KolayuyumGiriş yap

GM-2025/3 Havacılık Bilgi Yönetimi Personeli Aşırı Yorgunluk Risk Yönetimi Genelgesi

Genelge

Tür
Genelge
Tarih
11.07.2025
Yürürlük
11.07.2025
Durum
Yürürlükte
Seri
Genelgeler, Devlet Memurları Mevzuatı

T.C. ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü

Sayı: 52217814-020-104929

Konu: Havacılık Bilgi Yönetimi Personeli Aşırı Yorgunluk Risk Yönetimi Genelgesi

GENELGE

GM-2025/3

BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Genelgenin amacı, Türk Hava Sahasında hava seyrüseferinin emniyetli, düzenli ve hızlı akışını sağlamakla sorumlu olan Havacılık Bilgi Yönetimi personellerinin, 24 saat vardiya esasına uygun çalışma düzenleri içinde oluşan aşırı yorgunluk, yıpranma ve beraberinde gelen riskleri en aza indirmektir.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Genelgede, Türk Hava Sahasında hava seyrüseferinin emniyetli, düzenli ve hızlı akışını sağlamakla sorumlu olan Havacılık Bilgi Yönetimi personellerini ve Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcılarını kapsar.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Genelge,

a) 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41 inci ve 46 ncı maddelerine, 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci ve 441 inci maddelerine,

b) 13/1/2012 tarihli 28172 sayılı Sivil Havacılıkta Emniyet Yönetim Sistemi Yönetmeliğinin (SHY-SMS) 2. Maddesine ve SHY 65-03 Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcıları Tarafından Emniyet Yönetim Sistemlerinin Kullanılmasına İlişkin Talimatının (SHT65-03) 2. ve 6. maddelerine,

c) ICAO Annex 11 Hava Trafik Hizmetleri Ek-6 Aşırı Yorgunluk Risk Yönetimi Sistemi (FRMS) Gereklilikleri, ICAO Doc. 9966 Aşırı Yorgunluk Yönetimi Yaklaşımlarının Gözetimi El Kitabı, ICAO Hava Trafik Hizmet Sağlayıcıları İçin Yorgunluk Yönetimi Kılavuzu ve EUROCONTROL Hava Trafik Kontrolünde Kritik Hadise Stres yönetimi dokümanlarına dayanılarak,

hazırlanmıştır.

Madde 4 – Tanımlamalar ve kısaltmalar

(1) Bu Genelgede geçen;

a) Aşırı Yorgunluk: Bir kişide dikkat ve emniyet ilişkili operasyon görevlerini yerine getirebilme yetisini azaltan ve uyku eksikliği, uzatılmış uyanıklık, sirkadiyen ritim ve/veya iş yükü (zihinsel ve/veya fiziksel aktiviteler) nedeniyle zihinsel ve fiziksel kapasitede azalma ile sonuçlanan fizyolojik bir durumu,

b) Dinlenme süresi: Gündüz vardiyası sonrasında ve uyku gününden sonra gelen süreyi,

c) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını,

ç) Gece vardiyası: Çalışma saatlerinin çoğunun gün batımı ile gün doğumu arasında kalan süre dahilinde olduğu ve/veya ihtiyaç halinde kısmen gün doğumundan sonra sonraki süreyi de kapsayacak şekilde düzenlenen vardiya süresini,

d) Genel Müdür: Sivil Havacılık Genel Müdürünü,

e) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,

f) Gündüz vardiyası: Çalışma saatlerinin çoğunun gün doğumu ile gün batımı arasında kalan süre dahilinde olduğu ve/veya ihtiyaç halinde gün batımından sonrasındaki süreyi de kapsayacak şekilde düzenlenen vardiya süresini,

g) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı: Hizmet verdikleri havaalanı veya birim ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca veya ilgili mevzuat uyarınca ATS/AIS hizmeti sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları,

ğ) Havacılık bilgi yönetimi hizmeti: Uluslararası hava seyrüseferinin emniyet, düzen, kalite ve etkinliğini artırmak için ihtiyaç duyulan havacılık bilgi/verilerini ve haberleşme akışını sağlamak amacıyla AIM personelince verilen hizmeti,

h) Havacılık bilgi yönetimi personeli: Havacılık bilgi yönetimi lisansına haiz Havacılık Bilgi Yönetimi Şefi, Havacılık Bilgi Yönetimi Uzmanı, Asistan Havacılık Bilgi Yönetimi Uzmanı, Stajyer Havacılık Bilgi Yönetimi Uzmanını ve bu lisansa işlenmiş derece veya derecelerin verdiği yetkiler dahilinde ve ancak sahip olduğu yetkiler kapsamında havacılık bilgi yönetimi hizmeti veren personeli,

ı) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,

i) Sirkadiyen Ritim: Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki 24 saatlik yolculuğu sonucunda ortaya çıkan canlılar üzerindeki biyokimyasal, fizyolojik ve davranışsal ritimlerin tekrarı, uyku- uyanıklık döngüsünü,

j) Uyku günü: Gece vardiyasının bitiş saatinden itibaren bir sonraki günün aynı saatine kadar geçen 24 saatlik süreyi,

k) Vardiya: Yirmi dört saatlik çalışma gününün, çalışma bölümlerinden her birini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM — Genel Esaslar ve Uygulama

Madde 5 – Dinlenme süresi

(1) Bu Genelgede tanımlanan amaç doğrultusunda, havacılık bilgi yönetimi personellerine hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından verilecek dinlenme süreleri;

a) Gündüz vardiyasını takiben gece vardiyasında çalışacak olan havacılık bilgi yönetimi personeli kesintisiz ve asgari 24 saat,

b) Gündüz vardiyasını takiben tekrardan gündüz vardiyasında çalışacak olan havacılık bilgi yönetimi personeli için kesintisiz ve asgari 12 saat,

c) Gece vardiyasını takiben uyku günü sonrası kesintisiz ve asgari 48 saat olacak şekilde

düzenlenir.

(2) Uyku günü, gece vardiyası sonrası vücudun bozulan sirkadiyen ritmini yeniden düzenlemesi, aşırı yorgunluğa bağlı fiziksel ve psikolojik etkilerin giderilmesi amacını taşıdığından dinlenme günü olarak değerlendirilmez.

(3) Bir gündüz ve/veya gece vardiyasındaki çalışma süresi 12 saatten uzun olamaz.

(4) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı, havacılık bilgi yönetimi personelinin programlanmamış görevlere atanmasında (eğitim faaliyetleri hariç), dinlenme sürelerine mümkün olduğunca etki etmeyecek bir süreç belirler.

Madde 6 – Uygulama

(1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı, 24 saatlik vardiya döngüsünü aksatmayacak şekilde, bu Genelgenin 5 inci maddesine uygun olacak şekilde ilgili birimlerin vardiya döngüsünü düzenler.

Madde 7 – İstisnai ve özel durumlar

(1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı, personel yetersizliği ve operasyonel ihtiyaçlar ve benzeri mücbir sebeplerle ilgili hava seyrüsefer hizmeti veren birimin bu Genelgenin 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrası hariç diğer fıkralarında yer alan şartlar ile bu Genelgede belirtilen sınırlama ve sürelerin uygulanmasına ilişkin hususların yerine getirilemeyeceği durumlarda gerekçeleri, risk analizi, risklerin azaltılmasına yönelik alınacak tedbirleri ve destekleyici unsurları ile birlikte ilgili hava seyrüsefer hizmeti veren birime ait hazırladığı hususi vardiya döngüsünü başlatacağı zaman ve bu Genelgenin 5 inci maddesine uygun hale getireceği planlanmış tahmini süreyi belirtecek şekilde Genel Müdürlük onayına sunar. Genel Müdürlük uygun bulduğu takdirde hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı ilgili ünite için hazırladığı hususi vardiya döngüsünü uygulamaya koyar. Şayet Genel Müdürlük bahse konu hususi vardiya döngüsünü uygun bulmazsa hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıdan ilgili ünite için yeni bir çalışma talep eder.

(2) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı, hususi vardiya döngüsü hazırladığı hava seyrüsefer hizmeti veren birimde görevli havacılık bilgi yönetimi personeli vardiyaları arası sirkadiyen ritminin normal düzene adapte olması için ihtiyaç olan süreyi bu Genelgenin 5 inci maddesine uygun şekilde gözetir.

(3) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı, hususi vardiya döngüsü hazırladığı hava seyrüsefer hizmeti veren birimlerin vardiya döngüsünün en kısa sürede bu Genelgenin 5 inci maddesine uygun hale getirilmesinden sorumludur.

(4) Bu Genelgede belirtilen gerekliliklere, arama/kurtarma faaliyetleri, sel, yangın, deprem ve benzeri durumlardaki doğal afetler, olağanüstü haller ve çeşitli teknik sorunların yol açtığı olağandışı durumlar için personel kapsamında Genel Müdürlüğün izni ve/veya bilgisi dâhilinde istisnai uygulamalar yapılabilir.

(5) Genel Müdürlük, gerekli gördüğü durumlarda farklı bir vardiya döngüsü düzenlemesi talep edebilir.

Madde 8 – Denetim

(1) Bu Genelge hükümlerinin uygulanmasına yönelik hususlar Genel Müdürlük tarafından denetlenir.

Madde 9 – İdari yaptırımlar

(1) Bu Genelge hükümlerine aykırı davranışlarda bulunan gerçek ve tüzel kişiler hakkında 2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi ile 29/1/2013 tarihli ve 28543 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik (SHY-İPC) hükümleri gereğince gerekli idari yaptırımlar uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Çeşitli ve Son Hükümler

Madde 10 – Yürürlük

(1) Bu Genelge yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Madde 11 – Yürütme

(1) Bu Genelge hükümlerini Genel Müdür yürütür.