EDİT-KLVZ-04 Afet ve Acil Durum Hallerinde Yurtdışından Yapılacak Sağlık Ürünlerinin Bağışlarına İlişkin Kılavuz
- Tür
- Kılavuz
- Tarih
- 12.04.2022
- Yürürlük
- 12.04.2022
- Son değişiklik
- 20.11.2023
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Kılavuzlar, Sağlık Mevzuatı, Doğal Afetler Mevzuatı
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Madde 1 – Amaç
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuz, afet ve acil durum hallerinde ülkemize yurt dışından tıbbi cihazların, kozmetik ürünlerin, Tip 1 ve Tip 19 biyosidal ürünlerin, beşeri tıbbi ürünlerin ve özel tıbbi amaçlı gıdaların bağışlarına yönelik usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.
Madde 2 – Kapsam
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu kılavuz afet ve acil durum hallerinde, ülkemizde ruhsatlı olmayan beşeri tıbbi ürünlerin, biyosidal ürünlerin (Tip 1 ve Tip 19), özel tıbbi amaçlı gıdaların, tıbbi cihazların ve ÜTS kaydı olmayan kozmetik ürünlerin yurtdışı bağışlarına ilişkin gerçek ve tüzel kişiler ile ilgili iş ve işlemleri kapsar.
(2) Afet ve acil durum hallerinde, ülkemizde ruhsatlı/izinli olan beşeri tıbbi ürünlerin ve özel amaçlı tıbbı gıdaların ruhsat/izin sahibi tarafından yapılan bağışlarına ilişkin süreçler 03/07/2015 tarihli ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Beşerî Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik” kapsamında değerlendirilecek olup bu kılavuzun kapsamı dışındadır.
(3) Ülkemizde piyasaya arz edilen tıbbi cihazların bağışlarına ilişkin süreçler 15/5/2014 tarihli ve 29001 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği” ve ilgili kılavuz kapsamında değerlendirilecek olup bu kılavuzun kapsamı dışındadır.
(4) Ülkemizde piyasaya arz edilen kozmetik ürünlerin bağışlarına ilişkin süreçler 5354 sayılı Kozmetik Kanunu, 23/05/2005 tarihli ve 25823 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kozmetik Yönetmeliği ve ilgili kılavuzlar kapsamında değerlendirilecek olup bu kılavuzun kapsamı dışındadır.
(5) Ülkemizde ruhsatlı olan Tip 1 ve Tip 19 biyosidal ürünlerin bağışlarına ilişkin süreçler 31.12.2009 tarihli ve 27449 sayılı 4. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, 13/09/2019 tarihli ve 30887 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 46 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 3 üncü maddesi ve ilgili usul esaslar ile talimatlar kapsamında değerlendirilecek olup bu kılavuzun kapsamı dışındadır.
(6) Acil ve afet durumları haricinde yurtdışından sağlık ürünlerinin bağışına ilişkin hususlar bu kılavuzun kapsamı dışında olup “Yurtdışından Yapılacak Sağlık Ürünlerinin Bağışlarına İlişkin Kılavuz ” uyarınca değerlendirilir.
Madde 3 – Dayanak
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuz, 28/03/2002 tarih ve 4749 Sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 15/07/2018 tarihli ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 inci ve 796 ncı maddeleri, 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun ek 7 nci maddesi, 22/12/2017 tarihli ve 30278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı Bağlı Kuruluşları Hizmet Birimlerinin Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesi, 25/05/2021 tarih 31491 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin 15 inci maddesine, her yıl Ticaret Bakanlığı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığınca Denetlenen Bazı Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: …/20), 02.06.2021 tarihli ve 31499 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği’nin 59 uncu, İn vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği’nin 56 ncı maddesi, 5354 sayılı Kozmetik Kanunu, 23/05/2005 tarihli ve 25823 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kozmetik Yönetmeliği, 31.12.2009 tarihli ve 27449 sayılı 4. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, 28/01/2023 tarih ve 32087 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Özel Tıbbi Amaçlı Gıdalar Ruhsatlandırma Yönetmeliği, 13/09/2019 tarihli ve 30887 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 46 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 3 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak ve Dünya Sağlık Örgütü’nün yayımladığı İlaç Bağışlarına ilişkin Rehber (Revize 2010) esas alınarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuzda yer alan;
a) Acil durum: Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olaylar ve bu olayların oluşturduğu kriz halini,
b) Afet: Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknolojik veya insan kaynaklı olayı,
c) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
ç) Beşeri tıbbi ürün: İlgili mevzuatta tanımlanan ürünleri,
d) Biyosidal ürün: Sadece fiziksel ya da mekanik etkilerle değil, diğer başka yollarla herhangi bir zararlı organizmayı yok etme, uzaklaştırma, zararsız hale getirme ya da zararlı organizmanın etkisini önleme, üzerinde kontrol edici bir etki oluşturma amacıyla kullanılacak ve kullanıcıya sunulduğu haliyle bir ya da daha fazla aktif madde içeren, barındıran ya da bunların bileşiminden oluşturulan herhangi bir madde ya da karışımı veya madde ya da karışımlardan yerinde üretilen herhangi bir madde ya da karışımı veya ana işlevi biyosidal olan işlenmiş eşyayı,
e) DSÖ: Dünya Sağlık Örgütünü,
f) ICH: Uluslararası Harmonizasyon Konseyini,
g) Kozmetik ürün: İnsan vücudunun dış kısımlarına; epiderma, tırnaklar, kıllar, saçlar, dudaklar ve dış genital organlarına veya dişler ile ağız mukozasına uygulanmak üzere hazırlanmış, tek veya temel amacı bu kısımları temizlemek, koku vermek, görünümünü değiştirmek, bunları korumak, iyi bir durumda tutmak veya vücut kokularını düzeltmek olan bütün madde veya karışımları,
ğ) Kurum: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunu,
h) Liste: Bağış kapsamında değerlendirilecek beşeri tıbbi ürünlere ilişkin bilgiyi içeren Bakanlıkça hazırlanan dokümanı,
ı) MHRA: İngiltere Ulusal İlaç Otoritesini,
i) Özel tıbbi amaçlı gıda: Besin ögelerini veya metabolitlerini vücuda alma, sindirme, absorbe etme, metabolize etme ve vücuttan atma kapasitesi sınırlı, azalmış veya bozulmuş olan ve diyet yönetimleri normal diyetin düzenlenmesi ile sağlanamayan hastaların diyetlerini düzenlemek amacıyla tıbbi gözetim altında kullanılmak üzere geliştirilen, özel olarak formüle edilip endüstriyel yöntemlerle elde edilen, beslenme yönünden tam veya tam olmayan ürünleri,
j) SAKOM: Bakanlık Sağlık Afet Koordinasyon Merkezini,
k) TGA: Avusturalya Ulusal İlaç Otoritesini,
l) Tıbbi cihaz: İlgili mevzuatta tanımlanan ürünü,
m) Tip 1 biyosidal ürün: İnsan hijyeni için kullanılan; birincil amacı deri ve saçlı derinin dezenfeksiyonu için insan cildi ve saçlı deriye uygulanan veya temas eden biyosidal ürünleri
n) Tip 19 biyosidal ürün: İnsan veya hayvan hijyeni için doğrudan ciltte ya da insan veya hayvanların çevresinde; zararlı organizmaların (pire gibi omurgasızlar, kuş gibi omurgalılar, balıklar ve kemirgenler) kovma ya da çekme suretiyle kontrolü için kullanılan kovucular ve çekiciler kapsamında yer alan biyosidal ürünleri,
o) Ürün: Beşeri tıbbi ürün, tıbbi cihaz, kozmetik ürün, özel tıbbi amaçlı gıdalar, tip 1 ve tip 19 kapsamında yer alan biyosidal ürünleri,
ö) ÜTS: Ürün Takip Sistemini
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM — Ürün Bağışlarına İlişkin Esaslar
Madde 5 – Genel Esaslar
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Afet ve acil durum hallerinde yurt dışından ülkemize yapılan ürünlerin bağışları ve bu bağışların kabulü, DSÖ bağış rehberinde yer verilen ve aşağıda belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
a) Tüm bağışlar, mümkün mertebede belirtilen bir ihtiyaca dayalı ve ülkedeki hastalık örüntüsü ile ilgili olmalı ve bağışçı ile alıcı arasında miktarlar üzerinde anlaşmaya varılmalıdır.
b) Bağışlanan tüm beşeri tıbbi ürünler veya bunların eşdeğerleri bu kılavuzda belirtilen kriterlere uygun olmalıdır.
c) Bağışlanan beşeri tıbbi ürünlerin sunumu, dozu ve formülasyonu, alıcı ülkede yaygın olarak kullanılan ilaçlara mümkün olduğunca benzer olmalıdır.
ç) Bağışlanan tüm ürünler, kalite güvencesi olan bir kaynaktan temin edilmeli ve hem bağışçı hem de alıcı ülkelerdeki kalite standartlarına uygun olmalıdır.
d) Alıcı ülkeye vardıktan sonra bağışlanan tüm ürünlerin kalan raf ömrünün en az bir yıl olması esastır.
e) Tüm ürünler, sağlık profesyonellerinin kolayca anlayabileceği bir dilde etiketli olmalıdır.
f) Bağışlanan ürünler, alıcıya uygun ve dağıtılacağı ortama uygun paket boyutlarında sunulmalıdır.
g) Tüm ürün bağışları, uluslararası nakliye gerekliliklerine uygun olarak paketlenmeli ve içeriklerini belirten ayrıntılı bir listesi ile birlikte sunulmalıdır. Karton başına ağırlık tercihen 30 kilogramı geçmemelidir. Ürün sevkiyatları, içeriği önceden belirlenmiş kitler halinde gönderilmediği sürece diğer malzemelerle karıştırılmamalıdır.
ğ) Gümrük işlemleri kapsamında uygun olan bağışların kabulü ve uygun olmayan bağışların reddi işlemleri Bakanlığın ve Ticaret Bakanlığının sorumluluğundadır. Sadece listede yer verilen ürünler listede belirtilen koşullar ve hasarsız, ambalaj bütünlüğü bozulmamış olarak ulaşırsa kabul edilir. Bakanlık ulaşan ürünlerin uygun bulunup bulunmadığını bağışçı tarafa bildirir. Ürünlerin taşınması sırasında uluslararası kriterlerin sağlanmış olması gerekmektedir. Uluslararası taşımacılık kriterleri ve ürüne özel saklama koşulları açısından uygun olmayan şekilde taşınmış olan ürünler kabul edilmez.
h) Uygun olduğu tespit edilen bağış ürünlerinin gümrük işlemlerinin, mümkün olan en kısa sürede tamamlanması esastır.
ı) Kabul edilen ürünlere ilişkin gönderi, gümrük vb. masrafları aksi belirtilmedikçe gönderici tarafa aittir.
i) Reddedilen ürünlerin mahrecine iadesiyle ilgili işlemlerden ve masraflardan bağış ürünlerini gönderen taraf sorumludur. Bu fıkra kapsamında gümrük mevzuatına göre işlem tesis edilir.
Madde 6 – Ürünlerin Koordinasyonu ve Kabulü
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Afet ve acil durum hallerinde yardım amacıyla gönderilen ürünlerin ülkeye kabulü ve koordinasyonu için Kurum tarafından personel görevlendirilmesi yapılır. Görevlendirilen personel, kabulü yapılan ürünlerin SAKOM tarafından belirlenen İl Sağlık Müdürlüğüne ve/veya ilgili birimlere sevkiyatını koordine eder.
Madde 7 – Ürünlerin Kullanımının Değerlendirilmesi ve Muhafazası
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Sahaya sevkiyatı yapılacak ürünlerin, kullanımı öncesinde kontrolü ilgili Genel Müdürlük ve/veya İl Sağlık Müdürlüğü uhdesindedir. Bu kapsamda personel görevlendirmesi ilgili müdürlük tarafından yapılır.
(2) Görevlendirilen personel tarafından sadece DSÖ listesinde yer alan ve/veya ICH (Uluslararası Harmonizasyon Konseyi) kurucu veya daimi üyesi yetkili otoriteleri, Avusturalya Ulusal İlaç Otoritesi (TGA) veya İngiltere Ulusal İlaç Otoritesi (MHRA) (Ek-1: Ülke Listesi) tarafından ruhsatlandırılmış olan beşeri tıbbi ürünler, özel tıbbi amaçlı gıdalar, Tip 1 ve Tip 19 kapsamındaki biyosidal ürünler ve yine bu ülkelerde kullanımına izin verilen tıbbi cihaz ve kozmetik ürünler aşağıdaki şartların tamamını karşılamak kaydıyla kullanıma sunulur:
a) Ürünün iç ve dış ambalajının zarar görmemiş olması,
b) Bu kılavuz doğrultusunda üründe bulunması gereken bilgilerin Latin alfabesi ile yazılmış olması,
c) Müstahzarın etkin maddesi, yitiliği, son kullanma tarihi ve ruhsat/izin sahibi bilgisinin ambalajında/etiketinde yazılmış olması,
ç) Ürünün son kullanma tarihinin geçmemiş olması,
d) Beşeri tıbbi ürünler için;
i. Kırmızı reçeteye tabi etkin madde içermiyor olması (Ek-2)
ii. Yeşil reçeteye tabi etkin madde içermiyor olması (Ek-3),
iii. Beşeri tıbbi ürünün kontrole tabi etkin madde içermiyor olması (Ek-4),
iv. Mor/turuncu reçeteye tabi etkin madde içeren beşeri tıbbi ürünlerin Dünya Sağlık Örgütü aracılığıyla gelmesi veya Kurum tarafından seri serbest bırakma belgesi görülerek uygunluk verilmiş olması (Ek-5 ve Ek-6),
v. Dünya Sağlık Örgütü tarafından beşeri tıbbi ürün alarmı yayınlanan beşeri tıbbi ürünler içinde yer almaması.
e) Tıbbi cihazlarda asgari olarak ürünü tanımlayıcı veya jenerik olarak ürünü tarif eden bilgi, izlenebilirliği sağlayacak şekilde ürün barkodu, seri ya da LOT numarası, üretildiği ülke ve üretici ismi, miktar, saklama koşulları ve varsa son kullanma tarihini içeren etiket bulunmalıdır.
(3) Sahte/kaçak şüphesi bulunan ürünler kullanıma sunulmaz.
(4) Son kullanma tarihi bir yıldan daha yakın olan ürünlerin kabul edilmemesi esastır. Ancak son kullanma tarihi geçmemiş, miadı bir yıldan daha yakın olan ürünler, miadı içerisinde tüketilmesine ilişkin risk değerlendirmesi yapılarak kullanılabilir. Bu ürünler için kullanıma sunulacağı yerlerdeki ilgili kişilere, miadı ile ilgili gerekli bilgilendirmeler ve uyarılar yapılmalıdır. Son kullanma tarihinin geçmesine üç ay ve daha az kalan ürünler hiçbir suretle kullanıma sunulmaz.
(5) İl Sağlık Müdürlüğünce görevlendirilen personel tarafından yapılan kontroller neticesinde bağış yolu ile gelen ve kullanıma sunulacak olan ürünlerin listesi (ürün adı, etkin madde, yitilik, farmasötik form, kutu/birim adedi vb. bilgilerini içerecek şekilde excel formatında) hazırlanır.
(6) Yurt dışından gelen ürünlerin bedelsiz tanıtım numuneleri ile kaynağı belli olmayan ürünler kullanıma sunulmaz ve İl Sağlık Müdürlüklerince imha edilmek üzere muhafaza edilmesi sağlanır.
(7) Bağış yolu ile gelen ve kullanımı uygun bulunmayan ürünlerin İl Sağlık Müdürlüklerince imha edilmek üzere muhafaza edilmesi sağlanır. Bu ürünlerin listesi (müstahzar adı, etkin madde, yitilik, farmasötik form, kutu/birim adedi vb. bilgilerini içerecek şekilde excel formatında) hazırlanır.
(8) Beşeri tıbbi ürünün kırmızı reçeteye, yeşil reçeteye veya kontrole tabi etkin madde içermesi halinde, bu ürünler için kilit altında güvenli şekilde muhafaza şartları İl Sağlık Müdürlüklerince sağlanır.
(9) Kullanımı uygun bulunmayan mor reçeteye veya turuncu reçeteye tabi etkin madde içeren beşeri tıbbi ürünler için kilit altında güvenli şekilde muhafaza şartları İl Sağlık Müdürlüklerince sağlanır.
(10) Kullanımı uygun bulunan ürünler, sahra eczaneleri ve sahra hastaneleri öncelikli olmak üzere Bakanlıkça belirlenen sağlık kuruluşlarının envanterine kaydedilerek kullanıma sunulur.
(11) Yardım ekiplerinin beraberinde getirdiği ve kendilerinin yapmış olduğu müdahalelerde kullandığı kısıtlı miktardaki beşeri tıbbi ürünlerden kullanılmamış olanlar bağış olarak kabul edilmez ve İl Sağlık Müdürlüklerince imha edilmek üzere muhafaza edilmesi sağlanır.
(12) Sevkiyatı yapılan ürünlerin, ilgili yerlerde kullanımı öncesinde İl Sağlık Müdürlüklerince görevlendirilen personel tarafından yapılacak kontroller sırasında, ihtiyaç duyulması halinde, danışmanlık sağlamak üzere Kurum personeli görevlendirilebilir.
Madde 8 – Ciddi Advers Reaksiyonların Raporlanması
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Sağlık mesleği mensuplarının ürünler ile ilgili ciddi advers reaksiyonları, ilgili mevzuatlara uygun olarak Kuruma bildirmeleri zorunludur.
Madde 9 – Bağışlanan ürünlerin bertarafı
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) İmha edilecek ürünlerin “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ve “‘Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak bertarafı sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Çeşitli ve Son Hükümler
Madde 10 – Hükmü Bulunmayan Haller
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuzda belirtilmeyen hususlar için ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir.
Madde 11 – İsnisnai Hükümler
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuz kapsamında kullanıma sunulması uygun bulunmayan ürünler için miktar, süre ve kullanım koşullarının sınırlandırılması kaydıyla Kurum, ürün özelinde karar alabilir.
Madde 12 – Yürürlük
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuz yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 13 – Yürütme
Son değişiklik: 31.03.2023
(1) Bu Kılavuz hükümlerini Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı yürütür.