129 Basın İiân Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanun'un 49 uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlâk Esasları Hakkında Genel Kurul Kararı (mülga)
- Tür
- Kurul Kararı
- Resmi Gazete
- 30.11.1994 / Sayı 22127
- Yürürlük
- 30.11.1994
- Son değişiklik
- 06.07.2022
- Durum
- Yürürlükten kalktı (06.07.2022)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Kurul Kararları
Madde 1
Son değişiklik: 15.05.2020 · R.G. 31128 · 213 Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanunun 49’uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 Sayılı Genel Kurul Kararının Tadiline Dair Genel Kurul Kararı
Bir kamu hizmeti olan gazetecilik, kişisel veya ahlâka aykırı amaç ve çıkarlara âlet edilemez ve kamu yararına aykırı bir şekilde kullanılamaz. Haberlerde ve olayların yorumunda gerçeklerden saptırma, çarpılma veya kısaltma yoluyla amaçlı olarak ayrılınamaz. Doğruluğu kuşku uyandırabilen ve araştırılması gazetecilik imkânları içinde bulunan haberler, araştırılıp doğruluğuna emin olunmadan yayınlanamaz. Bu hizmetin görülmesinde aşağıdaki Basın Ahlâk Esasları’na uyulur:
a) Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü ve Cumhuriyetin insan haklarına dayalı, demokratik, lâik, hukuk devleti niteliği, Atatürk ilke ve inkılâpları ve Anayasa’nın 174 üncü maddesinde yazılı "İnkılâp Kanunları” aleyhine yayın yapılamaz.
b) Haberler hukuka aykırı yollardan elde edilemez ve yayınlanamaz.
c) Hiç kimse, suçlu olduğu kesin yargı kararıyle belirtilmedikçe suçlu olarak ilân edilemez; cezai soruşturma aşamasında veya devam eden davaların konusu olan olaylarla ilgili haber veya yorumlarda "Suçsuzluk” ilkesi ihlâl edilemez; soruşturma ve yargılamanın doğal ve yasal akışını, özellikle hâkimlerin kararını etkileyecek beyan ve yorumlarda bulunulamaz.
ç) Suça tahrik veya teşvik edecek ve suç ile mücadeleyi etkisiz kılacak yayın yapılamaz.
d) Şiddet ve terörü özendirecek; uyuşturucu maddeler ve her türlü örgüt suçları ile mücadeleyi etkisiz kılacak yayın yapılamaz.
e) Küçüklerin ve gençlerin toplum içinde, kişiliklerinin gelişmesini ve korunmasını olumsuz etkileyecek veya onlara yönelik cinsel tacize teşvik eden ve şiddeti özendiren yayın yapılamaz.
f) Kadınların, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel alanlardaki bütün hak ve yetkilerden eşit olarak yararlanmasını engellemeye özendiren, kadın - erkek ayrımcılığını öngören, kadını sadece bir “cinsel nesne” olarak gösteren yayınlar yapılamaz.
g) Gazete ve dergiler verdikleri yanlış bilgilerden dolayı, yollanacak cevap ve düzeltme metinlerini, bunların gönderilmesine sebep olan yazının etkisini bütünüyle giderecek şekilde, en kısa zamanda yayınlar.
ğ) Gazete veya dergiler kadro, baskı, dağıtım veya fiilî satış miktarı konusunda yanlış veya yanıltıcı bilgi veremez.
h) Ahlâka aykırı yayın yapılamaz.
ı) Kişi, kurum ve toplum katmanlarına yönelik yayınlarda, eleştiri sınırlarını aşan aşağılayıcı sözcükler kullanılamaz; hakaret edilemez, sövülemez iftira ve haksız isnat yapılamaz.
i) Kamu yararını ilgilendirmeyen durumlarda bireylerin özel hayatlarının gizliliği ihlâl edilemez.
j) Din istismar edilemez.
k) Yayınlarda hiç kimse ırkı, cinsiyeti, sosyal düzeyi ve dini İnançları sebebiyle kınanamaz, aşağılanamaz. Vicdan, düşünce ve anlatım özgürlüklerini hukuka aykırı şekilde sınırlayıcı, sarsıcı veya incitici yayın yapılamaz.
l) Haber başlıklarında, haberin içeriği saptırılamaz ve çelişki yaratılamaz.
m) Gazeteci, kaynaklarının gizliliğini korur, kendisine verilen sırları ve kaynağım açıklayanı az.
n) İlân veya reklâm niteliğindeki haber, resim ve yazıların, tereddüte yer bırakmayacak şekilde ilân veya reklâm olduğu belirtilir.
o) 05.10.2016 tarihli ve 29848 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin 73 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri ile 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ek gösterge uygulamasından yararlanan gazeteler, kendilerine ait internet sitelerinde yayınlanan bir içerik hakkında 04.05.2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanuna göre içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması halinde ilgili içeriği yayından kaldırır.
Ek bent: Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanunun 49’uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 Sayılı Genel Kurul Kararının Tadiline Dair Genel Kurul Kararı (R.G.-15/05/2020/31128) m.1
Madde 2
Gazete ve dergilerin Basın Ahlâk Esasları’na aykırı davrandığına ilişkin ihbar ve şikâyetler, kendilerini ilgilendiren hallerde gerçek ve tüzel kişilerce, genel olarak da 195 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinde temsili öngörülen kurum veya kuruluşlarca Basın İlân Kurumu Yönetim Kurulu’na yapılır.
Yönetim Kurulu gerekli görürse, söz konusu aykırılığı doğrudan doğruya da ele alabilir.
Madde 3
Son değişiklik: 15.05.2020 · R.G. 31128 · 213 Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanunun 49’uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 Sayılı Genel Kurul Kararının Tadiline Dair Genel Kurul Kararı
Bir yazı, haber, resim ve benzeri basılı yayının veya 05.10.2016 tarihli ve 29848 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin 73 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri ile 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ek gösterge uygulamasından yararlanan gazetelerin kendilerine ait internet sitelerindeki yayınlarının Basın Ahlak Esasları'na aykırı olduğu yolundaki başvurular, yayın tarihinden itibaren (30) gün içinde yapılmamış ise dikkate alınmaz. Süresi içinde yapılan başvurular, Genel Müdürlükçe ilgili gazeteye tebliğ edilerek, (10) gün içinde savunmalarını vermesi istenir. Süresi içinde savunma verilmezse, savunma hakkından vazgeçilmiş sayılır. Bu husus, savunma istemini içeren yazıda açıkça belirtilir.
"05.10.2016 tarihli ve 29848 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin 73 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri ile 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ek gösterge uygulamasından yararlanan gazeteler, kendilerine ait internet sitelerindeki içeriklerinden bu Genel Kurul Kararı hükümleri dairesinde sorumludur. Ancak bu içerikler nedeniyle, 195 sayılı Kanun'un 49 uncu maddesinin (a) bendi uyarınca uygulanacak müeyyideler, anılan Yönetmelik maddelerinde belirlenen ek gösterge oranı ile sınırlı olarak uygulanır."
Yönetim Kurulu süresi içinde yapılan başvurular hakkında, savunmanın geldiği veya savunma hakkından vazgeçilmiş sayıldığı tarihten itibaren, (60) gün içinde kesin kararını verir.
Yönetim Kurulu'nun doğrudan doğruya ele aldığı aykırılıklar hakkında da aynı hükümler uygulanır.
Aynı konuda yargı organlarına başvurulmuş olması, Yönetim Kurulu'nun incelemesini ve karar vermesini etkilemez.
Birinci maddenin birinci fıkrasının (o) bendi kapsamında başvurular, mahkeme kararının kesinleşmesi üzerine her zaman yapılabilir. Genel Müdürlük, mahkeme kararının kesinleşmesine rağmen içeriğin kaldırılmadığını tespit ettiği takdirde, ilgili gazeteye yedi gün içinde mahkeme kararına konu yayının kaldırılması için yazılı uyarı yapar. Genel Müdürlük uyarısına rağmen içeriğin kaldırılmaması halinde, işbu Genel Kurul Kararı hükümleri dairesinde Yönetim Kurulunca işlem yapılır.
Değişik madde: Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanunun 49 uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlak Esaslan Hakkında 129 Sayılı Genel Kurul Karannda Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Kurul Karan (R.G.-27/11/1999/23889) m.1
Madde 4
Son değişiklik: 15.05.2020 · R.G. 31128 · 213 Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanunun 49’uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 Sayılı Genel Kurul Kararının Tadiline Dair Genel Kurul Kararı
Gazete ve dergilerin, Basın Ahlâk Esasları’na uymadıkları Yönetim Kurulu’nca, kendiliğinden veya başvuru üzerine tespit edildiğinde, 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin (a) bendi uygulanır.
05.10.2016 tarihli ve 29848 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin 73 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri ile 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ek gösterge uygulamasından yararlanan gazeteler, kendilerine ait internet sitelerindeki içeriklerinden bu Genel Kurul Kararı hükümleri dairesinde sorumludur. Ancak bu içerikler nedeniyle, 195 sayılı Kanun'un 49 uncu maddesinin (a) bendi uyarınca uygulanacak müeyyideler, anılan Yönetmelik maddelerinde belirlenen ek gösterge oranı ile sınırlı olarak uygulanır.
Ek fıkra: Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanunun 49’uncu Maddesinde Yer Alan Basın Ahlak Esasları Hakkında 129 Sayılı Genel Kurul Kararının Tadiline Dair Genel Kurul Kararı (R.G.-15/05/2020/31128) m.3
Madde 5
Yönetim Kurulu, gazete ve dergilerin Basın Ahlâk Esasları’na uyup uymadıklarına karar vermeden önce, gerekli görürse bir veya daha çok uzmanın görüşünü alabilir.
Uzman veya uzmanlar, on yıllık Sarı Basın Kartı sahibi gazeteciler ve tercihan Basın ilin Kurumu’nda temsil edilen fakültelerin öğretim üyeleri arasından seçilir.
Madde 6
Resmi Gazete'nin 9/6/1964 tarihli ve 11723 sayılı nüshasında yayınlanan 20/5/1964 tarihli ve 25 numaralı Basın İlân Kurumu Genel Kurul Kararı ile ek ve tâdilleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici madde 1
Bu Karar’ın Resmi Gazete’de yayınlanmasından önce işlenmiş fiillere, 25 numaralı Basın ilân Kurumu Genel Kurul Kararı ile ek ve tâdilleri uygulanır.
Madde 7
Bu Karar Resmi Gazete’de yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.