Tekstil ve Deri Ürünlerinin İthalat Denetimi Rehberi
- Tür
- Kılavuz
- Tarih
- 05.01.2026
- Yürürlük
- 05.01.2026
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kılavuzlar, İthalat Mevzuatı
1 – KAPSAM VE DAYANAK
Bu Rehber, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci maddesine, 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa, 14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına ve 16/8/2023 tarihli ve 32281 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliğine istinaden Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yürütülen Tekstil ve Deri Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (18 Sayılı Ürün Güvenliği Denetimi (ÜGD) Tebliği) kapsamında yer alan ürünlerin fiili denetimlerinin yapılması ve sonuçlandırılması usul ve esaslarının belirlenmesine yöneliktir.
Denetim rehberlerinde yer almayan hususlarla ilgili olarak, firma başvuruları neticesinde verilen talimatlar, aksi belirtilmediği sürece, münferit olmayıp aynı durumdaki diğer firmalar için de geçerlidir.
Rehber’de yer alan esas ve düzenlemeler Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler ile ilgili mevzuat kapsamı dışında anlanamaz ve yorumlanamaz.
2 – İTHALAT DENETİMİ BAŞVURULARI
2.1 – İthalatçı Firmanın Başvurusu
İthalat denetimi başvuruları Tebliğ’in Ek-1’inde yer alan “Denetime Tâbi Ürünler Listesi” kapsamında yer alan ürünler için, Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde gümrük beyannamesinin tescili öncesinde yapılır.
Başvuruda Tebliğ’in 5 inci maddesinde yer alan düzenleme esastır. Buna göre, firma adına işlem yapmak üzere yetkilendirilen kullanıcı, Bakanlık internet sayfasının “E-İmza Uygulamaları” kısmında yer alan “E-İmza Uygulamalarına Giriş” bölümünü kullanarak TAREKS üzerinden ithal partisine ilişkin verileri girerek başvurusunu yapar. Başvuru üzerine, TAREKS tarafından firmaya, sadece ilgili denetim birimi nezdindeki işlemlerini takip edebilmesi amacıyla bir başvuru numarası verilir.
GTİP olarak hem 18 Sayılı ÜGD Tebliği’nde yer alan hem de TAREKS denetimine tabi bir diğer ÜGD Tebliğinin kapsamı dahilinde yer alan ürünlerde, öncelikli olarak 18 Sayılı ÜGD Tebliğ dışındaki diğer Ürün Güvenliği Tebliğlerinden başvuru yapılması gerekmektedir.
2.2 – Muafiyet ve İstisnalar
İthalat denetiminden muafiyet ve istisna tanınan başvuruların nitelikleri Tebliğ’in 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; A.TR belgesine sahip, geri gelen eşya muhteviyatı ve 9/9/2009 tarihli, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen, ürünler fiili denetimden muaftır.
Ancak, Tebliğ’in 6’ncı maddesinin son fıkrasına dayanarak, yapılacak değerlendirmede gerektiğinde A.TR belgesine sahip başvurular da fiili denetime yönlendirilebilir. Bu değerlendirmelerde, risk analizinin yanı sıra firmanın önceki başvurularında sunduğu belgeler üzerinde yapılan incelemenin sonuçları, ilgilisince düzenlenmemiş belge sunup sunmadığı ile iptal ve mükerrer başvuru yapıp yapmadığı gibi durumlar da dikkate alınır.
2.3 – Başvuru Belgelerinin Sunulması
Yapılan her başvuru için Tebliğ Ek-2’nin birinci ve ikinci maddelerinde belirtilen belgelerin sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Fiili denetime yönlendirilen ürünler için ise Tebliğ’in Ek-2’nin üçüncü ve dördüncü maddelerinde belirtilen dokümanların, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içerisinde elektronik ortamda Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS)’ne eksiksiz olarak yüklenmesi gerekmektedir. Söz konusu dokümanların eksik olması durumunda ve firmanın bu başvuruyu devam ettirmek istemesi halinde sistem tarafından firmaya ek ilave süre verilecektir. Verilen süre dâhilinde gerekli belgelerin yüklenmemesi durumunda başvuru sistem tarafından “Ret: Belge Eksikliği” olarak sonuçlandırılacaktır. Mezkûr Tebliğ’in Ek-2’sinde belirtilen belgelerin eksikliği nedeniyle sistem tarafından “Ret: Belge Eksikliği” olarak sonuçlanan başvuruların yeniden denetime açılmak istenmesi halinde, sistem üzerinde bulunan ek süre talebi butonu aracılığıyla bir defaya mahsus başvurunun yeniden denetime açma işlemi gerçekleştirilebilecektir.
Kullanıcıların, TAREKS üzerinden yapmış olduğu başvuruların fiili denetime tâbi tutulması halinde yüklenmesi gereken belgelerin teknik bir sorun nedeniyle sisteme yüklenememesi durumunda, gerekli dokümanlar ilgili Grup Başkanlığına elden sunulur. Elden başvuru yapılması halinde başvuruya ilişkin belgeler vekâlet kapsamında olan yetkili kişilerce teslim edilebilecektir. Bu durumda, ithalatçı adına ilgili işlemleri yapmaya yetkili olduğunu gösterir vekâletnamenin sunulması gerekmektedir. Vekâletname sunulmayan durumlarda denetim işlemleri gerçekleştirilmeyecektir.
Aynı Gümrük Belgesi kapsamında bulunan ürünler için TAREKS üzerinden yapılan bir başvuruya dair sunulan başvuru dosyalarında;
• Birden fazla GTİP
• Aynı GTİP altında farklı cins, menşe, marka, model ürünler,
• İmalatçıları farklı ürünler,
olduğu durumlarda, her bir başvuru dosyası için gümrük belgesi, fatura, uygunluk beyanları gibi belgelerin ortak olması ve uygulanabilir olması hallerinde bu belgelerin TAREKS’e bir defa yüklenmesi yeterlidir.
3 – DENETİM SÜREÇLERİ
Firma adına işlem yapmak üzere yetkilendirilen kullanıcının TAREKS üzerinden yapmış olduğu başvurunun fiili denetime yönlendirilmesi halinde denetim süreci başlar. Fiili denetim olarak adlandırılan ithalat denetim süreci, aşağıda sırasıyla belirtilen hususlardan birkaçını kapsayacak şekilde yapılır.
• TAREKS Başvuru Bilgilerinin Kontrolü
• Kapsam Kontrolü
• Belge Kontrolü
• Fiziki Denetim
• Laboratuvar Testi
Öncelikle TAREKS başvuru bilgilerinin kontrolü yapılır ve kapsam kontrolünün gerçekleştirilmesi sağlanır. Ürünlerin ilgili mevzuatın kapsamında olduğunun anlaşılmasını müteakip, ürüne ait bilgi ve belgeler ilgili mevzuat çerçevesinde incelenir. TAREKS tarafından yapılan risk analizi sonucunda ürünler doğrudan teste yönlendirilebilir. Denetim birimlerince ürünlerin riskli olduğuna dair bir şüphe hâsıl olması durumunda denetim bir üst denetim aşamasında değerlendirilebilir.
3.1 – Başvuru Bilgilerinin Kontrolü
TAREKS başvurusunda beyan edilen bilgiler ile TAREKS üzerinden sunulan belgelerin tutarlılığı ilgili denetim birimince kontrol edilir. Başvuru bilgilerinin yanlış beyan edilmesi durumunda, başvurunun denetim birimi tarafından iptal edilerek ithalatçı firma tarafından sisteme yeniden başvuru yapılması gerekmektedir. Ancak, marka ve modelin sehven sisteme yanlış beyan edilmesi durumlarında, ilgili denetim birimi ile görüşülerek gerekli düzenlemeler başvuru iptal edilmeden sistem üzerinden gerçekleştirilebilecektir.
3.2 – Kapsam Kontrolü
TAREKS tarafından fiili denetime yönlendirilen başvurularda, ürünün ilgili teknik mevzuat kapsamında olup olmadığı ile GTİP karşılığı ifade suretiyle Bakanlıkça denetlenmesi hedeflenen ürünler kapsamında olup olmadığı kontrol edilir. Kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünlere ilişkin başvurular, “Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılır.
Firma yetkilisi tarafından TAREKS üzerinden kapsam dışı olarak beyan edilen ürünlerin ilk ithalatında ürün fiili denetime yönlendirilir, kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünlerin ithalatı “Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılır. Daha önce denetim neticesinde kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünlerin müteakip ithalatında ürünlerin fiili denetime yönlendirilip yönlendirilmeyeceği risk analizine göre tespit edilir.
Kapsam kontrolü esnasında, ürünlerin TAREKS denetimine tabi bir diğer Ürün Güvenliği Denetimi Tebliği kapsamında yer aldığının tespit edilmesi durumunda, ürünlerin ilk olarak ilgili diğer Tebliğ kapsamında denetlenmesi gerekmekte ve denetimlerin ilgili Tebliğ’e göre sonuçlandırılması gerekmektedir.
3.3 – Başvuru Belgelerinin Kontrolü
Başvuru konusu ürünlerin teknik mevzuatına uygunluğunun tespit edilebilmesini teminen, firma tarafından sunulan bilgi ve belgeler kontrol edilir.
Belgelerin Türkçe sunulması esastır. Ancak İngilizce dilinde sunulan belgeler de kabul edilmektedir. Gerekli görülmesi halinde belgelerin noter onaylı tercümeleri de talep edilebilecektir.
Denetim kapsamında firmalar tarafından sunulan test raporlarının güncel olması, akredite laboratuvarlar tarafından düzenlenmesi ve tarihinin taşıma belgesinden önce olması gerekmektedir. Testi yaptıran firmanın ürünün imalatçısı veya ithalatçısı olması gerekir. Test raporlarında marka, model/seri numarası gibi ürünleri tanımlayıcı bilgiler yer almalıdır. Ürün ve test raporu arasında illiyet bağının kurulmasını teminen denetimlerde ürünlerde veya ürünlerin ambalajının üzerinde yer alan bilgilerle test raporundaki bilgilerin eşleşmesi gerekmektedir. Ürünle test raporu arasında illiyet bağı kurulamadığı hallerde ve firmanın kabul etmesi şartıyla ürünlerden numune alınarak test ettirilmesi gerekmektedir.
TAREKS başvurusu kapsamında sisteme yüklenecek fotoğrafların ithal edilen ürüne ait olması ve gümrüklü saha içerisinde çekilmiş olması gerekmektedir. Fiziki denetim sırasında sisteme yüklenen fotoğraflar ile ürünün aynı olmadığının tespit edilmesi halinde konu Genel Müdürlüğümüze bildirilir. Fotoğrafların denetim işlemlerini suiistimal etmek amacıyla sisteme yüklendiğinin tespit edilmesi halinde konu TAREKS'in risk değerlendirmesinde dikkate alınacaktır.
Başvuru sırasında sunulan bilgi ve belgeler ile üründe yapılan incelemeler sonucunda daha detaylı bir araştırma gereğinin ortaya çıkması veya ithalatçının başvuru sırasında sunduğu belge ve bilgilerin ürüne ait olmaması durumunda ve firmanın denetim birimlerini yanıltmak amacı taşımadığına kanaat getirilmesi halinde, ürüne ait belgelerin firma tarafından 45 günlük ek süre içerisinde tamamlanması istenilir. İlgili denetmenin TAREKS üzerinden bir belgeyi ilk kez talep ettiği tarihten başlamak üzere verilen 45 günlük ek süre zarfında talep edilen belgelerin sunulmaması durumunda başvuru “Ret: Belge Eksikliği” olarak sonuçlandırılır. Belge eksikliği durumunda başvuruların denetmen tarafından iptal ile sonuçlandırılmaması gerekmektedir.
3.4 – Fiziki Denetim
Sistem tarafından ürünlerin fiziki denetime yönlendirilmesi durumunda, ürünler ile sisteme yüklenen belgeler arasında illiyet bağı kurulabilmesi ve belge denetimine yönlendirilen ürünlerde oluşabilecek şüphelerin giderilmesi amaçlarıyla ürünler fiziki denetime tabi tutulabilir. Fiziki denetim esnasında ürünlerin yapı ve özellikleri itibarıyla incelenerek gerekli tüm raporların sunulup sunulmadığı veya rapor sunulamayan ürünler için istenecek testlerin belirlenmesi elzemdir. Tespit edilen hususlara ilişkin detayların Ek- 1’de yer alan Fiziki Denetim/Numune Alma Tutanağına işlenmesi gerekmektedir.
Fiziki denetime yönlendirilen başvurularda gümrüklü sahada yapılan denetim ve numune alımı esnasında denetime eşlik eden kişiler, ithalatçı adına ilgili işlemleri yapmaya yetkili olduğunu gösterir vekâletnameyi sunmakla yükümlüdür. Vekâletname sunulmayan durumlarda denetim işlemleri gerçekleştirilmeyecektir.
Fiziki denetim gerçekleştirilecek ürünler için denetim birimiyle yapılacak tüm görüşmelerin “Denetim Mesajları” sekmesinden ilerletilmesi gerekmektedir. Belirlenen fiziki denetim saatinde firma yetkililerinin bulunmaması, ürünlerin hazır olmaması hallerinde, denetim programı başvuru tarihi göz önünde bulundurulmaksızın yeniden hazırlanacaktır. Ürünlerin denetim sahasında bulunmaması halinde ise başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlanacaktır.
Fiziki denetim sırasında mümkünse ürüne ait fotoğrafların çekilmesi ve gerekli durumlarda kullanılmak üzere arşivlenmesi gerekmektedir.
Güvenliğinden gerekçeli olacak şekilde ciddi şüphe duyulan ürünler laboratuvara teste gönderilebilir ve test sonucuna göre işlem yapılır. İthalatçı firmanın testi kabul etmeyip dilekçe ile uygunsuzluk talep etmesi halinde ise başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. İthalatçı firmanın test kararına ve dilekçe ile uygunsuzluk kararına itiraz etmesi durumunda konu Genel Müdürlüğe bildirilir.
3.5 – Test İşlemleri
Firmalar tarafından test raporu sunulamadığı, denetmenlerce ürünlere ilişkin ciddi şüphe oluştuğu veya ürünlerin TAREKS tarafından doğrudan teste yönlendirilmesi durumlarında (firmanın kabul etmesi şartıyla) ürünler teste gönderilir.
Teste gönderilen başvurularda, kargo ve test masraflarının ithalatçı tarafından karşılanması şartıyla denetmenlerce ürünlerden numune alınarak teste gönderilir. Numuneler belirlenen akredite laboratuvarlardan birisine, ilgili denetim birimi tarafından sırayla ve dönüşümlü olarak gönderilir. Denetimler söz konusu test sonucuna göre neticelendirilir. Başvurular marka bazında gerçekleştirildiğinden, teste gönderilen ürünlerden model değil ürün cinsine göre numune alınması gerekmektedir. Alınan numunenin sonucu temsil ettiği bütün kalemler için geçerli olacaktır. Numune sayısının asgaride tutulması esastır. Alınacak numune sayıları ürünün teknik mevzuatına göre belirlenmekte olup, gerekli görüldüğü durumlarda ek numune alınabilmektedir. (Bkz.: 5.1)
Numune alma işlemleri esnasında Ek-1’de yer alan Fiziki Denetim/Numune Alma Tutanağına gerekli bilgiler işlenerek bahse konu tutanak hem ilgili denetmen tarafından hem de firma yetkili temsilcisi tarafından imzalanacaktır. Bu aşamada temsilcinin vekâletnamesi kontrol edilecek, alınan numunelerin fotoğrafı denetim birimi tarafından çekilecektir. Denetim biriminde kalacak numune, numune kayıt defterine kaydedilecektir.
Şahit numuneler Grup Başkanlığında muhafaza edilir. Test sonuçlarına itiraz süresi 15 iş günüdür. Test sonuçlarına itiraz edilmesi durumunda, şahit numuneler yeniden teste tabi tutulmak üzere mümkün olduğu durumlarda ürünlerin gönderildiği ilk laboratuvardan farklı bir test kuruluşuna gönderilir.
Sistem tarafından teste yönlendirilen ancak test imkânları, ürün özelliği veya ürün adedi sebepleriyle test edilemeyen dosyalarda sürecin test raporu incelemesi olarak devam etmesi gerekmekte olup karşılaşılan bu tarz durumların ilgili GTİP ve test edilememe gerekçesiyle birlikte ivedilikle Genel Müdürlüğümüze iletilmesi gerekmektedir.
İthalatçı firma ürünün teste gönderilmesini kabul etmezse firmanın yazılı beyanına istinaden başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılacaktır.
3.5.1 – Muadil Ürünler
Çok sayıda kalemin teste yönlendirildiği başvurularda, başvuruda yer alan tüm ürünler teste gönderilmez. Aynı başvuru içinde imalatçısı, markası, materyali ve ürün cinsi ortak olan ürünlerden bir tanesi referans model olarak seçilir, muadil ürünleri temsil etmek üzere teste gönderilir.
Bir başvurunun teste yönlendirilen bir kalemi ile muadil tutulabilecek ürünlere dair başvuru kalemleri sistem tarafından teste yönlendirilmemiş olsa dahi teste yönlendirilen başvuru kalemindeki modelin testi sonuçlanana kadar başvurular kapatılmaz.
Referans modelin testten geçmesi ve muadil tüm kalemlere ait uygun belgelerin (test raporu vb.) olması halinde söz konusu başvuru TAREKS üzerinden “Kabul: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. Referans modelin testten kalması halinde, firmanın sistem üzerinden 15 iş günü içerisinde test sonucuna itiraz hakkı vardır. Firma test sonucuna itiraz eder ve ürün, yalnızca uygunsuzluk verilen husus ile ilgili olarak yaptırılan ikinci testten geçerse ve muadil tüm kalemlere ait uygun belgelerin (test raporu vb.) olması halinde söz konusu başvuru TAREKS üzerinden “Kabul: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır.
Referans modelin testten kalması halinde, firma test sonucuna itiraz etmezse veya itiraz ettiği halde ürün ikinci testten de kalırsa, referans model “Ret: Test Sonucu” olarak sonuçlandırılmalıdır. Bu durumda, firmanın talep etmesi halinde muadil tüm kalemler de teste gönderilebilecektir. İthalatçı firma tarafından test yapılmadan olumsuz sonuçlandırılması istenilen başvurular verilecek dilekçeye istinaden “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır.
3.6 – Başvuru İptal İşlemleri
İptal işlemi, yalnızca mevcut başvurunun incelenmesi aşamasında tespit edilen maddi hata veya hataların düzeltilerek başvurunun tekrarlanabilmesine imkân sağlayan bir işlemdir. Denetlemesi devam eden başvuruların iptali ancak denetmen tarafından yapılabilecektir.
Marka ve model bilgilerinin haricinde başvuru bilgilerinden bir veya birkaçının sisteme yanlış veya eksik kaydedilmiş olması durumunda, “Denetim Mesajları” sekmesinden ilgili denetim birimi tarafından konuyu açıklayan bir mesaj iletilir ve başvuruya dair denetim işlemi son aşamaya kadar sürdürülür. Denetim sonucunda, ürünlerin ithalat denetiminden geçemeyeceği anlaşıldığında başvuru “Ret” ile, diğer durumlarda firmanın yaptığı hatayı düzeltmesini teminen “İptal: Denetmen İptali” ile sonuçlandırılır. Söz konusu maddi hatanın, denetmen notu olarak başvuruda kapatılırken belirtilmesi gerekmektedir. Marka ve modelin sehven sisteme yanlış beyan edilmesi durumlarında, ilgili denetim birimi ile görüşülerek gerekli düzenlemeler başvuru iptal edilmeden firma tarafından sistem üzerinden gerçekleştirilebilecektir.
Denetim birimi tarafından denetime tabi tutulan ürünlere ilişkin başvuruların, denetim işleminin tamamlanmasını müteakip maddi hatalar nedeniyle iptal edilmesi neticesinde aynı parti için TAREKS tarafından atanan denetim türüne göre denetim işlemleri yürütülmelidir.
Denetim devam ederken, denetim konusu ürünlerin başka bir firmaya devredilmesi, talebi söz konusu olduğunda ilgili başvuruya ilişkin denetim işlemleri mevcut başvuru üzerinden yürütülür, başvuru muhteviyatı ürünlerin uygun olması halinde devir işlemini tevsik eden belgelerin sunulmasına müteakip devreden firma başvurusu “İptal: Denetmen İptali” ile sonuçlandırılacaktır. Devir işlemine ilişkin olası bir şüphe hâsıl olması durumunda, konunun Genel Müdürlüğümüze iletilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen hususlar dışında firmalar tarafından talep edilen iptal işlemleri kabul edilmeyecektir. Ürünlerin mahrece iade edilmesi ya da başka bir ülkeye transit edilmesi sebebiyle başvurunun iptal edilmesi talebi kabul edilmeyecektir. Ancak firmadan alınacak başvurunun ret olarak sonuçlandırılmasını belirten yazılı dilekçe ile başvuru ret olarak sonuçlandırılabilecektir.
3.7 – Mükerrer Başvurular
Denetimi ret olarak sonuçlandırılmış başvuru konusu ürünlerin ithal edilebilmesi için ya da denetimi devam eden bir başvuru/başvuru kalemi konusu ürünler için denetimden kaçınmak amacıyla TAREKS üzerinden yeni bir başvuru yapılması/kalem açılması mükerrer başvuru olarak tabir edilir. Bu durum risk analizinin etkin ve doğru çalışmasını engellemektedir.
Mükerrer başvuru yapılmasının önüne geçilmesini teminen, başvuruya ilişkin bilgilerde maddi hata yapıldığı tespit edilen denetim başvurularına ilişkin dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibidir.
• Söz konusu başvurunun iptalinin gerektiğinin anlaşılmasını müteakip firma yetkililerinin ilgili denetim birimi tarafından derhal bilgilendirilmesi ve iptal işlemi denetim sürecinin ardından gerçekleştirilmeli,
• Bahse konu denetim mesajında ve firma yetkilisi ile irtibat kurulması halinde yapılacak görüşmede; iptal işleminin gerçekleştirildiği sistem üzerinden teyit edilmeden, iptal konusu ürünler için yeni bir başvuru yapılmaması gerektiği, aksi takdirde firmaya ve kullanıcıya müeyyide uygulanabileceği hususunun önemle hatırlatılması gerekmektedir.
Bu çerçevede, firmalarca mükerrer başvuru yapıldığının tespit edilmesi durumunda; denetimlerin doğrudan “Ret: Yanıltıcı İşlem” ile sonuçlandırılması ve konunun Genel Müdürlüğümüze iletilmesi gerekmektedir.
3.8 – İlgilisince Düzenlenmeyen Belge
İthalat denetimi kapsamında sunulan belgenin doğruluğundan şüphe edilmesi durumunda, belgenin doğruluğu belgeyi düzenleyen kuruluşun internet sitesi üzerinden araştırılır. Bunun mümkün olmaması durumunda, belgeyi düzenleyen kuruluşla elektronik posta yoluyla temasa geçilir ve belgenin doğruluğu teyit edilir. Gelen iletide belgelerin sahte olduğu ya da doğru, geçerli veya tutarlı olmadığının belirtilmesi halinde söz konusu belge ilgilisince düzenlenmeyen olarak değerlendirilecektir. İlgili kuruluştan elektronik posta yoluyla istenen bilginin 20 gün içerisinde gönderilmemesi durumunda konu Genel Müdürlüğümüze iletilir.
TAREKS’e sunulan belgenin ilgilisince düzenlenmediğinin anlaşılması halinde, belgenin yenilenmesi talep edilmez. Söz konusu denetim doğrudan “Ret: İlgilisince Düzenlenmeyen Belge” olarak sonuçlandırılır ve konu Genel Müdürlüğümüze iletilir. Konuya ilişkin hem firmaya hem de kullanıcıya Tebliğ’in 13 üncü maddesine istinaden idari yaptırımlar uygulanacaktır.
Diğer taraftan,
• İlgili kuruluşun internet sitesinde belgenin aslı var ise bunun Genel Müdürlüğümüze iletilecek yazıda belirtilmesi,
• İlgili kuruluş ile elektronik posta yoluyla iletişime geçilirse, orijinal belgenin tamamı veya kapak sayfasının iletilmesi halinde Genel Müdürlüğümüze bildirilen yazı ekinde sunulması,
• Doğru belgenin veya kapak sayfasının edinilememesi halinde bu durumun Genel Müdürlüğümüze muhatap yazıda belirtilmesi,
gerekmektedir.
Başvuru kalemlerinden birisi hakkında sunulan bilgi ve belgelerde herhangi bir tahrifat yapıldığından veya doğruluğundan şüphe duyulan bir işlem yapıldığının anlaşılması durumunda, yalnızca şüphe duyulan kalem veya kalemler için yukarıda yer alan hükümlere istinaden işlem yapılır, diğer kalem veya kalemlerin denetimi ilgili teknik mevzuata göre tamamlanır.
3.9 – Sistemi Yanıltıcı Girişimler
Risk analizinin doğru çalışmasını engellemeyi hedefleyen girişimler sistemi yanıltıcı işlem olarak değerlendirilmesi sebebiyle bu tip girişimlerin tespiti halinde ilgili başvurunun da “Ret: Yanıltıcı İşlem” olarak sonuçlandırılması gerekmektedir.
4 – DENETİMİN SONUÇLANDIRILMASI
4.1 – Ret ile Sonuçlandırılacak Başvurular
Denetim sonucunda ilgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. Uygunsuzluk sebebinin ayrıntılı şekilde denetmen notu olarak başvuruya yazılması ve ayrıca Ek-2’de yer alan mesajla kullanıcıya iletilmesi gerekmektedir. Keyfiyet ret sebebini içeren bir yazıyla gümrük idaresine bildirilir ve söz konusu ürünün ithalatına gümrük idarelerince izin verilmez.
Ürünlerin test edilmesi gerektiğinde ve ithalatçı firmanın ürünlerin test ettirilmesini kabul etmeyip dilekçe ile uygunsuzluk talep etmesi halinde başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılacaktır.
TAREKS başvurularında firmaların tek bir kalem içerisine birden fazla ürün bilgisini (marka-model-miktar vb.) toplu olarak girmiş olmaları ve başvuru kaleminde ret olarak sonuçlandırılacak ürünler ile ithaline izin verilebilecek ürünler olduğunun anlaşılması hâlinde, uygun bulunan ürünler için yeniden TAREKS başvurusu yapılması sağlanır ve yeni başvuru yapıldıktan sonra mevcut başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. Yalnızca uygun bulunan ürünler için yeniden TAREKS başvurusu yapılabilir. Uygunsuz ürünler için yeniden başvuru yapıldığının anlaşılması hâlinde, ilgili ürünler açısından mükerrer başvuru esaslarına göre işlem yapılacaktır. (Bkz.: 3.7)
TAREKS üzerinden fiili denetime yönlendirilen ve denetim süreci devam eden başvurularda, uygunsuz TPS numarası kullanımı, izinsiz transit ticaret gibi yasal olmayan yollarla denetimden kaçınıldığının tespiti halinde başvuru konusu ürünlerin gümrüklerde bulunmaması ve bu kaçınma eylemleri dikkate alınarak ilgili başvurunun “Ret: Yanıltıcı İşlem” şeklinde sonuçlandırılması ve konu hakkında Genel Müdürlüğümüzün ivedilikle bilgilendirilmesi gerekmektedir.
Siparişin eksik gelmesi, ürünlerin gümrüklü sahaya henüz ulaşmamış olması gibi gerekçelerle ürünlerin denetim esnasında gümrüklü sahada bulunmadığının tespit edilmesi durumunda, ürünlere ilişkin herhangi bir tespit veya inceleme yapılamamış olması nedeniyle ilgili başvuru kalemi “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılması gerekmektedir.
4.2 – Uygunluk Denetim Sonuçları
| Denetim Sonucu | Açıklama 1) | Kabul: Denetleme Sonucu | Fiili denetim sonucunda ilgili teknik mevzuata aykırılık tespit edilmemesi durumunda başvuru “Kabul: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılır. 2) | Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu | Ürünlerin ilgili teknik mevzuat kapsamında olmaması ve/veya GTİP karşılığı ifade bakımından denetlenmesi hedeflenen ürünlerden olmadığının tespit edilmesi halinde başvuru “Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu” olaraksonuçlandırılır. 3) | Ret: Denetleme Sonucu | Denetim sonucunda ilgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır 4) | Ret: Belge Eksikliği | Denetim esnasında verilen süre zarfında talep edilen belgelerin sunulmaması durumunda denetim “Ret: Belge Eksikliği” ile sonuçlandırılır. 5) | Ret: Test Sonucu | Denetimler esnasında teste gönderilen ve test sonucu olumsuz çıkan başvurular “Ret: Test Sonucu” ile sonuçlandırılır. 6) | Ret: İlgilisince Düzenlenmeyen Belge | Yapılan denetimlerde, ilgilisince düzenlenmeyen belge yüklendiği tespit edilen başvurular“Ret: İlgilisince Düzenlenmeyen Belge” olarak sonuçlandırılır. 7) | Ret: Yanıltıcı İşlem | Mükerrer işlem yapıldığının saptanması ya da risk analizinin doğru çalışmasını engellemeyi hedefleyen girişimlerde söz konusu başvuru “Ret: Yanıltıcı İşlem” olarak sonuçlandırılır. 8) | İptal: Denetmen İptali | Herhangi bir uygunsuzluğu bulunmayan ancak firma tarafından sehven beyan edilen bilgilerin düzetilmesi gereken başvurular “İptal: Denetmen İptali” ile sonuçlandırılır.
4.3 – Elleçleme Talepleri
Yalnızca darbe, çentik vb. teknik müdahaleyi gerektiren düzeltme işlemleri dışında kalan elleçleme talepleri değerlendirilebilecektir. Uygunsuzlukları gümrüklü sahada giderilebilecek olan etiketleme, işaretleme (marka ve model hariç), ambalajlama gibi yönlerden teknik mevzuatına uygun olmayan ürünlerde; sağlık, emniyet, çevrenin korunması, tüketicinin doğru bilgilendirilmesi açısından sakınca oluşturmayan düzeltme talepleri ilgili denetim birimine yazılı olarak bildirilir.
Söz konusu elleçleme talebinin uygun görülmesi halinde firmaya 30 güne kadar elleçleme süresi verilir. Elleçleme işlemleri gümrük müdürlüğünün kontrolü altındaki sahada gerçekleştirilmelidir. 30 günlük elleçleme süresi içerisinde veya bu sürenin bitiminde, elleçleme işleminin tamamlanması halinde, firma tarafından eksikliklerin tamamladığına dair ilgili denetim birimine yazılı bir dilekçe sunulması gerekmektedir. Dilekçenin sunulmasını müteakip, ilgili teknik mevzuatına uygun olarak elleçleme işleminin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine ilişkin olarak bahse konu ürünlerin denetim birimlerince gümrüklü sahada incelemesi ve elleçleme işlemleri tamamlanana kadar başvurunun sonuçlandırılmaması gerekmektedir. Gerekli düzeltmelerin yapıldığının tespiti halinde başvuru “Kabul: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. İlgili denetim birimine başvurulmadan gümrük idaresinden alınan elleçleme işlemleri kabul edilmeyecektir.
4.4 – Denetim Sonuçlarına İtiraz
Belgelerin zamanında sunulamaması nedeniyle ret ile sonuçlandırılan veya firmanın denetmen tarafından denetimin ret ile sonuçlandırıldığı (kapsam dışı talebi vb.) iddiası ile itiraz ettiği başvurular kapsamında yeniden denetime açma işlemi uygulanabilmektedir. Bu çerçevede firmalar ret ile sonuçlandırılan başvurularda TAREKS üzerinde yer alan itiraz butonu yoluyla denetim sonucuna yalnızca bir seferlik olmak üzere 1 yıl içinde itiraz edebilirler. Test sonuçlarına itiraz süresi ise 15 iş günüdür.
Yeniden denetime açılan başvurular kapsamında 45 gün ek süre verilmeyecek, ithalatçının eksik olan belge, itiraz dilekçesi, talep edilmesi halinde teknik dosya ve diğer yükümlülüklerini ivedilikle sunması istenecektir. Firmalar, “Ret: İlgilisince Düzenlenmeyen Belge” ve “Ret: Yanıltıcı İşlem” sonuçlu başvurulara hiçbir şekilde itiraz edemeyecektir. Bununla birlikte, “Ret: Belge Eksikliği” sonuçlu başvurularda eksik belgelerin; “Ret: Test Sonucu” ile kapatılan başvurularda ise yeniden test talep dilekçesinin ve tüm durumlarda denetmen tarafından istenen ek dokümantasyonun en fazla 15 iş günü içerisinde sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Bu süre zarfında yükümlülüklerini yerine getirmeyen firmaların başvuruları tekrar aynı ret ile sonuçlandırılacak ve sistem üzerinden tekrar itiraz edilmesine izin verilmeyecektir.
1 yıl içerisinde sistem üzerinden itiraz edilmesine karşın başvurunun tekrar ret olarak sonuçlandırılması durumunda firma tarafından eksikliklerin giderilebilmesini teminen başvurunun yeniden denetime açılması talebi bir defaya mahsus olmak üzere Genel Müdürlükçe değerlendirilebilir. Yeniden denetime açılan başvurular kapsamında 45 gün ek süre verilmeyecek, ithalatçının eksik olan belgesini 15 iş günü içerisinde sunması istenecektir.
4.5 – Uygunsuz Bulunan Ürünlere İlişkin Transit Talepleri
Yapılan denetimler sonucunda “Ret” ile sonuçlanan başvuru kapsamındaki ürünlerin firmalarca transit edilmek istenmesi halinde, söz konusu taleplerin Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca Genel Müdürlüğümüzün uygun görüşünün alınması gerekmektedir. Bu durumdaki firmaların Genel Müdürlüğümüze yazılı olarak başvurmaları; başvurularında ürünün transit olarak gönderileceği ülkeyi bildirmeleri, ürünün ilgili ülke mevzuatına uygun olduğunu beyan etmeleri, TAREKS “Eski Yardım” sekmesinde yer alan “Transit İzni” başlığına uygun olarak Ek-3’te yer alan belgeleri eksiksiz doldurmaları gerekmektedir. Ürünlerin mahrece iade edilmesi durumunda Genel Müdürlüğümüzün uygun görüşünün alınmasına gerek bulunmamaktadır.
Transit ticarete konu edilmek istenen uygunsuz ürünlerin tamamı veya partinin bölünmesi suretiyle ilgili firma ve/veya farklı firmalar adına ülkemiz piyasasına arz edilmeye çalışılarak denetime konu olmaları ihtimaline karşı yapılacak işlemlerde azami hassasiyet gösterilmesi ve şüphe duyulan başvurular hakkında Genel Müdürlüğümüze ivedilikle bilgi verilmesi gerekmektedir.
İzinsiz transit ticaret gibi yasal olmayan yollarla denetimden kaçınıldığının tespiti halinde başvuru konusu ürünlerin gümrüklerde bulunmaması ve bu kaçınma eylemleri dikkate alınarak ilgili başvuru “Ret: Yanıltıcı İşlem” şeklinde sonuçlandırılacaktır.
5 – ÜRÜNLERE İLİŞKİN MÜNFERİT ESASLAR
Ürün Grubu | Test Bileşeni | Test Edilmesi Gereken Kısımlar | Limit Değer Tekstilden veya deriden eşyalar (Kumaşlar,kıyafetler, çantalar, kemerler, eldivenler, terlikler,aksesuarlar vb.) | Azoboyar maddeler | İnsan cildi ve oral kaviteyle doğrudan ve uzun süreli temas edebilecek tekstil ve suni deriden mamul materyaller (Beyaz renkli materyaller test edilmez, ancak beyaz renkli materyalin üzerinde farklı renklerde baskı varsa test edilmelidir.) | %0,003 APEO | Su ile yıkanabilir tekstil eşyalarında | %0,01 Nikel | Cilt ile doğrudan ve uzun süreli temas etmesi söz konusu olan metal, kaplamalı metal materyaller ve metal kaplamalı diğer materyaller (plastik vs.) (Üründe bulunan her farklı renkli kısım test edilmelidir.)(İki hafta içinde en az üç defa 10 dakika temas veya iki hafta içinde en az bir defa 30 dakika temas, cilt ile uzun süreli temas olarak değerlendirilmektedir.) (Aynı numune üzerinden test tekrarlanamaz.) (Ölçüm belirsizliği göz önünde bulundurulmalıdır.) | 0,5 µg /cm2/hafta DMF | Deri ve tekstil içeren dış yüzeylerde | 0,1 mg/kg Krom VI | Cilt ile temas eden hakiki deri materyaller | %0,0003 DOK | Cilt ile temas eden kısımlarda | %0,1 PAH | Normal veya makul öngörülen kullanım koşullarında insan cildi veya oral aktivite ile sürekli veya kısa süreli tekrarlı direk temasta bulunulan kauçuk, plastik bileşenler ve suni deriler (kaplamalı tekstiller) | Yetişkin ürünleri: 1 mg/kg Çocuk ürünleri: 0,5 mg/kg Kurşun | Çocukların ağzına alabileceği metal, plastik, cam, deri, suni deri ve boyalı metal ve boyalı diğer materyaller(Aynı model ürünün farklı renkleri varsa eğer her bir renk ayrıca test edilmelidir.) (İçerik testine ilaveten ikinci bir kontrol analizi olarak salınım testi istenilmeli (EN 1671-3'e göre) ve 0,05 mikrogram/cm2 olan limit değeri baz alınarak sonuçlar değerlendirilmelidir.) | %0,05 Kadmiyum | Suni deri (kaplamalı plastikler), plastik, metal, boyalı materyaller (Aynı model ürünün farklı renkleri varsa eğer her bir renk ayrıca test edilmelidir.) | Plastik ve metallerde %0,01, Boyalarda %0,1 Alev geciktiriciler | Cilt ile temas eden tekstil eşyalarında | - Ayakkabı ve aksamları | Azoboyar maddeler | İnsan cildi ve oral kaviteyle doğrudan ve uzun süreli temas edebilecek tekstil ve suni deriden mamul materyaller (Beyaz renkli materyaller test edilmez, ancak beyaz renkli materyalin üzerinde farklı renklerde baskı varsa test edilmelidir.) | %0,003 Nikel | Cilt ile doğrudan ve uzun süreli temas etmesi söz konusu olan metal, kaplamalı metal materyaller ve metal kaplamalı diğer materyaller (plastik vs.) (Üründe bulunan her farklı renkli kısım test edilmelidir.) (İki hafta içinde en az üç defa 10 dakika temas veya iki hafta içinde en az bir defa 30 dakika temas, cilt ile uzun süreli temas olarak değerlendirilmektedir.) (Aynı numune üzerinden test tekrarlanamaz.) (Ölçüm belirsizliği göz önünde bulundurulmalıdır.) | 0,5 µg /cm2/hafta Fitalat | Cilt ile temas eden iç kısımlarında bulunan suni deri (kaplamalı plastikler), plastik materyallerde (DEHP, DBP, BBP, DINP, DIDP ve DNOP) | %0,1 DOK | Cilt ile temas eden kısımlarda | %0,1 DMF | Deri ve tekstil içeren dış yüzeylerde | 0,1 mg/kg Krom VI | Cilt ile temas eden hakiki deri materyaller | %0,0003
* Nihai kullanıcının tüketimine ve kişisel kullanıma yönelik olmayan ürünler; tekstil konfeksiyon sektörleri dışında sanayide (izolasyon malzemesi vb.) kullanılan mamuller ve tekstil konfeksiyon dışındaki kullanım alanlarına yönelik olarak üretilen halat gibi ürünler kapsam dışı olarak değerlendirilmelidir.
**Deriden imal edilmiş ve kişisel koruyucu donanım kapsamında yer almayan eldivenlerin ithalat aşamasında denetime yönlendirilmesi halinde ayrıca fitalat ve formaldehit açısından da test edilmesi gerekmektedir.
***KKDİK Ek-17 gereğince, çocukların ağızlarına alabilecekleri eşyalar; herhangi bir uzaysal boyutu 5 cm’den küçük olan veya 5 cm’den küçük boyutta çıkarılabilir veya kopabilir parçaları olan eşyalar olarak sınıflandırılmaktadır.
**** Çocuk giysilerinde ayrıca, TS EN 14682 (Çocuk giysilerinde güvenlik- Çocuk giysilerinde kullanılan kordon ve büzme ipleri - Özellikler) ve TS EN 14878 (Tekstil- Çocuk gece giyeceklerinin yanma davranışı - Özellikler) standartlarına uygunluk aranmalıdır.
***** Denetim birimi tarafından uygun görülmesi ve ithalatçının talebi halinde nikel testleri için XRF yöntemi kullanılabilecektir.
5.1 – Numune Alma
Tekstil ürünlerinden yalnızca azoboyar madde testi için alınacak numunelerde aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir: (Diğer testler için ürün içeriği, materyali kontrol edilerek numune sayısı asgari tutulacak şekilde numune alma işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.)
• Ürün cinsi bazında yapılan başvurularda öncelikli olarak, ürün cinsi aynı olmak kaydıyla, başvuruda yer alan diğer ürün renklerinin tamamını veya çoğunu içeren herhangi bir model ürün varsa sadece o modelden numune alınması yeterli görülmektedir. (Örneğin sarı kazak, mavi kazak, kırmızı kazak, siyah kazak ile bu renklerin tamamını/çoğunu ihtiva eden ve 4 ayrı renkli kazaktan oluşan toplam 5 model içeren bir başvurudan; sadece 4 ayrı renkli kazaktan numune alınması.)
• Ürün cinsi bazında yapılan başvuru kapsamı ürün modelleri tek ve birbirinden farklı renklerden oluşuyorsa; riskli renkler olan siyah, kırmızı, turuncu, sarı ya da yeşil renkli modellerden; şayet bu renklerden hiçbiri yoksa, en koyu renkli modelden numune alınması gerekmektedir.
• Ürün cinsi bazında yapılan başvuru kapsamı ürün modelleri birden fazla renk içeriyor ve ürün yalnızca riskli renklerden (siyah, kırmızı, turuncu, sarı ve yeşil) oluşuyorsa her bir riskli renk için; riskli renkler ve bunlar dışında olan renkler içeriyorsa her riskli renk için ve kalan renklerden en koyu renk için; eğer riskli renkler üründe yoksa en koyu renk için test yapılması uygun görülmektedir.
• Ürün cinsi bazında yapılan başvuru kapsamı ürünler aynı rengin farklı tonlarından oluşuyorsa; o rengin en koyu tonundan numune alınması gerekmektedir. (Örneğin pembe, koyu pembe ve açık pembe kazaklardan sadece koyu pembe kazaktan numune alınması.)
• Sadece beyaz renkten oluşan ürünlerden hiçbir şekilde numune alınmaması; başvurunun tamamı beyaz renklerden oluşuyor ise test işlemi yapılmadan veya test raporu istenmeden başvurunun kabul olarak sonuçlandırılması gerekmektedir.
• Beyaz renk içeren birden fazla renkli ürünlerde beyaz renk için herhangi bir test yapılmasına gerek görülmemektedir.
• Aynı ürün yapısı ve içeriğine sahip tek renk ürünlerde (çorap vb.) dokuma farklılığına bakılmaksızın tek renk için numune alınması gerekmektedir.
• Alınacak numunenin en az 5g ağırlığında olmasına dikkat edilmesi gerekmekte ve ürün üzerinde 0,2g'dan daha hafif parçalar bulunması halinde bu parçaların test edilmesine gerek görülmemektedir.
• Nihai tüketime yönelik olan ürünlerden alınan numunelerde ürün bir bütün olarak laboratuvara iletilmelidir. Nihai tüketime yönelik olmayan ürünlerde ise (iplik, ham bez, kumaş vb.) eşyanın tamamını temsil edecek nitelikte bütün renk ve desenleri içeren miktarda numune alınması yeterli bulunmaktadır.
• Kürklerde boyama işlemi uygulanmış ve üzerinde tüyler yer almakta ise tüy ve deri ayrı ayrı test edilmelidir.
• Ham ipek, iplik ve döküntü gibi ürünler herhangi bir boyama işlemine tabi tutulmuş ise teste gönderilmesi gerekmektedir. Söz konusu ürünler boyanmamış ise teste gönderilmesine gerek bulunmamaktadır. Halıların ipliklerinin her bir rengi ayrı olarak teste edilmelidir.
Ayakkabı cinsi ürünlerinden alınan numunelerde ise aşağıda belirtilen hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir:
• Ürün cinsleri arasında yer alan eşyalardan öncelikli olarak azoboyar testleri için yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda numune seçilmesi gerekmektedir.
• Fitalat, nikel, krom VI ve DOT testleri için en fazla sayıda materyal içeren modelin numune olarak seçilmesi gerekmektedir.
• Ürün cinsi bazında yapılan başvuru kapsamında tamamıyla farklı materyallerden oluşan modeller varsa; bu tür ürünlerin her birinden ayrı ayrı numune alınması gerekmektedir.
• Nihai tüketime yönelik olan ürünlerden alınan numunelerde ürün bir bütün olarak laboratuvara iletilmelidir.