KolayuyumGiriş yap

67/1 Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesinin Uygulanması Hakkında Genelge

Genelge

Tür
Genelge
Tarih
01.03.2008
Yürürlük
01.03.2008
Durum
Yürürlükte
Seri
Genelgeler

Konu : Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesinin Uygulanması

GENELGE

No:67/1

Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesinin Uygulanmasına ilişkin 01/01/2006 tarihli ve 67 sayılı Genelgemizin Sözleşmeye taraf olan devletler ve uygulamada karşılaşılan sorunlar açısından güncellenmesine ihtiyaç duyulmuştur.

BİRİNCİ BÖLÜM

YABANCI HUKUK HAKKINDA BİLGİ EDİNİLMESİNE DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ

(1) Bilindiği üzere, Avrupa Konseyi bünyesinde hazırlanan ve 07/06/1968 tarihinde devletimiz tarafından imzalanan “Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesi"nin onaylanması 20/05/1975 tarih ve 1899 sayılı Kanunla uygun bulunarak 26/08/1975 tarih ve 15338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sözleşme devletimiz yönünden 20/03/1976 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

(2) Sözleşme, Akit tarafların, hukuki ve ticari konularda mevzuat ve yargılama usulleri ile yargı kuruluşları hakkında birbirlerine bilgi sağlanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

(3) Türkiye’nin 30/08/1976 tarihli beyanına göre; Âkit Devletlerden gelen bilgi taleplerini kabul etmek ve kendi adli makamlarına ait bilgi taleplerini yabancı devlet yetkili makamlarına iletmek üzere, Bakanlığımızın “Alıcı Makam” ve “Gönderici Makam” olarak belirlendiği Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine bildirilmiştir.

(4) Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesi’ne taraf devletler Ek (1)’de yer almaktadır.

İKİNCİ BÖLÜM

YABANCI HUKUK HAKKINDA BİLGİ EDİNİLMESİNE DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİNE EK PROTOKOL

(1) Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesi, Âkit tarafların, hukuki ve ticari konularda mevzuat ve yargılama usulleri ile yargı kuruluşları hakkında birbirlerine bilgi sağlanması ile sınırlı olup, cezaî konular Sözleşme dışında tutulmuştur. Bununla birlikte, Avrupa Konseyince hazırlanan Ek Protokolle Sözleşmenin kapsamı ceza hukuku alanını da içine alacak şekilde genişletilmiştir.

(2) Bu Ek Protokol devletimiz tarafından 01/09/1980 tarihinde imzalanmış ve 07/04/2004 tarih ve 5130 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunarak, 02/10/2004 tarih ve

25601 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Ek Protokol, devletimiz yönünden 02/03/2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

(3) Ek Protokolün 4’üncü maddesi uyarınca, Sözleşmenin 2’nci maddesinin 2’nci fıkrasında öngörülen yükümlülükleri yerine getirmek üzere Bakanlığımız Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü “İletici Makam” olarak belirlenmiştir.

(4) Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesi Ek Protokol’e taraf devletler Ek (2)’de yer almaktadır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SÖZLEŞME VE SÖZLEŞMEYE EK PROTOKOLÜN KAPSAMI

I- SÖZLEŞMENİN KAPSAMI:

(1) Bu Sözleşme ile, Âkit Devletlerin birbirlerine hukuki ve ticari konulardaki mevzuatları ve hukuk usulleri dahil hukuki alanda adli teşkilatları hakkında bilgi sağlamak yükümlülüğü getirilmiştir.

(2) Sözleşmenin 3’üncü maddesi ile, bilgi talebinin adli makamca düzenlenmemiş olsa bile mutlaka adli bir makam tarafından talep edilmesi ve görülmekte olan bir dava ile ilgili olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

(3) Sözleşme kapsamındaki bilgi talepleri için bir talep yazısı düzenlenecektir. Bunun matbu bir şekli yoktur. Ancak Sözleşmenin 4’üncü maddesinde, bilgi talebinin hangi hususları ihtiva edeceği açıklanmıştır.

(4) Buna göre; bilgi talebinde talep eden adli makam, davanın niteliği, talepte bulunulan Devletin hangi mevzuatıyla ilgili bilgi istendiği ve eğer talepte bulunulan Devletin birden fazla hukuk sistemi mevcutsa hangi hukuk sistemi hakkında bilgi istendiği belirtilecektir. Hem istemin iyi anlaşılabilmesi, hem de buna kesin ve doğru cevap verilebilmesi için gerekli bilgiler taleple birlikte gönderilecektir. Gerektiğinde, talebin konusunu açıklayıcı nitelikteki belgelerin örnekleri eklenebilecektir. Talep bir adli makam tarafından düzenlenmemiş ise, bu talebi yapmaya yetki veren makamın kararı söz konusu bilgi talebine eklenecektir. Anılan maddede, talebin temel konusu ile bağlantısı olduğu takdirde, hukuki ve ticari alanlar dışında da bilgi talebinde de bulunulabileceği kabul edilmiştir.

(5) Sözleşme hükümleri dikkate alınarak İngilizce ve Fransızca dillerinde hazırlanan talepname örneği Ek (3)’te yer almaktadır. Talep yazısı ve ekli evrak talepte bulunulan Devletin dilinde düzenlenecek veya bu dilde yapılmış tercümeleri eklenecektir. (Ek :4) Sözleşmeye göre yapılacak bilgi taleplerinin geri çevrilmemesi için talep yazısının ekli talepname örneğine göre düzenlenmesi uygun olacaktır. Talep yazısı ve ekli evrakın, iki takım halinde düzenlenerek, yabancı devlet yetkili makamına iletilmek üzere Bakanlığımıza gönderilmesi gerekmektedir.

(6) Sözleşmenin 6’ncı maddesinin 1’nci ve 2’nci fıkralarında, bilgi talebinde bulunulan devlet makamı, talebe ilişkin cevabı kendisi verebileceği gibi talebi cevaplandırmak üzere ilgili bir makama da iletebilir. Bununla birlikte, talep edilen devlet, idari örgütlenmesi sebebiyle ya da gerekli olduğu hallerde talebi cevaplandırmak üzere özel bir kuruma veya uzman bir hukukçuya iletebilir. Ancak anılan maddenin 3’üncü fıkrası uyarınca, bu uygulamanın masraf gerektirmesi halinde, söz konusu intikal işlemi yapılmadan önce talep eden makama, hangi özel kurum veya hukukçuya havale edileceğini bildirmek, muhtemel masraflar hakkında bilgi vererek muvafakatini istemek yükümlülüğü getirilmektedir.

(7) Sözleşmenin 15’nci maddesinde ise, talep eden devlete yükletilmesi öngörülen 6’ncı maddenin yukarıda zikredilen fıkralarında yazılı masraflar dışında, cevabın hiçbir harç veya masraf ödenmesini gerektirmeyeceği hükme bağlanmıştır.

(8) Sözleşmenin 11'inci maddesine göre bilgi istemine neden olan dava, talep edilen Devletin menfaatlerini etkilemekte veya egemenliğine veya güvenliğine zarar verebilecek nitelikte ise talep reddedilebilir.

II-SÖZLEŞMEYE EK PROTOKOLÜN KAPSAMI:

(1) Ek Protokol ceza hukuku ile ilgili bilgi taleplerinin karşılanması amacıyla düzenlenmiş olup 1'inci maddesinde, Âkit Devletlerin birbirlerine, ceza kanunları ve ceza usul kanunları, iddia makamları dahil ceza hukuku alanında adli teşkilatlanma ile cezaî tedbirlerin uygulanması konularında bilgi sağlamak yükümlülüğü getirilmiştir. Ek Protokol kapsamında, bilgi taleplerinin, yalnızca başlayan soruşturma ve kovuşturmalar için değil ayrıca başlatılması öngörülen soruşturma ve kovuşturmalar için de yapılması mümkün kılınmaktadır. Bilgi sağlama yükümlülüğü talep eden Âkit Devletin adli makamlarının yetki alanına giren suçların yargılanması için bütün işlemlere uygulanır.

(2) Bu Protokole taraf devletler yönünden yabancı hukuk hakkındaki bilgi taleplerinin Ek (5)’te yer alan (İngilizce veya Fransızca) Forma göre yapılması gerekmektedir.

(3) Ek Protokolün 3’üncü maddesinde getirilen değişiklikle, Sözleşmenin 1 ’inci maddesinin 1'inci fıkrası çerçevesinde, bilgi taleplerinin adli makamlar yanında resmî adli yardım sistemi içinde ekonomik yönden zayıf durumda bulunan kişiler adına hareket eden veya kanunî danışmanlık yapan kişi veya makamlarca da yapılabileceği öngörülmüştür.

(4) Ek Protokol uyarınca, yapılacak bilgi taleplerinin düzenlenmesi ve iletilmesi usulüne Sözleşme hükümleri uygulanacaktır. Buna göre; Sözleşmenin 4’üncü maddesinde yazılı hususları ihtiva eden talep yazısı ve ekli evrakın talepte bulunulan Devletin dilinde düzenlenmesi veya bu dilde yapılmış tercümelerinin eklenmesi ve talep yazısı ile ekli evrakın, iki takım halinde hazırlanarak Bakanlığımıza gönderilmesi gerekmektedir. Ek Protokole göre yapılacak bilgi talebinde, talep eden adli makam, davanın niteliği, talepte bulunulan Devletin hangi mevzuatıyla ilgili bilgi istendiği ve eğer talepte bulunulan Devletin birden fazla hukuk sistemi mevcutsa hangi hukuk sistemi hakkında bilgi istendiği, bilgi talebine doğru ve açık cevap verilebilmesi için gerekli bütün bilgiler belirtilecektir. Gerektiğinde, talebin konusunu açıklayıcı nitelikte bulunan belgelerin örnekleri eklenebilecektir. Talep bir adli makam tarafından düzenlenmemiş ise, buna yetki veren makam kararı eklenecektir.

(5) Ek Protokol uyarınca yapılacak bilgi taleplerinde de, Sözleşmenin 6’ncı maddesinde yazılı masraflar dışında, sağlanan bilgilere karşılık herhangi bir harç veya masraf ödenmeyecektir.

(6) İş bu Genelge ile, Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesinin Uygulanmasına ilişkin 01/01/2006 tarihli ve 67 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

(7) Bu Genelgenin ekleri, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından ihtiyaç duyulduğunda güncellenerek www.uhdigm.adalet.gov.tr web adresinde yayımlanacaktır.

Bilgi edinilmesini ve yabancı hukuk hakkında bilgi edinilmesine ilişkin işlemlerin bu Genelge esaslarına uygun olarak yürütülmesinde özen gösterilmesini rica ederim.

Ekler