KolayuyumGiriş yap

66/1 Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi Hakkında Genelge

Genelge

Tür
Genelge
Tarih
01.03.2008
Yürürlük
01.03.2008
Durum
Yürürlükte
Seri
Genelgeler

Konu : Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Uygulanması

GENELGE NO

66/1

Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Uygulanmasına ilişkin 01/01/2006 tarihli ve 66 sayılı Genelgemizin Sözleşmeye taraf olan devletler ve uygulamada karşılaşılan sorunlar açısından güncellenmesine ihtiyaç duyulmuştur.

BİRİNCİ BÖLÜM

ADLİ YARDIM TALEPLERİNİN İLETİLMESİNE İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİ

(1) Bilindiği üzere, Avrupa Konseyi bünyesinde hazırlanan ve 27/01/1977 tarihinde devletimiz tarafından imzalanan “Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi"nin onaylanması 26/03/1982 tarih ve 2649 sayılı Kanunla uygun bulunarak 04/01/1983 tarih ve 17918 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sözleşme, Türkiye yönünden 23/04/1983 tarihinde yürürlüğe girmiştir. (Avrupa Konseyi Sözleşme Numarası: 092)

(2) Sözleşmenin 8’inci maddesi uyarınca, Bakanlığımızın “Gönderici Makam” ve “Merkezî Alıcı Makam” olarak belirlenmiş olduğu Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine bildirilmiştir.

(3) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesine taraf olan devletler Ek (1)'de yer almaktadır.

(4) Sözleşmenin uygulanmasında zaman zaman tereddüde düşüldüğü tespit edilmiş olduğundan, Sözleşme hükümlerine uygun ve daha etkin bir uygulamanın sağlanması amacıyla aşağıdaki hususların duyurulması yararlı görülmüştür.

İKİNCİ BÖLÜM

ADLİ YARDIM TALEPLERİNİN İLETİLMESİNE İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİNE EK PROTOKOL

(1) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesine Ek Protokol devletimiz tarafından 04/10/2001 tarihinde imzalanmış ve onaylanması 20/10/2004 tarih ve 5242 sayılı Kanunla uygun bulunarak 09/11/2004 tarih ve 259 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır. Ek Protokol Türkiye yönünden 01/07/2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

(2) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesine Ek Protokole taraf olan devletler Ek (2)'de yer almaktadır.

(3) Ek Protokolün 8’inci maddesinde, Protokol hükümlerinin hiç birine çekince konulamayacağı hükmü yer almaktadır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SÖZLEŞME VE SÖZLEŞMEYE EK PROTOKOLÜN KAPSAMI

I- SÖZLEŞMENİN KAPSAMI

(1) Sözleşme, hukuki, ticari ve idari konularda yargı makamlarına başvurmayı zorlaştıran ekonomik engellerin ortadan kaldırılmasını ve ekonomik yönden durumları elverişli olmayan şahısların haklarını kullanabilmelerinin kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır. Sözleşme ile Âkit Taraflardan birinin ülkesinde oturmakta olan bir kimsenin hukuki, ticari ve idari konularda yargısal bir işlemle ilgili adli yardım talebinin, etkin ve basit bir yöntemle diğer Akit Tarafın yetkili makamına iletilmesi sağlanmıştır. (2) Sözleşmede adli yardım talebinin iletilmesinde izlenecek yöntem belirlenmekte, ancak adli yardımdan yararlanabilme koşullarına ilişkin düzenleyici bir kural yer almamaktadır.

(3) Bu bakımdan, adli yardım talebinin iletildiği yetkili makam, adli yardımdan yararlanabilme koşullarının belirlenmesinde ve talebin yerine getirilmesinde kendi devletinin hukukunu uygulayacaktır.

(4) Sözleşmeyi onaylayan her Devletin, 2’nci madde uyarınca, adli yardım taleplerini yabancı makamlara göndermekle görevli bir veya bir çok “Gönderici Makam” ile bu talepleri kabul etmek ve işleme koymakla görevli bir “Merkezî Alıcı Makam” tayin etmesi hükme bağlanmıştır (Ek:3).

(5) Sözleşmenin 3’üncü maddesinin Dinci fıkrasına göre Gönderici Makam, kendi bilgi ve yetkisi ölçüsünde talebin değerlendirilmesi için gerekli olan bütün belgelerin talebe eklenmesini sağlar ve gerektiğinde belgelerin zorunlu olan tercümeleri için talepte bulunana yardım eder. Ancak, Gönderici Makam, iyi niyetle yapılmadığı açıkça anlaşılan talepleri reddedebilir.

(6) Sözleşmenin 3'üncü maddesinin 2’nci fıkrasına göre Merkezî Alıcı Makam ilgili belgeleri talep hakkında karar vermek üzere yetkili makama gönderir. Merkezî Alıcı Makam, talebin incelenmesiyle ilgili güçlüklerden ve yetkili makam tarafından alınan kararlardan gönderici makamı haberdar etmekle yükümlüdür.

(7) Sözleşmenin 4’üncü maddesi uyarınca, bu Sözleşmenin uygulanması ile ilgili belgeler, resmî onay ve benzeri her türlü formaliteden muaftır.

(8) Sözleşmenin 5’inci maddesine göre, bu Sözleşmeye uygun olarak yapılan hizmetlere karşılık Âkit Taraflar hiçbir ücret istemeyeceklerdir.

(9) Sözleşmenin, kullanılacak dile ilişkin 6’ncı maddesinin 1âinci fıkrasının (a) bendinde, adli yardım taleplerine ve bunlara ekli belgelere ilişkin her türlü yazışmanın alıcı makamın resmî dilinde yapılacağı kurala bağlanmakla birlikte; (b) bendi ile, Âkit Taraflara, adli yardım taleplerinin ve bunlara ekli belgelerin ve diğer bütün yazışmaların İngilizce veya Fransızca olması veya bu dillerden birisinde yapılmış tercümelerinin eklenmesi halinde bunları kabul etmek zorunluluğu getirilmiştir.

II- ÇEKİNCELER

Bazı Âkit Devletler yukarıda değinilen Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesinin 6’ncı maddenin 1'inci fıkrasının (b) bendi hükmünü, kısmen veya tamamen çekince koymak suretiyle uygulama dışında bırakmışlardır. Bu devletlere ilişkin liste Ek (4)'te yer almaktadır.

III. SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI

(1) Türkiye Cumhuriyeti açısından Sözleşmenin uygulanmasında “Gönderici Makam” ve “Merkezî Alıcı Makam” görevlerini Bakanlığımız Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler

Genel Müdürlüğü üstlenmiş olup, bu görevini mahallî Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığı ile yerine getirmektedir.

Gönderici Makam olarak:

(2) Sözleşme uyarınca Gönderici Makam adli yardım talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli olan bütün bilgi ve belgeler ile bunların tercümelerinin talebe eklenmesinin sağlanması için talepte bulunana yardım etmekle yükümlüdür.

(3) Bu çerçevede, Türkiye’de bulunan bir kimsenin yabancı bir devletten adli yardım talebinde bulunması durumunda, ilgili Cumhuriyet başsavcılığı, ilk olarak adli yardım talep edilen devletin Sözleşmeye taraf olup olmadığını belirleyecek ve eğer taraf ise, talep formu ve gerekli belgelerin düzenlenmesini sağladıktan sonra bunları ilgili devlet “merkezî makamı”na iletilmek üzere Bakanlığımıza gönderecektir.

(4) Genelgemiz ekinde Türkçe çevirisi ile birlikte İngilizce ve Fransızca dillerinde örnekleri bulunan talep formlarının (Ek:5) Avrupa Konseyinin Tavsiye Kararı ile tüm Âkit Taraflarca kullanılması önerilmiş olup, bundan böyle adli yardım taleplerinin iletilmesinde söz konusu talep formlarının kullanılması gerekmektedir.

(5) Talep formu ve belgeler, adli yardım talep edilen devletin dilinde düzenlenebileceği gibi, İngilizce veya Fransızca düzenlenmesi veya bu dillerden birinde yapılmış tercümelerinin eklenmesi de yeterli olacaktır. Sözleşmenin dile ilişkin hükmüne çekince koyan devletler bakımından ise, talep formu ve belgelerin hangi dilde düzenleneceği Sözleşmeye taraf olan devletlerin hizasında yer almaktadır. (Ek:3).

(6) Talep formunun noterlikçe düzenlenmesine veya onaylanmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin beyanını yer ve tarih belirterek sadece imzası ile teyit etmesi yeterlidir. Ancak ilgiliye gerçek dışı beyanda bulunması halinde, adli yardımın kesileceği, hukuki ve cezaî yaptırım uygulanabileceği hususlarının hatırlatılması yerinde olacaktır.

Merkezî Alıcı Makam olarak

(7) “Merkezî Alıcı Makam” adli yardım talebini değerlendirmek, bir karar vermek üzere yetkili makama göndermek ve yetkili makam tarafından verilen karardan Gönderici Makamı haberdar etmekle yükümlüdür.

(8) Buna göre, Sözleşmenin uygulanmasında Âkit Devletlerden birinin Merkezî Makamından alınacak adli yardım talebi, Bakanlığımızca incelenerek Sözleşmeye uygunluğu tespit edildikten sonra adli yardım talebine konu olan davanın açıldığı veya açılacağı mahkemenin bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına gönderilecektir.

(9) Cumhuriyet başsavcılığı ise, söz konusu adli yardım talebini değerlendirmek ve bir karar vermek üzere yetkili mahkemeye tevdi edecektir.

(10) Yurtdışından yapılan adli yardım taleplerinin konusu çoğunlukla bir avukat tarafından temsil edilmeye ilişkin olduğundan, talep mahkemece, Türk mevzuat hükümlerine göre incelenip sonuçlandırılmalıdır.

(11) Sözleşmenin uygulanmasında, adli yardım talepleriyle ilgili tüm muhakeme masraflarının kovuşturma giderlerinden karşılanması gerekmektedir.

(12) Adli yardım talebi hakkında mahkemeden karar alındıktan sonra, bu kararın bir örneği, ilgili yabancı devlet merkezî makamına bilgi verilmek üzere Bakanlığımıza gönderilecektir.

(13) Adli yardım talebinin incelenmesinde herhangi bir güçlükle karşılaşılması halinde, konunun yabancı devlet merkezî makamına iletilmek üzere Bakanlığımıza bildirilmesi gerekmektedir.

IV. SÖZLEŞMEYE EK PROTOKOLÜN KAPSAMI

(1) Ek Protokol ile, Sözleşme hükümlerinin bazı yönlerden düzeltilmesi ve eklemeler yapılması amaçlanmıştır. Adli yardım talebinin Ek Protokole taraf olan bir Devletten alınması halinde Ek Protokol hükümleri uygulanacaktır.

(2) Protokol ile, talep edilen devletin yetkili makamlarının yargı yetkisi içerisindeki hukuki, ticari ve idari konulardaki adli yardım taleplerine ilişkin başvurular için karşılıklı yardımı teminen en geniş tedbirlerin derhal alınması öngörülmektedir. Ayrıca Protokol ile, Sözleşme uyarınca yapılan başvuruların esası göz önüne alınmaksızın reddedilemeyeceği ve daha fazla bilgi temini dahil olmak üzere, usule ilişkin iç hukuk kuralları uyarınca mümkün olan en etkili yollarla işlem yapılacağı hükme bağlanmıştır.

(3) Ek Protokol uyarınca, başvuru sahibi ile kolayca iletişim kurabilecek dili bilen bir avukatın başvuru sahibini temsil etmesi için atanması ve başvuru sahipleri ile avukatlar arasındaki iletişimin tercüme masraflarının taraf devletlerce karşılanması gerekmektedir. Bu şekilde uygulamanın yapılamaması halinde, avukatlar ile başvuru sahipleri arasında etkili iletişim için uygun araçların sağlanması öngörülmektedir. Ayrıca, Sözleşme ve Ek Protokol uyarınca adli yardım taleplerinin iletilmesi için kullanılan formda, başvuru sahipleri tarafından kolaylıkla anlaşılabilir dillerin belirtilmesi gerekmektedir.

(4) Ek Protokol ile, başvuruların makul bir zamanda yerine getirilmesi, başvuru konusunda alman kararların talep eden devlete bildirilmesi ve ihtiyaç duyulan bütün bilgilerin sağlanması şartıyla, mümkün olduğu ölçüde, bütün başvurular hakkında ilk derece mahkeme kararının altı ay içerisinde verilmesinin sağlanması hükmü yer almaktadır. Ayrıca, başvuru evrakının tamamının alınmasından altı ay sonra karar verilmemişse, evrakı ileten Merkezî Makama sürecin detayları ve kararın verilmesine engel teşkil eden güçlüklerin bildirilmesi gerekmektedir.

(5) İş bu Genelge ile, Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Uygulanmasına ilişkin 01/01/2006 tarihli ve 66 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

(6) Bu Genelgenin ekleri, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından ihtiyaç duyulduğunda güncellenerek www.uhdigm.adalet.gov.tr web adresinde yayımlanacaktır.

Bilgi edinilmesini ve adli yardım taleplerinin iletilmesine ilişkin işlemlerin bu Genelge esaslarına uygun olarak yürütülmesinde özen gösterilmesini rica ederim

Ekler