Otomatik Katılım Katkı Paylarının Kontrolü ve Tahsilat Takip İşlemleri Kılavuzu
- Tür
- Kılavuz
- Tarih
- 02.08.2019
- Yürürlük
- 02.08.2019
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kılavuzlar, Sigortacılık Mevzuatı
1. AMAÇ
Bu kılavuzun amacı; 4632 sayılı, 28 Mart 2001 tarihli Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun (Kanun) Ek 2 nci maddesi, 9 Haziran 1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 09.11.2012 tarih ve 28462 sayılı Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik’in (Yönetmelik) 22/Ç maddesi, 18 Nisan 2019 tarihli ve 2019/3 sayılı Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Genelge’de Değişiklik Yapılmasına İlişkin Genelge’nin (Genelge) birinci bölümü kapsamında giriş takvimine ilişkin kontroller ile katkı payının takip ve tahsili işlemlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
2. KAPSAM
İş bu kılavuz, ilgili mevzuat çerçevesinde sistemde sözleşme akdetmekle yükümlü işverenlerin mevzuatta tanımlı giriş takvimine uygun olarak sözleşme akdettikleri, çalışanları adına sertifika düzenlediklerine ilişkin kontrol ve çalışanın ücretlerinden kesilen katkı payı tutarlarının emeklilik şirketine tam ve zamanında intikalinin kontrolü ile emeklilik şirketine aktarılmayan, eksik veya geç aktarılan katkı payları ve varsa getirilerinin takip ve tahsili sürecine ilişkin esas ve usulleri içermektedir.
3. TANIMLAR
a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığı
b) Çalışma Bakanlığı: Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı,
c) SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu,
d) EGM: Emeklilik Gözetim Merkezi,
e) İTS: İşveren Takip Sistemi,
f) GEV: Emeklilik şirketleri tarafından Emeklilik Gözetim Merkezi’ne iletilen gözetime esas veriler,
g) PEK: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 inci maddesinde belirlenen prime esas kazancı, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda yer alan emeklilik keseneğine esas aylığı veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamında kurulmuş olan sandıkların iştirakçisi olan çalışanlar için bu çalışanların bağlı bulunduğu sandığa, katılım payı, kesenek veya diğer adlar altında ödediği tutarların hesaplanmasına esas kazancı,
h) Giriş takvimi: Çalışanların İşverenleri Aracılığıyla Otomatik Olarak Emeklilik Planına Dâhil Edilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında çalışanların sisteme dâhil edilmeleri gereken tarihlerinden oluşan takvimi,
i) Güvenli elektronik iletişim aracı: Kısa mesaj, elektronik posta, internet, telefon, faks gibi saklanabilir her türlü iletişim yöntemi,
j) OKS: 4632 sayılı Kanunun ek 2 nci ve geçici 2 nci maddeleri kapsamında çalışanların işverenleri aracılığıyla otomatik olarak emeklilik planına dâhil edildikleri bireysel emeklilik otomatik katılım sistemi,
k) Kapsam Yönetmeliği: Çalışanların İşverenleri Aracılığıyla Otomatik Olarak Emeklilik Planına Dâhil Edilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği,
l) Sektör Duyurusu: Çalışanların İşverenleri Aracılığıyla Otomatik Olarak Emeklilik Planına Dahil Edilmesine İlişkin Sektör Duyurusu 2019/2,
m) Ücret Ödeme Günü: GEV verilerinde iletilen “Otomatik Katılım Dönemi Ödeme Tarihi”dir.
n) Genelge: Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Genelge'de Değişiklik Yapılmasına İlişkin Genelge (2019/3)
4. KONTROL NOKTALARI
Otomatik katılım sistemi kapsamında işverenlerin giriş takvimine uygun olarak sisteme dahil olması ve çalışanların ücretlerinden kesilen katkı paylarının emeklilik şirketine intikal ettirilmesi sürecinin mevzuatta tanımlanan esaslara uygun olarak yapıldığının kontrolü esas olarak iki ana başlıkta toplanmaktadır:
1. Giriş Takvimine İlişkin Kontrol
SGK verilerinden temin edilen çalışan sayısına göre sisteme girmekle yükümlü olan işverenlerin; bir emeklilik şirketinde sözleşme akdetme ve çalışanları plana dahil etme yükümlülüğünü mevzuatta tanımlanan giriş takvimine uygun olarak yerine getirdiği kontrol edilir.
2. Katkı Payına İlişkin Kontrol
Sistemde sözleşme akdeden işverenlerin;
a) Çalışanın ücretinden mevzuatta tanımlanan asgari oranda katkı payı kestiği,
b) Kesilen katkı payını tam ve mevzuata uygun olarak emeklilik şirketine intikal ettirdiği,
c) Geç aktarılan katkı paylarına ilişkin olarak EGM tarafından yapılan bildirimi takiben çalışanların getiri kaybını ödeyip ödemediği
kontrol edilir.
Bu çerçevede, “giriş takvimine ilişkin kontroller” Genelge’nin 1. bölümünün 1. maddesindeki esaslara göre işletilirken, sözleşme akdettiği tespit edilen işverenlere bağlı olarak çalışan ve mevzuatta tanımlı koşulları taşıyan çalışanların sertifikalarına ilişkin katkı payı kesintilerine ilişkin kontroller Genelge’nin 1. bölümünün 6, 7 ve 8. maddelerinde tanımlanan esaslara göre işletilir.
Emeklilik şirketlerinin gönderdiği GEV verilerine göre, bir emeklilik şirketi ile sözleşme akdetmediği tespit edilen işverenler için EGM tarafından takip ve tahsilat süreci işletilmez.
4.1. Kontrollerde Esas Alınacak Veriler
Bu bölümde yapılacak kontroller için:
a) EGM tarafından belirlenen içerik, format ve yönteme göre en geç kaydın oluştuğu günü takip eden iş gününde saat 14:00’e kadar GEV kapsamında emeklilik şirketleri tarafından EGM’ye iletilen, OKS kapsamında düzenlenen sözleşme ve sertifikalar ile işveren ve çalışanlara ilişkin veriler,
b) SGK ve protokol yapılan diğer kurum ve kuruluşlar tarafından, protokoller kapsamında iletilen; işveren, çalışan ve prime esas kazanç tutarı olmak üzere iletilen veriler
esas alınır.
4.2. Giriş Takvimine İlişkin Kontrol ve Raporlama
Giriş takvimine göre sisteme girmesi gereken işverenler tespit edilirken, çalışanın plana dahil edilmesi gereken son tarihten önce işveren tarafından SGK’ya verilmesi gereken en son aylık prim ve hizmet belgesinde veya işyeri bildirgesinde yer alan çalışan sayıları esas alınır.
Her takvim yılı için müteakip takvim yılının Mart ayı sonuna kadar EGM tarafından yapılan kontrollerde; SGK verilerinden temin edilen “Kapsam Yönetmeliği” ile “Sektör Duyurusu” hükümleri kapsamında ilgili yıl içinde sisteme girme koşullarını taşıyan işverenlerin çalışan sayısına göre, vergi kimlik numaraları GEV verilerindeki işveren vergi kimlik numaraları ile karşılaştırılır ve mevzuatta belirlenen en geç kapsama alınma tarihi itibarı ile teklifte veya yürürlükte sözleşmesi bulunmayan işverenler tespit edilir. Kapsama alınma tarihi itibarı ile teklifte ya da yürürlükte Otomatik Katılım Ana sözleşmesi tespit edilemeyen işverenlerin, sözleşme akdetmediği ve çalışanlarını sisteme dahil etmediği kabul edilir.
GEV verileri kapsamında sistemde sözleşme akdettiği tespit edilen işverenlerin ilgili döneme ait SGK prim ve hizmet belgesinde yer alan çalışanlar arasından mevzuatta tanımlı nitelikleri taşıyanlar tespit edilir. Bu çalışanların TC kimlik numaraları ile GEV kayıtları üzerinden, kapsama alınma tarihi itibarı ile yürürlükte sertifikalarının bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
Karşılaştırma sonucu tespit edilen giriş takvimine ilişkin veriler, kontrol ve mutabakat için web servis aracılığıyla şirketlere sunulur. Şirketler tarafından yapılan kontroller neticesinde varsa hatalı veriler sunulduğu tarihi takip eden 9. iş gününe kadar GEV verileri üzerinden düzeltilir. Bu sürenin sonunda ilgili veriler ile şirketlerin mutabık olduğu kabul edilir.
Mutabık kalındığı kabul edilen veriler üzerinden; sözleşme akdetme ve çalışanlarını plana dahil etme yükümlülüklerini yerine getirmedikleri veya Kapsam Yönetmeliğinde belirlenen tarihlerden geç bir tarihte dahil ettiği tespit edilen işverenler her takvim yılının Nisan ayının sonuna kadar güvenli elektronik iletişim araçlarıyla Çalışma Bakanlığına raporlanır ve Bakanlığa bilgi verilir. Bu kapsamda, emeklilik şirketleri tarafından zamanında iletilmeyen, eksik veya hatalı iletilen veriler nedeniyle oluşabilecek zararlardan emeklilik şirketleri sorumludur.
4.3. Katkı Payına İlişkin Kontrol
GEV kayıtlarına göre otomatik katılım sisteminde sözleşme akdetmiş işverenlerin vergi kimlik numaraları esas alınarak SGK kayıtlarında bu işverenlere bağlı olarak çalışanlar tespit edilir. İlgili çalışanlardan mevzuatta tanımlı nitelikleri taşıyanlar adına emeklilik şirketine yatırılması gereken katkı paylarının, PEK’in asgari olarak %3’ü oranında ve zamanında şirkete intikal ettirildiği kontrol edilir. SGK verilerinden PEK tutarları ile GEV verilerinden çalışanın sertifikasında ilgili dönem için gönderilen katkı payı tutarı tespit edilir. Çalışanın PEK’inin yüzde 3’ü hesaplanır ve GEV’de gönderilen ilgili döneme ilişkin katkı payı tutarı ile karşılaştırılır. Çalışanının sertifikasına ödenen katkı paylarının mevzuatta belirlenen süreye uygun olarak ödenip ödenmediği kontrol edilir. Bu kontrol için GEV verilerinden ilgili döneme ilişkin katkı payının intikal tarihi ile yine GEV verilerinde ücret ödeme günü tarihi bilgisi olarak gönderilen “Otomatik Katılım Dönemi Ödeme Tarihi” karşılaştırılır. En geç ücret ödeme gününü takip eden iş günü emeklilik şirketine intikal eden katkı payları zamanında ödenmiş kabul edilirken bu tarihten sonra ödenen katkı paylarının geç ödendiği kabul edilir. İlgili döneme ilişkin katkı payı tutarları GEV verilerinde gönderilmemiş ise katkı payının ödenmediği kabul edilir.
Karşılaştırma sonucu; ödenmediği, eksik veya geç ödendiği tespit edilen katkı paylarına ilişkin veriler kontrol ve mutabakat için şirketlere web servis aracılığı ile sunulur. Şirketler tarafından yapılan kontrollerde varsa hatalı veriler sunulduğu tarihi takip eden 9. iş gününe kadar GEV verileri üzerinden düzeltilir. Bu sürenin sonunda ilgili veriler ile şirketlerin mutabık olduğu kabul edilir. İşveren tarafından ödenmediği, eksik veya geç ödendiğine ilişkin şirketler ile mutabık kalınan kayıtlar için EGM tarafından madde 5 kapsamında işverene bildirim ve tahsilat takip süreci başlatılır.
Bu madde kapsamında yapılan, katkı paylarına ilişkin kontroller aylık periyodlarda yapılır. Her aya ilişkin kontrol, ilgili ayı takip eden ikinci ayın son gününe kadar tamamlanır ve ödenmediği, eksik veya geç ödendiği tespit edilen durumlar 10 iş günü içerisinde ilgisine göre, güvenli elektronik iletişim araçlarıyla işverene, Bakanlığa ve Çalışma Bakanlığına raporlanır.
5. İŞVERENE BİLDİRİM VE TAHSİLAT TAKİP SÜRECİ
5.1. İşveren Takip Sistemi (İTS)
EGM tarafından katkı payı kontrolüne ilişkin yapılacak tüm bildirimler, işverenin EGM’ye iletmesi gereken tüm beyan ve bildirimler de dâhil olmak üzere tahsilat kontrol süreçlerinin işletilmesi için gerekli tüm iş ve işlemler, İTS üzerinden gerçekleştirilir.
Emeklilik şirketleri, sözleşme akdettiği işverenin İTS’ye kayıt sürecini başlatmakla ve işverene gerekli bildirimleri yapmakla yükümlüdür.
İşveren bilgilerinde bir değişiklik olması durumunda, bilgiler işveren tarafından emeklilik şirketi aracılığıyla güncellenir.
İşveren, İTS’ye kaydolmakla, sistem üzerinden yapılan bildirim ve uyarıları takip etmekle ve İTS’de kayıtlı bilgilerinin güncelliğini ve doğruluğunu sağlamakla yükümlüdür.
İTS’nin işleyişine ilişkin detaylar; “İşveren Takip Sistemi (İTS) Portal Kullanım Kılavuzu”nda, teknik detaylar ise; “İşveren Takip Sistemi (İTS) Web Servisleri Kullanım Kılavuzu”nda belirtilmiştir.
5.2. İşverene Bildirim
Madde 4.3 kapsamında yapılan kontroller ile işveren tarafından ödenmediği, eksik veya geç ödendiği tespit edilen kayıtlar İTS üzerinden işverene sunulur, ayrıca İTS’de kayıtlı olan işveren yetkilisine güvenli elektronik iletişim araçlarıyla bilgi verilir. İlgili kayıtlar web servis üzerinden emeklilik şirketi tarafından da sorgulanabilir. Bu kapsamda; işveren emeklilik şirketine ödemediği katkı paylarını çalışanın ücretinden kesip kesmediğine ilişkin beyanını EGM’nin ilgili kayıtları işverene sunduğu tarihi takip eden ayın sonuna kadar İTS üzerinden EGM’ye iletir.
İşverenin çalışanın ücretinden katkı payı kestiğini beyan etmesi durumunda ilgili katkı payları için tahsilat takip süreci işletilir.
Çalışanın ücretlerinden kesilmediği beyan edilen katkı payı tutarları, tahsilat takip sürecine dahil edilmez ve EGM tarafından tahsilat takip süreci başlatılmaz. Bu işverenler ve ilgili kayıtlar takip eden ikinci ayın 10. iş gününe kadar güvenli elektronik iletişim araçlarıyla Çalışma Bakanlığına raporlanır ve Bakanlığa bilgi verilir.
İşveren beyanının süresi içinde EGM’ye ulaşmaması durumunda, söz konusu katkı paylarının çalışanın ücretinden kesilmesine rağmen işverence ödenmediği veya eksik ödendiği kabul edilir ve ilgili 5.3. maddede tanımlanan süre sonunda ödenmeyen katkı payları için 6. madde kapsamında adli takip başlatılır.
İTS’ye kayıtlı olmayan ve bildirim yapılamayan işverenler için katkı payı tutarlarının çalışanın ücretinden kesilmesine rağmen işverence ödenmediği veya eksik ödendiği kabul edilir ve 5.3. maddede tanımlanan süre sonunda ödenmeyen söz konusu katkı payları için 6. madde kapsamında adli takip başlatılır.
İTS üzerinden ulaşan beyanlar kapsamında katkı payı ödenmediği, eksik veya geç ödendiği tespit edilen işverenler takip eden ikinci ayın 10. iş gününe kadar güvenli elektronik iletişim araçlarıyla Çalışma Bakanlığına raporlanır ve Bakanlığa bilgi verilir.
5.3. Tahsilat Süreci
İşveren tarafından; ödenmeyen, eksik veya geç ödenen katkı payları ile çalışanın getiri kaybına ilişkin bilgiler, Madde 5.2 kapsamında tanımlanan süreler sonunda EGM tarafından İTS üzerinden işverenlerin bilgisine sunulur. İlgili bilgiler web servis üzerinden emeklilik şirketi tarafından da sorgulanabilir. İşverenler bu bilgilerin sunulduğu tarihi takip eden müteakip ayın sonuna kadar, ilgili katkı payı tutarlarını ve çalışanın getiri kaybını emeklilik şirketinin hesabına öder.
Katkı paylarının ödenmemesi, geç veya eksik ödenmesi nedeniyle doğacak çalışan zararı emeklilik şirketi tarafından hesaplanır ve İTS üzerinden sunulur. Çalışan zararlarının doğru hesaplanmasından ve işverenler tarafından ödenen tutarların doğruluğundan şirket sorumludur.
İşveren EGM tarafından bildirilen sürenin sonuna kadar, ödeme yapmak istediği tarihte katkı payı tutarı ve getiri kaybını İTS üzerinden öğrenir, sistem tarafından üretilen tahakkuk numarasını kullanarak, emeklilik şirketinin hesabına öder. Ödenmeyen, eksik veya geç ödenen katkı payları nedeniyle oluşan getiri kaybı tahsilatının, İTS üzerinden hesaplandığı tarihte işveren tarafından ödenmesi esastır. Aynı gün ödeme yapılmasını ve hukuki risklerin etkili bir şekilde yönetilmesini teminen EGM tarafından gerekli web servisler bu amaçla ilgili bankaların kullanımına sunulur. Emeklilik şirketleri çalıştıkları bu bankaların anılan web servisle entegre olmasını sağlar. Süre sonunu takip eden on iş günü içinde GEV kayıtlarından ilgili katkı paylarının ve getiri kaybının emeklilik şirketine ödenip ödenmediği EGM tarafından kontrol edilir. Kontrol sonucu ödenmediği tespit edilen katkı payları ve getiri kayıpları için İTS üzerinden ilgili işverenlere tespit edilen veriler sunulur ve ödenmesi için 1 ay ek süre verilir. İlgili tutarların belirtilen süre içerisinde ödenmemesi durumunda, bildirim yapılmadan 9 Haziran 1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na göre icra takibi süreci başlatılır.
İşverene verilen 1 aylık ek sürenin sonunu takip eden on iş günü içinde işverence ödeme yapılıp yapılmadığı GEV verileri üzerinden EGM tarafından kontrol edilir. Kontrol sonucunda ödenmediği tespit edilen katkı payları ve getiri kayıplarına ilişkin veriler kontrol ve mutabakat için şirketlere web servis aracılığı ile sunulur. Şirketler tarafından yapılan kontrollerde varsa hatalı veriler sunulduğu tarihi takip eden 9. iş gününe kadar GEV verileri üzerinden düzeltilir. Bu sürenin sonunda ilgili veriler ile şirketlerin mutabık olduğu kabul edilir. Mutabık kalınan ödenmeyen tutarlar için 9 Haziran 1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na göre icra takibi süreci başlatılır.
6. İCRA TAKİBİ
4. ve 5. maddeler kapsamında yapılan ihtar ve ihbarlara rağmen işveren tarafından ödenmeyen ve emeklilik şirketi tarafından mutabık olunan katkı payları ve getiri kayıpları kesinleşmiş sayılır ve çalışan adına EGM tarafından 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra İflas Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre ilamsız takip yoluyla cebri tahsilat süreci başlatılır.
EGM bu sürecin yürütülebilmesi için hizmet satın alabilir. EGM’nin yetki verdiği avukatlar tarafından ilgili katkı payı ve getiri kaybına ilişkin takip talebi hazırlanarak İcra Dairesi nezdinde takibat başlatılır.
Bu kapsamda EGM tarafından gerçekleştirilen tahsilatlar, en geç, tahsil edilen tutarın EGM hesaplarına intikalini takip eden iş günü EGM tarafından çalışanın hesabına aktarılmak suretiyle şirkete aktarılır. Adına katkı payı tahsil edilen çalışanın sistemde sertifikasının bulunmaması halinde ilgili tutar emeklilik şirketi tarafından çalışanın banka hesabına yatırılır.
İcra süreci başlatılan işverenler güvenli elektronik iletişim araçlarıyla Çalışma Bakanlığına raporlanır ve Bakanlığa bilgi verilir.
7. SORUMLULUKLAR
İlgili Kanun ve Yönetmelik maddeleri kapsamında gerekli işlemleri süresi içinde ve mevzuata uygun yapmak, işverenler ve şirketlerin sorumluluğundadır. Bu kapsamda;
• Şirketler tarafından EGM’ye GEV kapsamında eksik, hatalı ya da geç iletilen veriler,
• İTS ile bağlantılı olarak EGM tarafından sunulan servislerin emeklilik şirketlerince kullanılmaması veya yanlış kullanılması,
• Emeklilik şirketlerince sunulan getiri kaybı hesabı servisinin hizmet vermemesi ya da hatalı sonuç üretmesi,
• İTS üzerinden üretilen tahakkuk numarasının ilgili bankaya yapılan ödemelerde kullanılmaması veya hatalı kullanılması,
• İTS’nin işverenlerce kullanılmaması veya yanlış kullanılması, işveren bilgilerinin güncel olmaması veya hatalı olması,
• SGK, Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü başta olmak üzere, ilgili kurum ve kuruluşlardan temin edilememesi veya hatalı veri iletilmesi,
nedeniyle oluşabilecek zararlardan EGM sorumlu tutulamaz.
8. DİĞER HUSUSLAR
İTS’nin işleyişine ilişkin detayları içeren İşveren Takip Sistemi (İTS) Portal Kullanım Kılavuzu teknik hususları açıklayan İşveren Takip Sistemi Kılavuzu (İTS) Web Servisleri (Sürüm 1.0) Kullanım Kılavuzu ise ayrı birer kılavuz olarak EGM tarafından yayımlanır.
9. GEÇİŞ HÜKMÜ
Genelge’nin Geçici Madde 1 hükmü gereği, bu kılavuzda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak 31 Aralık 2019 tarihine kadar;
a) 01.01.2017 - 28.02.2019 tarihleri arasında çalışanlarını sisteme dahil etmesi gereken işverenlerden sözleşme ve sertifika akdetmeyenlerin tespiti yapılır.
b) 31 Ekim 2019 tarihine kadar ödenmesi gereken katkı payı tutarlarından; ödenmeyen, eksik veya geç ödenenlerin tahsilat takip süreci başlatılır.
10. YÜRÜRLÜK
İşbu kılavuz, Bakanlık tarafından onaylandığı tarihte yürürlüğe girer.