İRD-KLVZ-04 Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünlerdeki Varyasyonlara Dair Kılavuz
- Tür
- Kılavuz
- Tarih
- 20.12.2021
- Yürürlük
- 20.12.2021
- Son değişiklik
- 15.04.2026
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kılavuzlar, Sağlık Mevzuatı
1 – GİRİŞ
Bu kılavuz, ruhsatlı beşeri tıbbi ürünlerde yapılacak varyasyon başvurularında uygulanacak kuralları ve uygulama esaslarını belirleyen 18/12/2021 tarih ve 31693 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünlerdeki Varyasyonlara Dair Yönetmeliğin 17 nci maddesine dayanılarak, anılan Yönetmelik ile birlikte uygulanmak üzere ve bu Yönetmeliğin uygulanışını kolaylaştırmak için düzenlenmiştir. Kılavuz, varyasyon bildirim veya başvurusu yapılmasından başvuru değerlendirme prosedürünün sonuna kadar ilgili tüm adımların tanımı da dâhil olmak üzere, ilgili prosedürlerin uygulanışına ilişkin detaylı bilgi içermekte olup, kılavuzun ekinde varyasyon başvurusunun nasıl sınıflandırılacağı ve başvuru ekinde sunulması gereken belgeler yer almaktadır.
Bu kılavuzda geçen “Yönetmelik” ifadesi, 18/12/2021 tarih ve 31693 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünlerdeki Varyasyonlara Dair Yönetmeliği” ifade eder.
Elektronik başvuruların ilgili birime doğru şekilde yapılması gerekir.
Başvurularda, “yerine getirilmesi gereken şartlar” bölümünde belirtilen hususların sağlandığına ilişkin belgeler Kurumun talep etmesi halinde, “sağlanması gereken belgeler” bölümünde talep edilen belgeler ise mutlaka sırası ile ve ayrı ayrı sunulur.
Bu kılavuz, 15/04/2026 tarihinden itibaren geçerli olacaktır. Bu tarihten önce yapılan başvurular, ruhsat sahibi tarafından aksi talep edilmedikçe başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat “Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünlerdeki Varyasyonlara Dair Kılavuz (İRD-KLVZ-03)” hükümlerine göre değerlendirilir.
Bu Varyasyon Kılavuzu, beşeri tıbbi ürünlere yönelik sınıflandırılması ve prosedürüne ilişkin pratik iyileştirmeler ve daha fazla netlik sağlamaktadır. Amaç, sınıflandırma kriterlerini (IA, IB, II) daha netleştirmek, prosedürleri modernize etmek ve özellikle EMA ve ICH olmak üzere uluslararası yaklaşımlarla daha uyumlu hale getirmektir.
Bu Kılavuz, öngörülebilirliği artırmak ve sonraki aşamalarda ortaya çıkabilecek düzenleyici yükü azaltmak amacıyla, “Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünlerdeki Varyasyonlara Dair Yönetmelik” gibi mevzuatın uygulanmasını teşvik ederek proaktif yaşam döngüsü planlamasını desteklemeyi amaçlamaktadır.
2 – VARYASYONLARIN SUNULMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Bu kılavuz, Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanan aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:
- Tip IA küçük varyasyonlar
- Tip IB küçük varyasyonlar
- Tip II büyük varyasyonlar
- Çeşitlemeler
- Acil güvenlilik kısıtlamaları
Ambalaj bilgileri veya kullanma talimatında yapılan, kısa ürün bilgileriyle bağlantısı bulunmayan değişiklikler Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünlerdeki Varyasyonlara Dair Yönetmeliğe tabi değildir. Bu tür değişiklikler, 25/02/2017 tarih ve 30048 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği kapsamında Kuruma bildirilir.
Bir varyasyon grubunun farklı türde varyasyonlardan oluştuğu durumlarda grup başvurusunun grupta yer alan “en yüksek” varyasyon türü esas alınarak yapılması gerekir ve buna göre işlem yapılır. Örneğin; bir çeşitleme ile bir Tip II büyük varyasyondan oluşan gruplar çeşitleme başvurusu olarak; Tip IB ve Tip IA küçük varyasyonlardan oluşan gruplar Tip IB küçük varyasyon başvurusu olarak işlem görür.
Ruhsatlı beşeri tıbbi ürünlerde yapılacak varyasyonlara dair başvuru formu Kurumun resmi internet sitesinde sunulmaktadır.
Belli bir varyasyonun uygulamaya geçilmesiyle ilgili tüm bilgiler Kurumun talebi halinde ruhsat sahibi tarafından derhâl sunulur.
Ruhsatname şerhini veya sertifikanın revizyonunu gerektiren varyasyonlar için, varyasyonun onaylanmasından sonra gerekli güncellemenin yapılabilmesi amacıyla ruhsatname veya sertifikanın aslı Kuruma sunulur.
2.1 – Tip IA Küçük Varyasyonlar
Tip IA küçük varyasyon olarak değerlendirilmesi gereken varyasyonların listesi Yönetmelikte ve bu kılavuzun ekinde verilmektedir. Bu tür küçük varyasyonlarda uygulamadan önce Kurumun onayı alınması gerekmez, ruhsat sahibi varyasyonu uygulamaya koymasını takip eden 12 ay içerisinde Kuruma bildirimde bulunmak zorundadır (“Uygula ve Bildir” prosedürü). Bununla birlikte Tip IA küçük varyasyonların bazılarında, uygulamanın hemen ardından beşeri tıbbi ürüne ait varyasyon bildiriminde bulunulması gerekmektedir (Derhal Bildirim - Tip IADB). Bu tip varyasyonların listesi Yönetmelikte ve bu kılavuzun ekinde verilmektedir.
2.1.1 – Tip IA Küçük Varyasyonların Sunulması
Tip IA küçük varyasyonların uygulamaya geçirilmesinden önce Kurumun inceleme yapması ve onay vermesi zorunlu değildir. Ancak, ruhsat sahibi bu tip varyasyonun uygulamaya konulma tarihini müteakip en geç 12 ay içerisinde Kuruma söz konusu varyasyonlar hakkında bildirimde bulunmak zorundadır.
Ruhsat sahibinin, derhâl bildirim gerektirmeyen bir Tip IA küçük varyasyonu, derhâl bildirim gerektiren Tip IA küçük varyasyon ya da diğer varyasyonlarla sunması mümkündür. Bunun için Yönetmeliğin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen koşullar yerine getirilir.
Ruhsat sahibi, Yönetmeliğin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde, çok sayıda Tip IA küçük varyasyonu tek bir bildirim halinde gruplandırabilir. Tip IA küçük varyasyonların gruplandırılmasında iki seçenek mevcuttur:
1) Ruhsat sahibi, tek bir ruhsat için yapılan birden fazla Tip IA küçük varyasyonu, Kuruma aynı anda sunmak şartıyla gruplandırabilir.
2) Ruhsat sahibi, birden fazla ruhsat için yapılan bir veya birden fazla Tip IA küçük varyasyonu, hepsi tüm ruhsatlarda aynı olmak ve Kuruma aynı anda sunmak şartıyla gruplandırabilir.
Tip IA küçük varyasyonların bildirilmesi için tanınan 12 aylık süre, ruhsat sahibinin yıl içerisinde gruplandırma kriterlerine uyan Tip IA küçük varyasyonları bir arada bildirmesini mümkün kılar. Bu varyasyonların tek bildirim dâhilinde sunulması, ancak gruplandırma kriterlerinin yerine getirildiği durumlarda (ilgili tüm beşeri tıbbi ürünlerde aynı varyasyonların yapılıyor olması) mümkündür. Bu nedenle, 12 aylık dönemde uygulamaya geçilen varyasyonlara ilişkin bildirimlerin (“yıllık rapor” olarak adlandırılan) birden fazla sunum halinde yapılması gerekebilir (örneğin, tek bir Tip IA küçük varyasyonla ilgili ya da tek bir ruhsat için yapılan bir grup Tip IA küçük varyasyonla ilgili ya da birden fazla ruhsatta yapılan bir grup Tip IA küçük varyasyonla ilgili olması).
Başvurunun Yönetmelik Ek-4’te listelenen belgeleri içermesi ve aşağıda belirtilen belgelerin CTD biçiminde ve elektronik kopyasının Elektronik Ruhsat Başvurusu İçin Dosya Gerekliliklerine İlişkin Kılavuzda yer alan başlıklara ve numaralandırma sırasına uygun olarak sunulması gerekir:
- Üst yazı.
- Başvuru formu: İlgili ruhsatlara ait bilgileri ve sunulan tüm varyasyonların uygulamaya geçilme tarihleriyle birlikte tanımlarını içeren varyasyon başvuru formu (Bir varyasyonun diğer bir varyasyondan kaynaklandığı ya da bağlantılı olduğu durumlarda bu varyasyonlar arasındaki ilişki başvuru formunun ilgili bölümünde açıklanmalıdır).
- Beyan: Bu kılavuzun ekinde belirtilen varyasyon kodu ve ilgili varyasyon için tüm koşulların ve belge gerekliliklerinin yerine getirildiğine dair beyan (Uygulanabilir olduğunda Yönetmeliğin 5 inci maddesine uygun olarak yayımlanmış varyasyonların sınıflandırmasına ilişkin tavsiyelere atıfta bulunulur.)
- Bu kılavuz ekinde belirtilen tüm belgeler.
- Varyasyonun kısa ürün bilgilerini, ambalaj bilgilerini ya da kullanma talimatını etkilediği durumlarda; güncellenen kısa ürün bilgileri, kullanma talimatı, ambalaj bilgileri uygun formatta sunulur. Tip IA küçük varyasyonun iç ya da dış ambalajın ya da kullanma talimatının genel tasarımını ve okunabilirliğini etkilediği durumlarda ambalaj örneği ya da satış numunesi sunulur.
Yönetmeliğin 7 nci maddesi gereğince aynı ruhsat sahibine ait birden fazla ruhsatı ilgilendiren gruplandırılmış Tip IA küçük varyasyonlarda ortak bir üst yazı ve başvuru formu, ilgili beşeri tıbbi ürünlerin her birine ait ayrı ayrı destekleyici belgeler ve güncellenen kısa ürün bilgileri, kullanma talimatı ve ambalaj bilgileri ile (uygulanabilir olduğunda) birlikte sunulabilir. Böylelikle, grupta yer alan ruhsatların her birine ait dosyaların ilgili varyasyonlarla ya da yeni bilgilerle güncellenmesi sağlanır.
2.1.2 – Tip IA Küçük Varyasyonların Değerlendirilmesi
• Tip IA küçük varyasyon, ilgili bildirimin alınmasını takiben 30 gün içerisinde Kurum tarafından incelenir ve inceleme sonucu ruhsat sahibine bildirilir.
• Tip IA küçük varyasyonlarda gerekli tüm belgelerin bildirimle birlikte sunulmaması durumunda, Kurumun talebi üzerine eksiklikler derhal giderilmelidir. Belirli durumlarda Tip IA küçük varyasyonların reddedilebileceği ve bunun sonucu olarak başvuru sahibinin hali hazırda uygulamaya konulan varyasyonları derhâl durdurması gerektiği hususu göz ardı edilmemelidir.
• Tek bildirim kapsamında bir veya birden fazla Tip IA küçük varyasyonun sunulduğu durumlarda Kurum yürüteceği incelemenin ardından ruhsat sahibine varyasyonların hangilerinin onaylandığını, hangilerinin reddedildiğini bildirir. Ruhsat sahibi reddedilen varyasyonları uygulamaya devam etmemelidir.
2.2 – Tip IB Küçük Varyasyonlar
Tip IB küçük varyasyon olarak değerlendirilmesi gereken varyasyonların listesi Yönetmelikte ve bu kılavuz ekinde verilmektedir. Bu tür varyasyonları uygulamadan önce bildirimde bulunulması zorunludur. Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirtildiği üzere, Kurum tarafından geçerli bir bildirim alındığı ruhsat sahibine bildirildikten sonra otuz gün içinde ruhsat sahibine olumsuz bir görüş bildirilmez ise ruhsat sahibi uygulamaya geçebilir.(“Bildir, Bekle, Uygula” prosedürü).
2.2.1 – Tip IB Küçük Varyasyonların Sunulması
Tip IB küçük varyasyonlara ilişkin bildirimler, ruhsat sahibi tarafından Kuruma sunulmak zorundadır.
Yönetmelik Ek-3’te tanımlanan durumlardan birine uyması ya da Kurumla önceden yazılı mutabakata varılmış olması şartıyla; ruhsat sahibi, aynı ruhsata ilişkin birden fazla Tip
IB küçük varyasyonu ya da bir Tip IB küçük varyasyonu diğer küçük varyasyonlarla birlikte tek bildirim altında gruplandırabilir.
Ayrıca;
(i) varyasyonların ilgili tüm ruhsatlar için aynı olması,
(ii) varyasyonların Kuruma aynı anda sunulması,
(iii) gruplandırma işlemi için önceden onay verilmiş olması şartıyla, ruhsat sahibi, birden fazla ruhsatı etkileyen birden fazla Tip IB küçük varyasyonu diğer küçük varyasyonlarla gruplandırabilir.
Başvurunun Yönetmelik Ek-4’te liste halinde belirtilen belgeleri içermesi ve aşağıda belirtilen belgelerin CTD biçiminde ve elektronik kopyasının Elektronik Ruhsat Başvurusu İçin Dosya Gerekliliklerine İlişkin Kılavuzda yer alan başlıklara ve numaralandırma sırasına uygun olarak sunulması gerekir:
- Üst yazı.
- Başvuru formu: İlgili ruhsatlara ait bilgileri içeren, varyasyon başvuru formu (Bir varyasyonun diğer bir varyasyondan kaynaklandığı ya da bağlantılı olduğu durumlarda bu varyasyonlar arasındaki ilişki başvuru formunun ilgili bölümünde açıklanmalıdır. Varyasyonun sınıflandırılamadığı durumlarda, neden Tip IB başvuruda bulunulduğu detaylı gerekçesiyle birlikte açıklanmalıdır).
- Beyan: Bu kılavuzun ekinde belirtilen varyasyon kodu ve ilgili varyasyon için tüm koşulların ve belge gerekliliklerinin yerine getirildiğine dair beyan (Uygulanabilir olduğunda Yönetmeliğin 5 inci maddesine uygun olarak yayımlanmış varyasyonların sınıflandırmasına ilişkin tavsiyelere atıfta bulunulur).
- Destekleyici belgeler: Bu kılavuz ekinde belirtilenler de dâhil, önerilen varyasyonu destekleyen belgeler.
- Yeni veriler sonucu Kurum tarafından talep edilen varyasyonlarda (örneğin, ruhsatlandırma sonrası oluşabilecek durumlarda ya da farmakovijilans yükümlülüğü gibi nedenlerle) talebin bir sureti üst yazıya eklenir.
- Varyasyonun kısa ürün bilgilerini, ambalaj bilgilerini ya da kullanma talimatını etkilediği durumlarda; güncellenen kısa ürün bilgileri, kullanma talimatı, ambalaj bilgileri uygun formatta sunulur. Tip IB küçük varyasyonun iç ya da dış ambalajın ya da kullanma talimatının genel tasarımını ve okunabilirliğini etkilediği durumlarda ambalaj örneği ya da satış numunesi sunulur.
2.2.2 – Tip IB Varyasyonların Değerlendirilmesi
Kurum, Tip IB bildirimini aldıktan sonra aşağıdaki şekilde işlem yapar:
• Önerilen Tip IB küçük varyasyon bildiriminin doğru ve eksiksiz olup olmadığı değerlendirme prosedürü başlamadan önce Kurum tarafından kontrol edilir (“ön değerlendirme”). Önerilen değişikliğin geçerli bir bildirim olduğunun ve tip IB küçük varyasyon olarak kabul edilip edilemeyeceğinin kontrolü 30 gün içinde Kurum tarafından sağlanarak ön değerlendirme sonucu ruhsat sahibine bildirilir.
• Önerilen varyasyonun bu kılavuz eki uyarınca Tip IB küçük varyasyon kabul edilmediği ya da Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamında Tip IB küçük varyasyon olarak sınıflandırılmadığı ve Kurumun görüşüne göre beşeri tıbbi ürünün kalitesini, güvenliliğini ve etkililiğini önemli ölçüde etkileyebilir nitelikte olduğu durumlarda ruhsat sahibinden varyasyon bildirimini Tip II büyük varyasyon başvurusu gerekliliklerini yerine getirecek şekilde yenilemesi istenir. Yenilenen başvurunun alınmasının ardından Tip II değerlendirme prosedürü başlatılır (bkz. Bölüm 2.3.2).
• Kurumun önerilen varyasyonun Tip IB küçük varyasyon olarak sınıflandırılabileceği görüşünde olması durumunda; varyasyonun geçerli olduğuna dair ön değerlendirme sonucu ruhsat sahibine bildirilir. Değerlendirme süreci başvurunun geçerli olduğunun bildirildiği tarihte başlar.
• Ön değerlendirme sonucunun ruhsat sahibine bildirilmesini takip eden 30 gün içerisinde Kurum değerlendirme sonucunu ruhsat sahibine bildirir. Ön değerlendirme sonucunda bildirimin geçerli olduğunun ruhsat sahibine bildirilmesini takip eden 30 gün içerisinde Kurum tarafından ruhsat sahibine herhangi bir görüş bildirilmemesi durumunda, bildirim tüm sorumluluk ruhsat sahibinde olacak şekilde onaylanmış olarak kabul edilir.
• Kurumca olumsuz görüş bildirilmesi durumunda, ruhsat sahibi olumsuz görüşte belirtilen gerekçeleri göz önünde bulundurarak 30 gün içerisinde düzeltilmiş bir bildirim gönderir.
• Ruhsat sahibi, görüşte belirtilen gerekçeleri göz önüne alarak bildirimi uygun şekilde 30 gün içerisinde düzeltmezse bildirim Kurum tarafından reddedilmiş kabul edilir.
• Düzeltilmiş bildirimin alınmasını takip eden 30 gün içerisinde Kurum varyasyona ilişkin nihai onay ya da ret kararını (ret halinde gerekçeleriyle birlikte) ruhsat sahibine bildirir.
• Bir grup küçük varyasyonun tek bildirim halinde sunulduğu durumlarda Kurum inceleme sonunda varyasyonlardan hangilerinin onaylandığını, hangilerinin reddedildiğini ruhsat sahibine bildirir.
2.3 – Tip II Büyük Varyasyonlar
Hangi varyasyonların Tip II kapsamında değerlendirilmesi gerektiği Yönetmelikte ve bu kılavuz ekinde belirtilmektedir. Bu tür varyasyonlar ancak başvurunun Kurum tarafından onaylandığı ruhsat sahibine bildirildikten sonra uygulanabilir. Ancak Kurum, halk sağlığını etkileyen pandemi ve benzeri durumlarda, beşeri tıbbi ürünün halka erişimini kolaylaştırmak amacı ile Tip II büyük varyasyon başvurularının uygulamaya geçilmesi hususunda ek düzenlemeler getirebilir.
2.3.1 – Tip II Varyasyon Başvuruların Sunulması
Yönetmeliğin Ek-3’te belirtilen durumlardan birine uyması ya da Kurumun yazılı mutabakatının alınmış olması şartıyla, ruhsat sahibi aynı ruhsata ilişkin birden fazla Tip II büyük varyasyonu ya da aynı ruhsata ilişkin bir veya birden fazla Tip II büyük varyasyonu diğer küçük varyasyonlarla tek başvuru altında gruplandırabilir.
Ayrıca;
(i) varyasyonların ilgili tüm ruhsatlar için aynı olması,
(ii) varyasyonların Kuruma aynı anda sunulması,
(iii) gruplandırma işlemi için önceden onay verilmiş olması şartıyla, ruhsat sahibi, birden fazla ruhsatı etkileyen birden fazla Tip II büyük varyasyonu ya da birden fazla ruhsatı etkileyen bir veya birden fazla Tip II büyük varyasyonu diğer varyasyonlarla gruplandırabilir.
Yönetmelik Ek-4’te liste halinde belirtilen belgeler, aşağıda belirtilen belgelerin CTD biçiminde ve elektronik kopyasının Elektronik Ruhsat Başvurusu İçin Dosya Gerekliliklerine İlişkin Kılavuzda yer alan başlıklara ve numaralandırma sırasına uygun olarak sunulması gerekir:
- Üst yazı
- Başvuru formu: İlgili ruhsatlara ait bilgileri içeren, varyasyon başvuru formu (Bir varyasyonun diğer bir varyasyondan kaynaklandığı ya da bağlantılı olduğu durumlarda bu varyasyonlar arasındaki ilişki başvuru formunun ilgili bölümünde açıklanmalıdır).
- Beyan: Tüm koşulların ve belge gerekliliklerinin yerine getirildiğine dair beyan (Bu kılavuzun ekinde belirtilen varyasyon kodu ve ilgili varyasyon için tüm koşulların ve belge gerekliliklerinin yerine getirildiğine dair beyan. İlgili olduğunda, ilgili başvuru için kullanılan Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen sınıflara atıfta bulunulmalıdır).
- Destekleyici belgeler: Önerilen varyasyonu/varyasyonları destekleyen belgeler.
- İlgili olduğu durumlarda; kalite özetlerinin, klinik dışı genel özetlerin ve klinik genel özetlerin gerekli güncelleme ve ekleri. Klinik dışı ya da klinik çalışma raporlarının sunulması durumunda, tek bir rapor sunuluyor olsa bile, bunların özetleri Modül 2’de verilir.
- Yeni veriler sonucu Kurum tarafından talep edilen varyasyonlarda (örneğin ruhsatlandırma sonrası oluşabilecek durumlarda ya da farmakovijilans yükümlülüğü gibi nedenlerle) talebin bir sureti üst yazıya eklenir.
- Varyasyonun kısa ürün bilgilerini, kullanma talimatını ya da ambalaj bilgilerini etkilediği durumlarda; güncellenen kısa ürün bilgileri, kullanma talimatı ve ambalaj bilgileri uygun formatta sunulur. Tip II büyük varyasyonun iç ya da dış ambalajın ya da kullanma talimatının genel tasarımını ve okunabilirliğini etkilediği durumlarda ambalaj örneği ya da satış numunesi sunulur.
2.3.2 – Tip II Varyasyonların Değerlendirilmesi
Kurum, Tip II büyük varyasyon başvurusunu aldıktan sonra aşağıdaki şekilde işlem yapar:
• Önerilen Tip II büyük varyasyon başvurusunun Madde 2.3.1’de belirtilen belgeleri içermesi durumunda, geçerli bir Tip II büyük varyasyon başvurusunun alındığı ruhsat sahibine bildirilir (“ön değerlendirme”). Değerlendirme süreci başvurunun geçerli olduğunun bildirildiği tarihte başlar.
• Genel kural olarak, Tip II büyük varyasyonlarda uygulanan değerlendirme süresi 60 gündür. Kurum; özellikle de güvenlilik açısından konunun ivediliğini dikkate alarak bu süreyi kısaltabileceği gibi Yönetmelik Ek-5’te belirtilen durumlarda veya Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre gruplandırılmış varyasyonlarda bu süreyi 90 güne uzatabilir.
• Değerlendirme sürecinde ruhsat sahibinden ek bilgi, belge ve açıklama talebinde bulunulabilir.
• Talep edilen ek veriler sunulana kadar süreç beklemeye alınır. Ruhsat sahibinin bu eksiklikleri sağlaması için genellikle 30 günlük bekleme süresi uygulanır. Daha uzun süreli beklemelerde ruhsat sahibi onay için Kuruma gerekçeli talebini sunmalıdır.
• Cevapların değerlendirilmesi, ruhsat sahibinden talep edilen verilerin niteliğine göre 30 veya 60 gün sürebilir. Değerlendirme süresi başvurunun Kurum tarafından değerlendirme yaptığı süreyi kapsamakta olup firmanın talep edilen bilgi ve belgeleri sağlama süresi bu süreye dahil değildir.
2.3.3 – Tip II Varyasyonlara İlişkin Değerlendirmenin Sonucu
Değerlendirme süresi içerisinde, Kurum, başvuruya ilişkin kararını da içerecek şekilde değerlendirmesini sonuçlandırır ve varyasyonların onaylandığını ya da reddedildiğini ruhsat sahibine bildirir (ret halinde gerekçeleriyle birlikte).
Birden fazla Tip II varyasyonun veya diğer küçük varyasyonlarla gruplandırılmış Tip II varyasyonun aynı başvuru altında sunulduğu durumlarda, Kurum hangi varyasyonların onaylandığını hangilerinin reddedildiğini ruhsat sahibine bildirir. Ruhsat sahibi değerlendirme sırasında gruplandırılmış başvuru içerisinden, varyasyon başvurusunu münferiden Kurumun değerlendirmesi sonuçlanmadan geri çekebilir.
Tip II büyük varyasyonlar, Kurum tarafından başvurunun onaylandığı ruhsat sahibine bildirildikten sonra uygulamaya geçilebilir.
Beşeri tıbbi ürün için güvenlilik özellikleri ile ilgili varyasyonlar Kurum ile ruhsat sahibi arasında kararlaştırılan takvim çerçevesinde uygulamaya geçirilir.
2.4 – Çeşitlemeler
Çeşitleme olarak değerlendirilmesi gereken değişiklikler Yönetmelik Ek-1’de liste halinde sunulmaktadır. Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde belirtildiği gibi, söz konusu başvurular için ruhsat başvurusu yapılır.
Çeşitleme başvuruları ile ilgili hususlar “Çeşitleme Başvuruları ile Varyasyon Başvurularının Sınıflandırılmasına Dair Kılavuz”da detaylı olarak belirtilmiştir.
2.5 – İnsan İnfluenza (Grip) ve İnsan Koronavirüs Aşılarına İlişkin Yıllık Güncelleme
İnsan influenza (grip) ve insan koronavirüs aşılarının üretiminin doğasında bulunan özel faktörler nedeniyle; bir sonraki sezonun insan influenza (grip) ve insan koronavirüs aşılarında bulunması gereken virüs suşlarına ilişkin yıllık güncellenmeleri kapsamında gerçekleştirilen yıllık etkin madde değişiklikleri Kurum kapasitesi ile uyumlu olarak ivedilikle değerlendirilmektedir. Ayrıca, pandemi durumlarında Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde özel bir acil durum prosedürü de öngörülmüştür.
İnsan influenza (grip) ve insan koronavirüs aşılarında yapılan varyasyonlarda bu kılavuzun diğer bölümlerinde öngörülen varyasyon değerlendirme prosedürleri uygulanır.
Bu başvuruların değerlendirme prosedürü iki adımdan oluşmaktadır:
- Birinci aşamada idari bilgiler ve kalite verileri (kısa ürün bilgileri, ambalaj bilgileri ve kullanma talimatı ile kimyasal, farmasötik ve biyolojik belgeler) değerlendirilir.
- İkinci aşamada gerekiyorsa ek veriler değerlendirilir.
2.5.1 – İnsan İnfluenza (Grip) ve İnsan Koronavirüs Aşılarının Yıllık Güncellemelerine İlişkin Varyasyon Başvurularının Sunulması
Başvuruda aşağıda belirtilen belgelerin CTD biçiminde ve elektronik kopyasının Elektronik Ruhsat Başvurusu İçin Dosya Gerekliliklerine İlişkin Kılavuzda yer alan başlıklara ve numaralandırma sırasına uygun olarak sunulması gerekir:
- Üst yazı.
- Başvuru formu: Varyasyon başvuru formu.
- Kalite özetleri, klinik dışı genel özetler ve klinik genel özetlerde gerekli güncellemeler ve ekler. Klinik dışı ya da klinik çalışma raporlarının sunulduğu durumlarda bunlara ait özetler Modül 2’de yer almalıdır.
- Destekleyici belgeler: Önerilen varyasyonu destekleyen veriler.
- Uygun formatta hazırlanmış, güncellenen ambalaj bilgileri, kısa ürün bilgileri ve kullanma talimatı.
2.5.2 – İnsan İnfluenza (Grip) ve İnsan Koronavirüs Aşılarının Yıllık Güncellemelerine İlişkin Varyasyon Başvurularının Değerlendirilmesi
Kurum, insan influenza (grip) ve insan koronavirüs aşılarının yıllık güncellenmelerine ilişkin varyasyon başvurusunu aldıktan sonra aşağıdaki şekilde işlem yapar:
• Geçerli bir başvurunun alındığını teyit eder ve ruhsat sahibini bu yönde bilgilendirir.
• Değerlendirme dönemi zarfında ruhsat sahibinden ek bilgi sunmasını talep edebilir (özellikle klinik veriler veya stabilite verileri). Bu durumda, talep edilen bilgiler ruhsat sahibi tarafından sunulana kadar 45 günlük süre durdurulur.
• Geçerli bir başvuruyu almasını takip eden 45 gün zarfında değerlendirmesini, başvuruya ilişkin kararını da içerecek şekilde sonuçlandırır ve varyasyonun onaylandığını ya da reddedildiğini (gerekçeleriyle birlikte) ruhsat sahibine bildirir.
2.6 – Potansiyel veya kabul edilmiş bir ulusal halk sağlığı acil durumuna yönelik insan aşıları
Ruhsatlı insan influenza aşılarında, koronavirüs aşılarında veya ulusal bir halk sağlığı acil durumuna yönelik diğer insan aşılarında, etkin maddedeki değişikliklerle doğrudan bağlantılı olmayan diğer tüm varyasyonlar, bu kılavuzun diğer bölümlerinde belirtilen ilgili varyasyon prosedürlerine uygun olarak gerçekleştirilir. Koronavirüs aşıları veya ulusal bir halk sağlığı acil durumuna yönelik insan aşıları için, ilgili otoritenin onayına tabi olmak kaydıyla, aynı pazarlama ruhsatı altında etkin maddenin eklenmesi mümkün olabilir. Bu durum, aşının farklı versiyonlarının (örneğin farklı serotipler, suşlar, antijenler veya kodlama dizileri ya da serotipler, suşlar, antijenler veya kodlama dizilerinin kombinasyonları) eş zamanlı olarak bulunması anlamına gelir.
Aşının farklı versiyonlarının uygun şekilde ayırt edilmesini sağlamak, izlenebilirliği ve farmakovijilans takibini kolaylaştırmak amacıyla ruhsat sahipleri ticari isimde niteleyiciler veya kısaltmalar kullanmalıdır. Ayrıca, yukarıda belirtilen eş zamanlı bulunma durumunda, aşının farklı versiyonlarının ambalajlarında ayırt edilebilirliğin sağlanması kritik önem taşımaktadır.
2.7 – Acil Güvenlilik Kısıtlamaları
Yönetmeliğin 15 inci maddesi; beşeri tıbbi ürünlerden kaynaklanan bir halk sağlığı riskinin ortaya çıkması halinde ruhsat sahibi tarafından “acil güvenlilik kısıtlamaları” uygulanabileceğini öngörmektedir.
Acil güvenlilik kısıtlamaları, bir beşeri tıbbi ürünün güvenli kullanımını etkileyen yeni bilgilere ulaşılması nedeniyle ruhsat koşullarında yapılan ara değişiklikleri kapsar. Bu gibi acil değişiklikler daha sonra ilgili varyasyon ile ruhsat sahibi tarafından sunulmak durumundadır.
Ruhsat sahibi, uygulamaya koyduğu kısıtlamaları Kuruma derhâl bildirmelidir.
Bilgi edinilmesini takip eden 24 saat içerisinde Kurum tarafından herhangi bir itirazda bulunulmaması halinde acil güvenlilik kısıtlaması kabul edilmiş sayılır. Bu kısıtlamalar ruhsat sahibi ile Kurum arasında kararlaştırılan takvim dâhilinde uygulamaya geçilir.
Beşeri tıbbi ürünlerden kaynaklanan halk sağlığı riskinin ortaya çıkması halinde acil güvenlilik kısıtlamaları Kurum tarafından da getirilebilir.
Ruhsat sahibinin talebi üzerine alınan ya da Kurum tarafından mecbur tutulan acil güvenlilik kısıtlamalarına ilişkin varyasyon başvurusu 15 gün içerisinde mümkün olan en kısa sürede Kuruma yapılmalıdır.
3 – Güven (Reliance)
Kurum, ruhsatlandırma sonrası varyasyonları değerlendirirken “güven” ilkesini uygulayabilir.
Yönetmeliğin 18 inci maddesine istinaden yapılacak bildirimlerde ya da başvurularda varyasyon gerekliliklerine ek olarak aşağıdaki belgelerin sunulması gerekir.
- Varyasyonlar ilgili olarak ICH (Uluslararası Harmonizasyon Konseyi) kurucu veya daimi üyesi yetkili otoriteleri, Avustralya Ulusal İlaç Otoritesi (TGA) veya İngiltere Ulusal İlaç Otoritesi (MHRA) tarafından temin edilen onay yazısı.
- Varyasyona ilişkin gizli bilgilerin çıkarılmadığı değerlendirme raporu.
- Yapılan başvuruların kapsamının tümüyle aynı olduğuna dair ruhsat sahibinin beyanı.
4 – “EK” bölümü ile ilgili açıklamalar
Kılavuzun devamında bulunan “Ek” kısmı varyasyonların sınıflandırması ile ilgili olarak 4 ana bölümden oluşmaktadır;
E) İdari değişiklikler,
Q) Kalite ile ilgili değişiklikler,
C) Güvenlilik, Etkililik ve Farmakovijilans ile ilgili değişiklikler ve
M) Plazma Ana Dosyaları (PMF) ve Aşı Antijen Ana Dosyalarındaki (VAMF) spesifik değişiklikler
Bu ek içerisinde spesifik olarak varyasyonlara atıfta bulunulması gereken durumlarda, söz konusu varyasyon şu yapı kullanılarak alıntılanmalıdır: X.N.x.n. (“varyasyon kodu”).
Burada;
• X, bu ek içerisinde varyasyonun yer aldığı bölümün büyük harfini ifade eder (örn A, B, C veya D)
• N, varyasyonu içeren bölümün içindeki kısmın roma rakamını ifade eder (örn. I, II, III vb.)
• x, varyasyonu içeren kısmın içindeki alt kısmın harfini ifade eder (örn. a, b, c vb.) n, bu Ek içerisinde belirli bir varyasyona karşılık gelen numarayı ifade eder (örn. 1, 2, 3 vb.)
Bu ekin bölümlerinin her biri aşağıdakileri içerir:
• Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde ve Ek-2’de verilen tanımlar doğrultusunda Tip IA küçük varyasyon veya Tip II büyük varyasyon olarak sınıflandırılması gereken varyasyonların listesi. Tip IA küçük varyasyonlardan hangilerinin Yönetmeliğin 8 inci maddesi uyarınca derhâl başvuru gerektiği de belirtilmektedir.
• Tip IB küçük varyasyon olarak değerlendirilmesi gereken varyasyonların listesi. Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarınca, bu kategori uygulanır. Dolayısıyla, bu kılavuz ekinde söz konusu varyasyon kategorisinin tam bir listesi yer almamaktadır.
Çeşitlemelerin listesi Yönetmelik Ek-1’de verildiğinden, çeşitlemelerin sınıflandırması bu kılavuz ekinde yer almamaktadır. Yönetmeliğin Ek-1’inde belirtilen tüm değişiklikler çeşitleme olarak değerlendirilmelidir. Başka hiçbir değişiklik bu şekilde sınıflandırılamaz.
Bu ek içerisinde Tip IA küçük varyasyon için belirlenen koşullardan birinin veya birden fazlasının karşılanmadığı durumlarda, söz konusu varyasyon bu kılavuz eki içerisinde ya da Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamında Kurum tarafından özellikle Tip II büyük varyasyon olarak sınıflandırılmadıkça ya da tıbbi ürünün kalitesini, güvenliliğini ya da etkililiğini önemli ölçüde etkilemiyorsa Tip IB küçük varyasyon olarak sunulmalıdır.
Kurumun, yukarıda belirtilen türde Tip IB olarak sunulan bir varyasyon başvurusunun beşeri tıbbi ürünün kalitesini, güvenliliğini veya etkililiğini önemli ölçüde etkileyeceğini değerlendirmesi durumunda, başvurunun derecesinin yükseltilmesi ve Tip II büyük varyasyon olarak başvurulması talep edilir.
Bu ek kapsamında “test prosedürü” ile “analiz prosedürü”, “limitler” ile “kabul kriterleri” eş anlamlıdır. “Spesifikasyon parametreleri”, bir test prosedürüne ve limitlerin belirlenmesine konu olan kalite özelliği anlamına gelir. Örneğin; miktar tayini, tanıma, nem içeriği gibi. Bu nedenle bir spesifikasyon parametresinin eklenmesi veya çıkarılması, bununla ilgili test yöntemlerini ve limitlerini de kapsar.
Aynı anda, örneğin aynı yöntemde veya proseste veya materyalde birden fazla küçük değişiklik yapıldığında veya etkin madde veya bitmiş ürün için kalite bilgilerinde büyük bir güncelleme yapıldığında, ruhsat sahibi sunacağı varyasyonun sınıfını belirlerken bu değişikliklerin tıbbi ürünün kalitesi, güvenliliği veya etkililiği üzerindeki genel etkisini dikkate almalıdır.
Tip IB ve Tip II varyasyonlar için istenen destekleyici veriler, talep edilen değişikliğin niteliğine bağlıdır.
Güvenlilik ve etkililik kapsamında sunulan varyasyonlarda ek olarak kalite dokümantasyonunda ortaya çıkan herhangi bir değişiklik varsa (örneğin safsızlık limitlerinin değiştirilmesi ihtiyacı) bu Ek'in Q bölümü kapsamında uygun kalite varyasyonunun sunulması gerekmektedir.
Ayrıca, önerilen bir varyasyonun kısa ürün bilgilerinin, ambalaj bilgilerinin ya da kullanma talimatının güncellenmesini gerektirdiği hallerde, bu revizyon da söz konusu varyasyonun bir parçası olarak kabul edilir. Böyle durumlarda güncellenen kısa ürün bilgileri, ambalaj bilgileri ya da kullanma talimatı da başvuru ekinde sunulmalıdır. Gerektiği durumlarda Kuruma ambalaj örneği veya satış numunesi sunulmalıdır.
Ruhsatlı ürün dosyasında “güncel basım”a atıfta bulunulması şartıyla, Farmakopede yapılan güncellemelere ilişkin Kuruma bildirimde bulunulması gerekli değildir. Ancak ruhsat sahipleri tarafından, güncellenen monografın 6 ay içerisinde uygulamaya konulması gerektiğine dikkat edilmelidir.
Avrupa Farmakopesi Uygunluk Sertifikası ile ilgili olarak yapılan varyasyonlarla ilgili olarak Avrupa İlaç Kalitesi Direktörlüğü (European Directorate for the Quality of Medicines - EDQM) değerlendirmesinin ardından sertifikada revizyon olduğunda, ilgili tüm ruhsatlar da buna uygun olarak güncellenmek zorundadır.
Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin Ek-1, Bölüm III, 1 inci maddesi uyarınca Plazma Ana Dosyaları (PMF) ile Aşı Antijeni Ana Dosyaları (VAMF)’nda yapılan varyasyonlarda Yönetmelikte varyasyonlara ilişkin belirtilen değerlendirme prosedürü uygulanır. Bu nedenle, bu kılavuzun M Bölümünde söz konusu PMF ve VAMF’lere özgü varyasyonlar liste halinde verilmektedir. Plazmadan elde edilen bir tıbbi üründe başlangıç maddesi olarak kullanılan insan plazmasına ait belgelerin PMF olarak sunulmadığı durumlarda ruhsat dosyasında tanımlanan bu başlangıç maddesine ilişkin varyasyonlar da bu ek kapsamında işleme konulmalıdır.
Bu ek içerisinde ruhsat dosyası varyasyonuna yapılan atıflar, aksi belirtilmediyse ekleme, değiştirme ya da çıkarma işlemlerini kapsamaktadır. Dosyada yapılan varyasyonların yalnız yazımla ilgili değişikliklerden ibaret olduğu durumlarda söz konusu varyasyonlar genellikle ayrı bir varyasyon olarak sunulmamalı, dosyanın o bölümünü kapsayan bir varyasyonla birlikte sunulmalıdır. Böyle durumlarda, yapılan yazımla ilgili değişikliklerin, dosyanın ilgili bölümünün içeriğinde sunulan varyasyonun ötesinde bir değişikliğe neden olmadığına dair beyanda bulunulmalıdır. Yazımla ilgili değişiklikler, hükmü kalmayan ya da mükerrer ifadelerin metinden çıkartılması anlamına gelir ve spesifikasyon parametrelerinin ya da üretim işlemiyle ilgili tanımların çıkartılmasını kapsamaz.
Yürürlük: Bu Kılavuz Kurum Başkanı Onayı ile yürürlüğe girer.
Yürütme: Bu Kılavuz hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.