11436-2 Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 08/12/2022 Tarihli ve 11436-2 Sayılı Kararı
- Tür
- Kurul Kararı
- Resmi Gazete
- 13.12.2022 / Sayı 32042
- Yürürlük
- 13.12.2022
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kurul Kararları, Enerji Mevzuatı
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 08/12/2022 tarihli toplantısında; Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin aşağıdaki Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanının Karşılanması İçin Uygulanacak Bedel Ve Komisyonlar İle Uygulamaya İlişkin Yöntem Bildirimi'nin kabul edilmesine ve 2023 yılı piyasa işletim ücretlerinin ilgili Yöntem Bildirimleri kapsamında uygulanmasına,
karar verilmiştir.
Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanının Karşılanması İçin Uygulanacak Bedel ve Komisyonlar ile Uygulamaya İlişkin Yöntem Bildirimi
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Bildirimin amacı, vadeli elektrik piyasası piyasa işletim gelir tavanının karşılanması için uygulanacak bedel ve komisyonlar ile uygulanmaya ilişkin yöntemin belirlenmesidir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Bildirim, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi'nin vadeli elektrik piyasası piyasa işletim faaliyeti gelirlerinin belirlenmesinde kullanılacak yöntem ile bu yönteme dair usul ve esasları kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Bildirim, 22/12/2015 tarihli ve 29570 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Piyasa İşletim Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğin 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu Bildirimde geçen;
a) EPİAŞ: Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,
b) Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı(VEPİGT): EPİAŞ'ın Vadeli Elektrik Piyasası'nı işletmek için bir tarife yılında toplayacağı gelirin üst sınırını,
c) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
ç) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
d) VEP: Vadeli Elektrik Piyasasını,
e) Piyasa İşletim Gelir Tavanı (PİGT): EPİAŞ'n bir tarife yılında toplayacağı gelirin sınırını,
f) Piyasa İşletmecisi: Piyasa işletim lisansı sahibi EPİAŞ'ı,
g) Tarife Teklifi: EPİAŞ Yönetim Kurulu tarafından tespit edilerek Kurul onayına sunulan, PİGT’in karşılanması için uygulanacak bedel ve komisyonlar ile uygulamaya ilişkin yöntem bildiriminden oluşan teklifi,
ifade eder.
(2) Bu bildirimde geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer kavramlar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.
Madde 5 – Vadeli elektrik piyasası işletim gelir tavanının dağıtılması
(1) Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasası işletim faaliyetleri çerçevesinde tek sunucu statüsünde sağladığı hizmetler kapsamında ihtiyaç duyduğu gelir, piyasa katılımcılarından piyasa işletim ücreti olarak karşılanır.
Madde 6 – VEP’teki ücretlere ilişkin esaslar
(1) Piyasa işletim gelir tavanı ve buna ilişkin parametreler, ilgili mevzuattaki hükümlere uygun olmak sabit ve değişken maliyetlerin karşılanması ve yatırımların sürdürülmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verilecek şekilde belirlenir. Piyasa işletim ücreti, vadeli elektrik piyasasında gerçekleştirilen alış ve satışa ilişkin tutarlardan ayrı olarak tahakkuk ettirilir ve Piyasa İşletmecisi tarafından söz konusu ücretler PYS aracılığıyla piyasa katılımcılarına bildirilir.
Madde 7 – VEP’teki ücretlere ilişkin hesaplama yöntemleri
(1) Vadeli elektrik piyasasında gerçekleşmiş piyasa hacimleri dikkate alınarak gerçekleşecek piyasa hacimleri tahmin edilir. Tahmin edilen bu miktarlar, piyasa yapıcıları ile vadeli elektrik piyasası için her bir piyasa katılımcısından alınacak olan birim işlem ücreti hesaplamasında kullanılır. Bu birim ücretlerin, Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasasını işletmek için yapacağı harcamaları karşılayacak düzeyde olması esastır. Bununla birlikte ilgili hizmetler için yurtdışı birim fiyatlar da referans alınabileceği gibi farklı yöntemler de kullanılabilir.
Madde 8 – Piyasa işletim ücreti
(1) Her bir piyasa katılımcısına tahakkuk ettirilecek piyasa işletim ücreti aşağıdaki kalemlerden meydana gelir;
a) Yıllık katılım ücreti.
b) İşlem ücreti.
c) Kabul edilmeyen itiraz ücreti.
ç) Temerrüt yönetim masrafı.
Madde 9 – Yıllık katılım ücreti
(1) Yıllık katılım ücreti, her yıl tarifenin belirlendiği Kurul Kararı ile belirlenir ve Piyasa İşletmecisi tarafından her bir piyasa katılımcısından yıllık bazda tahsil edilir. Piyasa İşletmecisi, her tarife yılı için ihtiyaç duyduğu Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanının %80'lik kısmını yıllık katılım ücreti olarak piyasa katılımcılarından karşılar. Yıllık Katılım ücreti aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;
YKÜp,z : “p” piyasa katılımcısının “z” tarife yılı için piyasaya katıldığı ilk ayın uzlaştırma bildirimine yansıtılacak yıllık katılım ücretini,
VEPİGTz :"z" tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasası işletim gelir tavanını,
n :“z” tarife yılında Piyasa İşletmecisine kayıtlı olması öngörülen piyasa katılımcı sayısını,
ifade eder.
Madde 10 – İşlem ücreti
(1) Piyasa katılımcılarından alınacak birim işlem ücreti, Kurul kararı ile belirlenir.
(2) Piyasa İşletmecisi, her tarife yılı için ihtiyaç duyduğu Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı’nın %20’lik kısmını piyasa işlemleri karşılığında piyasa katılımcılarından tahsil edeceği işlem ücreti ile karşılar. Bu tutarı karşılamak için uygulayacağı birim işlem ücreti, aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(3) İkinci fıkrada yer alan formülde geçen;
BİÜz : “z” tarife yılı için belirlenen birim işlem ücretini,
VEPİGTz : “z” tarife yılı için Piyasa İşletmecisinin vadeli elektrik piyasası işletim gelir tavanını,
VEPAMz : Vadeli elektrik piyasası katılımcılarının "z" tarife yılında piyasada yapması öngörülen toplam alış miktarını,
VEPSMZ : Vadeli elektrik piyasası katılımcılarının "z" tarife yılında piyasada yapması öngörülen toplam satış miktarım,
ifade eder.
(4) Piyasa katılımcılarının aylık bazda ödeyeceği toplam işlem ücreti aşağıdaki formüle göre
hesaplanır.
(5) Dördüncü fıkrada yer alan formülde geçen;
İÜp,i : "p" piyasa katılımcısının "i" fatura dönemi içinde yaptığı işlemler dikkate alınarak hesaplanan toplam işlem ücreti tutarını,
VEPAMp,k,i : "p” piyasa katılımcısının "k" kontratı için "i" fatura dönemi içinde gerçekleşen toplam alış miktarını (MWh),
VEPSM p,k,i : "p" piyasa katılımcısının "k" kontratı için "i" fatura dönemi içinde gerçekleşen toplam satış miktarını (MWh),
BİÜz : "z" tarife yılı için belirlenen birim İşlem ücretini,
PYİOk,p,j : "k" kontratında piyasa yapıcısı olan "p" piyasa katılımcısının "i" fatura döneminde ilgili kontrat için hesaplanan piyasa işletim ücreti indirim oranını,
m : "i" fatura döneminde işlem yapılan kontrat sayısını,
ifade eder.
(6) Piyasa yapıcısı olan VEP piyasa katılımcılarının piyasa işletim ücreti indirim oranı aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(7) Altıncı fıkrada yer alan formülde geçen;
PYİOk,p,i : "k" kontratında piyasa yapıcısı olan “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde ilgili kontrat için hesaplanan piyasa işletim ücreti indirim oranım, PBOk,p,i : "k" kontratında piyasa yapıcısı olan “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde ilgili kontrat için piyasada bulunma oranını,
PBYOk,i ; piyasa işletmecisi tarafından “k” kontratı için belirlenen "i" fatura dönemindeki piyasa yapıcı olarak asgari piyasada bulunma yükümlülük oranını,
ifade eder.
Madde 11 – Kabul edilmeyen itiraz ücreti
(1) VEP’te gerçekleşen eşleşmelere yapılan itirazların, Piyasa İşletmecisi tarafından haklı bulunmaması durumunda itiraz sonucu, ret gerekçesi ile birlikte ilgili piyasa katılımcısına bildirilir. Kabul edilmeyen itiraz ücreti, aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;
VEPİÜp,i : "p" piyasa katılımcısının "i" fatura dönemi içerisindeki kabul edilmeyen itiraz sayılan dikkate alınarak hesaplanan kabul edilmeyen itiraz ücretini,
YEPİSp,i : "p" piyasa katılımcısının “i” fatura dönemi içerisinde yapmış olduğu itirazlardan kabul edilmeyenlerin sayısını,
BVEPİÜZ : “i” fatura döneminin içinde bulunduğu “z” tarife yılı için belirlenen birim kabul edilmeyen itiraz ücretini,
ifade eder.
Madde 12 – Temerrüt yönetimi masrafının hesaplanması
(1) Temerrüt yönetimi masrafı kapsamında oluşan tutarlar, ilgili piyasa katılımcısının vadeli elektrik piyasası piyasa işletim ücretine ilave edilir.
(2) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip oldukları teslimat dönemi henüz gelmemiş olan her bir kontrat için net uzun ve/veya kısa pozisyonlarının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması halinde, temerrüt yönetimi masrafı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;
(3) İkinci fıkrada yer alan formüllerde geçen;
VEPTSMp,k "p" piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan satış miktarını,
KBi "i" kontratının kontrat büyüklüğünü,
TDSi “i” kontratının teslimat dönemindeki saat sayısını,
Lp,i,k,t "p" piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan "i" kontratındaki "t" kısa pozisyonunun lot adedini,
VEPTAMp,u "p" piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan alış miktarını,
Lp,i,u,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan "i"kontratındaki "t" uzun pozisyonunun lot adedini,
TÖTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını, a Vadeli elektrik piyasası piyasa işletim ücretinin birim bedelinin üç katı olarak belirlenen temerrüt masrafı birim bedelini, n “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
m “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını, v “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
y “p” piyasa katılımcısının tizim pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını,
ifade eder.
(4) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip oldukları teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması halinde, temerrüt yönetimi masrafı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;
(5) Dördüncü fıkrada yer alan formüllerde geçen;
VEPSMp,k “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan satış miktarım,
KBi “i” kontratının kontrat büyüklüğünü,
Lp,i,k,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan “i” kontratındaki “t” kısa pozisyonunun lot adedini, d temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan pozisyona ait kontratın gün sayısını,
s temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan pozisyon sahibi piyasa katılımcısının temerrüde düştüğü günün sıra sayısını,
VEPAMp,u “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlarına ilişkin hesaplanan alış miktarını,
Lp,i,u,t “p” piyasa katılımcısının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan “i” kontratındaki “t” uzun pozisyonunun lot adedini,
TSTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını, b vadeli elektrik piyasası piyasa işletim ücretinin birim bedelinin üç katı olarak belirlenen temerrüt masrafı birim bedelini, n “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
m “p” piyasa katılımcısının kısa pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını, v “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontrat sayısını,
y “p” piyasa katılımcısının uzun pozisyon sahibi olduğu temerrüt yönetimi kapsamında kapatılan kontratlara ilişkin sahip olunan pozisyon sayısını,
ifade eder.
(6) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip oldukları uzun ve/veya kısa pozisyonlarının temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması halinde, temerrüt yönetimi masrafı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;
(7) Altıncı fıkrada yer alan formülde geçen;
TTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan ve teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarının toplam temerrüt masrafını,
TÖTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarını,
TSTMp “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarına ilişkin temerrüt masraflarım
ifade eder.
Madde 13 – Piyasa işletim ücretinin hesaplanması
(1) Piyasa katılımcılarının aylık bazda ödeyeceği piyasa işletim ücreti aşağıdaki formüle göre hesaplanır.
(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;
PİÜp,i : "p" piyasa katılımcısının "i" fatura dönemi için ödeyeceği toplam piyasa işletim ücretini,
İÜp,i : “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde piyasa işlemleri dikkate alınarak hesaplanan toplam işlem ücreti tutarını,
VEPİÜp,i : “p” piyasa katılımcısının “i” fatura döneminde kabul edilmeyen itiraz sayıları dikkate alınarak hesaplanan toplam kabul edilmeyen itiraz ücreti tutarını,
TTMp : “p” piyasa katılımcısının sahip olduğu teslimat dönemi henüz gelmemiş olan ve teslimat dönemi başlamış olan uzun ve/veya kısa pozisyonlarının toplam temerrüt masrafım,
YKÜp,z :“p” piyasa katılımcısının "z” tarife yılı için piyasaya katıldığı ilk ayın uzlaştırma bildirimine yansıtılacak yıllık katılım ücretini,
ifade eder.
Madde 14 – Vadeli elektrik piyasası işletim gelir tavanı farkı
(1) Piyasa İşletmecisi, bir önceki tarife yılı için belirlenen Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı ile ilgili yıl için gerçekleşen vadeli elektrik piyasası işletim geliri arasındaki farkı, bir sonraki Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanı hesaplamalarında dikkate alır.
Madde 15 – Birim ücret hesaplama metodu
(1) Vadeli elektrik piyasası işletmeye alındıktan sonra, Piyasa İşletmecisi her tarife yılı için toplayacağı Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Gelir Tavanına ulaşmak için, bir önceki tarife yılının kayıtlı piyasa katılımcısı sayısı ve piyasa işlem miktarlarından hareketle bir sonraki tarife yılının rakamlarını tahmin ederek birim işlem ücretleri ve yıllık katılım ücretine ilişkin teklifini hazırlar.
Madde 16 – Yürürlük
(1) Bu Bildirim yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 17 – Yürütme
(1) Bu Bildirim hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.