KolayuyumGiriş yap

2023/645 Yüksek Seçim Kurulunun 19/04/2023 Tarihli ve 2023/645 Sayılı Kararı

Kurul Kararı

Tür
Kurul Kararı
Resmi Gazete
20.04.2023 / Sayı 32169 (1. mükerrer)
Yürürlük
20.04.2023
Durum
Yürürlükte
Seri
Kurul Kararları

KARAR

Cumhurbaşkanının 10.03.2023 tarihli ve 2023/121 sayılı Kararı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ve Cumhurbaşkanlığı seçiminin yenilenmesine karar verilmiş olup, anılan Karar Resmî Gazete’nin 10.03.2023 tarihli ve 32128 Mükerrer sayılı nüshasında yayımlanmıştır.

Kurulumuzun 10.03.2023 tarihli ve 2023/90 sayılı Kararıyla, birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçiminin 14 Mayıs 2023 Pazar günü, Cumhurbaşkanı Seçiminin ikinci oylamaya kalması durumunda 28 Mayıs 2023 Pazar günü yapılmasına karar verilmiştir

14 Mayıs 2023 tarihinde birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 52, 53, 54 ve 55’inci maddelerinde yer alan radyo ve televizyonda propaganda usullerinin tespiti amacıyla, siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacakları propaganda konuşmalarının ve görüntülü propagandaların gün ve yayın saatlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi için hazırlanan karar taslağı Kurulumuza sunulmuş olmakla, konu incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un “Radyo ve televizyonda propaganda” başlıklı 52’nci maddesi uyarınca özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, seçime katılan siyasi partiler, oy verme gününden önceki 7’nci günden itibaren oy verme gününden önceki gün saat 18.00'e kadar radyo ve televizyonda propaganda yapabilirler.

Seçime katılan;

a) Siyasi partilere ilk gün 10, son gün 10 dakikayı geçmemek üzere, programlarını ve yapacakları işleri anlatan iki konuşma,

b) Mecliste grubu bulunan siyasi partilerin herbirine ilaveten 10'ar dakikalık propaganda,

c) Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip siyasi partiye 20 dakikalık ilave propaganda,

ç) Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip ikinci siyasi partiye ilaveten 10 dakikalık propaganda,

hakkı verilir. Bu propaganda sürelerinin yarısını aşmamak üzere siyasi partiler bu propagandalarını görüntülü olarak da verebilirler. Görüntülü propagandalar TRT dışında hazırlatılır. Görüntülü propagandalarda siyasi partiler yaptıkları ve yapacakları icraatı anlatırlar. Bu propagandalarda suç teşkil edecek görüntülere yer verilemez. Siyasi partilerin bu propagandaları bir defada iki dakikadan az olamayacağı gibi bir günde toplam süresi on dakikayı geçemez. Siyasi partiler propaganda haklarını TRT'nin birden fazla kanalına dağıtabilirler. Yüksek Seçim Kurulu, TRT imkânlarına göre bu görüntülerin hangi süre içinde TRT'ye teslim edileceğini ve TRT'deki gösterilme zamanlarını tanzim eder. Bu görüntülerde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulu bunların yayınına izin vermez.

Siyasi partiler radyo ve televizyonla ilk konuşmalarında seçim beyannamelerini izah ederler.

Radyo ve televizyon konuşmaları Türkiye'deki bütün radyo ve televizyon postaları ile aynı zamanda yayınlanır.

Radyo ve televizyonda, yayınlanacak propaganda konuşmalarının her gün hangi saatte, hangi parti adına yapılacağı, TRT tarafından haber yayınları sırasında, önceden duyurulur.

Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda yayınlarının, tam bir tarafsızlık ve eşitlik içinde yapılması, Yüksek Seçim Kurulu ile Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından sağlanır.

Televizyonda seçime katılan siyasi partiler adına yayınlanacak propaganda konuşmalarında, Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tespit edeceği yere asılacak olan bu Kurulun belirlediği büyüklükteki parti bayrağı ve konuşmayı yapan kişi dışında hiçbir görüntüye yer verilmez. Konuşmacılar ceket giyme ve kravat takmak zorundadırlar; bayanlar tayyör giyerler.

Özel radyo ve televizyonlarda siyasi partilerin propaganda konuşmaları TRT'de uygulanan usul ve esaslara göre yapılır. Bu yayınlar ulusal nitelikte olanlarda Yüksek Seçim Kurulunca, yerel nitelikte olanlarda İl Seçim Kurullarınca tanzim ve denetlenir. Bu hüküm dışında propagandaya ilişkin yayın yapılamaz. Bu hükme aykırı davrananlar hakkında 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 151/2 hükmü uygulanır.

Bu madde uyarınca, radyo ve televizyonda propaganda konuşmalarına 7 Mayıs 2023 Pazar günü başlanacak ve 13 Mayıs 2023 Cumartesi günü saat 18.00’e kadar belirlenecek gün ve saatlerde yapılmak koşuluyla devam edilecektir.

14 Mayıs 2023 tarihinde birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimine katılan siyasi partilerin alfabetik sıralamaya göre; Adalet Birlik Partisi, Adalet Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi, Anavatan Partisi, Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Genç Parti, Güç Birliği Partisi, Hak ve Özgürlükler Partisi, Halkın Kurtuluş Partisi, İyi Parti, Memleket Partisi, Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Milli Yol Partisi, Sol Parti, Türkiye İşçi Partisi, Türkiye Komünist Hareketi, Türkiye Komünist Partisi, Vatan Partisi, Yeniden Refah Partisi, Yenilik Partisi, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi ve Zafer Partisi olduğu saptanmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının 18.04.2023 tarihli ve E-43452547-120.99-1203054 sayılı yazısında da, adı geçen siyasi partilerden Adalet ve Kalkınma Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, İyi Partinin ve Milliyetçi Hareket Partisinin Mecliste grubu bulunduğu bildirilmiştir.

Bu duruma göre, alfabetik sıralamaya göre Adalet Birlik Partisinin, Adalet Partisinin, Adalet ve Kalkınma Partisinin, Anavatan Partisinin, Büyük Birlik Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, Genç Partinin, Güç Birliği Partisinin, Hak ve Özgürlükler Partisinin, Halkın Kurtuluş Partisinin, İyi Partinin, Memleket Partisinin, Millet Partisinin, Milliyetçi Hareket Partisinin, Milli Yol Partisinin, Sol Partinin, Türkiye İşçi Partisinin, Türkiye Komünist Hareketinin, Türkiye Komünist Partisinin, Vatan Partisinin, Yeniden Refah Partisinin, Yenilik Partisinin, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin ve Zafer Partisinin 10'ar dakikalık iki konuşma,

Bu konuşmalardan ayrı olarak, Adalet ve Kalkınma Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, İyi Partinin ve Milliyetçi Hareket Partisinin ilaveten 10'ar dakikalık propaganda hakkı,

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip siyasi parti olan Adalet ve Kalkınma Partisinin 20 dakikalık ilave propaganda hakkı,

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip ikinci siyasi parti olan Cumhuriyet Halk Partisinin ilaveten 10 dakikalık propaganda hakkı,

bulunmaktadır.

298 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 52’nci maddesi gereğince, adı geçen tüm siyasi partiler, 10’ar dakikalık iki konuşma hakkından birini 7 Mayıs 2023 Pazar günü, diğerini de 13 Mayıs 2023 Cumartesi günü kullanmak zorundadırlar.

Sözü edilen 52’nci maddede, siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacakları propaganda “görüntülü” ve “görüntüsüz” olmak üzere ikiye ayrılmış, görüntüsüz propaganda “konuşma”, görüntülü propaganda ise partilerin yaptıkları ve yapacakları icraatı görüntüye yer vermek suretiyle anlatmaları olarak tanımlanmıştır. İçerik yönünden farklı olmaları nedeniyle bu iki propaganda türü ayrı ilkelere bağlanmıştır. Kanun'un 52’nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi hükmü, aynı maddenin üçüncü ve devamı fıkraları ile 55’inci maddesi birlikte değerlendirildiğinde; siyasi partilerin ilk gün 10, son gün de 10 dakikalık konuşma sürelerini görüntülü olarak kullanmalarına imkân bulunmadığı sonucuna ulaşılmakta ve yerleşik uygulamanın da bu şekilde oluştuğu görülmektedir.

Belirtilen nedenlerle, seçime katılan siyasi partilerden Adalet ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, İyi Parti ve Milliyetçi Hareket Partisinin görüntülü propaganda yapma hakkına sahip olduklarının kabulü gerekmektedir.

Yine; 298 sayılı Kanun'un 52’nci maddesinde görüntülerde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulunca bunların yayınına izin verilmeyeceği hükme bağlanmış, 55’inci maddesinde; “Siyasi partiler adına radyo ve televizyon ile yapılacak konuşmalar, Yüksek Seçim Kurulunun görevlendireceği bir kurul üyesi huzurunda adına konuşma yapılacak siyasi partinin isteğine uygun olarak yayından önce ses ve görüntü alma cihazı ile tespit edilir.

Konuşmanın hangi parti adına ve kimin tarafından yapıldığına dair görevli kurul üyesiyle radyo ve televizyon idaresinde görevli en az iki personel tarafından tutanak düzenlenir. Konuşmaları tespit eden bant ve sair tespit araçları Yüksek Seçim Kurulu tarafından saklanır.

Konuşmalar bir dava konusu yapıldığı ve istenildiği takdirde merciine verilir.

Suç teşkil eden konuşmaları yapanlar hakkında kanunen belli olan cezalar bir mislinden iki misline kadar artırılarak hükmolunur.” hükmüne yer verilmiştir.

298 sayılı Kanun'un 54’üncü maddesine göre radyo ve televizyonda propaganda için başvuran partilerin yayın zaman ve sıraları, bunların birer temsilcisi ile TRT temsilcilerinin önünde Yüksek Seçim Kurulunca ad çekme suretiyle saptanacaktır.

Seçim Takvimine göre, seçime katılan siyasi partilerden radyo ve televizyonda propaganda yapmak isteyenlerin bu hususu en geç 26 Nisan 2023 Çarşamba günü saat 17.00’ye kadar Yüksek Seçim Kuruluna bildirmeleri ve ad çekme işleminin de 27 Nisan 2023 Perşembe günü saat 14.00’te yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, radyo ve televizyonda yapılacak konuşma ve görüntülü propaganda ile ilgili uygulamaya ilişkin diğer esasların ise ad çekmeden sonra belirlenmesi kararlaştırılmıştır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- 14 Mayıs 2023 Pazar günü birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacakları konuşma ve görüntülü propagandaların 7 Mayıs 2023 Pazar gününden 13 Mayıs 2023 Cumartesi günü saat 18.00’e kadar yapılmasına,

2- Radyo ve televizyonda konuşma hakkını kullanabilecek olan siyasi partilerin alfabetik sıralamaya göre; Adalet Birlik Partisi, Adalet Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi, Anavatan Partisi, Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Genç Parti, Güç Birliği Partisi, Hak ve Özgürlükler Partisi, Halkın Kurtuluş Partisi, İyi Parti, Memleket Partisi, Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Milli Yol Partisi, Sol Parti, Türkiye İşçi Partisi, Türkiye Komünist Hareketi, Türkiye Komünist Partisi, Vatan Partisi, Yeniden Refah Partisi, Yenilik Partisi, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi ve Zafer Partisi olduğuna,

3- Adalet ve Kalkınma Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, İyi Partinin ve Milliyetçi Hareket Partisinin ayrıca görüntülü propaganda yapma hakkı bulunduğuna,

4- Yukarıda 2 ve 3’üncü maddelerde isimleri yazılı siyasi partilerin, radyo ve televizyonda konuşma ya da görüntülü propaganda yapmak istediklerini (görüntülü propaganda yapma hakkına sahip olanların bu haklarını hangi gün ve saatte nasıl kullanacaklarını da belirterek) en geç 26 Nisan 2023 Çarşamba günü saat 17.00’ye kadar Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına bildirmelerine,

5- Radyo ve televizyonda konuşma yapmak için başvuran partilerin yayın zaman ve sıralarının 27 Nisan 2023 Perşembe günü saat 14.00’de Yüksek Seçim Kurulunda ad çekme ile belirlenmesine,

6- Siyasi partilerin görüntülü propaganda yapacaklarını bildirdikleri gün ve yayın saatleri çakıştığı takdirde yayın sırasının yine ad çekme ile belirlenmesine,

7- Propaganda görüntülerinde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulunca bunların yayınına izin verilmeyeceğine, 55’inci madde uyarınca Kurulca görevlendirilecek üyeler ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda görevli personel tarafından radyo ve televizyon konuşmalarının tespit edilmesine ve Yüksek Seçim Kurulu adına bu görevi yürütecek üyelerin uyarılarına uyulmasına,

8- 298 sayılı Kanun'un 52’nci maddesi uyarınca televizyonda yapılacak propaganda konuşmalarında, Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun belirlediği büyüklükteki parti bayrağının konuşmacının arkasındaki panoya veya ekrana net olarak görülebilecek biçimde asılmasına veya ekrana verilmesine, konuşmanın yapılacağı setin, biçim ve renk yönünden Yüksek Seçim Kurulunca belirlenecek esaslara göre TRT tarafından hazırlanmasına,

9- Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda konuşmaları ve görüntülü propaganda ile ilgili uygulamaya ilişkin esasların, siyasi partilerin istekleri ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun olanakları göz önünde tutulmak üzere ad çekmeden sonra belirlenmesine,

10- 14 Mayıs 2023 Pazar günü birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde siyasi partilerin konuşma hakkından vazgeçmeleri halinde boşalan yerlerin kaydırma yapılmak suretiyle ikame edilmesi gerektiğine,

11- Karar örneğinin ilgili siyasi partiler genel başkanlıkları ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna gönderilmesine ve Resmî Gazete’de yayımlanmasına,

19.04.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.