KolayuyumGiriş yap

356/20 BOTAŞ İletim Şebekesi İşleyiş Düzenlemelerine İlişkin Esaslar

Kurul Kararı

Tür
Kurul Kararı
Resmi Gazete
22.08.2004 / Sayı 25561
Yürürlük
01.09.2004
Son değişiklik
23.12.2023 · R.G. 32408
Durum
Yürürlükte
Seri
Kurul Kararları, Enerji Mevzuatı

İÇİNDEKİLER

KISIM I

TEMEL UYGULAMALAR

BÖLÜM A GİRİŞ

BÖLÜM B TEMEL İLKELER

BÖLÜM C TAŞIYICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

BÖLÜM D PİYASA İŞLETMECİSİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

BÖLÜM E TAŞITANLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

BÖLÜM F İLETİM ŞEBEKESİNE İLİŞKİN BİLGİLER

BÖLÜM G GAZ YILI ÖNCESİNDE SİSTEME GİRİŞ BAŞVURU ŞARTLARI

BÖLÜM H GAZ YILI İÇİNDE SİSTEME GİRİŞ BAŞVURU ŞARTLARI

BÖLÜM I İLETİM ŞEBEKESİNE BAĞLANMAK İÇİN SİSTEME GİRİŞ BAŞVURU ŞARTLARI

BÖLÜM J SİSTEME GİRİŞ UYUŞMAZLIKLARI

KISIM II

İŞLETME HÜKÜMLERİ

BÖLÜM 1 TANIMLAR VE YORUMLAMA

BÖLÜM 2 KAPASİTE REZERVASYONU, DEVRİ, AKTARIMI, KULLANIMI

BÖLÜM 3 SEVKİYAT KONTROL VE SİSTEM DENGELEME

BÖLÜM 4 DAHİLİ KULLANIM GAZI, DENGELEME GAZI ve İLETİM ŞEBEKESİ STOĞU

BÖLÜM 5 GİRİŞ ŞARTLARI

BÖLÜM 6 ÇIKIŞ ŞARTLARI

BÖLÜM 7 TAŞIMA MİKTARI BİLDİRİMİ VE PROGRAM

BÖLÜM 8 GAZIN TESLİMİ: ZİLYETLİK VE SORUMLULUĞUN GEÇİŞİ

BÖLÜM 9 TAHSİSAT

BÖLÜM 10 ÖLÇÜM VE TETKİK

BÖLÜM 11 KALİTE VE BASINÇ

BÖLÜM 12 SİSTEM PLANLAMASI

BÖLÜM 13 BAKIM

BÖLÜM 14 ACİL DURUM, ZOR GÜN, SINIRLI KAPASİTE GÜNÜ

BÖLÜM 15 VERGİLER VE HARÇLAR

BÖLÜM 16 UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ

BÖLÜM 17 GİZLİLİK

BÖLÜM 18 TAŞIYICI VE TAŞITAN ARASINDAKİ FATURALAMA VE ÖDEME

BÖLÜM 19 DENGESİZLİKLERİN UZLAŞTIRILMASINA İLİŞKİN PİYASA İŞLETMECİSİ İLE TAŞIYICI VE SİSTEM KULLANICILARINA DAİR MALİ HUSUSLAR, FATURALAMA VE ÖDEMELERE İLİŞKİN GENEL ESASLAR

BÖLÜM 20 MÜCBİR SEBEP

BÖLÜM 21 SORUMLULUKLAR VE TAZMİNATLAR

BÖLÜM 22 DEĞİŞİKLİKLER

BÖLÜM 23 YAZIŞMA VE TEBLİĞLER

BÖLÜM 24 GEÇİCİ HÜKÜMLER

BÖLÜM 25 İLAVE DENGELEYİCİ İŞLEMLERİ VE GEREKÇE KODLARI

EK-1 DOĞAL GAZ KALİTE ŞARTNAMESİ

KISIM I

TEMEL UYGULAMALAR

BÖLÜM A

GİRİŞ

1. İletim Şebekesi İşleyiş Düzenlemelerine İlişkin Esaslar, kısaca ŞİD, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile bu Kanuna dayanan mevzuat çerçevesinde, İletim Şebekesi yoluyla doğal gaz taşınması ile ilgili tarafların belli hak ve yükümlülüklerinin kayıt altına alınması amacıyla hazırlanmış bir belgedir. ŞİD, Temel Uygulamalar ve tanımlar bölümünün de yer aldığı İşletme Hükümleri olmak üzere iki kısım ve eklerden oluşmaktadır.

2. Doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin tarifelerin hazırlanması, incelenmesi, belirlenmesi, onaylanması, yayımlanması ve revizyonuna ilişkin usul ve esaslar Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından düzenlenmektedir. BOTAŞ’ın iletim faaliyetine ilişkin fiyat, hüküm ve şartlar “BOTAŞ İletim ve Sevkiyat Kontrol Tarifesi”nde yer alır.

3. ŞİD esas itibarıyla, İletim Şebekesi ile ilgili teknik ve işletme konularının ele alınmasını öngörmektedir. Her Tedarikçi veya İhracatçı Şirket, doğal gazın taşınması için BOTAŞ (Taşıyıcı) ile bir “Standart Taşıma Sözleşmesi” (STS) imzalayacaktır. STS’de, Taşıyıcı ile Taşıtanın, İletim Şebekesi üzerinden doğal gaz akışı ile ilgili hak ve yükümlülüklerini düzenleyen özel şart ve hükümlere de yer verilecektir. Doğal gazın Taşıtan adına hareket edenlerce teslim edilmesi ve/veya alınması ve bunlarla Teslim Sözleşmesi yapılmasına ilişkin koşullar da STS’de yer alır.

4. ŞİD’de, sisteme giriş, kapasite tahsisi, sevkiyat kontrolü ve sistem dengelemesi, Taşıma Miktarı Bildirimi ve Programlar, ölçüm ve taşıma miktarının tespiti, İletim Şebekesinin kullanım koşulları, özellikleri ile günlük işletme ve bakım gereksinimleri ve Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında, İletim Şebekesinde sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerine ilişkin giriş noktaları hariç tutularak bir takvim yılı içerisinde, bir yıl ya da daha kısa süreli olmak üzere boru hattı vasıtasıyla yapılacak spot doğal gaz ithalat faaliyeti çerçevesinde hak kazanılan kapasite miktarlarının rezervasyonlarının yapılabilmesi dahil, Taşıyıcı ile Taşıtanların iletim hizmetine ilişkin hak ve yükümlülükleri ile Piyasa İşletmecisinin Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği kapsamında kendisine bırakılmış görevlerin yerine getirilmesine ilişkin Taşıyıcı ve Taşıtanlara karşı yükümlülüklerini düzenleyen genel ve ayrıntılı kural ve ilkeler belirtilmektedir.

5. ŞİD’de İlgili Mevzuata uygun olarak, İletim Şebekesini kullanmak isteyen Tedarikçiler ve İhracatçı Şirketler için net, adil, şeffaf ve ayrımcılık gözetmeyen bir çerçeve oluşturulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda Taşıyıcı, aşağıda belirtilen ilke ve kurallara uyacaktır.

5.1 Taşıyıcı tarafından yürütülecek olan doğal gaz iletim faaliyetleri BOTAŞ’ın diğer faaliyetlerinden, özellikle de doğal gaz toptan satış/ithalat/ihracat faaliyetlerinden, bağımsız olarak yürütülecektir.

5.2 BOTAŞ, doğal gaz iletimi konusunda kendi toptan satış/ithalat/ihracat faaliyetleri için uygulayacağı iletim ve sevkiyat kontrol bedellerinin aynısını tüm Taşıtanlar için de uygulayacaktır.

6. ŞİD'in yürürlüğe girmesi ve değiştirilmesi EPDK’nın onayına tabidir.

7. Bir STS’nin Taşıyıcı ile herhangi bir Taşıtan arasında imzalanması üzerine işbu ŞİD, söz konusu STS’nin ayrılmaz bir parçasını teşkil edecek ve STS’nin tarafları üzerinde bağlayıcı olacaktır.

8. ŞİD’de yer alan hükümlerden hiçbirisi, Taşıtanın müşterisi Son Kullanıcılar açısından Taşıyıcıya veya Taşıyıcı açısından Son Kullanıcılara karşı herhangi bir hak yaratmayacak veya yarattığı şeklinde yorumlanmayacaktır.

BÖLÜM B

TEMEL İLKELER

ŞİD,

1. Eşit taraflar arasında ayırım yapılmaması,

2. Ekonomik, verimli ve güvenli işletmecilik yapılması

ilkeleri temel alınarak hazırlanmıştır;

BÖLÜM C

TAŞIYICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

1. İletim Şebekesi üzerinden Doğal Gaz taşınması konusunda Taşıyıcının yükümlülüklerinin kapsamı ŞİD’in İşletme Hükümleri kısmında ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Söz konusu yükümlülükler aşağıdakileri kapsayacaktır;

a) Taşıtan tarafından Giriş Noktasında, ŞİD’e ve STS’ye uygun olarak teslim edilen Doğal Gaz Miktarlarını teslim almak ve İletim Şebekesi vasıtasıyla taşımak,

b) Doğal Gaz Miktarlarını ŞİD’e ve STS’ye uygun olarak Çıkış Noktasında Taşıtana veya adına hareket edene teslim etmek,

c) İletim Şebekesini makul ve basiretli bir tacirden beklendiği şekilde; adilane, şeffaf ve ayrımcılığa yol açmayacak şekilde işletmek,

d) Dahili Kullanım Gazı, Dengeleme Gazı ve İletim Şebekesi Stoğunun ŞİD hükümleri çerçevesinde teminini sağlamak,

e) Ölçüm ve kalibrasyonun ŞİD hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini temin etmek,

f) Her türlü sistem planlaması ve Programlı Bakım faaliyetlerini, İletim Şebekesinin verimli işletilmesini gözeterek, tüm Taşıtanların menfaatleri dikkate alınacak şekilde gerçekleştirmek,

g) İletim Şebekesinin bütünlüğünü korumak için gerekebilecek her türlü acil önlemi almak ve bununla ilgili şart ve hükümleri belirlemek,

h) Talimat verme, onay talebini ve başvuruyu reddetme gibi işlemler için gerekçe sunmak,

ı) İlgili Mevzuat hükümlerine riayet etmek.

2. Taşıyıcı, STS kapsamında Standart Hizmet verir. Standart Hizmet, ŞİD ile İletim ve Sevkiyat Kontrol Tarifesine tabi olarak;

a) Rezerve Kapasiteye kadar Doğal Gaz Miktarlarının Giriş Noktasında teslim alınması, anlık transfer ile Çıkış Noktasına taşınması, değişken bir saatlik profil arz etmeyecek şekilde çekilmek üzere Çıkış Noktasında teslime hazır hale getirilmesi asli hizmetini,

b) Asli hizmetin yerine getirilmesi için yardımcı hizmet olarak,

i. Günlük Giriş ve Günlük Çekişin tespiti için gerekli ölçümlerin yapılması,

ii. Günlük Giriş ve Günlük Çekişin tespiti için Taşıtanlar arasında tahsis işleminin yapılması,

iii. Gerekli faturaların düzenlenmesi ve Taşıtanlara gönderilmesi,

iv. Sevkiyat kontrol ve sistem dengeleme hizmeti verilmesi,

v. Giriş ve Çıkış Noktalarındaki Doğal Gazın, Gaz Giriş Hükümlerine ve ŞİD ekindeki Kalite Şartnamesine uygunluğunun tespit edilmesi,

vi. Kapasite rezervasyonunun yapılması,

vii. Tedarikçi değişimi nedeniyle kapasite devir işlemlerinin yapılması,

viii. Kapasite tescil belgelerinin düzenlenmesi,

ix. Acil Durum, Zor Gün, Sınırlı Kapasite Gününün yönetilmesi,

x. Kapasite devir ve kapasite aktarım işlemlerinin yapılması

gibi hizmetleri kapsar.

3. Taşıyıcı sistem dengesini sağlamak için STP’de İlave Dengeleyici sıfatı ile doğal gaz alış/satış işlemi yapar. STP’de gerçekleştireceği işlemlere ilişkin olarak;

a) Piyasa İşletmecisi ile Piyasa Teslim Sözleşmesi imzalayan Taşıyıcı STP’deki faaliyetlerini ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütür. Taşıyıcı, Piyasa İşletmecisinin yapacağı dengesizliklerin uzlaştırılması işlemleri için Piyasa Teslim Sözleşmesi hükümleri uyarınca işbirliği yapar ve bu kapsamda belirlenen bilgi ve verileri Piyasa İşletmecisi ile paylaşır.

b) Taşıyıcı STP’de gerçekleştireceği işlemler için gerekli duyuruları yapar ve ilgili işlemleri hangi gerekçe kodu kapsamında yaptığını belirtir.

c) İlgili mevzuatta belirtilen çerçevede ihtiyaç duyulan STP ve EBT arasındaki elektronik haberleşmeyi sağlamak için Piyasa İşletmecisi ile iş birliği yapar.

d) Piyasa İşletmecisinin PUE’de tanımlanan teminat yükümlülüklerini yönetebilmesi ve takip edebilmesi için ihtiyaç duyduğu verileri Piyasa İşletmecisi ile paylaşır ve Piyasa İşletmecisinin ilgili kullanıcılarının EBT’ye erişimini sağlar.

e) İlgili Gaz Yılı için imzalanmış olan STS’nin yürürlüğe girmesi için, Dengesizliklerin Uzlaştırılması Protokolünü hazırlayarak Piyasa İşletmecisi ve Taşıtanın bu protokolü imzalamasını talep eder.

f) Gaz günü öncesinde kendisine iletilen programlar çerçevesinde günlük talep tahmini ve iletim şebekesi stoğu tahmini yapıp EBT’de yayımlar ve STP’de duyurulmak üzere Piyasa İşletmecisine iletir.

g) Her yıl Haziran ayı sonuna kadar yıllık bazda olmak üzere 10 (on) yıllık doğal gaz iletim kapasite projeksiyonu raporunu hazırlar ve yayımlar.

4. Taşıyıcı, Taşıtana, talep etmesi halinde, Standart Hizmete ek olarak, ayrı bir sözleşme ve bedel altında, “Ek Servis” sağlar. Ek Servis, Elektronik Bülten Tablosunun (EBT) kullanımına yönelik eğitim hizmetleri gibi hizmetlerden oluşur.

BÖLÜM D

PİYASA İŞLETMECİSİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

1. Piyasa İşletmecisi, Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği’nde kendine bırakılan uzlaştırma yönetimi ve veri yayımlama faaliyetlerini eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin, şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde yürütür.

2. Taşıyıcı ile Piyasa Teslim Sözleşmesi imzalayan Piyasa İşletmecisi, İletim sistemi ve STP’nin eşgüdümlü olarak en verimli şekilde kullanılmasını sağlamak için ilgili mevzuatta belirlenen hükümler doğrultusunda Taşıyıcı ile işbirliği yapar.

3. Taşıtanların İletim sisteminde oluşturduğu dengesizliklerin uzlaştırılması için, Taşıyıcı tarafından hazırlanan Dengesizliklerin Uzlaştırılması Protokolünü imzalar.

4. Piyasa İşletmecisi, dengesizliklerin uzlaştırılması işlemlerinin gerçekleştirilerek tahakkuk ettirilecek alacak ve borç miktarlarının hesaplanması, ilgili alacak ve borç bildirimlerinin hazırlanması ile gerekli tahsilat ve ödeme işlemlerinin yapılması faaliyetlerini Taşıyıcı adına ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak ŞİD ve PUE’de belirtilen kurallar çerçevesinde yürütür.

5. OTSP’ye ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda belirlenen bilgi ve verilerin Taşıyıcıya iletilmesini sağlar.

6. Taşıyıcı tarafından Sistem Kullanıcılarına duyurulmak üzere kendisine ilgili mevzuat uyarınca iletilen bilgi, belge ve raporları STP’de yayımlar.

7. Dengesizliklerin Uzlaştırılması Protokolü imzaladığı Taşıtanların OTSP’ye kaydını gerçekleştirir ve bu Taşıtanlara ilişkin bilgilerin EBT aracılığı ile Taşıyıcıya bildirilmesini sağlamak üzere gerekli iletişim altyapısını kurar.

BÖLÜM E

TAŞITANLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

İletim Şebekesi üzerinden doğal gaz taşınması konusunda Taşıtanın yükümlülüklerinin kapsamı ŞİD’in İşletme Hükümleri kısmında ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. Söz konusu yükümlülükler aşağıdakileri kapsayacaktır:

a) ŞİD ve STS’ye uygun olarak Rezerve Kapasitesini aşmayacak şekilde herhangi bir Giriş Noktasında doğal gazı teslim etmek,

b) İletim ve sevkiyat kontrol bedelleri ve ŞİD hükümleri doğrultusunda doğabilecek diğer bedelleri ödemek,

c) ŞİD ve STS’ye uygun olarak herhangi bir Çıkış Noktasında doğal gazı teslim almak veya adına hareket edenlerce teslim alınmasını sağlamak,

d) ŞİD’e uygun olarak, doğal gaz taşıma miktarını Rezerve Kapasite ve ASM doğrultusunda Taşıyıcıya bildirmek, Programına uymak,

e) Gün içinde İletim Şebekesine giriş ve İletim Şebekesinden çekiş miktarlarını dengelemek,

f) Herhangi bir Son Kullanıcının ve/veya diğer Üçüncü Tarafın ŞİD ve STS hükümlerine riayet etmesini sağlamak,

g) İlgili Mevzuat hükümlerine riayet etmek,

h) Taşıyıcının, bir Son Kullanıcının İletim Şebekesinin veya bir kısmının işleyişini önemli ölçüde ve olumsuz etkileyebilecek şekilde davrandığını tespit etmesi durumunda, söz konusu Son Kullanıcının Taşıyıcı tarafından bu hususta verilecek talimatlara uymasını sağlamak,

i) Son Kullanıcı Tesislerine ilişkin, bunun yanısıra Dağıtım Şirketi tarafından taşıma hizmeti verilen/verilecek serbest tüketici statüsündeki tesislere ilişkin günlük sözleşme miktarlarını içeren beyanlarını Taşıyıcıya en geç ilgili aydan önceki ay iletmek,

j) Taşıtan tarafından doğal gaz satışı yapılan/yapılacak Dağıtım Şirketinin doğal gaz tedarik ettiği/edeceği elektrik üretim tesisleri için tesis bazındaki günlük toplam sözleşme miktarını içeren beyanlarını aylık bazda Taşıyıcıya en geç ilgili aydan önceki ay iletmek,

k) Taşıtan tarafından doğal gaz satışı yapılan/yapılacak Dağıtım Şirketinin doğal gaz tedarik ettiği/edeceği ve ilgili Dağıtım Şirketinin sevkiyat kontrol merkezi ile haberleşme sistemine sahip olan sanayi tesisleri toplamına ilişkin günlük toplam sözleşme miktarını içeren beyanlarını aylık bazda Taşıyıcıya en geç ilgili aydan önceki ay iletmek,

l) STS kapsamında ilgili Gaz Yılı için EBT üzerinde, noktaların Tahsisat oranları ve kullanım alanı açısından sözleşmeleri yansıttığını takip etmek,

m) Taşıyıcının Mücbir Sebep halleri, Sınırlı Kapasite Günü, Operasyonel Akış Tedbirleri, Zor Gün vb. sistem güvenliği adına tehlike oluşturabilecek herhangi bir Doğal Gaz çekişi veya girişi yapılması durumunda vereceği talimatlara uymak,

n) İletim sisteminde gerçekleştirdiği dengesizliklerin uzlaştırılması için, Taşıyıcı tarafından hazırlanan Dengesizliklerin Uzlaştırılması Protokolünü Piyasa İşletmecisi ile imzalamak,

o) Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak, bir ithalat giriş noktasında spot boru gazı ithalatı için kapasite rezervasyonuna hak kazanan lisans sahipleri ilgili mevzuat hükümlerine riayet ederek İletim Şirketine kapasite rezervasyonu için başvuruda bulunmakla yükümlüdür.

BÖLÜM F

İLETİM ŞEBEKESİNE İLİŞKİN BİLGİLER

İletim Şebekesinin takip ve kontrolü Yapracık/Ankara’da bulunan Sevkiyat Kontrol Merkezi’nde (Gaz Kontrol Merkezi) yapılmaktadır. Gaz Kontrol Merkezi’nde, İletim Şebekesinin optimum şartlarda çalışmasının kontrolü, Doğal Gaz akışının sürekliliğinin sağlanması gibi konularda hizmet verilmektedir.

Taşıyıcının işletme hakkına sahip olduğu telekomünikasyon sistemleri ile istasyonlar arasında çabuk ve etkin telefon haberleşmesi ve SCADA (supervisory control and data acquisition system/denetlemeli kontrol ve veri işleme) sisteminin on-line alt yapısı sağlanmaktadır. Telekomünikasyon sistemleri, radyo link sistemler ile fiber optik sistemlerden oluşmaktadır.

Gaz Kontrol Merkezinde bulunan SCADA sistemi’nden faydalanılarak, İletim Şebekesine dahil olan boru hatlarının, ana ölçüm istasyonlarının, basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarının, pig istasyonlarının, hat vanalarının, kompresör istasyonlarının kontrolü ve takibi ile optimum şekilde çalıştırılmaları, gaz akışının sürekliliğinin sağlanması, Doğal Gaz arz-talep dengesinin güvenli şekilde oluşturulması gibi faaliyetlerde bulunulur.

İstasyonlardan alınan basınç, sıcaklık ve akış vs. bilgileri, SCADA Sistemi bilgisayarlarına gelmekte, bu bilgiler değerlendirilerek İletim Şebekesinin fiziksel dengelemesi (sistem dengelemesi) sağlanmakta, tehlikeli ve kritik durumların olup olmadığı kontrol edilmektedir. Gereken durumlarda, uzak hat vanaları ve pig istasyonları, insansız çalışan istasyonlar Gaz Kontrol Merkezi aracılığı ile kontrol edilmektedir.

Taşıyıcının Taşıtanlarla elektronik ortamda bilgi alış-verişini sağlayan EBT’nin işletimi de Gaz Kontrol Merkezi’nde yapılır.

Taşıyıcının Doğal Gaz İletim Şebekesi ile Gaz Kontrol Merkezi faaliyetlerine ilişkin bilgiler Taşıyıcının internet sayfasında yayımlanır.

BÖLÜM G

GAZ YILI ÖNCESİNDE SİSTEME GİRİŞ BAŞVURU ŞARTLARI

Gaz Yılı öncesinde sisteme giriş için kapasite rezervasyon talebinde bulunacaklar, bu taleplerini 15 Kasım (dahİl)-30 Kasım (dahil) tarihleri arasında Taşıyıcı’ya sunacak olup, bu başvurular sonucunda yeni Gaz Yılı dönemini kapsamak üzere 1 (bir) yıl süreli STS imzalanır. Bu STS, Taşıyıcı, Piyasa İşletmecisi ve Taşıtan arasında Dengesizliklerin Uzlaştırılması Protokolü imzalanması ile birlikte Piyasa İşletmecisi tarafından Taşıyıcıya yapılacak bildirim akabinde diğer koşulların da yerine getirilmesi ile birlikte yürürlüğe girer. Taşıyıcı, en geç 14 Kasım’da aşağıda belirtilen Giriş/Çıkış Noktaları için bir sonraki Gaz Yılına ilişkin Maksimum Ayrılabilir Kapasiteleri ve Gaz Kullanım Eşiklerini EBT’de yayımlar.

- Giriş Noktaları

- Ana Çıkış Noktaları

İhracat Çıkış Noktalarına ilişkin MAK ve kapasite duyuruları ise, Doğal Gaz İhracat Çıkış Noktalarının Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında EBT’de ve Taşıyıcının internet sitesinde yayımlanır.

Taşıyıcı ayrıca her bir Tali Çıkış Noktası ile bunlar için izin verilebilecek ASM’ler ve azami Günlük Çekiş Miktarlarını ve Gaz Kullanım Eşiklerini yayımlar.

Herhangi bir Giriş Noktasından herhangi bir Çıkış Noktasına Doğal Gaz taşıtmak üzere kapasite rezervasyonu talebinde bulunacakların, ithalat, ihracat veya toptan satış lisanslarından en az birinin sahibi olmaları gerekmektedir. Başvurularda bu lisansın bir sureti ile aşağıda yer alan bilgi ve belgeler Taşıyıcıya ibraz edilecektir:

a) Taşıtılacak doğal gazın, İletim Şebekesi’ne ilk girişi için öngörülen tarih ve bu tarihten itibaren, 5 yıllık dönem için, bu dönem içindeki her bir Gaz Yılı içinde taşıtılması öngörülen yıllık miktar,

b) Taşınacak doğal gazın İletim Şebekesine Giriş ve Çıkış Noktaları, bu noktalar için talep edilen kapasiteler ve bu noktalardan girecek ve çekilecek yıllık miktarların aylık bazda dağılımı,

c) Her bir Çıkış Noktası için talep edilen Asgari Teslim Basıncı ve mülkiyeti ve işletme sorumluluğu Taşıyıcıya ait Ana Çıkış Noktaları için asgari teslim sıcaklığı.

Doğal gaz ithalat lisans sahipleri ile toptan satış lisansına sahip Üretim Şirketleri yukarıdakilere ilave olarak, aşağıdaki bilgi ve belgeleri ibraz edeceklerdir:

d) Taşınacak olan doğal gazın İletim Şebekesine gireceği Giriş Noktasındaki sıcaklık ve basınç aralığı,

e) Giriş Noktasında Taşıyıcıya teslim edilecek doğal gazın kalite şartnamesi (ŞİD ekinde (Ek-1) verilen Kalite Şartnamesi formunun bu gaz için doldurulmuş hali (asgari ve azami değerler belirtilecektir)).

İthalat ve İhracat lisansı sahiplerinin ibraz edecekleri bilgi ve belgeler içinde aşağıdaki bilgi ve belgeler de yer alacaktır:

f) Doğal Gazın teminine yönelik ithalat ve ihracat anlaşmalarındaki doğal gaz akışına ilişkin hükümler ve varsa Yurt Dışı Operatörü ile yapılan sözleşme veya niyet sözleşmesi,

(g) Doğal gazın teminine yönelik ithalat ve ihracat anlaşmalarında belirlenmiş günlük teslim miktarı (DCQ).

Spot Boru Gazı İthalat Faaliyeti ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında hak kazanılan kapasitenin rezervasyon talebinde, (a) ve (b) bentlerinde yer alan bilgi ve belgeler, hak kazanılan kapasitenin süresi kadar talep edilir.

Başvuru sahipleri bir örneği EBT ve Taşıyıcının internet sayfasında yayınlanan Geçici Teminat Mektubunu diğer dokümanlarla birlikte sunacaklardır. Geçici Teminat Mektubu en az 90 Gün süreli olacak ve değeri, talep edilen kapasitelerin içinde bulunulan Gaz Yılı için geçerli iletim kapasite bedelleri doğrultusunda hesaplanacak 15 Günlük bedelinden az olmayacaktır.

Taşıyıcı, yukarıda yer alan bilgi ve belgeleri sunan başvuru sahiplerinin taleplerine, son başvuru tarihinden itibaren yedi (7) gün içerisinde cevap verir. Taşıyıcı başvuru değerlendirmelerini Kısım II-Bölüm 2’de belirtilen prensipleri dikkate alarak yapacak olup, talebi reddetmesi halinde ret gerekçelerini başvuru sahibine bildirir ve başvuru sahibine Geçici Teminat Mektubu 5 işgünü içinde iade edilir.

Başvurunun tümüyle olumlu olarak değerlendirilmesi durumunda, başvuru sahibi STS imzalamak üzere davet edilir. Başvuru sahibi, bu davetin kendisine bildirimini müteakip 7 gün1,2,3,4,5 içinde STS’yi imzalamakla yükümlüdür. Aksi taktirde başvuru sahibinin Geçici Teminat Mektubu Taşıyıcı tarafından gelir addedilir.

Diğer şartları uygun görülmekle birlikte başvuru sahibinin kapasite rezervasyon talebinin kısmen olumlu karşılanması durumunda, durum başvuru sahibine bildirilerek 7 gün* içerisinde (karşılanabilen talep doğrultusunda hazırlanacak) STS imzalaması istenir. Başvuru sahibi bu şartlarda STS imzalamayı kabul etmez ise Geçici Teminat Mektubu kendisine Taşıyıcıya yapacağı bildirimi müteakip, 5 İşgünü içinde iade edilir.

Başvuru sahibinin STS imzalanması aşamasında, kendisine başlayacak Gaz Yılına mahsus (1 Ocak-31 Aralık), Giriş ve Ana Çıkış Noktalarında tahsis edilecek Rezerve Kapasite için içinde bulunulan Gaz Yılının Tarifesinde geçerli olan iletim kapasite bedeli doğrultusunda hesaplanacak bir yıllık tutarının % 20’si (yüzde yirmi) değerinde Kesin Teminat Mektubunu Taşıyıcıya vermesi gereklidir.

Doğal Gaz İhracat Çıkış Noktalarının Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında rezerve edilecek kapasite miktarları için Teminat aşağıdaki gibi hesaplanır;

Taşıtanın başvuracağı toplam ihracat çıkış noktası kapasite miktarının (bir yıldan fazla süreli başvurularda bir yıllık miktar dikkate alınır) %25’inin başvuru tarihinden önceki ayda oluşan GRF ortalaması ile çarpılmasıyla hesaplanacak tutarda banka kesin teminat mektubunun iletim şirketine teslim edilmesi veya nakdi karşılığını iletim şirketi hesabına yatırması ya da bu teminat miktarına karşılık gelecek kadar depo envanter gazının varlığına İlişkin depolama şirketinden alınacak teyit yazısı ya da söz konusu miktara karşılık gelecek kadar yurt içi doğal gaz üretim sahalarından doğal gaz üreteceğine dair taahhüt yazısı sunulması gerekmektedir.

Taşıyıcıya depo envanter gazı teyit yazısı veya üretim taahhüt yazısı sunan Taşıtanların her hâlükârda 60 günlük kapasite bedeli kadar kesin teminat mektubu veya nakdi karşılığını Taşıyıcıya vermesi gerekmektedir.

Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında rezerve edilen kapasite miktarları için teminat bedelleri aşağıdaki gibi hesaplanır;

- Yıllık Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürün Teminatı, yıllık spot boru gazı ithalatına konu kapasite miktarının bir yıllık tutarının %20’si (yüzde yirmi) değerinde Kesin Teminat Mektubu’nu Taşıyıcı’ya vermesi veya nakdi tutarını Taşıyıcının hesabına ilgili dönem başlamadan önce yatırması gereklidir.

- Çeyreklik Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürün Teminatı, çeyreklik dönem spot boru gazı ithalatına konu kapasite miktarının günlük kapasite bedelinin 75 günlük tutarı değerinde Kesin Teminat Mektubu’nu Taşıyıcı’ya vermesi veya nakdi tutarını Taşıyıcının hesabına ilgili dönem başlamadan önce yatırması gereklidir.

- Aylık Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürün Teminatı, Aylık spot boru gazı ithalatına konu kapasite miktarının aylık bedeli değerinde Kesin Teminat Mektubu’nu Taşıyıcı’ya vermesi veya nakdi tutarını Taşıyıcının hesabına ilgili dönem başlamadan önce yatırması gereklidir.

- Günlük Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürün Teminatı, Günlük spot boru ithalatına konu kapasite miktarının bedeli değerindeki nakdi tutarı Taşıyıcının hesabına ilgili gaz günü başlamadan önce yatırması gereklidir.

- Gün İçi Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürün Teminatı, gaz günü içinde Günlük spot boru ithalatına konu kapasite miktarının bedeli değerindeki nakdi tutarı Taşıyıcının hesabına ilgili gaz günü içinde yatırması gereklidir.

Kesin Teminat Mektubu Türkiye’deki bir bankadan alınacak, süresiz ve Taşıyıcının talebi üzerine derhal ödenecek şekilde düzenlenecektir. Kesin Teminat Mektubu, Taşıyıcının Taşıtanlara çıkaracağı Aylık faturaların ödenmemesi halinde ödenmeyen tutara tekabül eden bedel için (faiz de dâhil) nakde çevrilebilecek, böyle durumlarda Taşıtan yeni bir Kesin Teminat Mektubu vermedikçe Taşıyıcının kendisine olan Standart Hizmet yükümlülüğü devam etmeyecektir. STS yapan Taşıtanların STS’yi tek taraflı olarak erken sona erdirmeleri durumunda, Kesin Teminat Mektupları Taşıyıcı tarafından nakde çevrilerek, gelir kaydolunur. Herhangi bir gerekçe ile lisansı yürürlükten kalkan Taşıtanın, STS kapsamında herhangi bir yükümlülüğünün kalmaması koşuluyla STS’si sonlandırılır ve Kesin Teminat Mektubu ilgili Taşıtana iade edilir.

Standart Taşıma Sözleşmesi (STS) metni Taşıyıcının internet sayfasında yayımlanır.

Yeni Gaz Yılı için Taşıtanlar ile Taşıyıcı arasında STS’lerin imzalanarak kapasite tescil belgelerinin Taşıtanlara verilmesini müteakip, Taşıyıcı EBT’de, yeni Gaz Yılı için rezerve edilen kapasiteler ile Atıl Kapasiteleri en geç 15 Aralık1,2,3,4,5 günü olmak üzere yayımlar. 15 Aralık1,2,3,4,5 tarihinden sonra Atıl Kapasiteler için yapılacak bir yıldan az süreli rezervasyon talepleri için aşağıdaki Bölüm H’de detaylanan hususlar geçerli olacaktır.

Şüpheye mahal bırakmamak adına, yeni Gaz Yılı için Taşıyıcının yayımlamış olduğu Atıl Kapasitelere bir yıllık rezervasyon talepleri Bölüm G şartlarına göre değerlendirilecek olup, Atıl Kapasite başvurusu olarak değerlendirilmez ve Bölüm 2.1.4 kapsamındaki katsayılar uygulanmaz.

BÖLÜM H

GAZ YILI İÇİNDE SİSTEME GİRİŞ BAŞVURU ŞARTLARI

Taşıyıcı, EBT’de ve internet sayfasında, tüm Giriş, Ana Çıkış ve İhracat Çıkış Noktalarını, bu noktalardaki mevcut tahsis edilen kapasiteler ile Atıl Kapasiteleri ve Ana Çıkış Noktalarına bağlı Tali Çıkış Noktalarını sürekli duyurur.

İçinde bulunulan Gaz Yılı içinde en az bir Aylık dönem için kapasite rezervasyonu talebinde bulunacak olan ve halihazırda içinde bulunulan Gaz Yılı için geçerli STS imzalamamış başvuru sahipleri, başvuru için Bölüm G’de belirtilen bilgi ve belgeleri kapasite rezervasyonu talep ettikleri her bir Giriş ve Ana Çıkış Noktası için talep ettikleri kapasite rezervasyonu başlangıç ve bitiş tarihleri ile birlikte Taşıyıcı’ya sunacaklardır. Bu başvurular Taşıyıcı tarafından 5 gün içinde cevaplandırılır ve STS imzalanmak üzere Bölüm G’de belirtilen prosedür takip edilir. Kesin Teminat Mektubunun değeri, başvuru tarihinde geçerli iletim kapasite bedeli esas alınarak hesaplanacak olan, rezerve edilen kapasitelerin 60 günlük değerinden az olmayacak ve Bölüm G’de belirtilen diğer şartlara uygun olarak hazırlanacaktır. Bu şekilde rezerve edilen kapasiteler için bedel hesaplamalarında, rezervasyonun içinde bulunulan Gaz Yılının sonuna kadar yapılması durumunda Kısım II, Bölüm 2.1.4’te belirtilen katsayılar uygulanmaz.

Halihazırda bir STS imzalamış olan Taşıtanların Taşıyıcı tarafından ilan edilmiş olan Atıl Kapasiteler için başvuruları Taşıyıcı tarafından üç (3) işgünü içinde cevaplandırılır. Taşıtanların bu başvurularında kapasite rezervasyonu talep ettikleri her bir Giriş, İhracat Çıkış ve Ana Çıkış Noktası için talep ettikleri kapasite rezervasyonu başlangıç ve bitiş tarihleri de yer alır. Bu şekilde rezerve edilen kapasiteler için bedel hesaplamalarında, Kısım II, Bölüm 2.1.4’te belirtilen katsayılar, 2.1.4 ikinci paragrafında belirtilen durum hariç olmak üzere, uygulanır.

Gaz Yılı içerisinde yeni bir Giriş ya da Çıkış Noktasının işletmeye girmesi halinde bu noktalar ve bu noktalara ilişkin MAK’lar EBT’de ve internet sayfasında yayımlanır. Bu noktalarda yapılacak rezervasyonlar için Kısım II, Bölüm 2.1.4’te belirtilen katsayılar uygulanmaz.

BÖLÜM I

İLETİM ŞEBEKESİNE BAĞLANMAK İÇİN SİSTEME GİRİŞ BAŞVURU ŞARTLARI

İletim Şebekesine bağlanarak, herhangi bir Çıkış Noktasından Doğal Gaz almak isteyen başvuru sahipleri aşağıda yer alan bilgi ve belgeleri Taşıyıcıya ibraz edeceklerdir;

a) Alınacak Doğal Gazın saatlik, Günlük asgari ve azami Miktarları ile, beş yıllık dönem için yıllık alım Miktarları (aylık bazda),

b) Tedarikçi ile yapılan doğal gaz alım-satım sözleşmesi veya niyet sözleşmesinin varlığını belgeleyen bir yazının ilgili Tedarikçiden getirilmesi,

c) Doğal Gazın İletim Şebekesinden alınacağı Çıkış Noktasında talep edilen basınç ve sıcaklık aralığı,

d) Dağıtım Şirketleri için, İletim Şebekesine bağlantı noktaları ve şehir giriş istasyonlarının muhtemel konumları,

Diğer Son Kullanıcıların ibraz edecekleri bilgi ve belgeler içinde aşağıdaki bilgi ve belgeler de yer alacaktır.

e) Doğal Gazın kullanım amacı (elektrik üretimi, proses, ısınma vb.),

f) Doğal Gazın kullanılacağı ve İletim Şebekesinden bağlantı yapılacak tesisin, adresi, konumunu gösterir şema, belediye veya mücavir alan sınırı içinde yer alıp almadığı.

Taşıyıcı, yukarıda yer alan bilgi ve belgeleri sunan başvuru sahiplerinin taleplerine, başvuru tarihinden itibaren otuz (30) gün içerisinde cevap verir. Taşıyıcı talebi reddetmesi halinde ret gerekçelerini başvuru sahibine bildirir. Başvurunun olumlu olarak değerlendirilmesi durumunda, bağlantının yapılabilmesi için Kurul'dan onay alınması gerekiyorsa bu da dahil, bundan sonra takip edilecek prosedür hakkında başvuru sahibi bilgilendirilir.

Başvuru sahibinin Doğal Gaz alabilmesi için tesis edilecek Çıkış Noktasına ilişkin basınç düşürme ve ölçüm istasyonu ve İletim Şebekesinden bağlantı verilen nokta ile istasyonun giriş vanasının giriş kısmına kadar olan boru hattı, başvuru sahibi tarafından, her türlü maliyeti kendisine ait olmak üzere yaptırılır. Başvuru sahibi için İletim Şebekesinden bağlantı verilen nokta için hot tap işleminin Taşıyıcı tarafından yapılması halinde, başvuru sahibi Taşıyıcıya hot tap işleminin bedelini de öder. Dağıtım Şebekesinin İletim Şebekesine bağlanmasına ilişkin yatırımların maliyeti, tümüyle Taşıyıcı tarafından yahut ilgili Dağıtım Şirketi ile Taşıyıcı tarafından müştereken karşılanabilir. Bağlantı Anlaşmasının tarafları, bağlantı ile ilgili yükümlülüklerini Bağlantı Anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren on iki ay içinde yerine getirmek ve bağlantıyı gerçekleştirmekle yükümlüdür. Boru hattı ve/veya istasyonun test ve kontrolü Taşıyıcı tarafından yapılır. Bu tesislerin tamamlanması ve Doğal Gaz arzının başlamasıyla yeni Çıkış Noktasının aktif hale getirilmesinden sonra boru hattının mülkiyeti Taşıyıcıya devredilir. Boru hattının işletme, bakım, onarım ve iyileştirilmesinden Taşıyıcı sorumludur. Bu boru hattından yeni Son Kullanıcılara bağlantı verilmesi durumunda, yeni son kullanıcıların, boru hattının maliyetini üstlenmiş olan Son Kullanıcıya katılım bedeli ödemesi gereklidir. Taşıyıcı katılım bedellerinin saptanmasında Son Kullanıcıların istasyon kapasitelerini oransal olarak dikkate alır.

Son kullanıcılara Doğal Gaz verilen yeni bir Çıkış Noktasının aktif hale getirilmesi için;

(i) Boru hattı ile basınç düşürme ve ölçüm istasyonunun işletmeye hazır hale gelmesi,

(ii) Dağıtım Şirketleri hariç, Son Kullanıcı iç tesisatının proje ve yapım uygunluk kontrolünün Doğal Gaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliğine göre Taşıyıcı tarafından onaylanmış olması,

(iii) Başvuru evrakları içindeki (b) bendinde belirtilen belgeyi düzenleyen Tedarikçinin gaz vermeye başlayacağını Taşıyıcıya bildirmesi

gereklidir.

Son Kullanıcıya gaz arzı sağlamak üzere kurulan istasyonun maliyeti Son Kullanıcı tarafından üstlenilmiş olsa dahi, böyle bir istasyonun mülkiyeti ve işletme, bakım, onarım ve iyileştirilmesi sorumluluğu Taşıyıcıya aittir. Dağıtım Şirketlerine gaz arzı sağlamak üzere kurulan istasyonun mülkiyeti ve işletme, bakım, onarım ve iyileştirilmesi sorumluluğu ise Dağıtım Şirketlerine aittir. Ancak Taşıyıcı, işletim ve mülkiyet hakkına sahip olup olmadığına bakılmaksızın, Çıkış Noktalarına ilişkin tüm istasyonlardaki Ölçüm Ekipmanlarına erişim ve denetim hakkına sahiptir.

Son Kullanıcıya gaz arzı sağlamak üzere kurulan istasyonların daha sonra bir dağıtım bölgesi sınırları içinde kalması halinde bu istasyonların mülkiyeti ve işletimi ilgili Dağıtım Şirketine devredilir. Bu durumda Taşıyıcının ilgili Taşıtanla yaptığı STS'de gerekli değişiklikler yapılır ve Taşıyıcı EBT ve internet sayfasında yayımlanan Ana Çıkış Noktaları ile Tali Çıkış Noktalarını güncelleştirir.

Son Kullanıcılara ilişkin tip bir Bağlantı Anlaşması metni Taşıyıcı tarafından internet sayfasında yayımlanır.

Depolama Şirketlerinin, Üretim Şirketlerinin ve diğer İletim Şirketlerinin İletim Şebekesine bağlantı başvurularına, Taşıyıcı başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verir. Depolama Tesislerinin ve İletim Şirketlerinin tesislerinin ve toplama hatlarının İletim Şebekesine bağlantısı, Taşıyıcı ve Depolama Şirketinin veya İletim Şirketinin veya Üretim Şirketinin kendi aralarında yapacakları Bağlantı Sözleşmelerine göre yapılır. Bağlantı Sözleşmesinin tarafları, bağlantı ile ilgili yükümlülüklerini Bağlantı Sözleşmesinin imzalandığı tarihten itibaren on iki ay içinde yerine getirmek ve bağlantıyı gerçekleştirmekle yükümlüdür.

BÖLÜM J

SİSTEME GİRİŞ UYUŞMAZLIKLARI

Sisteme giriş talebinin reddi ve uyuşmazlıkları halinde Kanunun 8 inci maddesi ile Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği 33 üncü maddesi hükümleri uygulanır.

İLETİM ŞEBEKESİ İŞLEYİŞ DÜZENLEMELERİNE İLİŞKİN ESASLAR

KISIM II

İŞLETME HÜKÜMLERİ

BÖLÜM 1

TANIMLAR VE YORUMLAMA

1.1. Bu ŞİD kapsamında, özel isimler dışında, ilk harfleri büyük harfle yazılan:

"Acil Durum" tabiri, madde 14.2’de belirtilen bir durumu ifade eder;

"Acil Durum Tedbirleri" tabiri, Acil Durumu engellemek, oluşma olasılığını azaltmak, üstesinden gelebilmek veya kontrol altına alabilmek, yol açtığı zararları yok etmek veya azaltmak, İletim Şebekesinde Doğal Gaz akışını ve normal işleyişi eski haline getirebilmek için gerekli tedbirleri ifade eder;

"Akış Bilgisayarı" tabiri, Teslim edilen doğal gazın akış miktarını belirlemek üzere Ölçüm Hatlarında teçhiz edilen ve bu hatlarda tespit edilen basınç, fark basınç, debi, sıcaklık ve gaz analiz verilerini kullanarak, akış miktarını belirleyen ekipmanları, ifade eder.

"Akış Miktarı" tabiri, anlık Doğal Gaz akış Miktarını ifade eder;

“Ana Çıkış Noktası” tabiri, Ana İletim Şebekesine doğrudan bağlanmış olup, basınç düşürme ve ölçüm işlevlerinin gerçekleştirildiği Doğal Gaz istasyonlarından mülkiyeti ve işletimi Taşıyıcıya ait olanlar için istasyon çıkış vanasını, Taşıyıcıya ait olmayanlar için istasyon giriş vanasının giriş tarafındaki izole flanşını ifade eder.

"Ana İletim Şebekesi tabiri, İletim Şebekesindeki, 75 Bar ve üzerinde maksimum işletme basıncına sahip boru hatlarını ifade eder;

"Ara Dönem" tabiri, Nisan, Eylül ve Ekim aylarına ait Gün’leri ifade eder;

"Asgari Saatlik Çekiş Miktarı" veya "Qmin" tabiri, Ölçüm İstasyonunda teçhiz edilmiş olan Ölçüm Ekipmanlarının standartlar dahilinde hata toleransını aşmadan ölçüm yapabildiği en düşük saatlik miktarı, ifade eder;

"Asgari Teslim Basıncı" tabiri, her bir Çıkış Noktası için Taşıyıcının sağlamakla yükümlü olduğu ve STS’de belirtilen asgari Doğal Gaz basıncını ifade eder;

"Atıl Kapasite" tabiri, Taşıyıcının kapasite satışlarından sonra geriye kalan kullanılabilir kapasiteyi ifade eder;

"Ay" tabiri, Aylık tabirinin de buna göre yorumlandığı, herhangi bir takvim ayının birinci günü saat 08.00’de başlayarak bir sonraki takvim ayının birinci günü saat 08.00’de sona eren dönemi ifade eder;

“Aylık Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürünü” tabiri, Spot boru gazı ithalatına aylık olarak konu edilen miktar için, her bir ayın ilk gaz gününden sonraki ayın ilk gaz gününe kadar bir aydaki tüm gaz günleri için hak edilen kapasiteyi ifade eder;

"Azami Saatlik Çekiş Miktarı" veya "Qmax" tabiri, Ölçüm İstasyonunda techiz edilmiş olan Ölçüm Ekipmanlarının standartlar dahilinde hata toleransını aşmadan ölçüm yapabildiği en fazla saatlik miktarı, ifade eder;

"Azami Saatlik Miktar" kısaca "ASM" tabiri, Taşıtanın bir Çıkış Noktasındaki Rezerve Kapasitesine uygun olarak belirlenen ve STS’de belirtilen, Taşıtan tarafından Gün içinde herhangi bir anda o Çıkış Noktasında teslim alınacak azami Doğal Gaz Miktarını ifade eder;

“Bağlanan Sistem” tabiri, ithal veya ihraç edilen Doğal Gazın Giriş veya Çıkış Noktalarında, İletim Şebekesine bağlanan yurt dışı iletim sistemleri, İletim Şebekesine Türkiye içinde bağlanan ve bir İletim Şirketi tarafından işletilen iletim sistemleri, bir hükümetlerarası anlaşma çerçevesinde işletilen Transit Boru Hatları ile bir Üretim Şirketi tarafından işletilen toplama hatları ve Depolama Şirketince işletilen Depolama Tesislerini ifade eder;

"Bağlantı Anlaşması" tabiri, Taşıyıcı ile İletim Şebekesine bağlanmak isteyen arasında, İletim Şebekesine bağlanmak amacıyla yapılan anlaşmayı ifade eder;

"Bağlantı Sözleşmesi" tabiri, Taşıyıcı ile Üretim Şirketi, Depolama Şirketi veya İletim Şirketi arasındaki Bağlantı Anlaşmasını ifade eder;

"Bağlantılı Sistem Teslim Sözleşmesi" tabiri, Taşıyıcı ile Yurt Dışı Operatörü veya Bağlanan Sistemi işleten bir İletim Şirketi veya Depolama Şirketi veya Üretim Şirketi arasındaki Teslim Sözleşmesini ifade eder;

"Bakım" tabiri, İletim Şebekesinin herhangi bir kısmındaki bakım, onarım, kontrol, bağlantı veya yenilemenin yanı sıra bunlar için gereken hazırlık veya bunlar sonrasında İletim Şebekesinin herhangi bir kısmının tekrar hizmete alınması için gerek duyulan tüm çalışmaları ifade eder;

"Bakım Günleri" tabiri, Taşıyıcının Programlı Bakım nedeniyle, İletim Şebekesinin Bakıma konu olabilecek kısmında teslim aldığı ve teslim ettiği Doğal Gaz Miktarlarını azaltabileceği (gerektiğinde sıfıra kadar) Günleri ifade eder;

"Bakım Programı" tabiri, Taşıyıcının her Gaz Yılı İçin hazırladığı Bakım programını ifade eder;

"Bar" tabiri, 100 kPascal’a eşit basınç birimini ifade eder;

"BOTAŞ İletim ve Sevkiyat Kontrol Tarifesi" veya kısaca "Tarife" tabiri, "Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği"ne göre belirlenen ve BOTAŞ’ın Doğal Gazın iletimi ile buna dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri ifade eder;

"Çekiş Miktarı" tabiri, Son Kullanıcı’nın çektiği ve Ölçüm Hattı’nda kaydedilen doğal gaz miktarını, ifade eder;

“Çeyreklik Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürünü” tabiri, Spot boru gazı ithalatına çeyreklik olarak konu edilen miktar için, 1 Ocak, 1 Nisan, 1 Temmuz, 1 Ekim tarihlerinden başlamak üzere bir sonraki çeyreklik dönemin başlangıç tarihine kadar geçen tüm gaz günleri için hak edilen kapasiteyi ifade eder;

"Çıkış Noktası" tabiri, 6.1.2 bendinde detaylandırıldığı üzere Doğal Gazın İletim Şebekesi’nden çıktığı ve Taşıyıcıdan teslim alındığı noktayı ifade eder;

"Çoklu Çıkış Noktası" tabiri, birden fazla Taşıtan için kapasite tahsisi yapılan Çıkış Noktasını ifade eder;

"Çoklu Giriş Noktası" tabiri, birden fazla Taşıtan için kapasite tahsisi yapılan Giriş Noktasını ifade eder;

"Dağıtım Şirketi" tabiri, belirlenen bir şehirde Doğal Gazın dağıtımı ve mahalli gaz boru hattı şebekesi ile nakli faaliyetlerini yapmaya yetkili kılınan tüzel kişiyi ifade eder;

"Dahili Kullanım Gazı" tabiri, kapsamı madde 4.1’de belirtilen Doğal Gazı ifade eder;

"Dahili Kullanım Gazı Maliyeti" tabiri Taşıyıcının, Dahili Kullanım Gazının satın alınmasıyla ilgili, taşıma masrafları da dahil, tüm masraflarını ifade eder;

"Dahili Kullanım Gazı Sözleşmeleri" tabiri, Taşıyıcının Dahili Kullanım Gazı temin etmek amacıyla imzaladığı sözleşmeyi ifade eder;

“Dengeleme Gazı” tabiri, İletim Şebekesinin emniyetli ve verimli bir şekilde işletilebilmesi amacıyla, sistem dengesinin sağlanabilmesine yönelik olarak, Taşıyıcı tarafından Taşıtan Tedarikçilere verilecek talimatlarla, 4.2 maddesi uyarınca alınan ya da satılan Doğal Gazı ifade eder;

"Dengeleme Gazı Anlaşması" tabiri, Taşıyıcı ile herhangi bir Tedarikçi arasında, Dengeleme Gazı satın alınması amacıyla yapılan anlaşmayı ifade eder;

"Dengeleme Gazı Fiyatı" tabiri, 3.3.1.2 alt bendinde belirtildiği şekilde Günlük Dengesizlik Ücretlerinin hesaplanmasında kullanılan fiyatı ifade eder;

“Dengeleme Gazı Alış Fiyatı” kısaca “DGAF” tabiri, Taşıtanın dengesizliğinin negatif olması durumunda ilgili taşıtanın dengesizlik hesaplamalarında kullanılacak Dengeleme Gazı alış fiyatını ifade eder;

“Dengeleme Gazı Satış Fiyatı” kısaca “DGSF” tabiri, Taşıtanın dengesizliğinin pozitif olması durumunda ilgili taşıtanın Dengesizlik hesaplamalarında kullanılacak Dengeleme Gazı satış fiyatını ifade eder;

“Dengesizliklerin Uzlaştırılması Protokolü” kısaca “DUP” tabiri, Taşıtan, Taşıyıcı ve Piyasa İşletmecisi arasında üçlü olarak imza altına alınan, dengesizliklerin uzlaştırılması, dengesizliklere ilişkin teminatların yönetimi, dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin ödemelerin yapılması ve takibiyle ilgili hususlar ile diğer mali hususları kapsayan protokolü ifade eder;

"Depolama Şirketi" tabiri, Doğal Gazın depolama faaliyetini gerçekleştirmek üzere yetkilendirilen tüzel kişiyi ifade eder;

"Depolama Tesisi" tabiri, üretimde yararlanılan tesisler hariç olmak üzere, bir tüzel kişinin mülkiyet veya işletmesinde bulunan ve Doğal Gazı, LNG veya gaz olarak depolamaya mahsus tesisi ifade eder;

"Diğer Taraf" tabiri, Mücbir Sebep hadisesinden doğrudan etkilenmeyen, ancak Etkilenen Tarafın yükümlülüklerini yerine getirememesinden etkilenen taraf veya tarafları ifade eder;

"Doğal Gaz" tabiri, yerden çıkarılan veya çıkarılabilen gaz halindeki doğal hidrokarbonlar ile bu gazların piyasaya sunulmak üzere çeşitli yöntemlerle sıvılaştırılmış, basınçlandırılmış veya fiziksel işlemlere tabi tutulmuş (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı - LPG hariç ) diğer hallerini ifade eder;

"Doğal Gaz Piyasası Kanunu" kısaca "Kanun" 18/04/2001 tarihli ve 4646 sayılı kanunu ifade eder;

“Düzeltilmemiş Değer (m3)” tabiri, çalışma şartlarındaki gazın, yalnızca sayaç üzerindeki numaratörden, belli zaman aralıklarında okunan miktarını, ifade eder;

"Düzeltilmiş Değer (Stdm3)" tabiri, Sayaçtan gelen Düzeltilmemiş Değer veya Orifismetreden gelen dP değeri ile; sahada ölçülen basınç, sıcaklık değeri ve varsa gaz kromatograf'tan gelen değerler, Akış bilgisayarının hafızasındaki değerlerle referans şartlarda (15C˚, 1.01325 bar) hesaplanan Stdm3 cinsinden gaz miktarını, ifade eder;

“Düzenleme Ücretleri” tabiri, Taşıtanın 3.3.4 bendi gereği ödeyeceği ücreti ifade eder;

“Düzenlenmiş Tolerans” tabiri, 3.3.4 alt bendinde belirtilen toleransları ifade eder;

"Ek Servis" tabiri, Standart Hizmete ek teşkil edecek şekilde ve Taşıtanın isteğine bağlı olarak imzalanacak ayrı bir sözleşme kapsamında, Taşıyıcı tarafından Taşıtana verilecek olan hizmetleri ifade eder;

"Elektronik Bülten Tablosu" kısaca EBT tabiri, Doğal Gaz piyasasında faaliyet gösteren tarafların piyasa hareketlerini takip edebilmeleri için kurulmuş olan, Taşıyıcı tarafından işletilen ve https://ebt.botas.gov.tr üzerinden yayım yapan elektronik duyuru panosunu ifade eder;

"EBT Arıza Prosedürü" tabiri, Elektronik Bülten Tablosunun işlevsel olmadığı durumlarda haberleşme ve bildirimlerin nasıl yapılacağını tarif eden, ŞİD ve ilgili mevzuata aykırı olmayacak şekilde Taşıyıcı tarafından hazırlanmış ve Taşıyıcının internet sitesinde yayımlanan rehberi ifade eder;

"EPDK", Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu ifade eder;

"Etkilenen Taraf" tabiri, bir Mücbir Sebep hadisesi sonucu yükümlülüklerini yerine getiremeyen tarafı ifade eder;

"G+1" tabiri, Günden sonraki Günü ifade eder;

"G+2" tabiri, Günden sonraki ikinci Günü ifade eder;

"G+3" tabiri, Günden sonraki üçüncü Günü ifade eder;

"G+4" tabiri, Günden sonraki dördüncü Günü ifade eder;

"G+5" tabiri, Günden sonraki beşinci Günü ifade eder;

"G+6" tabiri, Günden sonraki altıncı Günü ifade eder;

"G-1"tabiri, Günden önceki Günü ifade eder;

“G-2” tabiri, Günden önceki ikinci Günü ifade eder;

"G-7"tabiri, Günden önceki yedinci Günü ifade eder;

"Gaz Çıkış Hükümleri" tabiri, içeriği 6.7 maddesinde belirtilen hükümleri ifade eder;

"Gaz Giriş Hükümleri" tabiri, kapsamı 5.2.1 bendinde belirtilen hükümleri ifade eder;

“Gaz Kullanım Eşiği” tabiri, Giriş Noktası, ihracat Çıkış Noktası ile Ana Çıkış Noktası ve Tali Çıkış Noktasında çekilmesi öngörülen Günlük minimum doğal gaz miktarını ifade eder.

"Gaz Yılı" tabiri, 1 Ocak günü saat 08.00’de başlayıp bir sonraki 1 Ocak günü saat 08.00’de sona eren dönemi ifade eder;

"Geçici Teminat Mektubu" tabiri, 1 (bir) Yıl süreli STS imzalamak üzere Gaz Yılı öncesinde kapasite rezervasyon talebinde bulunacak veya Gaz Yılı içinde Atıl Kapasiteler için ilk defa rezervasyon talebinde bulunacak Taşıtanların, başvuru ile birlikte Taşıyıcıya sunmakla yükümlü oldukları ve bir örneği EBT ve Taşıyıcının internet sayfasında yayınlanan teminat mektubunu ifade eder;

“Gerekçe Kodu” tabiri, Taşıyıcının İlave Dengeleyici olarak veya ŞİD’de belirtilen diğer haller gereği OTSP’ye girmesi durumunda giriş sebebini belirten referans numarasını ifade eder;

"Giriş Noktası" tabiri, Doğal Gazın Bağlanan Sistemden İletim Şebekesine girdiği ve Taşıyıcıya teslim edildiği noktayı ifade eder;

"Giriş Noktası Ölçüm Hükümleri" tabiri, 5.2.1 bendinde içeriği belirtilen hükümleri ifade eder;

"Gizli Bilgi" tabiri, 17.1 maddesinde belirtilen anlamı ifade eder;

"Gün" (veya Sistem Günü) kısaca G tabiri, herhangi bir günde saat 08.00’de başlayıp bir sonraki gün saat 08.00’de sona eren zaman dilimini ifade eder;

“Gün İçi Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürünü” tabiri, Spot boru gazı ithalatına gün içerisinde konu edilen miktar için, ilgili gaz günü içerisinde söz konusu gaz günü için hak edilen kapasiteyi ifade eder;

"Günlük Çekiş" tabiri, bir Çıkış Noktasında Taşıtan tarafından bir Gün içinde çekilen ve ŞİD’e göre tespit edilen Doğal Gaz Miktarını ifade eder;

"Günlük Dengesizlik" tabiri, 3.3.1.1 alt bendinde belirtildiği şekilde hesaplanacak dengesizlikleri ifade eder;

"Günlük Dengesizlik Ücreti" tabiri, Taşıtanın 3.3.1 bendi gereği Günlük Dengesizlik ile ilgili olarak ödeyeceği ücreti ifade eder;

"Günlük Giriş" tabiri, bir Giriş Noktasında Taşıtan tarafından bir Gün içinde girişi yapılan ve ŞİD’e göre tespit edilen Doğal Gaz Miktarını ifade eder;

“Günlük Referans Fiyat” kısaca “GRF” tabiri, kesinleşmiş eşleşmelerin fiyatlarından ve teslim gününden hareketle PUE’de belirlenen esaslar çerçevesinde hesaplanan günlük Doğal Gaz fiyatını/fiyatlarını ifade eder;

“Günlük Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürünü” tabiri, Spot boru gazı ithalatına günlük olarak konu edilen miktar için, ilgili gaz günü öncesinden tek bir gaz günü için hak edilen kapasiteyi ifade eder;

“Günlük Tahsisat” tabiri, ŞİD uyarınca tahsisata ilişkin yapılacak nihai düzeltmeler öncesinde, TMB’ye konu olan bütün Giriş ve Çıkış Noktalarından Taşıtanlara tahsis edilen ilgili Gaz Gününe ait Doğal Gaz Miktarını ifade eder;

“GÜSİM” tabiri, Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktası için spot boru gazı ithalatına konu edilebilecek günlük miktarı ifade eder;

"Hesaba Katılamayan Gaz" tabiri, İletim Şebekesinin herhangi bir kısmından kaybedilen veya ölçüm ekipmanlarının tolerans sınırları nedeniyle herhangi bir başka şekilde hesaba katılamayan Doğal Gazı ifade eder;

"Hizmet Kesintisi Bedeli" tabiri, Taşıyıcının madde 3.4 gereği ödeyeceği bedeli ifade eder;

“İhracat Çıkış Noktası” tabiri, Doğal Gazın yurt dışındaki bir Bağlanan Sisteme, Taşıyıcı tarafından teslim edildiği noktayı ifade eder;

"İhracatçı Şirket" tabiri, Üretim Şirketi ve Toptan Satış Şirketlerinden veya İthalatçı Şirketlerden satın aldığı gazı yurt dışına pazarlayan tüzel kişiyi ifade eder;

“İlave Dengeleyici” tabiri, ŞİD uyarınca İletim Şebekesinin fiziki dengesinin sağlanması amacıyla OTSP’ye girerek piyasa işlemi yapması durumunda Piyasa Katılımcısı olarak Taşıyıcıyı ifade eder;

“İlave Dengeleyici Fiyatı” kısaca “İDF” tabiri, Taşıyıcının İlave Dengeleyici sıfatıyla STP’de işlem yaptığında ŞİD’de belirlenen kurallar çerçevesinde oluşan fiyatı ifade eder;

“İlave Dengeleyici Alış Fiyatı” kısaca “İDAF” tabiri, Taşıyıcının ilgili G günü için İlave Dengeleyici sıfatıyla STP’deki alış yönlü kesinleşmiş eşleşmelerinin ağırlıklı ortalama fiyatını ifade eder;

“İlave Dengeleyici Satış Fiyatı” kısaca “İDSF” tabiri, Taşıyıcının ilgili G günü için İlave Dengeleyici sıfatıyla STP’deki satış yönlü kesinleşmiş eşleşmelerinin ağırlıklı ortalama fiyatını ifade eder;

"İletim Şebekesi" tabiri, Doğal Gazın taşınması için kullanılan, BOTAŞ’ın mülkiyet ve işletimindeki Doğal Gaz boru hattı şebekesi ile bununla ilgili tesisleri ifade eder;

"İletim Şebekesi Asgari Stoğu" tabiri, İletim Şebekesinin fiziksel dengesinin sağlanması ve emniyetli bir şekilde işletilebilmesi için, boru hatları içinde tutulması gereken asgari Doğal Gaz miktarını ifade eder;

"İletim Şebekesi İşleyiş Düzenlemelerine İlişkin Esaslar" kısaca ŞİD tabiri, "Doğal Gaz Piyasası İletim Şebekesi İşleyiş Yönetmeliği" gereğince, BOTAŞ tarafından hazırlanan ve iletim hizmetine ilişkin olarak BOTAŞ ile Taşıtanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen, bu uygulama esaslarını (olabilecek değişiklik, ilaveler de dahil) ifade eder;

“İletim Şebekesi Stoğu” tabiri, İletim Şebekesi içinde bulunan doğal gaz miktarını ifade eder;

"İletim Şirketi" tabiri, iletim faaliyetlerini gerçekleştiren tüzel kişiyi ifade eder;

"İlgili Mevzuat" tabiri, Doğal Gaz piyasasına ilişkin Kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge, Kurul kararları ile ilgili tüzel kişinin sahip olduğu lisans veya lisansları ifade eder;

"İlk Tahsis" tabiri, 9.2 maddesine göre yapılan tahsisi ifade eder;

"İşletme Protokolü" tabiri, mülkiyeti ve işletme sorumluluğu Dağıtım Şirketlerine ait olan istasyonların işletilmesi ve bu istasyonlarda yapılacak Doğal Gaz ölçüm ve özellik tespitlerine ilişkin hususların belirlendiği, Taşıyıcı ve Dağıtım Şirketi arasındaki anlaşmayı ifade eder;

"İthalatçı Şirket" tabiri, Doğal Gazın Toptan Satış Şirketlerine, serbest tüketicilere veya İhracatçı Şirketlere satışı veya yurt dışına doğrudan satışı amacıyla yurt dışından LNG veya gaz formunda Doğal Gaz temin edilmesi faaliyetlerini gerçekleştiren tüzel kişiyi ifade eder;

"Kalibrasyon" tabiri, belirlenmiş koşullar altında ölçme cihazı veya ölçme sisteminin gösterdiği değerler veya maddi ölçüt ile gösterilen değerler ile ölçülen büyüklüğün, bunlara karşılık geldiği bilinen değerleri arasındaki ilişkiyi belirleyen işlemler dizisini, ifade eder;

"Kapasite Aşım Ücreti" tabiri, 2.8.2 bendinde belirtildiği şekilde hesaplanacak ücreti ifade eder;

"Kapasite Devir Ücreti" tabiri, 2.3.5 bendine göre hesaplanan ücreti ifade eder;

“Kesin Teminat Mektubu” tabiri, Taşıyıcı ile Taşıtan arasındaki STS’ye esas olan kapasite tescil belgesi doğrultusunda, bedeli, Kısım I, Bölüm G ve Bölüm H’deki hükümler doğrultusunda hesaplanan ve Taşıtan tarafından Taşıyıcıya verilen mali teminatı ifade eder;

"Kesinti Dengeleme Bedeli" tabiri, Taşıtanın 3.5 maddesi gereği ödeyeceği bedeli ifade eder;

"Kesinti/Kısıntı/Arttırma Talimatı" tabiri, Zor Günde veya Sınırlı Kapasite Gününde veya böyle bir Gün beklentisinde, bunu engellemek veya ortadan kaldırmak için, yapılacak kesinti, azaltma veya arttırmaya ilişkin olarak Taşıyıcının Taşıtanlara verdiği talimatı ifade eder;

"Kış Dönemi" tabiri, 1 Kasım günü saat 08:00’de başlayıp 1 Nisan günü saat 08:00’de sona eren dönemi ifade eder;

"Kurul", Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nu ifade eder;

“Kurum” tabiri, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nu ifade eder;

"Maksimum Ayrılabilir Kapasite" kısaca MAK tabiri, herhangi bir Giriş ve Çıkış Noktasında, Taşıyıcının, teknik altyapıyı dikkate alarak, o noktada rezerve edebileceği azami toplam kapasiteyi ifade eder;

“Merkezi Uzlaştırma Kuruluşu” tabiri, Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği’nde belirlenen mali işlemlerin yürütülmesinde kendisinden hizmet alınan ve 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre Merkezi Takas Kuruluşu olarak görev yapan kuruluşu ifade eder;

“Merkezi Uzlaştırma Kuruluşu Anlaşması” tabiri, Piyasa İşletmecisi ile Merkezi Uzlaştırma Kuruluşu arasında imzalanan ve tarafların teminat yönetimi ve ödemelere ilişkin görev ve sorumluluklarını belirleyen anlaşmayı ifade eder;

“Merkezi Uzlaştırma Kuruluşu-Katılımcı Anlaşması” tabiri, Merkezi Uzlaştırma Kuruluşu tarafından hazırlanan ve Piyasa İşletmecisi tarafından onaylanan, Piyasa Katılımcıları/Sistem Kullanıcıları ile Merkezi Uzlaştırma Kuruluşu arasında teminat yönetimi ve nakit takas hizmetlerine ilişkin olarak imzalanan anlaşmayı ifade eder;

"Miktar" tabiri, Sm3 cinsinden ifade olunan Doğal Gaz miktarını ifade eder;

“Mücbir Sebep” tabiri, 20.2.1 bendinde verilen anlamı ifade eder;

"Müsaade Edilen Tolerans" tabiri, 3.3.1.2 alt bendinde belirtilen toleransları ifade eder;

"Müsaade Edilen Tolerans Miktarı" tabiri, pozitif ve negatif sınırları 3.3.1.2 alt bendine göre hesaplanan Doğal Gaz Miktarını ifade eder;

“Noktasal/Bölgesel Ürün” tabiri, STP’deki piyasa işlemlerine konu olmak üzere İletim Sisteminin ihtiyaçları için oluşturulan ürünü ifade eder;

“Noktasal/Bölgesel Taahhüt Ücreti” tabiri, Piyasa Katılımcısının 3.3.2 bendi gereği noktasal/bölgesel taahhüdünü yerine getirmemesi halinde ödeyeceği cezai şartı ifade eder;

“Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası” kısaca “OTSP” tabiri, Piyasa İşletmecisi tarafından Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği kapsamında işletilecek olan piyasayı ifade eder;

"Operasyonel Akış Emirleri ve Talimatları" tabiri, Taşıtanların Depolama lisansı sahibi tarafından Temel Kullanım Usul ve Esasları’nda tanımlandığı şekliyle aldığı emir veya talimatları ifade eder.

"Ölçüm Ekipmanı" tabiri, 10.2.1 bendinde içeriği belirtilen ekipmanı ifade eder;

"Ölçüm Hükümleri" tabiri, içeriği 10.1.1 bendinde belirtilen hükümleri ifade eder;

"Ölçüm Toleransı" tabiri, herhangi bir ölçüm ekipmanına ilişkin olarak üretici firma tarafından belirtilen sapma yüzdesini ifade eder;

“Piyasa İşletmecisi” tabiri, STP’yi kuran ve merkezi karşı taraf olarak işleten, piyasa işletim lisansı sahibi Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’ni (EPİAŞ) ifade eder;

“Piyasa İşletim Usul ve Esasları” kısaca “PUE” tabiri, Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği ve ilgili mevzuat doğrultusunda OTSP’nin işletilmesine ilişkin usul ve esasları ifade eder;

“Piyasa Katılımcısı” tabiri, STP’de işlem yapma hakkı bulunan Sistem Kullanıcılarını ifade eder;

“Piyasa tabanlı olmayan yöntemler” tabiri, İletim şirketinin sistemin fiziksel dengesini sağlamak amacıyla organize toptan doğal gaz satış piyasasını kullanmaksızın başvurabileceği ŞİD’de düzenlenen mekanizmaları ifade eder;

“Piyasa Teslim Sözleşmesi” tabiri, Taşıyıcı ve Piyasa İşletmecisi arasında akdedilen sözleşmeyi ifade eder;

"Program" tabiri, Taşıyıcı tarafından onaylanmış TMB’yi veya en son onaylanmış TMDB’yi ifade eder;

"Program Miktarı" tabiri, Taşıtanın Programındaki Miktarı ifade eder;

"Programlı Bakım" tabiri, Taşıyıcının İletim Şebekesi üzerinden Doğal Gaz taşımasını etkileyebilecek veya sınırlayabilecek, planlanmış Bakımı ifade eder;

“Referans Stok Seviyesi” tabiri, İletim Şebekesinin en elverişli şekilde işletilebilmesi için İletim Şebekesi içinde bulunması gereken doğal gaz miktarını ifade eder;

"Rezerve Kapasite" tabiri, her bir Giriş ve Çıkış Noktası için ayrı olmak üzere Taşıtana ayrılan ve Taşıtanın ilgili Gaz Yılı içinde herhangi bir Günde, bir Giriş Noktasında teslim edebileceği veya bir Çıkış Noktasında teslim alabileceği Doğal Gaz Miktarının azami sınırını belirten, azami Günlük kapasiteyi ifade eder;

"Sayaç" tabiri, Son Kullanıcı’nın doğal gaz tüketimini ölçen Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğine tabi cihazı, ifade eder;

“Sınırlı Kapasite Günü” tabiri, Taşıtanların doğal gaz giriş miktarının artması ve/veya doğal gaz çekiş miktarlarının azalması nedeniyle Sistem dengesinin bozulduğu ve İletim Sistemi Operatörünün Madde 4.2 kapsamında yapacağı işlemler ile bu dengeyi tekrar sağlayamadığı Günü ifade eder;

“Sistem” tabiri, doğal gazın üretimi, iletimi, depolanması ve dağıtımı işlevlerini yerine getirmek üzere kurulan tesis ve teçhizatı ifade eder;

“Sistem Kullanıcısı” tabiri, Sistemden gaz alan veya Sisteme gaz temin eden veya Sistem üzerinden transit gaz geçişi yapan gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder;

"Sistem Dengelemesine Katılım Bedeli" tabiri, kapsamı 3.3 maddesinde belirtilen bedeli ifade eder;

"Son Tahsis" tabiri, 9.3 maddesine göre yapılan nihai tahsisi ifade eder;

"Son Kullanıcı Tesisleri" tabiri, Son Kullanıcının Doğal Gazı kullanacağı her türlü tesis, techizat veya sair mal varlığını, Doğal Gazın sıkıştırıldığı veya tüketilmeden önce başka şekillerde işlendiği tesis veya teçhizat da dahil, ifade eder;

"Son Kullanıcılar" tabiri, Taşıtan Tedarikçi tarafından herhangi bir Çıkış Noktasında çekilen Doğal Gazı satın almak ve/veya kullanmak amacıyla Taşıtan Tedarikçi ile anlaşma imzalayan gerçek ya da tüzel kişileri ifade eder;

“Spot Boru Gazı İthalatı” tabiri; Bir takvim yılı içerisinde, bir yıl ya da daha kısa süreli olmak üzere Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında yapılabilecek ithalat faaliyetini ifade eder;

“Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktası” tabiri, ithal edilen spot boru gazının İletim Şebekesine girdiği ve Taşıyıcıya teslim edildiği Giriş Noktasını ifade eder;

“Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar” tabiri, bir takvim yılı içerisinde boru hattı vasıtasıyla yapılacak spot boru gazı ithalatına konu edilebilecek miktarların belirlenmesine ve bu miktarların giriş noktalarında kapasite rezervasyonlarına konu edilmesine yönelik uygulama yöntemlerine ilişkin usul ve esasları ifade eder;

"Standart Hizmet" tabiri, kapsamı Temel Uygulamalar kısmı C Bölümünde verilen hizmeti ifade eder;

"Standart Metreküp (Sm3)", On beş santigrat derece (15 ˚C) sıcaklıkta ve bir virgül sıfır bin üç yüz yirmi beş (1,01325) Bar mutlak basınçta bir (1) metreküplük hacim dolduran, su buharı içermeyen ve Üst Isıl Değeri 9155 kcal olan, Doğal Gaz miktarını ifade eder;

"Standart Taşıma Sözleşmesi" veya kısaca "STS" tabiri, Standart Hizmetin sağlanması için Taşıyıcı ile Taşıtan arasında akdedilen taşıma sözleşmesini ifade eder;

“Sürekli Ticaret Platformu” kısaca “STP” tabiri, Piyasa İşletmecisi tarafından Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği çerçevesinde OTSP’ye yönelik olarak kurulan ve elektronik ortamda işletilen ticaret platformunu ifade eder;

“STP Katılım Anlaşması” tabiri, Piyasa İşletmecisi ile STP’ye katılım sağlayan lisans sahipleri arasında yapılan ve Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası Yönetmeliği’nde belirlenen esaslar çerçevesinde hazırlanmış olan anlaşmayı ifade eder;

“Tahsisat” tabiri, TMB’ye konu bütün Giriş ve Çıkış Noktaları için hesaplanan Günlük doğal gaz miktarının o noktayı kullanan Taşıtanlara tahsis edilmesini ifade eder;

“Tahsisat Miktarı” tabiri, TMB’ye konu bütün Giriş ve Çıkış Noktalarından Taşıtanlara tahsis edilen ilgili Gaz Gününe ait kesinleşmiş doğal gaz miktarını ifade eder;

“Tahsisat Protokolü” tabiri, bir Ana Çıkış Noktasından veya Ana Çıkış Noktası alt akışından beslenen Son Kullanıcıya ortak satış yapılması durumunda taraflar arasında imzalanan protokolü ifade eder;

"Tali Çıkış Noktası" tabiri, Ana İletim Şebekesine doğrudan bağlanmayan, bir Ana Çıkış Noktasının alt akışında yer alan, mülkiyet ve işletim sorumluluğu Taşıyıcıya ait olan istasyonların istasyon çıkış vanasını ifade eder;

"Taşıma Miktarı Bildirimi", kısaca TMB, tabiri, bir Gün içinde İletim Şebekesine teslim edilecek ve İletim Şebekesinden çekilecek olan Doğal Gaz Miktarı ile ilgili olarak bir Taşıtan tarafından Taşıyıcıya yapılan bildirimi ifade eder;

“Taşıma Miktarı Değişiklik Bildirimi” kısaca “TMDB” tabiri, daha önce yapılan bir TMB’de veya TMDB’de veya Programda Taşıtan tarafından yapılan değişikliklere ilişkin bildirimi ifade eder;

“Taşıma Miktarı Değişiklik Talimatı” kısaca “TMDT” tabiri, daha önce yapılan bir TMB’de, TMDB’de veya Programda Taşıyıcı tarafından talep edilen değişikliklere ilişkin bildirimi ifade eder;

"Taşıtan" tabiri, Taşıyıcı ile STS imzalamış Tedarikçi ve İhracatçı Şirketi ifade eder;

“Taşıtan Tedarikçi” tabiri Taşıyıcı ile STS imzalamış bir Tedarikçiyi ifade eder;

"Taşıyıcı" veya BOTAŞ, Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketini ifade eder;

"Taşıyıcı Kullanım Gazı" tabiri, diğer kullanımların yanı sıra kompresör istasyonlarında kullanılan da dahil, İletim Şebekesinin işletilmesi için Taşıyıcı tarafından kullanılan Doğal Gazı ifade eder;

"Tedarikçi" tabiri, serbest tüketicilere, Toptan Satış Şirketlerine, İthalatçı Şirketlere, İhracatçı Şirketlere, Dağıtım Şirketlerine ve CNG satış şirketlerine Doğal Gaz satan İthalatçı Şirketleri, Toptan Satış Şirketleri ve Üretim Şirketlerini ifade eder;

"Teknik Şartname" tabiri, Taşıyıcının, Doğal Gaz ölçümüne ilişkin esas alınacak uluslararası standartlar ve kullanılacak teçhizatla ilgili tüm teknik kriterleri kapsayan şartnamesini ifade eder;

"Temel Kullanım Usul ve Esasları" tabiri, Depolama Tesisinden hizmet alanlar ile depolama lisansı sahibi arasındaki hak ve yükümlülükleri belirleyen düzenlemeyi ifade eder.

"Teslim Sözleşmesi" tabiri, sistem kullanıcıları veya onların adına hareket edenlerle Taşıyıcı arasında veya Depolama Şirketi ve Taşıyıcı arasında veya İletim Şirketi ile Taşıyıcı arasında Doğal Gazın devir teslimi için yapılan sözleşmeyi, ifade eder;

"Teslimat Özellikleri" tabiri, herhangi bir Giriş Noktasında teslim edilen veya teslim için sunulan Doğal Gazın, Gaz Giriş Hükümlerine göre tespit edilen, özelliklerini ifade eder;

"Tolerans Dışı Miktar" tabiri, 3.3.1.3 alt bendine göre belirlenen Miktarı ifade eder;

"Tolerans İçi Miktar" tabiri 3.3.1.3 alt bendine göre belirlenen Miktarı ifade eder;

"Toptan Satış Şirketi" tabiri, sistem içinde veya dışında, iletim veya dağıtım faaliyeti yapmaksızın, Doğal Gazın toptan satış faaliyeti ile iştigal eden tüzel kişiyi ifade eder;

"Transfer Çıkış Noktası" tabiri, bir Giriş Noktasında bir Taşıtanın bir başka Taşıtana, ölçümleme işleminin yapılmasını müteakip, bir Miktar Doğal Gazın mülkiyet ve riskini devrettiği sanal bir noktayı ifade eder;

"Transfer Giriş Noktası" tabiri, bir Giriş Noktasında bir Taşıtanın bir başka Taşıtandan, ölçümleme işleminin yapılmasını müteakip, bir Miktar Doğal Gazın mülkiyet ve riskini devraldığı sanal bir noktayı ifade eder;

Transit Boru Hattı: Bir hükümetlerarası anlaşma çerçevesinde işletilen, ülke sınırlarına bir noktadan girip başka bir noktadan çıkan boru hattını ifade eder;

Transit Giriş Noktaları: Transit Boru Hattı ile İletim Şebekesi arasında doğal gaz teslim işlemlerinin yapıldığı noktayı ifade eder;

“UDGİM” tabiri, Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktası için uzun dönemli alım satım anlaşmasına dayalı ithalat lisansı sahibine ilgili lisansı kapsamında ayrılan günlük miktarı ifade eder;

"Ulusal Dengeleme Çıkış Noktası" tabiri, bir Taşıtanın, İletim Şebekesinden Doğal Gazı teslim aldığı varsayılan sanal noktayı ifade eder;,

"Ulusal Dengeleme Giriş Noktası" tabiri, bir Taşıtanın, İletim Şebekesine Doğal Gazı teslim ettiği varsayılan sanal noktayı ifade eder;,

"Uygun Olmayan Gaz" tabiri, Gaz Giriş Hükmü veya ŞİD ekindeki Doğal Gaz Kalite Şartnamesine uygun olmaksızın, bir Giriş Noktasında teslim edilen veya teslim için sunulan Doğal Gazı ifade eder;

“Uzaktan Okuma Yöntemi” tabiri, Giriş ve Çıkış noktalarındaki Akış Miktarının, Üst Isıl Değerinin, teslimat basıncının ve teslimat sıcaklığının Taşıyıcının merkezi SCADA sistemi ile tespit edildiği yöntemi ifade eder;

"Üç Aylık Dönem" tabiri, 1 Ocak, 1 Nisan, 1 Temmuz ve 1 Ekim tarihlerinde saat 08.00’de başlayan birbirini müteakip her üç (3) Aylık dönemi ifade eder;

"Üçüncü Taraf" tabiri, bir Son Kullanıcı, Bağlanan Sistem işletmecisi, müstakbel Taşıtan ve müstakbel Bağlanan Sistem işletmecisi de dahil olmak (ancak bunlarla sınırlı kalmamak) üzere, makul ölçüler içerisinde kendisinin doğrudan ŞİD’le ilgisi olduğunu kanıtlayabilen herhangi bir şahsı ifade eder;

"Üçüncü Taraf Tedarikçi" tabiri, herhangi bir Taşıtanın İletim Şebekesi üzerinden taşınmak üzere herhangi bir Giriş Noktasında Doğal Gaz aldığı veya alma hakkına sahip olduğu herhangi bir kişiyi ifade eder;

“Üretim Şirketi” tabiri, doğal gazın 30.05.2013 tarihli ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamında Türkiye’de yer altında bulunan yataklarından yer üstüne çıkarılması, temizlenmesi ve arıtılması, toplama hatlarıyla iletim hatlarına kadar taşınması faaliyetini gerçekleştiren tüzel kişiyi ifade eder;

"Üst Isıl Değeri" tabiri, Doğal Gaz için uygulandığında, yanma sırasında oluşan tüm suyun 15 ˚C’ de yoğunlaşması kaydıyla, bir m3 gazın 1,01325 Bar mutlak basınç ve 15 ˚C sabit sıcaklıkta tam olarak yakılmasıyla ortaya çıkan, kcal birimi ile ifade edilen ısı miktarını ifade eder;

"Vasıfsız Gaz" tabiri, ŞİD ekindeki Doğal Gaz Kalite Şartnamesine uygun olmaksızın bir Çıkış Noktasında teslim edilen veya teslim için sunulan Doğal Gazı ifade eder;

"Yaz Dönemi" tabiri, 1 Mayıs günü saat 08:00’de başlayıp 1 Eylül günü saat 08:00’de sona eren dönemi ifade eder;

“Yıllık Spot Boru Gazı İthalatı Kapasite Ürünü” tabiri; Spot boru gazı ithalatına yıllık olarak konu edilen miktar için, 1 Ocak tarihinden başlamak üzere ilgili gaz yılındaki tüm gaz günleri için hak edilen kapasiteyi ifade eder;

"Yurt Dışı Operatörü" tabiri, ithal veya ihraç edilen Doğal Gazın Giriş veya Çıkış Noktalarında, İletim Şebekesine bağlanan yurt dışı iletim sistemini işleten yurt dışı şebeke işletmecisini ifade eder;

“Zor Gün” tabiri, Taşıtanların, doğal gaz çekiş miktarlarının artması ve/veya giriş miktarlarının azalması ve/veya herhangi bir Giriş Noktasındaki doğal gaz girişinin durması nedeniyle sistem dengesinin bozulduğu ve İletim Sistemi Operatörünün Madde 4.2 kapsamında yapacağı işlemler ile bu dengeyi tekrar sağlayamadığı Günü ifade eder.

1.2. Yorumlama

1.2.1. Aksi belirtilmedikçe, ŞİD’de;

1.2.1.1. Herhangi bir yasa, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, tebliğ, karar veya genelge tabiri söz konusu düzenlemelerde belli zamanlarda yapılan değişiklik, tadilat veya eklemeleri ve anılan düzenleme uyarınca çıkarılan diğer düzenlemeleri de kapsayacaktır;

1.2.1.2. Herhangi bir anlaşma, sözleşme veya belge tabiri, söz konusu anlaşmada, sözleşmede veya belgede belli zamanlarda yapılabilecek değişiklik ve eklemeleri de kapsayacaktır;

1.2.1.3. "İşgünü" tabiri Cumartesi, Pazar veya Türkiye’de resmi tatil olan günler hariç herhangi bir gün olarak yorumlanacaktır;

1.2.1.4. "Saat" tabiri, Türkiye’de kullanılmakta olan saat olarak yorumlanacaktır;

1.2.1.5. Tekil ifadeler aynı zamanda çoğul, çoğul ifadeler ise aynı zamanda tekil olarak yorumlanacaktır.

1.2.2. ŞİD’de herhangi bir kelime veya tabirin tanımlaması yapılan yerlerde bu kelime veya tabirlerle ilintili ve benzer kelime ve tabirler de bu tanıma göre yorumlanacaktır.

1.2.3. ŞİD’de yer alan bölüm, madde, bent, alt bent numaraları veya başlıkları sadece kullanım kolaylığı açısından verilmiş olup, anılan bölümün, maddenin, bendin, alt bendin içeriği hakkında herhangi bir hükümleri yoktur.

1.2.4. "ŞİD" veya "İletim Şebekesi İşleyiş Düzenlemelerine İlişkin Esaslar" tabirleri işbu ŞİD’in bölümleri ve eklerini ifade edecek ve tek belge olarak anlaşılacaktır.

1.2.5. ŞİD hükümleriyle herhangi bir STS hükmü arasında bir çelişki olması durumunda ŞİD hükümleri geçerli olacaktır.

BÖLÜM 2

KAPASİTE REZERVASYONU, DEVRİ, AKTARIMI, KULLANIMI

İletim Şebekesi ile doğal gaz taşıtmak üzere Taşıyıcıdan hizmet alınmasının ön şartı bir Giriş veya Çıkış Noktasında kapasite rezervasyonu yapılması ve bu doğrultuda Taşıyıcı ile STS imzalanmasıdır. İhracat Çıkış Noktaları hariç kapasite rezervasyonlarının süresi en fazla bir Gaz Yılı olup, yeni Gaz Yılı ile içinde bulunulan Gaz Yılı için başvuruların nasıl yapılacağı ve bunlara ilişkin takvim Kısmı I, Bölüm G ve H'de detaylanmıştır.

Kurul tarafından ihracat çıkış noktalarına ve bu noktaların kullanımına yönelik uygulamalara ilişkin usul ve esaslar belirlenebilir. İhracat çıkış noktalarına yönelik olarak, ŞİD kapsamında yer alan gaz yılı öncesinde ve gaz yılı içerisinde yapılacak kapasite rezervasyonları, atıl kapasite rezervasyonları, kapasite devir ve aktarımı ile ihracat çıkış noktalarını ilgilendiren diğer hükümler, Kurul tarafından ihracat çıkış noktalarına ilişkin belirlenecek usul ve esasa aykırı oldukları hallerde uygulanmaz.

Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde hak edilen kapasite miktarlarının rezerve edilmesi için Taşıyıcıya ilgisine göre Bölüm G ve H hükümlerine riayet edilerek başvuru yapılması zorunludur. Bu başvurunun Taşıyıcı tarafından cevaplandırılarak başvuru sahibinin STS imzalamaya davet edilmesi Bölüm G ve H hükümlerine tabidir. Ancak bu durumda STS imzalama süresi en fazla 3 işgünü olarak uygulanır. Kurum tarafından Taşıyıcı’ya bildirilen kapasite miktarlarına ilişkin hak sahibinin STS imzalamaması durumunda Taşıyıcı, gerekli işlemlerin yürütülebilmesini teminen derhal Kurum’u bilgilendirir.

2.1. Kapasite Rezervasyonu İle İlgili Uygulama Esasları

2.1.1. Taşıtan imzaladığı STS ve ŞİD hükümleri çerçevesinde İletim Şebekesinde Rezerve Kapasite kullanmaya ve bu Bölüm 2 hükümlerine uygun olarak İletim Şebekesine doğal gaz girişi yapma ve İletim Şebekesinden doğal gaz çekme hakkına sahip olacaktır. Taşıyıcı, kapasite rezervasyonunu Giriş-Çıkış Sistemi prensibine göre, Sm3/Gün olarak yapar. Taşıtanın STS’sinde, kullanacağı Giriş ve Çıkış Noktaları ile bu noktaların her biri için Rezerve Kapasitesi veya azami Günlük çekişi belirtilir.

Rezerve Kapasitenin kWh birimi ile gösterimi için aşağıdaki hesaplama yapılır.

Rezerve Kapasite (kWh/Gün) = Rezerve Kapasite (Sm3/Gün) x 10,64

2.1.2. Taşıtan, kapasite rezervasyonu talep ederken kapasite talep ettiği Giriş Noktalarını, İhracat Çıkış Noktalarını, Ana Çıkış Noktaları ile çekiş yapacağı Tali Çıkış Noktalarını Taşıyıcıya bildirecektir. Taşıtan, Tali Çıkış Noktası kullanacak ise bunlara ilişkin ASM’ler ve azami Günlük çekişler STS’sinde belirtilir. Taşıtanın, Tali Çıkış Noktalarındaki toplam Günlük çekiş miktarının, üst akışta bulunan Ana Çıkış Noktasındaki, Rezerve Kapasitesini aşmaması esastır.

Taşıyıcı Taşıtana doğal gazı Ana Çıkış Noktasında teslim ediyorsa bu nokta, Tali Çıkış Noktasında teslim ediyorsa bu nokta, İhracat Çıkış Noktasında teslim ediyorsa bu nokta Taşıtan için Çıkış Noktasıdır. Ancak işbu ŞİD’de belirtilen kapasite rezervasyonu ile ilgili tüm kurallar ve uygulamalar için Giriş Noktaları, İhracat Çıkış Noktaları ve Ana Çıkış Noktaları dikkate alınır.

2.1.3. İthalat ve ihracat lisansı sahibi Taşıtanlar, ithalat veya ihracat amacıyla, yalnızca lisanslarında belirtilen noktalarla ilgili Giriş veya İhracat Çıkış Noktaları için kapasite rezervasyonu talep edebilirler. Bu Taşıtanların mevcut ithalat veya ihracat lisanslarına ilaveten yeni bir ithalat veya ihracat lisansı almaları ve bunlar için Giriş veya Çıkış Noktasında kapasite rezervasyonu talep etmeleri halinde, bu lisansların bir suretini Taşıyıcıya vermeleri gereklidir.

Bir Taşıtan bir Giriş Noktasında teslim ettiği doğal gazın bir kısmını bir başka Taşıtana devredecek ise, bu Giriş Noktası devredecek Taşıtan için aynı zamanda bir Transfer Çıkış Noktası olacak ve kapasite rezervasyonu başvurusunda, bu noktada devralacak Taşıtan(lar)a teslim edilebilecek azami Günlük miktar belirtilecektir. Transfer Giriş ve Çıkış Noktası uygulamalarına ilişkin Gaz Yılı içerisinde yapılacak başvurularda, Bölüm H’de ve 2.1.4 bendinde belirlenen takvim uygulanır. Bir Giriş Noktasından devrin gerçekleştirildiği her bir Transfer Çıkış Noktasının, dolayısıyla da buna bağlı her bir Transfer Giriş Noktasının MAK’ı bu Giriş Noktasının MAK’ı kadardır.

Depolama Tesislerine bağlı Giriş ve Çıkış Noktalarına ilişkin kapasite rezervasyon talepleri, bu Depolama Tesislerinden hizmet alan Taşıtanlar tarafından yapılır. Bu noktalardaki kapasite rezervasyonları ilgili Depolama Şirketinden alınan bilgiler doğrultusunda yapılır ve her bir Taşıtan için MAK ile sınırlı olmak kaydıyla, ilgili noktada yapılacak rezervasyon toplamı MAK’ı aşacak şekilde kapasite rezervasyonu yapılabilir.

İhracat Çıkış Noktalarında yapılacak kapasite başvuruları Doğal Gaz İhracat Çıkış Noktalarının Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında değerlendirilir. Bu doğrultuda, bir yıldan uzun süreli kapasite rezervasyon işlemlerinde, kapasiteye ilişkin hakların kullanılabilmesi için Taşıtanın ilgili yıllarda geçerli bir STS’sinin bulunması esastır.

Taşıtanın, İletim Şebekesinde veya Bağlanan Sistemlerde meydana gelen teknik sorunlar veya işletme sorunları sebebiyle Rezerve Kapasiteye sahip olduğu bir Giriş Noktasından, sisteme doğal gaz girişi yapamaması veya kısıtlı giriş yapması durumunda, varsa başka bir Giriş Noktasındaki Atıl Kapasite kullanılabilir.

2.1.4. Atıl Kapasite Uygulama Esasları

Spot Boru Gazı İthalat Noktalarında Atıl Kapasite yayınlanmaz. Şüpheye mahal bırakmamak için, spot boru gazı ithalatına ilişkin kapasite rezervasyon başvurularında, atıl kapasite başvuruları için uygulanacak olan tarih ve prosedüre uyulur.

Spot Boru Gazı İthalat Noktaları hariç diğer ithalat noktalarına ilişkin taşıtanlar, Giriş ve Çıkış noktaları için Taşıyıcı tarafından duyurulan Atıl Kapasiteleri Gaz yılı içinde herhangi bir dönemde, Depolama Tesislerine (LNG Terminalleri hariç) bağlı Giriş ve Çıkış noktalarına ilişkin kapasite rezervasyon talepleri için en az bir Gün süreli, diğer noktalar için en az bir ay süreli olmak kaydıyla kullanabilmek için Taşıyıcıya başvuruda bulunabilir. Depolama Tesislerine (LNG Terminalleri hariç) bağlı Giriş ve Çıkış noktalarına ilişkin kapasite rezervasyon ücretleri günlük ve aylık olarak Tarifeler hakkında alınan Kurul Kararında belirlenen bedeli öder. Atıl Kapasitelerin kullanım bedelleri, Tarifedeki iletim kapasite bedelinin aşağıdaki katsayılarla çarpılması ile hesaplanır.

DönemKatsayıYaz Dönemi0,80Kış Dönemi1,30Ara Dönem1,20

Şüpheye mahal bırakmamak adına, İhracat Çıkış Noktalarında bir yıldan daha az süreli kapasite rezervasyonu yapan Taşıtanların kapasite bedellerinde katsayı 1,5 olarak uygulanır.

İçinde bulunulan Gaz Yılı için STS imzalamış Taşıtanlara, daha önce kapasite rezervasyonuna sahip olmadıkları bir noktada ve/veya kapasite rezervasyonuna sahip olmakla birlikte İhracat Çıkış Noktası hariç bir çıkış noktasının altında yeni bir Serbest Tüketici ile sözleşme imzalanması ve Taşıyıcıya sunulması halinde söz konusu noktada, Atıl Kapasiteden yapılacak rezervasyonlarda, rezervasyonun, içinde bulunulan Gaz Yılının sonuna kadar yapılması durumunda, yukarıda belirtilen katsayılar uygulanmaz.

Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında yapılan yarışmalarda isteklilerin birim kapasite için spot boru gazının ithal edileceği yıla ilişkin iletim ve sevkiyat kontrol tarifesine ek olarak ödemeye hazır oldukları bedelin hak kazandıkları toplam kapasite miktarıyla çarpılması sonucu ortaya çıkan bedel, ithalat faaliyetinin gerçekleştirileceği ilgili dönem başlamadan 2 gün öncesinde defaten ödenir. İlgili kapasite için iletim ve sevkiyat kontrol tarifesinde yer alan iletim kapasite bedeli ise işbu ŞİD hükümlerine uygun olarak ödenir. Kurum tarafından Taşıyıcı’ya iletilen talep toplama/yarışma sonucu ilgili lisans sahibinin rezerve etmeye hak kazandığı kapasite miktarı ve bedeli dikkate alınır.

Taşıyıcı, teminat mekanizmasına ilişkin hususlar ve EBT altyapısını günlük Atıl Kapasite başvurularına uygun hale getirinceye kadar, halihazırda bir STS imzalamış olan Taşıtanların Atıl Kapasiteler için başvuruları, her ayın en geç 25. (yirmi beş)1,2 gününe kadar, takip eden Ayın ilk Gününden itibaren geçerli olacak şekilde yapılır. Taşıyıcı bu başvuruları 3 (üç) işgünü içinde cevaplandırır.

Depolama Tesislerine (LNG Terminalleri hariç) bağlı Giriş ve Çıkış Noktalarına ilişkin Atıl Kapasiteler için başvurular en geç G günü saat 15:15’e kadar yapılabilir. Bu başvuruların sonuçları en geç G saat 15:30’a kadar Taşıyıcı tarafından Taşıtana bildirilir.

2.1.5. Taşıyıcı, kapasite rezervasyonlarını “kesintisiz taşıma hizmeti” esasına göre yapar ve Gaz Yılı öncesinde kapasite rezervasyonları için başvuruları tüm Gaz Yılı geçerli olacak şekilde değerlendirir.

2.1.6. Bir Tedarikçi, bir Giriş Noktasında teslim ettiği doğal gazın tamamını ya da bir kısmını bir veya daha fazla Tedarikçiye aynı noktada devrediyor ise, bu Giriş Noktasında kapasite rezervasyonu devreden Tedarikçi tarafından yapılır.

2.1.7. Transfer Giriş Noktaları ile Transfer Çıkış Noktalarına ilişkin Rezerve Kapasite bilgileri kapasite tescil belgesine işlenmekle birlikte, bu noktalardaki Rezerve Kapasite bilgileri TMB, TMDB ve Programlarda kullanılacak olup, Tarifede yer alan kapasite ile ilgili ödemelere ve Kapasite Aşım Ücretlerine tabi olmayacaktır.

2.1.8. Kapasite rezervasyonları, Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktaları haricindeki her bir Giriş ve Ana Çıkış Noktası için, bu noktalardaki MAK’ı aşmamak kaydıyla yapılır. Kapasite rezervasyonlarındaki toplam talebin MAK’ı aşmadığı noktalarda talep edildiği şekilde, MAK’ı aştığı noktalarda talep miktarlarıyla orantılı olarak kapasite rezervasyonu yapılır. Bir Çıkış Noktasına ilişkin kapasite rezervasyon talebinde, o Çıkış Noktasından doğal gaz arzının sağlandığı Son Kullanıcılar ve/veya Dağıtım Şirketleri ile satış ilişkisini belgeleyecek dokümanlar Taşıyıcıya sunulacaktır.

Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktalarındaki kapasite rezervasyonları ise; ithalat (spot) lisansı sahipleri harici ithalat lisansı sahiplerinin UDGİM miktarına kadar olan talepleri öncelikle rezerve edilir. İlgili noktada MAK miktarına kadar olan kalan kapasite ise “Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar” kapsamında EPDK tarafından yapılan talep toplama/yarışma sonucu belirlenen miktar Taşıtanlar adına rezerve edilir.

Kapasite rezervasyonlarındaki toplam talebin MAK’ı aştığı ithalat giriş noktalarında (Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktaları Hariç) her başvuru sahibine, öncelikle sisteme giriş başvurusunda Taşıyıcıya ibraz edilmiş olan taahhüde bağlanmış günlük teslim miktarı (DCQ)’larına kadar olan talepleri tahsis edilecektir. Kalan miktarlar başvuru sahiplerine DCQ’larıyla orantılı olarak tahsis edilir. Bu işlem herhangi bir Taşıtana başvurusundan fazla bir kapasite tahsisatıyla sonuçlanıyorsa, bu Taşıtana başvurusu kadar rezerve kapasite tahsis edilir ve kalan miktarlar için aynı işlem tekrarlanır. Bu işlem MAK tüm başvuru sahiplerine paylaştırılana kadar devam eder.

Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktalarında, ithalat (spot) lisansı sahipleri harici ithalat lisansı sahiplerinin kapasite rezervasyon miktarları UDGİM’i aşmayacak şekilde yapılır.

GÜSİM açıklanmayan ithalat giriş noktalarında Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında kapasite rezervasyonu yapılmaz.

2.1.9. Spot boru gazı ithalatına konu edilen doğal gazın kapasite işlemleri Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında yapılan talep toplama/yarışma sonuçlarına göre belirlenir. Bu usul ve esaslar kapsamında Taşıyıcıya bildirilen spot boru gazı kapasite miktarları, mali hususlar dahil olmak üzere işbu ŞİD kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmiş olan Taşıtan adına ilgili döneme rezerve edilir.

2.1.10. Taşıyıcı her bir Giriş Noktasındaki kapasitenin yüzde ikisini (%2) Dahili Kullanım Gazı ve/veya Dengeleme Gazı amacıyla kendisi için rezervli tutar, MAK bu doğrultuda belirlenir. Bir Giriş Noktasında belirlenen MAK, bu noktaya ilişkin ölçüm istasyonun kapasitesi ile Ana İletim Şebekesinin o bölgedeki taşıma kapasitesi de dikkate alınarak belirlenir.

2.1.11. Alt akışında Tali Çıkış Noktaları bulunan Ana Çıkış Noktalarındaki kapasite rezervasyonlarında, talebin MAK’ı aştığı durumlarda, her bir Taşıtanın çıkış yaptığı, Tali Çıkış Noktalarındaki azami Günlük çekişler dikkate alınır.

2.1.12. İletim Şebekesindeki her Ana Çıkış Noktası ve Tali Çıkış Noktasına ait Gaz Kullanım Eşiği Taşıyıcı tarafından EBT’de ve internet sayfasında yayımlanacaktır. Taşıyıcı, Ana Çıkış Noktalarındaki kapasite ve Tali Çıkış Noktaları kullanım taleplerinde Gaz Kullanım Eşiğinin aşılıyor olmasını gözetir.

“Gaz Kullanım Eşiği = Techiz edilmiş durumdaki Ölçüm Ekipmanının saatlik minimum ölçme kapasitesi x 24” olarak hesaplanır.

2.1.13. Taşıyıcı, Giriş Noktalarındaki doğal gaz basıncının ve İletim Şebekesi kapasitesinin, (ileride devreye sokulacak bir Giriş Noktası ile ilgili olarak akdedilen anlaşmalar kapsamında yer alan doğal gaz basıncı ve kapasitesi göz önünde tutularak) her bir Taşıtanın Rezerve Kapasitesini ŞİD hükümlerine göre kullanabilmesi için, yeterli düzeyde tutulmasını sağlayacaktır.

2.1.14. Geçici Teminat Mektubu, Kesin Teminat Mektubunun Taşıyıcıya verilmesinden sonra beş işgünü içerisinde Taşıtana iade edilir. Kesin Teminat Mektubunun öngörülen sure içerisinde Taşıyıcıya verilmemesi halinde Geçici Teminat Mektubu Taşıyıcı tarafından gelir addedilir. STS’si sona eren ve Taşıyıcıya borcu olmayan Taşıtanların Kesin Teminat Mektupları, STS yükümlülüklerinin (Teslim Sözleşmelerine ilişkin prosedür dahil) sona ermesinden itibaren 5 işgünü içerisinde iade edilir.

2.2. Rezerve Kapasiteye İlişkin Haklar ve Yükümlülükler

2.2.1. ŞİD hükümlerinden hiçbirisi, Rezerve Kapasitenin (veya herhangi bir kısmının) ŞİD veya ilgili STS hükümleri çerçevesinde söz konusu Taşıtan tarafından kullanılmaması halinde kullanılmayan kısmın tamamının veya bir bölümünün Taşıyıcı tarafından kullanılmasını engellemeyecek veya bu şekilde bir engelleme getirdiği addedilmeyecektir. Taşıyıcı, herhangi bir Taşıtan tarafından bir Giriş Noktasında rezerve edilip de kullanılmayan kapasite miktarının, o Giriş Noktasındaki Rezerve Kapasitesinin %20’sini (yüzde yirmi) aşmamasını gözetecektir. Taşıtanın Rezerve Kapasitesinin tamamını veya bir kısmını, en az dört Ay süreyle, Mücbir Sebep hali veya geçerli bir sebebi olmaksızın kullanmaması halinde, Taşıyıcı, bu kapasitenin kullanılmamasının İletim Şebekesinin verimli işletilmesine veya sistem planlamasına zarar vereceği düşüncesinde ise, söz konusu Taşıtanın Rezerve Kapasitesinin kullanılmayan kısmını iptal etme niyetinde olduğunu en az bir ay öncesinden söz konusu Taşıtana bildirebilir. Taşıtanın, böyle bir ihbar sonrasında, söz konusu kapasitenin kullanılmamasının haklı bir gerekçeye dayandığını ispatlayamaması halinde, kullanılmayan kapasite bildirimde belirtilen sürenin sonundan itibaren iptal edilecek ve bunun üzerine Taşıyıcı, ihbarda bulunmak suretiyle Rezerve Kapasite için STS’de gereken değişiklikleri yapacaktır. Bu 2.2.1 bendi uyarınca bir Taşıtanın Rezerve Kapasitesinin kullanmadığı kısmının iptaline ilişkin olarak Taşıyıcı tarafından alınan herhangi bir karara Taşıtan en geç 15 (onbeş) gün içinde itirazda bulunabilir. Taşıyıcı itiraza 15 gün içerisinde cevap verir. Cevabın olumsuz olması halinde Taşıtan, konunun çözüme kavuşturulması için EPDK’ya başvurabilir. Konu EPDK tarafından sonuçlandırılıncaya kadar söz konusu iptal yürürlüğe girmeyecektir.

Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında kapasite rezervasyonuna hak kazanan İthalat (Spot) lisansı sahiplerinin Bölüm G ve/veya H hükümleri uyarınca süresi içerisinde STS imzalamaması durumunda hak kazandıkları kapasite, ilgili noktadan ithalat giriş kapasitesine sahip olan Taşıtanlara programları oranında dağıtılır.

2.2.2. İşbu ŞİD’de hüküm bulunmayan hallerde Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ı dahil olmak üzere diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

2.2.3. Kapasite rezervasyonu yapılması, Taşıtana İletim Şebekesi üzerinde herhangi bir yönetim veya denetim hakkı vermez. İletim Şebekesinin işletilmesi ve İletim Şebekesindeki doğal gaz akışı ve basıncı konusunda Taşıyıcı tam ve mutlak denetim ve yönetim hak ve yetkisine sahiptir.

2.3. Kapasite Devirleri

2.3.1. Taşıtanlar arasındaki kapasite devirleri Giriş, İhracat Çıkış ve Ana Çıkış Noktalarında en az bir Aylık dönemi, en fazla içinde bulunulan Gaz Yılının kalan dönemini kapsayacak şekilde Aylık olarak gerçekleştirilebilir.

2.3.2. Taşıyıcı, Taşıtanlar tarafından ilave olarak talep edilen veya ihtiyaç fazlası olduğu bildirilen kapasiteleri düzenli olarak EBT’de yayımlar. Bu bilgiler çerçevesinde, aralarında kapasite devri yapacak Taşıtanlar, onay için birlikte Taşıyıcıya başvuruda bulunurlar. Devri yapılan kapasite miktarı doğrultusunda, İhracat Çıkış, Ana Çıkış veya Giriş Noktasındaki haklar ve yükümlülükler yeniden belirlenir.

2.3.3. Kapasite devri gerçekleştirilebilmesi için, devirden sonra, devralan ve devreden Taşıtanın Rezerve Kapasitesinin Gaz Kullanım Eşik değerini karşılaması gerekir.

2.3.4. İşbu ŞİD yükümlülükleri uyarınca, Taşıyıcıya, sunmuş oldukları Kesin Teminat Mektubu tutarından daha fazla borcu olan Taşıtanların kapasite devralmalarına izin verilmez.

2.3.5. Taşıyıcı, Taşıtanların kapasite devir taleplerini teknik yönden uygun görmesi durumunda, kapasite devri gerçekleştirilmesiyle söz konusu Giriş, İhracat Çıkış veya Ana Çıkış Noktaları için ilgili Taşıtanların Rezerve Kapasiteleri yeniden belirlenir. Kapasite devri sonrasında, herhangi bir Tali Çıkış Noktasında Gaz Kullanım Eşiğinin altında kalınmaması esastır.

2.3.6. Kapasite devirleri sonrasında herhangi bir Giriş veya Ana Çıkış Noktasında Rezerve Kapasitesi artan Taşıtanlar, devredilen kapasitenin devir süresine karşılık gelen iletim kapasite bedelinin yüzde yirmisi (%20) tutarında Kesin Teminat Mektubunu Taşıyıcıya verir. Kapasiteyi devreden Taşıtanlar, Kesin Teminat Mektuplarını yeni kapasiteye göre düzenleyerek eskisi ile değiştirme hakkına sahiptir. İhracat Çıkış Noktalarında yapılan devir işlemleri kapsamında devir öncesinde Taşıtan Doğal Gaz İhracat Çıkış Noktalarının Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar’da belirtilen teminat yükümlülüklerini yerine getirir.

2.3.7. Kapasite devrine yönelik başvurular, Taşıyıcı tarafından başvuru sırasına göre ele alınacak ve cevaplanacaktır.

2.4. Tedarikçi Değişimi Nedeniyle Kapasite Devri

2.4.1. Tedarikçi değişimi nedeniyle kapasite devirleri, tek bir Son Kullanıcıya gaz arzı sağlanan Ana Çıkış Noktaları veya Tali Çıkış Noktalarında, Son Kullanıcıların doğal gaz almak için sözleşme yaptığı Tedarikçilerin değişmesine bağlı olarak gerçekleşir. Böyle bir devir sonrasında ilgili Taşıtanların tescil belgeleri tekrar düzenlenerek, devrin gerçekleştiği Ana Çıkış Noktasındaki ve varsa kullanım hakkının değiştiği Tali Çıkış Noktasındaki hak ve yükümlülükler devralan Taşıtana geçer. Bu tür kapasite devirleri Gaz Yılının kalan süresi için geçerli olacaktır.

Gaz Yılı içerisinde yapılan kapasite rezervasyonlarında, Taşıyıcının ilgili Ana Çıkış Noktalarında kapasitesi bulunan Taşıtanlara tedarikçi değişimi olabileceğini bildirmesi üzerine bir Taşıtandan tedarikçi değişimi nedeniyle kapasite devir etme talebi gelmesi durumunda, Taşıyıcı, tedarikçi değişimi nedeniyle kapasite devir etme talebinde bulunan Taşıtanın talebini bu 2.4 maddesi çerçevesinde değerlendirerek, kapasite tescil belgelerini varsa tedarikçi değişimi nedeniyle devredilmesi gereken kapasiteyi de yansıtacak şekilde düzenler.

2.4.2. Tedarikçi değişimi nedeniyle kapasite devrinin gerçekleşmesi için devralan Taşıtanın Taşıyıcıya başvurması gerekir. Böyle bir başvurunun alınması halinde Taşıyıcı derhal devreden Taşıtanı bilgilendirir. Başvurunun kabul edilmesi için devralan Tedarikçinin, Taşıyıcıya mevcut Kesin Teminat Mektubu tutarından fazla bir borcu olmaması ve Son Kullanıcı ile yapmış olduğu doğal gaz alım-satım sözleşmesinin varlığını belgelemesi gerekir.

2.4.3. Böyle bir kapasite devrinin bir Tali Çıkış Noktasındaki Tedarikçi değişimi nedeni ile olması halinde, devreden Taşıtan devrin gerçekleşeceği Aydan önceki ayın 25’ine kadar ilgili Ana Çıkış Noktasında talep ettiği yeni kapasiteyi (devredilen kapasiteden fazla olmamak üzere) Taşıyıcıya bildirir. Taşıyıcıya bu talep gönderilmezse, devreden Taşıtanın Ana Çıkış Noktasındaki Rezerve Kapasitesi devredilen kapasite miktarı kadar düşürülür.

2.5. Kapasite Aktarımı

2.5.1. Bir Taşıtan, cari Gaz Yılının Aylık dönemleri için, STS’sinde belirtilen bir Ana Çıkış Noktasından, Atıl Kapasite olan herhangi bir Ana Çıkış Noktasına kapasite aktarımı talebinde bulunabilir. Taşıyıcı, söz konusu talebi teknik yönden uygun görmesi durumunda, aktarım gerçekleştirilir ve söz konusu Ana Çıkış Noktaları için Rezerve Kapasiteler yeniden belirlenir, kapasite tescil belgesi bu doğrultuda revize edilir. Kapasite aktarımına yönelik başvurular, Taşıyıcı tarafından başvuru sırasına göre ele alınacak ve cevaplanacaktır.

2.5.2. Kapasite aktarımı gerçekleştirilen Ana Çıkış Noktalarında toplam Rezerve Kapasitenin aktarım öncesi ve sonrasında eşit olması ve ilgili Ana Çıkış Noktalarında Gaz Kullanım Eşiğinin altına düşülmemesi esastır. Talep edilen kapasite aktarımının kabul edilebilmesi için İletim Şebekesinin taşıma kapasitesinin o noktada bu talebi karşılamaya uygun olması gereklidir. Buna ilaveten kapasite aktarımına konu Ana Çıkış Noktalarındaki ölçüm ekipmanlarının sağlıklı çalışma sınırları zorlanmayacaktır.

2.5.3. Giriş Noktaları arasında, Tarifede belirtilen farklı çıkış zonları arasında, Taşıtanlar arasında kapasite aktarımı yapılamaz. Taşıyıcı;

a) Herhangi bir kapasite aktarım talebini reddetmek,

b) Aktarılabilecek kapasite miktarını sınırlamak,

c) Aktarımın gerçekleştiği Ana Çıkış Noktalarında değişken bir saatlik profil arz eden Günlük çekiş nedeniyle İletim Şebekesinin dengesinin bozulmasına bağlı olarak herhangi bir kapasite aktarımını kısmen veya tamamen iptal etmek

hak ve yetkisine sahiptir.

2.6. Kapasite Devri ve Aktarımı için Başvuru Esasları

Kapasite devri ve Tedarikçi değişimi nedeni ile kapasite devri ile ilgili taleplerin, devrin öngörüldüğü Aydan bir önceki ayın 21’ine kadar; kapasite aktarımı ile ilgili taleplerin aktarımın öngörüldüğü Aydan bir önceki ayın 23’üne kadar Taşıtanlar tarafından Taşıyıcıya bildirilmesi gereklidir. Taşıyıcı devir ve aktarım talepleri için başvuru tarihi sonrası üç gün içerisinde cevap verir. Kapasite devirleri ve aktarımlarının Ayın ilk Gününden itibaren başlaması esastır.

Kapasite devri, Tedarikçi değişimi nedeni ile kapasite devri, kapasite aktarımı taleplerine ilişkin bildirimlerde ilgisine göre aşağıdaki hususlar da yer alır:

a) Söz konusu Giriş Noktası, Ana Çıkış Noktası ve varsa alt akışındaki Tali Çıkış Noktası,

b) Söz konusu devirlerin/aktarımların talep edilen süresi (Aylık bazda),

c) Devredilecek/aktarılacak olan Rezerve Kapasite miktarı,

d) Devralan ve devreden Taşıtan.

Yukarıdaki hususları da içeren ve kapasite devri, Tedarikçi değişimi nedeni ile kapasite devri, kapasite aktarımı talepleri için kullanılacak başvuru formları EBT’de yayımlanır.

Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre rezerve edilen kapasiteler ŞİD kapsamındaki kapasite devir ve aktarımına konu edilemez.

2.7. Kapasite Tescili

2.7.1. Taşıtanlar, kapasite rezervasyonlarının kesinlik kazanmasından sonra, kullanacakları Giriş, İhracat Çıkış Noktalan ve/veya Ana Çıkış Noktaları için bir Gaz Yılı süresince Rezerve Kapasite sahibi olarak tescil edilirler. Ana Çıkış Noktaları için ASM’ler ve varsa kullanılacak Tali Çıkış Noktaları ile bu noktalardaki azami Günlük çekişler ve ASM’ler de tescil belgelerine işlenir. Taşıyıcı tescil edilen bu kapasiteler ve noktalarla ilgili bir kütüğü gizlilik kuralları çerçevesinde muhafaza eder. Her bir Taşıtan için hazırlanacak kapasite tescil belgesinin bir sureti Taşıtanın STS’sinin bir eki kabul edilir. Atıl Kapasite satışları, kapasite devirleri, Tedarikçi değişimleri nedeni ile kapasite devirleri veya kapasite aktarımlarına bağlı olarak, kapasite tescil belgeleri Taşıyıcı tarafından tekrar düzenlenir. Kapasite tescil belgeleri düzenlendikleri tarihten itibaren bir hafta içinde Taşıtanlara gönderilir.

2.7.2. Bir Giriş Noktasının aynı zamanda bir Transfer Giriş Noktası ve Transfer Çıkış Noktası olarak kullanılması durumunda, ilgili Taşıtanların kapasite tescil belgelerinde bu noktalar yer alır. Transfer Giriş ve Çıkış Noktalarında belirtilen kapasite miktarları TMB’ler, TMDB’ler, Programlar ve dengelemeyle ilgili işlemlerde kullanılacak olup, o Giriş Noktasında kapasite bedeli veya Kapasite Aşım Ücreti ödenmesi bağlamında bir sorumluluk doğurmayacaktır.

2.8. Kapasite Aşımı

2.8.1. Bir Taşıtan Giriş, Ana Çıkış ve İhracat Çıkış Noktasında, Rezerve Kapasitesinin üzerine çıkması durumunda Kapasite Aşım Ücreti ödeyecek ve Taşıyıcının doğal gaz teslimini/çekimini derhal Rezerve Kapasite düzeyine düşürmesini talep etmesi halinde bu talebe uyacaktır.

2.8.2. Kapasite Aşım Ücreti, her bir Giriş Noktası, Ana Çıkış Noktası ve İhracat Çıkış Noktası için Rezerve Kapasitenin aşıldığı her Gün için Tarifenin iletim kapasite bedelinin aşağıda belirtilen dönem ve oran katsayılarıyla çarpılması ile hesaplanacak ve Rezerve Kapasitenin aşıldığı miktar için tahakkuk ettirilecektir. Oran katsayısının 4’ü (dördü) aştığı durumlarda oran katsayısı en fazla 4 (dört) olabilecektir.

Kapasite Aşım Ücreti= D*O*iletim kapasite bedeli

Dönem Katsayıları (D Katsayısı)

DönemKatsayıKış Dönemi1,50Ara Dönem1,25Yaz Dönemi1,10

Oran Katsayısı (O Katsayısı)

O= T/R

O= Oran Katsayısı

T= İlgili Noktadaki Tahsisat Miktarı

R= İlgili Noktadaki Rezervasyon Miktarı

2.8.3. Bir Çoklu Çıkış Noktasında dönem katsayıları, Taşıtanların o noktadaki toplam Tahsisat miktarının, toplam Kapasite Rezervasyonunu aşmadığı durumlarda 1 (bir) olarak alınacaktır.

2.8.4 Spot Boru Gazı İthalat Miktarı ve Uygulama Yönteminin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamındaki rezerve kapasiteler için madde 2.8 hükümleri uygulanır.

2.9. Rezerve Kapasiteyi Artırma Yükümlülüğü

Taşıtan 1 Ocak - 31 Mart arasını kapsayan dönemde, herhangi bir Giriş veya Çıkış Noktasında bir Ay içerisinde Rezerve Kapasiteyi sekiz kez veya daha fazla aşması halinde, ilgili Ayda girdiği veya çektiği, Günlük azami doğal gaz miktarı ile o noktadaki Rezerve Kapasite miktarı arasındaki fark kadar kapasiteyi, o noktadaki Atıl Kapasiteyle sınırlı olmak üzere, STS başından itibaren STS sonuna kadar almak ve bunun için 2.1.4 bendine göre ödeme yapmakla yükümlü olacaktır. Taşıtan için belirlenmiş olan Rezerve Kapasite buna göre revize edilecek ve kapasite tescil belgesi de bu doğrultuda tekrar düzenlenecektir. Bu uygulama, Taşıtana eski Rezerve Kapasitesi doğrultusunda uygulanmış olan Kapasite Aşım Bedelleri ile ilgili bir hak talebi doğurmayacaktır. Rezerve kapasiteyi arttırma yükümlülüğü Spot Boru Gazı İthalat Giriş Noktaları, İhracat Çıkış Noktaları ile yer altı depolama Giriş ve Çıkış Noktalarında uygulanmayacaktır.

BÖLÜM 3

SEVKİYAT KONTROL VE SİSTEM DENGELEME

3.1 Genel Bakış

3.1.1 Taşıtan, Günlük Girişi ile Günlük Çekişini dengelemekle yükümlüdür.

3.1.2 İletim Şebekesinin fiziksel dengesinin sağlanmasından Taşıyıcı sorumlu olacaktır.

3.1.3. Taşıtanların dengesiz olmaları durumunda ödeyecekleri sevkiyat kontrol bedelleri 3.3 ve 3.5 maddelerinde açıklanmıştır. Buna ek olarak, sistem güvenliği adına tehlike oluşturabilecek Mücbir Sebep Halleri, Sınırlı Kapasite Günü, Zor Gün, PUE’de tanımlanan hallerde STP’nin askıya alınması gibi ŞİD’de belirlenen diğer hallerde herhangi bir doğal gaz çekişi veya girişi yapılması durumunda Taşıyıcı anılan Taşıtanın İletim Şebekesinden gaz çekişini veya İletim Şebekesine gaz girişini sınırlandırabilir veya tamamen durdurabilir.

3.1.4 Taşıyıcının bir sonraki Gün için gereken Doğal Gaz miktarını ve akış rejimini mümkün olduğunca doğru olarak tespit edebilmesi için, Taşıtanlar 7. Bölüme göre TMB’lerini, gerekliyse TMDB’lerini, Taşıyıcıya iletmek ve Programlarına uygun hareket etmekle yükümlüdür.

3.1.5 Taşıyıcı Dengeleme Gazı Anlaşmalarını her bir Giriş Noktası için ayrı yapabilecek, İletim Şebekesinin fiziksel dengelemesi açısından hangi Giriş Noktasından Dengeleme Gazı çekmesinin uygun olacağına göre Taşıtan Tedarikçilere bildirimde bulunacaktır. İletim Şebekesinin fiziksel dengelenmesi amaçlı bu tür bildirimler için öncelik Dengeleme Gazı Anlaşması yapılan Taşıtan Tedarikçilere verilecektir. Ancak Dengeleme Gazı Anlaşması kapsamında alınan Doğal Gazın yeterli olmaması veya Taşıyıcının Dengeleme Gazı Anlaşması bulunmayan bir Giriş Noktasından Doğal Gaz alma ihtiyacı olması halinde Taşıyıcı, uygun gördüğü bir Taşıtan Tedarikçiye, Programında öngörülen Miktardan daha fazla miktarda Doğal Gaz teslim etmesi için bildirimde bulunabilir. Taşıtan Tedarikçiler Taşıyıcının bu bildirimlerine uyamamaları halinde yeterli arz imkanlarına sahip olmadıklarını Taşıyıcıya belgelemek zorundadır.

3.2. Dengesizlikler

Taşıtanların, iletim sisteminde gerçekleştirdiği işlemler neticesinde Madde 3.6 çerçevesinde doğacak Kesinti Dengeleme Bedeli, Taşıyıcı tarafından; dengesizliklerin uzlaştırılması sonucu ŞİD ve PUE çerçevesinde doğacak bedeller ise Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili Taşıtanlara tahakkuk ettirilecektir.

Taşıyıcı sistem dengesini sağlamak amacıyla sırasıyla aşağıdaki yöntemlere başvurur:

i. 4.2 bendi kapsamında STP’ye İlave Dengeleyici sıfatıyla girip (Noktasal/Bölgesel Ürün hariç olmak üzere) doğal gaz tedarik etmek,

ii. (i) bendi kapsamında doğal gaz tedarik edilmesinin belirli bir bölgedeki dengenin sağlanması için yeterli olmayacak olması durumunda, Noktasal/Bölgesel Ürün satın almak amacıyla STP’ye İlave Dengeleyici sıfatıyla girip doğal gaz tedarik etmek,

iii. (i) ve (ii) bentleri kapsamında yeterli miktarda doğal gaz tedarik edilememesi durumunda, tedarik edilemeyen miktar için, Dengeleme Gazı Anlaşması kapsamında doğal gaz tedarik etmek.

Dengeleme Gazı Anlaşması kapsamında doğal gaz alım/satımı yapılan Günle ilgili olarak;

a) İletim şirketi ile dengeleme gazı anlaşması yapan Taşıtan dengeleme gazı anlaşmasına konu gaz miktarını EBT’de UDN giriş/çıkış olarak kaydeder.

b) Dengeleme Gazı Anlaşmasında belirtilen birim fiyat ve miktarlar üzerinden hesaplanan tutar, Taşıtan ile Taşıyıcı arasında fatura edilir.

c) Taşıtanın dengesizlik hesabı PUE’de belirtilen şekilde Piyasa İşletmecisi tarafından yapılır.

d) Dengeleme Gazı Anlaşması kapsamında uygulanacak tüm kurallar ve ödemeler Taşıyıcı ve Taşıtan arasında imzalanacak olan anlaşma hükümleri çerçevesinde belirlenir.

e) Dengeleme Gazı Anlaşması yapılan Giriş veya Çıkış Noktalarına ilişkin Kapasite Aşım Ücretleri ile Düzenleme Ücretleri söz konusu Taşıtanlar için uygulanmaz. Şüpheye mahal bırakmamak için, Dengeleme Gazı Anlaşması’na konu olan miktar kadar sisteme bırakılan miktar için işbu bent hükümleri, bahse konu miktarı aşan miktar için genel hükümler uygulanır.

Sıralanan yöntemlerle gaz tedarik edilememesi sonucu, İletim Şebekesi Asgari Stok Miktarında Operasyonel Akış Tedbiri gerektirecek seviyede düşüş yaşanmış olması ve/veya Gaz Günü içerisinde Sistemin fiziksel dengesinin sağlanmasında beklenmedik şekilde güçlük yaşanması durumunda ve/veya 14.Bölüm kapsamında Taşıyıcı herhangi bir Taşıtana bir Giriş Noktasında veya bir Çıkış Noktasında arttırma veya azaltma talimatı verebilir.

Taşıyıcının herhangi bir talimatını yerine getirmek için Madde 7.2 ve/veya Madde 7.4 kapsamında Giriş veya Çıkış Noktalarındaki Programlarında değişiklik yapan Taşıtanların Gün içinde Ulusal Dengeleme Giriş ve Çıkış Noktalarına ilave miktar girmek üzere TMDB yapmalarına izin verilir. Bahse konu Günle ilgili olarak;

(a) Taşıyıcı tarafından bir Taşıtana, fiziki giriş miktarını artırma veya fiziki çıkış miktarını azaltma yönünde talimat verilmiş ise, ilgili Taşıtan için o Güne dair Günlük Dengesizlik:

(i) Pozitif ise, sistemde bıraktığı doğal gaz miktarı öncelikle dengesizlik hesabına konu olur ve DGSF üzerinden PUE’ye göre hesaplanır. Taşıtanın, sistemde bıraktığı doğal gaz miktarı ve 3.2 maddesi kapsamında Taşıyıcı tarafından Taşıtana verilen talimat miktarından hangisi daha düşük ise o miktar, (DGAF-DGSF) ile çarpılarak hesaplanan tutar, talimat alan Taşıtana alacak, Taşıyıcıya ise borç olarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilir. Talimat verilen Giriş veya Çıkış Noktalarına ilişkin Kapasite Aşım Ücretleri ile Düzenleme Ücretleri söz konusu Taşıtanlar için uygulanmaz. Şüpheye mahal bırakmamak için, talimata kadar sisteme bırakılan miktar için işbu bent hükümleri, talimatı aşan miktar için genel hükümler uygulanır.

(ii) Negatif ise, dengesizlikler, Kapasite Aşım Ücretleri ve Düzenleme Ücretleri ile ilgili kurallar herhangi bir istisna getirilmeden uygulanır.

(b) Taşıyıcı tarafından bir taşıtana, fiziki giriş miktarını azaltma veya fiziki çıkış miktarını artırma yönünde talimat verilmiş ise, ilgili Taşıtan için o Güne dair Günlük Dengesizlik:

(i) Negatif ise, sistemden çektiği doğal gaz miktarı öncelikle dengesizlik hesabına konu olur ve DGAF üzerinden PUE’ye göre hesaplanır. Taşıtanın, sistemden çektiği doğal gaz miktarı ve 3.2 maddesi kapsamında Taşıyıcı tarafından Taşıtana verilen talimat miktarından hangisi daha düşük ise o miktar, (DGAF-DGSF) ile çarpılarak hesaplanan tutar, talimat alan Taşıtana alacak, Taşıyıcıya ise borç olarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilir;

Talimat verilen Giriş veya Çıkış Noktalarına ilişkin Kapasite Aşım Ücretleri ile Düzenleme Ücretleri söz konusu Taşıtanlar için uygulanmaz. Şüpheye mahal bırakmamak için, talimata kadar sistemden çekilen miktar için işbu bent hükümleri, talimatı aşan miktar için genel hükümler uygulanır.

(ii) Pozitif ise, dengesizlikler, Kapasite Aşım Ücretleri ve Düzenleme Ücretleri ile ilgili kurallar herhangi bir istisna getirilmeden uygulanır.

Bu maddede düzenlenen İDAF ve İDSF fiyatlarının ilgili gün için oluşmamış olması durumunda, oluşmuş olan en son İDAF ve İDSF ilgili Taşıtanın dengesizliğinde dikkate alınır.

3.3. Sistem Dengelemesine Katılım Bedeli

Sistem Dengelemesine Katılım Bedeli “Günlük Dengesizlik Ücretleri”, “Noktasal/Bölgesel Taahhüt Ücretleri” ile “Düzenleme Ücretleri”ni kapsamaktadır.

3.3.1 Günlük Dengesizlik Ücretleri

3.3.1.1. Taşıtan için Günlük Dengesizlik her Gün’le ilgili olarak aşağıdaki kalemler arasındaki fark olarak hesaplanacaktır:

a) Taşıtanın doğal gaz teslim ettiği Giriş Noktalarındaki toplam Günlük Girişi ve

b) Taşıtanın doğal gaz çektiği Çıkış Noktalarındaki toplam Günlük Çekişi

3.3.1.1(a) alt bendindeki miktar 3.3.1.1(b) alt bendindeki miktardan fazla ise Günlük Dengesizlik pozitif, 3.3.1.1(b) alt bendindeki miktar 3.3.1.1(a) alt bendindeki miktardan fazla ise Günlük Dengesizlik negatiftir. Günlük Dengesizliğin pozitif olduğu durumda Taşıtanın sistemde doğal gaz bıraktığı, Günlük Dengesizliğin negatif olduğu durumda Taşıtanın sistemden doğal gaz aldığı kabul edilir. Taşıtanın günlük dengesizliğinin pozitif olduğu durumda Taşıtana ödenecek dengesizlik bedeli hesaplamalarında ilgili güne ait DGSF, Taşıtanın günlük dengesizliğinin negatif olduğu durumlarda Taşıtanın ödeyeceği dengesizlik bedeli hesaplamalarında ilgili güne ait DGAF kullanılacaktır. Bu usul ve esaslarda düzenlenen şartlar dahilinde acil durum, arıza vb. nedeniyle Taşıyıcının eksik/fazla teslimatı sonucu taşıtanın sistemde dengesiz kalması durumunda, taşıyıcının dengesizlikten muaf tutacağı miktar için bahse konu gün ile ilgili olarak;

(a) Taşıyıcı, bir taşıtanın fiziki giriş miktarının artmasına veya fiziki çıkış miktarını azalmasına neden olmasıyla taşıtan için dengesizlik oluşmuş ise, ilgili Taşıtan için o Güne dair Günlük Dengesizlik:

(i) Pozitif ise, sistemde bıraktığı doğal gaz miktarı öncelikle dengesizlik hesabına konu olur ve DGSF üzerinden PUE’ye göre hesaplanır. Taşıtanın, sistemde bıraktığı doğal gaz miktarı ve Taşıyıcının bildirdiği muaf tutulacak miktardan hangisi daha düşük ise o miktar, (GRF-DGSF) ile çarpılarak hesaplanan tutar, Taşıtana alacak, Taşıyıcıya ise borç olarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilir. Muaf tutulan Giriş veya Çıkış Noktalarına ilişkin Kapasite Aşım Ücretleri ile Düzenleme Ücretleri söz konusu Taşıtanlar için uygulanmaz.

(ii) Negatif ise, dengesizlikler, Kapasite Aşım Ücretleri ve Düzenleme Ücretleri ile ilgili kurallar herhangi bir istisna getirilmeden uygulanır.

(b) Taşıyıcı, bir taşıtanın fiziki giriş miktarının azalmasına veya fiziki çıkış miktarını artmasına neden olmasıyla taşıtan için dengesizlik oluşmuş ise, ilgili Taşıtan için o Güne dair Günlük Dengesizlik:

(i) Negatif ise, sistemden çektiği doğal gaz miktarı öncelikle dengesizlik hesabına konu olur ve DGAF üzerinden PUE’ye göre hesaplanır. Taşıtanın, sistemden çektiği doğal gaz miktarı ve Taşıyıcının bildirdiği muaf tutulacak miktardan hangisi daha düşük ise o miktar, (DGAF-GRF) ile çarpılarak hesaplanan tutar, Taşıtana alacak, Taşıyıcıya ise borç olarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilir. Muaf tutulan Giriş veya Çıkış Noktalarına ilişkin Kapasite Aşım Ücretleri ile Düzenleme Ücretleri söz konusu Taşıtanlar için uygulanmaz.

(ii) Pozitif ise, dengesizlikler, Kapasite Aşım Ücretleri ve Düzenleme Ücretleri ile ilgili kurallar herhangi bir istisna getirilmeden uygulanır.

Taşıtanın noktasal/bölgesel dengesizliği bulunması durumunda ise, noktasal/bölgesel taahhüt hesabı günlük dengesizlik hesabından ayrı yapılır ve her noktasal/bölgesel ürün için ayrı ayrı olmak üzere hesaplanan bedeller ilgili Taşıtanlara borç, Taşıyıcıya alacak olarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilir.

Günlük dengesizlik ücretleri Taşıtanlara ay sonunda gün bazında PUE’de belirtilen kurallar çerçevesinde Taşıyıcı adına Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilir.

3.3.1.2 Dengeleme İçin Müsaade Edilen Tolerans Düzeyleri

 

GİRİŞ MİKTARI - SANAL ÇIKIŞ MİKTARI ARALIĞI (Sm3)ABMüsaade Edilen Tolerans (C)0-500.0000G+/- 0,12 (%12)500.001-1.000.000+/- 60.000G-500.000+/- 0,08 (%8)1.000.001-2.000.000+/- 100.000G-1.000.000+/- 0,06 (%6)2.000.001-4.000.000+/- 160.000G-2.000.000+/- 0,05 (%5)4.000.001 ve üstü+/- 260.000G-4.000.000+/- 0,04 (%4)

Müsaade Edilen Tolerans aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

T=A+(B*C)

T:Müsaade Edilen Tolerans Miktarı

G:Toplam Günlük Giriş Miktarı - Toplam Günlük Sanal Çıkış Miktarı

Sanal Çıkış: Transfer Çıkış Noktaları ve/veya Ulusal Dengeleme Çıkış Noktaları

Müsaade Edilen Tolerans Miktarının pozitif ve negatif sınırları, yukarıdaki formüle göre hesaplanır. Günlük Dengesizliği pozitif ve Müsaade Edilen Tolerans Miktarının pozitif sınırının içerisinde olan Taşıtanlar kabul edilebilirlik sınırı içindedir. Günlük Dengesizliği negatif ve Müsaade Edilen Tolerans Miktarının negatif sınırının içinde ve dışında olan Taşıtanlar ile Günlük Dengesizliği pozitif ve Müsaade Edilen Tolerans Miktarının pozitif sınırının dışında olan Taşıtanlar ise kabul edilebilirlik sınırlarının dışındadır.

Müsaade Edilen Toleranslar her yıl tekrar incelenir, gerek duyulursa Bölüm 21 hükümlerine göre yeniden düzenlenebilir.

Taşıyıcının Madde 7.2 kapsamındaki veya herhangi bir talimatından veya Madde 7.4 kaynaklı oluşan Müsaade Edilen Tolerans Miktarlarındaki artış yada azalışlar da TDM hesaplamalarında değerlendirmeye alınacaktır. Verilen artırma talimatı neticesinde ilgili Giriş Noktasında artırılan miktardan veya talimat miktarından (hangisi daha düşük ise) kaynaklı olarak Müsaade Edilen Tolerans Miktarında oluşan artış, TDM hesaplanırken belirlenen Müsaade Edilen Tolerans Miktarından düşülecektir. Buna karşılık, verilen azaltma talimatı neticesinde ilgili Giriş Noktasında azaltılan miktardan veya talimat miktarından (hangisi daha düşük ise) kaynaklı olarak Müsaade Edilen Tolerans Miktarında oluşan azalış ise, TDM hesaplanırken belirlenen Müsaade Edilen Tolerans Miktarına ilave edilecektir.

Kuşkuya mahal bırakmamak için, herhangi bir Günde bir Taşıtanın sıfır gaz akışının olması halinde veya bütün çıkışları transfer ve/veya ulusal dengeleme noktaları olan Taşıtanlar için, söz konusu Gün ve Taşıtanlar için Müsaade Edilen Tolerans sıfır olacaktır.

Günlük Dengesizlik Ücretlerinin hesaplanmasında Tarifede belirtilen Dengeleme Gazı Fiyatı kullanılacaktır.

Dengeleme Gazı Anlaşması yapılanlar hariç Taşıtan Tedarikçiler, her Ay için Dengeleme Gazı teklif fiyatlarını önceki ayın 25. gününe kadar Taşıyıcıya bildireceklerdir. Söz konusu teklifler, iletim ve dağıtım sistemlerine ilişkin ölçüm alt yapısının ve haberleşme sistemlerinin elvermesine bağlı olarak müşteri grupları açısından farklılaştırılabilir.

Taşıyıcının talimatı üzerine İletim Şebekesine sokulan Dengeleme Gazına ilişkin ilgili Taşıtan Tedarikçilere yapılacak ödemeler, söz konusu Taşıtanların Dengeleme Gazı teklif fiyatları veya söz konusu Taşıtanın Dengeleme Gazı Anlaşmasında belirlenen fiyat üzerinden hesaplanır.

Taşıtanın kabul edilebilirlik sınırı dışında olması halinde Günlük Dengesizlikler için aşağıdaki hükümlere göre Günlük Dengesizlik Ücretleri tahakkuk ettirilecektir.

3.3.1.3 Bu Bölüm 3 kapsamında her bir Taşıtan ile ilgili olarak her Gün için:

a) "Tolerans İçi Miktar",

Günlük Dengesizliğin, Müsaade Edilen Tolerans Miktarını aşmaması durumunda Günlük Dengesizlik Miktarı, veya

Günlük Dengesizliğin Müsaade Edilen Tolerans Miktarını aşması halinde ise Müsaade Edilen Tolerans Miktarı olacaktır;

b) "Tolerans Dışı Miktar" Günlük Dengesizliğin Müsaade Edilen Tolerans Miktarını aşan kısmını ifade eder.

3.3.1.4 Günlük Dengesizlik Ücreti, aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

i) Günlük Dengesizliğin negatif ve Müsaade Edilen Tolerans Miktarını aşmaması halinde;

Günlük Dengesizlik Ücreti = TİM*DGF

ii) Günlük Dengesizliğin negatif ve Müsaade Edilen Tolerans Miktarını aşması halinde;

Günlük Dengesizlik Ücreti = (TİM*DGF)+(TDM*DGF*F)

iii) Günlük Dengesizliğin pozitif ve Müsaade Edilen Tolerans Miktarını aşması halinde;

Günlük Dengesizlik Ücreti = TDM*DGF*F

Burada;

TİM : Tolerans İçi Miktarın mutlak değerini

TDM : Tolerans Dışı Miktarın mutlak değerini

DGF : Dengeleme Gazı Fiyatını

F : Tarifede belirtilen faktörü

İfade eder.

Günlük Dengesizliğin pozitif ve negatif, dengesizliğin meydana geldiği dönemin Yaz Dönemi, Kış Dönemi veya Ara Dönem olmasına bağlı olarak, kullanılacak faktörler (F) Tarifede belirtilir.

Taşıyıcının Dengeleme Gazına ilişkin tüm kayıtları Taşıtanların incelemesine açık tutulacaktır.

3.3.1.5 Herhangi bir Günle ilgili olarak her Taşıtanın Günlük Dengesizliği 9. Bölümde detaylandığı şekilde hesaplanacaktır. 18. Bölüm hükümlerine göre, Ay sonunda kümülatif bir hesaplama (Günlük tahakkuk miktarlarına istinaden) doğrultusunda faturalama yapılacaktır.

3.3.2. Noktasal/Bölgesel Taahhüt Ücretleri

3.3.2.1 Bir Taşıtanın noktasal/bölgesel üründe satış yönlü kesinleşmiş eşleşmelerinin bulunması durumunda Taşıtanın satış yönlü eşleşmesinin gerçekleştiği nokta/bölge için noktasal/bölgesel taahhüt hesabı yapılır. İlgili Taşıtanın eşleşen noktasal/bölgesel tekliflerindeki eşleşmeleri için Taşıyıcı kaynaklı durumlardan kaynaklanan miktar hariç olmak üzere Noktasal/Bölgesel Negatif Dengesizlik Ödemesinde (BNDÖ) aşağıdaki formül kullanılarak Taşıtana borç ve Taşıyıcıya alacak olarak tahakkuk ettirilecek miktar hesaplanır.

BSM ˃ BTM → h < 1,2 p= 0,25 veya h≥1,2 p=0,5

BSM ≤ BTM → p= 0,075

Bu formülde geçen;

BNDÖt,i: “t” Taşıtanının “i” fatura dönemindeki noktasal/bölgesel ürünlerdeki kesinleşmiş eşleşmeler sonucu yükümlülüğünü yerine getirmediğinden dolayı tahakkuk ettirilecek borç tutarını.

NDMt,g: “t” Taşıtanının “g” günündeki negatif dengesizliğini,

BSMt,g,k,e: “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki “e” eşleşmesindeki noktasal/bölgesel satış miktarını,

BTMt,g,k : İki farklı şekilde hesaplanır:

a) Taşıyıcının alış/satış işleminin:

Gazın teslim edildiği gün yani G gününde yapılması durumunda veya gazın teslim edildiği günden önceki gün yani G-1 gününde, G günü için 7.2.1.1 maddesinde belirtilen TMB onay saatinden sonra yapılması durumunda, “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki satış yönlü kesinleşmiş eşleşmesi için vermiş olduğu teklif noktasında gerçekleşen tahsisatı ile, “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasındaki TMB miktarı arasındaki fark olarak hesaplanır. Tahsisat, TMB miktarından düşük gerçekleşirse, BTMt,g,k 0 (sıfır) kabul edilir.

b) Alış/satış işleminin diğer zamanlarda yapılması durumunda, yani G-1 gününde ve G günü için 7.2.1.1 maddesinde belirtilen TMB onay saatinden önce yapılması durumunda, “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki satış yönlü kesinleşmiş eşleşmesi için vermiş olduğu teklif noktasında gerçekleşen tahsisatı.

BSFt,g,k: “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki satış yönlü kesinleşmiş eşleşme fiyatlarının en yükseğini,

n : İlgili fatura dönemine ilişkin noktasal/bölgesel kesinleşmiş eşleşmelerin sayısını,

p : Taahhüt katsayısını

h : BSFt,g,k,e /(“g” günündeki GRF) formülü ile hesaplanan katsayıyı,

ifade eder.

3.3.2.2 Bir Taşıtanın noktasal/bölgesel üründe alış yönlü kesinleşmiş eşleşmelerinin bulunması durumunda Taşıtanın alış yönlü eşleşmesinin gerçekleştiği nokta/bölge için noktasal/bölgesel taahhüt hesabı yapılır. İlgili Taşıtanın eşleşen noktasal/bölgesel tekliflerindeki eşleşmeleri için, Taşıyıcı kaynaklı durumlardan kaynaklanan miktar hariç olmak üzere Noktasal/Bölgesel Pozitif Dengesizlik Ödemesinde (BPDÖ) aşağıdaki formül kullanılarak Taşıtana borç ve Taşıyıcıya alacak olarak tahakkuk ettirilecek miktar hesaplanır.

BAM ˃ BTM → h<1,2 p= 0,25 veya h≥1,2 p= 0,5

BAM ≤ BTM → p= 0,075

Bu formülde geçen;

BPDÖt,i: “t” Taşıtanının “i” fatura dönemindeki noktasal/bölgesel ürünlerdeki kesinleşmiş eşleşmeler sonucu yükümlülüğünü yerine getirmediğinden dolayı tahakkuk ettirilecek alacak tutarını,

PDMt,g : “t” Taşıtanının “g” günündeki pozitif dengesizliğini,

BAMt,g,k,e: “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki “e” eşleşmesindeki noktasal/bölgesel alış miktarını,

BTMt,g,k: İki farklı şekilde hesaplanır:

a) Taşıyıcının alış/satış işleminin;

Gazın teslim edildiği gün yani G gününde yapılması durumunda veya gazın teslim edildiği günden önceki gün yani G-1 gününde, G günü için 7.2.1.1 maddesinde belirtilen TMB onay saatinden sonra yapılması durumunda, “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki alış yönlü kesinleşmiş eşleşmesi için vermiş olduğu teklif noktasında gerçekleşen tahsisatı ile, “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasındaki TMB miktarı arasındaki fark olarak hesaplanır. Tahsisat, TMB miktarından düşük gerçekleşirse, BTMt,g,k 0 (sıfır) kabul edilir.

b) Alış/satış işleminin diğer zamanlarda yapılması durumunda, yani G-1 gününde ve G günü için 7.2.1.1 maddesinde belirtilen TMB onay saatinden önce yapılması durumunda, “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki alış yönlü kesinleşmiş eşleşmesi için vermiş olduğu teklif noktasında gerçekleşen tahsisatı,

BAFt,g,k : “t” Taşıtanının “g” günündeki “k” noktasal/bölgesel ürünündeki alış yönlü kesinleşmiş eşleşme fiyatlarının en yükseğini,

n: İlgili fatura dönemine ilişkin noktasal/bölgesel kesinleşmiş eşleşmelerin sayısını,

p: Taahhüt katsayısını

h: (”g” günündeki GRF) / BAFt,g,k formülü ile hesaplanan katsayıyı,

ifade eder.

Herhangi bir Günle ilgili olarak her Taşıtanın Günlük Dengesizliği 9. Bölüm’de detaylandırıldığı şekilde hesaplanacaktır.

Noktasal/bölgesel taahhüt ücretleri Taşıtanlara ay sonunda gün bazında Taşıyıcı adına Piyasa İşletmecisi tarafından tahakkuk ettirilecektir.

3.3.3. Dengesizlik hesaplarında kullanılacak Dengeleme Gazı Alış Fiyatı (DGAF) ve Dengeleme Gazı Satış Fiyatı (DGSF) şu şekilde hesaplanır:

a) Taşıyıcının İlave Dengeleyici olarak STP'de işlem yapmadığı veya sadece noktasal bölgesel işlem yaptığı durumlarda

Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.