2021/03 Hastalıktan Ari İşletmeler Genelgesi (mülga)
- Tür
- Genelge
- Tarih
- 20.02.2021
- Yürürlük
- 20.02.2021
- Son değişiklik
- 12.06.2024
- Durum
- Yürürlükten kalktı (12.06.2024)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Genelgeler
T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Sayı: E-71037622-325.01-342881
Konu: Hastalıktan Ari İşletmeler Genelgesi
GENELGE
2021/03
Hayvancılık gelirleri içerisinde büyük bir paya sahip olan süt sığırcılığı Türkiye'de hayvancılık sektörünün önemli bir kolu olup, ülke kalkınmasına çeşitli açılardan katkıda bulunmaktadır.
Tarımsal nüfusun yerinde kalkınmasına önemli katkıları olan süt sığırı yetiştiriciliğinde en önemli problemler; hayvan hastalıkları, fertilite problemleri, kaliteli ve sağlıklı süt temininin yetersiz olması, bilinçsiz bakım ve besleme, çalışan personelin eğitimsiz olması ve hayvan refahına uyulmaması gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Ülkemizde görülen sığır tüberkülozu ve sığır brusella hastalıkları ile etkin mücadele edilmesi, sürdürülebilir hayvancılığın sağlanması ve halk sağlığının korunması amacıyla hastalıktan ari işletme sertifikası almış işletmelerin desteklenmesi için, Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı ve Hayvancılık Desteklemeleri Hakkında Uygulama Esasları Tebliği gereğince destekleme ödemesi yapılmaktadır.
Bakanlığımızca uygulanan hastalıktan ari işletmelerin desteklenmesi hayvan sağlığının korunması yanında, kaliteli ve sağlıklı süt üretilmesi ile ülkemiz süt sektörünün Avrupa Birliğine süt ve süt ürünleri ihracatı yapabilmesi için temel teşkil etmektedir.
Bu çerçevede;
A- HASTALIKTAN ARİ İŞLETMELER İÇİN SAĞLIK SERTİFİKASI, MÜRACAAT VE TESPİT
1. İlgili Cumhurbaşkanı Kararı'nın yetiştiricilere duyurulması için il/ilçe müdürlüklerince gereken çaba gösterilecek, bu amaçla konu hakkında muhtarlıklara, ziraat odalarına, sığır yetiştiricileri birliklerine yazılı bildirim yapılacaktır.
2. Hastalıktan Ari İşletmelerin Sertifikalandırılması çalışmasından kültürel ve sportif aktivitelerde yer alan hayvanlar hariç olmak üzere, et üretimi, süt üretimi ve damızlık amaçlarla yetiştirilen Bison bison ve Bubalus bubalus türü hayvanlar dahil her yaştaki sığır ve mandaların bulunduğu işletmeler yararlanabilecektir.
3. Hastalıktan Ari İşletme Sertifikası almak isteyen işletme sahiplerinin, Ek-1'de yer alan dilekçe örneği ile işletmelerinin bulunduğu il/ilçe müdürlüklerine müracaatları halinde çalışma başlatılacaktır. Arilik ile ilgili çalışmalarda görev alacak personelin yetersiz olması durumunda, il müdürlüğünce diğer ilçe müdürlüklerinden de personel görevlendirilebilecektir.
4. Dilekçenin verildiği tarihten itibaren on iş günü içerisinde Ek-2'de yer alan "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Tespit ve İnceleme Tutanağı" çerçevesinde il/ilçe müdürlüğünde görevli veteriner hekimler tarafından işletmenin tespiti yapılarak (söz konusu tespitlerde başvuru yapan işletmenin fiziki alt yapısı uygun ise işletmede sağmal, düve, besi vb. alt sürülerin açılması işlemi mutlaka yapılacaktır.) durumu uygun bulunan işletmeler için Hastalıktan Ari İşletme çalışması başlatılacaktır.
5. İşletmede bulunan tüm hayvanlar Bakanlıkça belirlenen şekilde tanımlanmış ve Bakanlığımız veri tabanına kayıt edilmiş olacaktır.
6. İşletmedeki hayvanlar için Ek-3'te yer alan "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Hayvan Sayısı Tespit Formu" ve hayvan sağlığının kontrolü amacıyla yapılacak tüberküloz ve brusella testleri için Ek-4'te yer alan "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Test Edilecek Hayvan Sayısı Tespit Formu" doldurulacaktır.
7. İşletmeye dahil edilecek hayvanlar hakkında işletme sahibince il/ilçe müdürlüğü bilgilendirilecek, bu hayvanların karantina ve gözetim şartları, il/ilçe müdürlüklerince tespit edilerek kontrolü sağlanacaktır.
B- TUTULACAK KAYITLAR
1. Hastalıktan Ari İşletmelerde Ek-8'da yer alan "Süt Çiftliği Kayıt Defteri" ve imha edilen sütlerin kayıtları tutulacaktır.
2. İşletmelerce tutulan defterler, yapılan denetimlerde il/ilçe müdürlüklerinde görevli veteriner hekimler tarafından kontrol edilecektir. Bu belgeler denetime esas olmak üzere beş yıl süreyle muhafaza edilecektir. Teknik alt yapısı uygun olan işletmelerde söz konusu işletme kayıtları bilgisayar ortamında tutularak işletmede muhafaza edilebilecektir.
C- HASTALIK TARAMALARI
1. Tüberkülin ve kan alım tüpü israfından kaçınılacak, iller talep edeceği tüberkülin miktarı ile gönderecekleri serumların sayılarını ve ne zaman göndereceklerini, ilgili enstitü müdürlüklerinin hazırlık yapması için önceden bildirecektir. Sığır tüberkülozu hastalık taramalarında "İntradermal Karşılaştırmalı Test" kullanılacaktır.
2. Hastalıktan Ari İşletme çalışması için uygulanacak tüberkülinler ücretli olarak Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce karşılanacaktır. Toplanacak kan serumları için ihtiyaç duyulan vakumlu tüpler ve kan alma iğneleri il/ilçe müdürlükleri tarafından alınacaktır.
3. Brusella testi için kan serumu alınarak serolojik muayenelerinin yapılması için bağlı bulunduğu Bakanlık enstitü müdürlüğüne gerektiği durumlarda İl/İlçe Müdürlüğünce tahsis edilecek resmi araçla gönderilecektir. Hastalıktan Ari İşletme çalışması için gönderilen kan serumlarında, test ücretsiz olarak yapılacaktır.
4. Hayvanlardan serum toplanırken, brusella yönünden aşılı olup olmadıkları ve aşılama tarihleri mutlaka ilgili enstitü müdürlüğüne bildirilecektir.
5. Bakanlığımızca yürürlükte olan sistem üzerinden numuneler gönderilecektir.
6. Her iki hastalıkta da Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Test Edilecek Hayvan Sayısı Tespit Formunda belirtilen hayvanlar teste tabi tutulacaktır. Bu testte test yaşına gelmemiş olan hayvanlar bir sonraki testte dahil edilerek tüm hayvanlar teste tabi tutulacaktır.
7. İşletmede bulunan hayvanlar şap hastalığının varlığı yönünden klinik incelemeden geçirilecektir.
Ç- SERTİFİKA DÜZENLENMESİ, ASKIYA ALINMASI VE İPTALİ
1. Hastalıktan Ari İşletme Sertifikası almak için başvuran işletmeler, Ek-5'te yer alan "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Denetim Formu" ile Ek-6'da yer alan açıklamalar çerçevesinde denetlenecektir. Süt işletmeleri dışındaki işletmelerde denetim formunda yer alan süt ile ilgili şartlar aranmayacaktır.
2. İşletmede bulunan tüm hayvanlar, Sığır Tüberkülozu Yönetmeliği ve Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği hükümleri gereğince, tüberküloz ve brusella hastalıkları yönünden resmi veteriner hekim tarafından kontrolden geçirilir. Yönetmeliklerde belirtilen sayıda ve şekilde yapılan resmi testler sonucunda her iki hastalıktan menfi bulunan işletmeler için il/ilçe müdürlüklerince Veteriner Bilgi Sisteminden Ek-7'de örneği bulunan "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Sağlık Sertifikası" düzenlenir. Sertifikanın veriliş tarihi her iki hastalıktan ariliğin kesinleştiği tarih olacak, sertifikanın veriliş tarihi ile il müdürünün imza tarihi arasında en fazla on beş gün süre olacaktır.
3. Sertifikaya tüberkülin test tarihi olarak tüberkülin testinin okuma tarihi, brusella test tarihi olarak bağlı bulunduğu Enstitü Müdürlüğüne giriş/kabul tarihi yazılacaktır. İlk numunenin kabul tarihinden sonra analiz yapılamayıp tekrar aynı hayvanlardan Enstitü Müdürlüğü tarafından numune gönderilmesi istendiği durumlarda ilk gönderilen numunenin kabul tarihi brusella test tarihi olarak yazılacaktır.
4. Sığır tüberkülozu hastalığından arilik için;
1. Hiçbir hayvanda sığır tüberkülozunun klinik belirtileri görülmemeli,
2. İşletmede bulunan altı haftalıktan büyük tüm hayvanlara yapılan ilk tüberkülin testinde enfeksiyon tespit edilmemişse, altı ay sonra (180 gün değil) altı haftalıktan büyük tüm hayvanlara yapılan ikinci testte de negatif sonuç alındığında,
3. Sürü yalnızca resmi olarak tüberkülozdan ari sürülere ait hayvanlardan toplanmış ise altı haftalıktan büyük tüm hayvanlara işletmeye geldikten sonraki altmış gün ile altı ay arasında tüberkülin testi yapılması ve negatif sonuç alınması durumunda, sığır tüberkülozundan arilik statüsü verilecektir.
5. İşletmede yapılan ilk tüberkülin testinde pozitif hayvanlar tespit edildiğinde "Sığır Tüberkülozu Yönetmeliği" çerçevesinde hastalık çıkışı yapılacak, pozitif hayvanlar sürüden uzaklaştırılacak ve tazminat yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapılmak üzere olarak kesime gönderilecektir. Negatif ve şüpheli çıkan hayvanlar en az altmış gün ara ile teste tabii tutulacak, son iki testte de negatif sonuç alındığında hastalık sönüşü yapılacaktır. Daha sonra arilik çalışmalarına devam edilecektir. Bunun için pozitif hayvanların uzaklaştırıldığı tarihten en az altı ay sonra ilk test yapılacak enfeksiyon tespit edilmemişse, ilk testten en az altı ay sonra yapılan ikinci testte de tüm sürü negatif reaksiyon verdiğinde arilik statüsü verilecektir.
6. Sığır brusella hastalığından arilik için;
1. Sürüde altı aydır brusella hastalığının klinik belirtileri görülmemeli,
2. On iki ayın üzerindeki tüm hayvanların brusella yönünden üç aydan fazla ve on iki aydan kısa aralıklarla yapılacak iki serolojik testte negatif yanıt vermesi durumunda,
3. Brusellozdan ari bir sürüden gelen on iki ayın üzerindeki hayvanlar, sürüye katılmadan önceki otuz gün ya da işletmeye geldikten itibaren otuz günlük süre içinde yapılan serolojik testte negatif sonuç vermesi durumunda, brusellozdan arilik statüsü verilecektir.
7. Brusellozdan ari sürülerden işletmeye gelen ari hayvanlara otuz günlük süre içerisinde brusella yönünden test yapılmaması durumunda, en az üç ay en fazla on iki ay ara ile iki test yapılacaktır. Her iki testte de tüm hayvanların negatif sonuç vermesi gerekmektedir. Yurt dışından gelen ve millileşme süreci içerisinde olan hayvanlara yetiştiricinin isteği üzerine ve tüm masrafları yetiştirici tarafından karşılanmak kaydıyla tüm hayvanları kapsayacak şekilde brusella testi yapılabilir.
8. Sığır brusella hastalığının kontrolünde, aşılanmamış hayvanlarda yapılan komplement fikzasyon (CFT) testi negatif sonuç vermelidir. Hayvanlar aşılı ise ve aşılamadan sonra bir yıl zaman geçmemişse CFT test sonucu 30 EEC den düşük, bir yıldan fazla zaman geçmişse 20 EEC den düşük olmalıdır. Bu değerlerin üzerinde sonuç veren hayvanların bulunduğu işletmelere sertifika tanzim edilmeyecek, devam niteliğinde yapılan testlerde ise sertifikalar iptal edilecektir. CFT Test sonucu yukarıda belirtilen oranlardan yüksek olan hayvanlar işletmeden çıkarılacak, tazminat yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapılmak üzere kesime sevk edilecek ve hastalık çıkışı yapılacaktır. Söz konusu hayvanların kesime sevk edilmesinden en az otuz gün sonra herhangi bir atık vakası olmaz ise arilik çalışmasına yeniden başlanacaktır. Bunun için on iki aydan büyük tüm hayvanlar yeniden test edilecek ve yukarıda belirlenen değerlerin altında sonuç alındığında, bu testten en az üç ay en fazla on iki ay ara ile bir test daha yapılacak ve istenen sonuçlar alındığında işletme brusellozdan ari olarak kabul edilecektir.
9. Tüberküloz ve brusella hastalıkları yönünden işletmeye geldikten sonra test yapılacak ise hayvanlar diğer hayvanlardan fiziksel olarak izole edilecek ve negatif oldukları kanıtlanana kadar diğer hayvanlarla direkt ya da indirekt temas etmeleri önlenecektir.
10. Brusella aşılı bir sürüde antikor tespit edilen hayvanlar, sürüden ayrılarak izole edilecek ve ilk kan alımından en az üç ay sonra ikinci bir CFT testi yapılacak, testte tespit edilen antikor miktarına göre (düşüş veya bulunmaması brusella aşı bağışıklığına bağlı antikor kabul edilir) brusella hastalığı yönünden negatif (-) ya da pozitif (+) kabul edilecektir.
11. Ari işletmelerde, ariliğin devamı için;
a) Sığır Tüberkülozu Yönetmeliği gereği işletmede doğmuş olan ve altı haftadan küçük buzağıların dışındaki hayvanlar yıllık aralıklarla rutin tüberkülin testine tabi tutulacaktır.
b) Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği gereği on iki aydan büyük hayvanlarda yıl içerisinde;
1) En az üçer aylık aralıklarla üç kez yapılan süt ring testi, "Süt Ring Testinin yapılışı hakkında antijenin üreticisi olan Pendik Veteriner Kontrol Enstitü Müdürlüğü web sayfasından bilgi edinilebilir. Test uygulanırken 150 baştan az sağmal hayvan için 1 ml süt örneği, 150-450 baş sağmal hayvan için 2 ml süt örneği, 451-700 baş sağmal hayvan için 3 ml süt örneği alınarak test yapılmalıdır."
2) En az üçer aylık aralıklarla üç kez yapılan süt ELISA testleri,
3) En az üç ay ara ile yapılan iki süt ring testi ve bunu müteakip en az altı hafta sonra ilgili Yönetmelikte belirtilen resmi bir serolojik test,
4) En az üç ay ara ile yapılan iki süt ELISA testi ve bunu müteakip en az altı hafta sonra ilgili Yönetmelikte belirtilen serolojik test,
5) En az üç ay en çok on iki ay ara ile yapılan iki resmi serolojik test, yukarıda belirtilen test rejimlerinden biri uygulanacaktır.
12. Ari işletmelerde arilik statüsünün askıya alınması, iptal edilmesi;
1. Sürüye ait bir veya daha fazla hayvanın tüberkülin testinde pozitif sonuç vermesi ya da post mortem muayenede tüberkülozdan şüphe edilmesi durumunda, arilik statüsü askıya alınır ve sistem üzerinden hastalık şüphe kaydı girişi yapılır.Pozitif reaktör olduğu kabul edilen hayvan sürüden uzaklaştırılır ve kesime tabi tutulur. Pozitif reaktör ya da şüpheli hayvan karkasında post-mortem, laboratuvar ve epidemiyolojik muayeneler yapılır. Laboratuvar muayeneleri sonucunda tüberkülozun varlığı tespit edilmemiş ise sürüdeki altı haftalıktan büyük hayvanların tamamı, ilgili hayvanın sürüden uzaklaştırılmasından en az kırk iki gün sonra test edilerek, negatif sonuç alınması durumunda resmi olarak tüberkülozdan arilik statüsünün askı hali kaldırılır. Laboratuvar muayeneleri sonucunda hastalık tespit edilmiş ise arilik sertifikası iptal edilir ve hastalık şüphe kaydı onaylanarak hastalık çıkışı yapılır.
2. Ari işletmede bulunan brusella aşılı hayvanlarda antikor tespit edildiğinde işletmenin arilik statüsü askıya alınacak, antikor tespit edilen aşılı hayvanlarda yapılan ikinci test sonucuna göre arilik statüsü değerlendirilecektir.
3. Ari işletmede brusella antikor tespit edilen hayvanların test edilmeden kesilmesi durumunda askı halinin kaldırılabilmesi için, sürüde on iki aydan büyük bütün hayvanlarda iki serolojik test yapılması, testlerden ilkinin enfekte hayvanların uzaklaştırılmasından otuz gün sonra ikincisinin ise bundan altmış gün sonra yapılması gerekmektedir.
4. Ari bir işletmede yapılan brusella test sonuçlarına göre işletmenin arilik statüsünün iptal edilmesi durumunda (hastalık pozitif), işletmeye yeniden arilik statüsü verilebilmesi için, sürüde on iki aydan büyük bütün hayvanlarda iki serolojik test yapılması, testlerden ilkinin enfekte hayvanların uzaklaştırılmasından otuz gün sonra ikincisinin ise bundan altmış gün sonra yapılması gerekmektedir.
13. Karantina ve gözetim altında tutulmadan veya bu süre içerisinde tarama sonucunu beklemeden hastalıktan ari işletmelere hayvan dahil edilmesi halinde işletmenin ari işletme sertifikası iptal edilecektir.
14. Testlerin geçerlilik süresi hastalıktan ariliğin kesinleştiği tarihten itibaren, her bir hastalık için bir yıldır. Ariliğin devamı için yapılacak testlerin yılda bir kez tekrarlanması gerektiğinden, bu süre tamamlanmadan ilgili hastalığa ait testler yenilenmelidir. Ancak zaman zaman yetiştiricilerin müracaatta gecikmesi ve test sürelerinin uzaması dolayısı ile ariliğin devamı için yapılması gereken testler süresi içinde tamamlanamamaktadır. Bu nedenle de yetiştiriciler mağduriyet yaşamaktadır. Bu mağduriyetin önlenmesi için Hastalıktan Ari İşletme Sertifikası bulunan işletme sahiplerinin, ariliğin devamı için yapılması gereken testlerden en az bir ay önce müracaat etmelerinin sağlanması için il/ilçe müdürlüğünce yazılı olarak bilgilendirilmesi gerekmektedir.
15. İki sertifika dönemi arasında boşluk oluşmaması için tarama çalışmalarına başlama zamanına dikkat edilecektir. Bir yılı geçen süreyle test tekrarlandığında, arilik sertifikası iptal edilecektir. Ancak işletmeye hayvan girişi olmaması şartıyla ve son yapılan test sonuçlarının negatif olması durumunda, bu yapılan son test yeni yapılacak arilik çalışması için birinci test kabul edilecek ve arilik çalışmalarına devam edilecektir.
16. Herhangi bir nedenle işletmede bulunan hayvanlarda Sığır Tüberkülozu ya da Brusella hastalıklarından şüphe edilmesi nedeniyle işletmenin arilik statüsü askıya alındığında veya iptal edildiğinde ivedilikle Genel Müdürlüğümüze, Gıda ve Yem Şube Müdürlüğüne ve işletmeden süt temin eden süt işleme tesisine bilgi verilecektir.
17. Hastalıktan Ari İşletme Sertifikasına esas olan tüberkülin teamül cetvelleri, brusella laboratuvar raporları ve ithal hayvanlar için ithal edildiği ülkeden gelen veteriner sağlık sertifikaları Genel Müdürlüğümüze gönderilmeyecek, il/ilçe müdürlüğünde muhafaza edilecektir.
18. "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Sağlık Sertifikası"nın tanzimi, askıya alınması ya da iptali için burada yer almayan ancak "Sığır Tüberkülozu Yönetmeliği", "Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği" ve Genel Müdürlüğümüzce yayımlanan ilgili Genelgelerde yer alan bütün hükümlere titizlikle uyulacaktır.
D- DESTEKLEME ÖDEMELERİ
1. "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Sağlık Sertifikası" tanzim edilen süt sığırı işletmelerinde bulunan her ari hayvana yılda bir kez olmak üzere her yıl yayımlanan Hayvancılık Desteklemeleri Hakkındaki Cumhurbaşkanı Kararı ve ilgili Tebliğ hükümlerine göre destekleme ödemesi yapılır.
E- TAZMİNAT ÖDEMELERİ
1. Sığır Tüberkülozu ve Brusella hastalıkları yönünden yapılan test sonucu pozitif olan hayvanlar, şarta tabii kestirilir ve Bakanlıkça yayımlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliğinde belirlenen usullere göre işlem yapılır.
F- DİĞER HUSUSLAR
1. Hastalıktan Ari İşletmelerde Bakanlık tarafından yılı içinde uygulanan programlı Şap aşıları yaptırılmış olmalıdır.
2. Hastalıktan Ari İşletmeler il/ilçe müdürlüklerince yılda en az iki (2) kez denetlenecek ve yapılan denetim için Ek-5 de yer alan "Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Denetim Formu", Ek-6'da yer alan açıklamalar çerçevesinde tanzim edilecektir.
3. Hastalıktan Ari İşletme Sertifikası almış tüm süt sığırı işletmeleri desteklemeden yararlanacaktır.
4. 05.03.2018 tarihli ve 2018/01 sayılı "Hastalıktan Ari İşletmeler" Genelgesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.
Ekler