yılına ilişkin Eşitlik (18)’e göre hesaplanan güncellenmiş gelir gereksinimini,
GFDBt : t tarife yılı için Eşitlik (19)’a göre hesaplanan gelir farkı düzeltme bileşenini,
YFDBt : t tarife yılı gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınacak yatırım farkı düzeltme bileşenini,
KİGBt : t tarife yılı gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınacak ve 12 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamında tespit edilen kontrol edilemeyen işletme giderlerinde meydana gelen sapmayı,
YGDBt : t tarife yılı gelir tavanı hesaplamalarında dikkate alınacak yastık gazı düzeltme bileşenini gösterir.
(2) Eşitlik (17)’deki YFDB ve YGDB değerleri sadece tarife uygulama döneminin birinci tarife yılının gelir tavanında yer alır. Ancak YFDB ve YGDB tutarlarının çok yüksek olması durumunda, tarifelerde büyük dalgalanmalara yol açmamak için bu tutarlar faiz oranı ile güncellenerek birden fazla yılın gelir tavanına yayılabilir. Bir önceki tarife uygulama döneminin son yılına ilişkin YFDB ve YGDB hesaplamaları ilgili yıl yatırımları kesinleştikten sonraki tarife uygulama dönemi tarife hesaplamalarında dikkate alınır.
(3) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girmesi sonrasındaki birinci tarife uygulama döneminin ilk iki yılına yönelik gelir tavanı hesaplamalarında GFDB ve KİGB değerleri dikkate alınmaz.
(4) Güncellenmiş gelir gereksinimi Eşitlik (18)’e göre hesaplanır.
GGGt = GGt x(Yi - ÜFEt-1 / Yi - ÜFE0 ) (18)
t : Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
GGGt : t tarife yılına ilişkin güncellenmiş gelir gereksinimini,
GGt : t tarife yılına ilişkin Eşitlik (1)’e göre hesaplanan yıllık gelir gereksinimini,
Yi-ÜFEt-1 : t-1 tarife yılının sekizinci ayı için açıklanan Yi-ÜFE’yi,
Yi-ÜFE0 : GGt tutarının hesaplamasında esas alınan Yi-ÜFE’yi gösterir.
(5) Gelir farkı düzeltme bileşeni Eşitlik (19)’a göre hesaplanır.
GFDBt = GFt-2 x(1+ FOt-2)X(1+FOt-1) (19)
t : Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
GFDBt : t tarife yılı gelir farkı düzeltme bileşenini,
GFt-2 : t-2 tarife yılına ilişkin Eşitlik (20)’ye göre hesaplanan gelir farkını,
FOt-1 : t-1 tarife yılının ilk ayı için açıklanan faiz oranını,
FOt-2 : t-2 tarife yılının ilk ayı için açıklanan faiz oranını gösterir.
(6) Gelir farkı Eşitlik (20)’ye göre hesaplanır.
t : Tarife uygulama dönemindeki her bir tarife yılını,
GFt-2 : t-2 tarife yılı gelir farkını,
GGTt-2 : t-2 tarife yılına ilişkin gelir tavanını,
KKOt-2 : t-2 tarife yılına ait gelir tavanının elde edildiği depolama yılına ilişkin yedinci fıkra uyarınca hesaplanan kapasite kullanım oranını,
MKO : 18 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirlenen kapasite oranını,
GHt-2 : t-2 tarife yılına ait gelir tavanının elde edildiği depolama yılında aylık bazda depolama tarifeleri kapsamında elde edilen gelirlerin Yi-ÜFE ile t-2 tarife yılına ilişkin gelir tavanının belirlendiği döneme taşınmış değerlerinin toplamını gösterir.
(7) Eşitlik (20)’de yer alan KKOt-2 değeri, t-2 tarife yılına ait gelir tavanının elde edildiği depolama yılında rezerve edilen kapasite miktarının tesisin toplam kapasitesine oranlanması suretiyle hesaplanır. KKOt-2 değerinin MKO değerinin üzerinde olması durumunda, söz konusu değer MKO değerine eşit kabul edilir.
(8) Kurul tarafından onaylanan depolama tarifelerinde, yer altı depolama şirketi tarafından indirim yapılması halinde, söz konusu indirimlerin etkisi gelir farkı hesaplamalarında dikkate alınmaz.
(9) Bu Usul ve Esaslara göre hesaplanacak ilgili tarife yılına ait gelir tavanı 3 ay öncesinde Kurul Kararı ile belirlenir ve ilgili şirkete bildirilir.
(10) Yer altı depolama şirketinin lisans süresinin sona ermesi durumunda, ilgili tarife uygulama dönemi için bu madde uyarınca yapılacak düzeltmelere yönelik yöntem Kurul tarafından ayrıca belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM — Yöntem Bildirimi ve Depolama Bedellerinin Hesaplanması
Madde 18 – Yöntem bildirimi ve yer altı depolama bedellerinin hesaplanması
Son değişiklik: 19.03.2022 · R.G. 31783 · 10861 Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 17/03/2022 Tarihli ve 10861 Sayılı Kararı
(1) Yöntem bildirimi tarife uygulama dönemi başlamadan en geç 6 ay önce Kuruma sunulur ve Kurul tarafından en geç 2 ay içerisinde aynen veya değiştirilerek onaylanır. Yöntem bildiriminin oluşturulmasında yer altı depolama şirketinin KUE’si dikkate alınır.
(2) Yöntem bildiriminin uygulama dönemi içerisinde değiştirilmemesi esastır. Ancak, dönem içerisinde yöntem bildirimini etkileyen mevzuat değişikliği olması, ilgili yöntem bildiriminin sunulması aşamasında öngörülmeyen durumların ortaya çıkması veya piyasadaki gelişmelerin yöntem bildiriminde değişiklik yapılmasını gerekli kılması durumunda Kurul tarafından re’sen veya yer altı depolama şirketinin talebi üzerine Kurul onayı ile değişiklik yapılması mümkündür.
(3) Gelir tavanının ilgili yer altı depolama şirketinin KUE’sinde tanımlanan bedeller yoluyla karşılanması esastır. İlgili tarife yılı için belirlenen gelir tavanının elde edilmesini sağlayacak birim bedeller ve bu bedellerin hesaplamasına ilişkin yöntem, yer altı depolama şirketi tarafından tarife yılı başlamadan en geç 2 ay önce onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul tarafından aynen veya değiştirilerek onaylanan bedeller yöntem bildiriminde yer verilecek esaslar uyarınca depolama yılı başına taşınır ve ilgili depolama yılı boyunca uygulanır.
(4) Birim bedellerin hesaplanmasında kapasite miktarı olarak yer altı depolama şirketinin uzun dönemli kapasite satışı kapsamında rezerve edilen kapasite dahil ilgili depolama yılı kapasite rezervasyon miktarı alınır. Ancak kapasite rezervasyon miktarının toplam kapasitenin %60’ına karşılık gelen miktardan küçük olması durumunda hesaplamalarda kapasitenin %60’ına karşılık gelen miktar kullanılır.
(5) Bir tüzel kişi, mülkiyet veya işletmesinde bulunan farklı yer altı depolama tesisleri için tek yöntem bildirimi sunabilir. Bu yöntem bildiriminin Kurul tarafından onaylanması durumda, ilgili yer altı depolama tesislerinin gelir tavanları 17 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrı ayrı hesaplanır ve yöntem bildiriminde yer verilen esaslar uyarınca söz konusu tesislerin tümü için bir yer altı depolama tarifesi belirlenir.
Ek fıkra: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 17/03/2022 Tarihli ve 10861 Sayılı Kararı (R.G.-19/03/2022/31783) m.1
DÖRDÜNCÜ KISIM — Tarife Uygulama Dönemi ve Tarife Revizyonu, Çeşitli ve Son Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM — Tarife Uygulama Dönemi ve Tarife Revizyonu
Madde 19 – Tarife uygulama dönemi
(1) Tarife uygulama döneminin süresi 1 yıldan kısa 10 yıldan uzun olmamak üzere, şirket talebi de dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Madde 20 – Tarife revizyonu
(1) Yer altı depolama şirketinin tarifelerinin belirlenmesinde kullanılan faktörlerde önemli değişiklikler meydana gelmesi halinde şirket tarafından tarifelerinde revizyon talebi ile Kuruma başvurulabileceği gibi Kurul da önemli değişikliklerin meydana gelmesi durumunda re’sen bu değişikliği gerçekleştirebilir.
İKİNCİ BÖLÜM — Çeşitli ve Son Hükümler
Madde 21 – Yürürlükten kaldırılan Usul ve Esaslar
(1) 20/3/2014 tarihli ve 4928 sayılı Kurul Kararıyla kabul edilen ve 2/4/2014 tarihli ve 28960 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğal Gaz Depolama Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 22 – Atıflar
(1) Yer altı doğal gaz depolama faaliyetini yürüten lisans sahibi tüzel kişilerin tarifelerine yönelik olarak, 20/3/2014 tarihli ve 4928 sayılı Kurul Kararıyla kabul edilen ve 2/4/2014 tarihli ve 28960 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğal Gaz Depolama Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esaslarına yapılan atıflar bu Usul ve Esaslara yapılmış sayılır.
Geçici madde 1
(1) Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi’nin Silivri Yer Altı Doğal Gaz Depolama Tesisi için bu Usul ve Esaslar kapsamında belirlenecek ilk tarifelerin yürürlüğe gireceği tarihe kadar, 18/4/2012 tarihli ve 3791 sayılı Kurul Kararının 1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan depolama bedellerinin, aynı Kararın ikinci fıkrasında yer alan güncelleme yöntemi kullanılarak uygulanmasına devam edilir.
(2) Mevcut yer altı depolama tesisleri için bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten sonraki birinci tarife uygulama dönemine yönelik tarife hesaplamalarında önceki dönemlere ilişkin herhangi bir düzeltme yapılmaz.
(3) Mevcut yer altı depolama tesisleri için 6 ncı madde kapsamında yapılacak hesaplamalarda bu tesisler için daha önce tarife hesaplamalarında dikkate alınan yatırım tutarları kullanılır.
Geçici madde 2
(1) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılacak ilk tarife hesaplamalarında bu Usul ve Esaslarda belirtilen süreler dikkate alınmaz.
Madde 23 – Yürürlük
(1) Bu Usul ve Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 24 – Yürütme
(1) Bu Usul ve Esasları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.