KolayuyumGiriş yap

2013/9 Rücu Genelgesi

Genelge

Tür
Genelge
Tarih
24.10.2013
Yürürlük
24.10.2013
Durum
Yürürlükte
Seri
Genelgeler

Sayı : 92030979-010.06-625927

Konu : Rücu

GENELGE

(2013/9)

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 1 inci maddesi kapsamında, Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli bir kuruluştur.

Teşkilat Kanunumuzun 14 üncü maddesi ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Genel Müdürlüğümüzün taraf olduğu davalar İdaremiz hukuk müşavirleri ve avukatları tarafından takip edilmektedir. Yine parasal konularla ilgili olurların, 6200 sayılı Kanunun 35 inci ve 659 sayılı KHK nın 11 (ve 12 inci) maddelerinde (ve yetki devrine ilişkin olurda) belirtilen makamlardan alınması gerekmektedir. Bu nedenle İdaremizce yargı kararları gereğince veya sulhen ödenen miktarların ilgili veya sorumlulara rücu edilmesi veya rücudan vazgeçilmesine ilişkin hususlar aşağıda açıklanmıştır.

A) Rücuya İlişkin Yasal Düzenlemeler

Bilindiği üzere Anayasa’nın 40 ıncı maddesinin son fıkrasında, “Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır” hükmü, 129 uncu maddesinin beşinci fıkrasında ise, “Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir" hükmü düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır... Kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir ” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 19.10.2006 tarihli ve 26324 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olup, Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde, “İlgili: Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gerçek ve/veya tüzel kişi ya da kişileri; Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisini” ifade eder şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “.Kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararının geri ödenmesi sürecine, kamu görevlileri ile birlikte ilgililer de dahil edilir” hükmü, 6 ncı maddesinde, “(1) Kamu zararının belirlenmesinde;... g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,... esas alınır ” hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar... Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır ” hükmü, aynı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında, ‘‘Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır. Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır... ” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen Anayasa, kanun ve yönetmelik hükümlerinde, idare personelinin, kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklanan zararların, zarar görene ödendikten sonra sorumlulardan rücu edilmesi gerektiği belirtilmektedir.

B) Vazgeçmeye İlişkin Yasal Düzenlemeler

659 sayılı KHK’nın, 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında, ‘‘...Her türlü dava açılmasından veya icra takibine başlanılmasından, bunlardan yargı veya icra mercilerine intikal etmiş olanların takiplerinden veya verilen kararlara karşı karar düzeltme yoluna gidilmesi dışındaki kanun yollarına gidilmesinden vazgeçmeye, davaları kabule, ceza uyuşmazlıklarında şikayetten vazgeçmeye veya uzlaşmaya, davadan feragat etmeye, ...vazgeçilen veya tanınan ya da terkin edilen hak ve menfaatin değeri dikkate alınmak suretiyle;

a) Tutara ilişkin olmayanlar ile 1.000.000 Türk Lirasına kadar olanlarda (1.000.000 Türk Lirası dahil) hukuk biriminin görüşü alınarak, ilgili harcama yetkilisinin teklifi üzerine üst yönetici,

b) 1.000.000 Türk Lirasından fazla olanlardan 10.000.000 Tiirk Lirasına kadar olanlarda (10.000.000 Türk Lirası dahil), hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun görüşü alınarak, üst yöneticinin teklifi üzerine ilgili bakan...

c) 10.000.000 Türk Lirasından fazla olanlarda, ilgili bakanlık hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak, ilgili bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu,

yetkilidir. Bakan ya da üst yönetici bu yetkisini sınırlarını açıkça belirlemek suretiyle alt kademelere ... devredebilir” hükmü düzenlenmiştir. Benzer bir düzenleme Teşkilat Kanunumuzun 6215 sayılı Kanun ile değişik 35 inci maddesinde yer almaktadır. 659 sayılı KHK nın 15 inci maddesi gereğince KHK da yer alan parasal sınırlar, her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacaktır. (2012 yılı için uygulanacak yeniden değerleme oranı 10,26 olup, 2013 yılı için uygulanacak yeniden değerleme oranı 7,80 dir.)

659 sayılı KHK nın 11 ve 12 nci maddeleri kapsamında Genel Müdürlük Makamından alınan 14.06.2012 tarihli “Yetki devrine” ilişkin Olur, Hukuk Müşavirliğinin 19.06.2012 tarihli ve 3381 sayılı yazısı ekinde Genel Müdürlüğümüzün tüm birimlerine gönderilmiştir. Söz konusu Olurla, bölge müdürlerine, daire başkanlarına ve genel müdür yardımcılarına Olurda belirtilen rakamlar üzerinden yetki ve sorumluluk verilmiş olup, Olurda belirtilen parasal sınırlar, her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacaktır.

C) Vazgeçmeye İlişkin İdari Prosedür

İdaremizin taraf olduğu davaların İdaremiz lehine sonuçlanması (ve İdaremizce ödenen meblağın rücu edilerek personelimizin mağdur edilmemesi) için teknik ve hukuk birimlerinin koordineli çalışması gereklidir.

659 sayılı KHK nın 11inci (ve 12 nci) maddesi ve yetki devri konulu Olur kapsamında parasal konularla ilgili olurların, KHK nın 11 inci maddesinde ve yetki devri konulu Olurda belirtilen makamlardan istihsal edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda:

1) Bölge müdürlüklerinin iş ve işlemleri ile ilgili olanlarda ilk önce bölge müdürlüğü tarafından oluşturulacak bir tahkikat komisyonu vasıtasıyla, İdaremizce mahkeme kararma istinaden veya sulhen ödenen meblağa ilişkin; olayın, işlem veya eylemlerin oluşumunda, zararın meydana gelmesinde, DSİ çalışanlarının kasıt, kusur veya ihmalinin bulunup bulunmadığının araştırılarak rapor düzenlenmesi, bölge müdürlüğü elemanlarının kasıt, kusur veya ihmalinin bulunmadığının tespiti halinde;

a) Yetki devrine ilişkin Olurla yetki ve sorumluluğu bölge müdürüne devredilen meblağa ilişkin durumlarda, hukuk işleri müdürlüğünün görüşü sorularak bölge müdürlüğünden Olur alınması, söz konusu işlemlerin (tahkikat komisyonu kurulması ve olur alınması gibi) borcun doğduğu ve hizmetin yürütüldüğü birimce (şube müdürlüğünce) yerine getirilmesi,

b) Yetki devrine ilişkin Olurla yetki ve sorumluluğu bölge müdürüne devredilen meblağı aşan durumlarda, bölge müdürlüğünün görüşü ile birlikte konunun Genel Müdürlüğümüz ilgili daire başkanlığına intikal ettirilerek, kamu zararına veya İdaremiz ödemesine sebep olan olay, eylem veya işlemlerde, İdaremiz personelinin kasıt, kusur veya ihmalinin bulunup bulunmadığının ilgili daire başkanlığı tarafından da araştırılması, İdaremiz personelinin kasıt, kusur veya ihmalinin bulunmadığı kanaatine ulaşılması halinde, Hukuk Müşavirliğinin görüşü sorularak daire başkanlığınca yetki devrine ilişkin Olurda belirtilen makamdan, devredilen miktarı aşan durumlarda ise Genel Müdürlük Makamından Olur alınması,

2) Daire başkanlıklarının iş ve işlemleri ile ilgili olanlarda öncelikle daire başkanlığınca oluşturulacak tahkikat komisyonunca, İdaremizce mahkeme kararına istinaden veya sulhen ödenen meblağa ilişkin; olayın, eylem veya işlemlerin oluşumunda, zararın meydana gelmesinde DSİ çalışanlarının kasıt, kusur veya ihmalinin bulunup bulunmadığının araştırılarak rapor düzenlenmesi, İdaremiz elemanlarının kasıt, kusur veya ihmalinin bulunmadığının tespiti halinde, daire başkanlığının görüşü de belirtilerek Hukuk Müşavirliğinin görüşünün sorulması ve daire başkanlığınca yetki devrine ilişkin Olurda belirtilen makamdan, devredilen miktarı aşan durumlarda ise Genel Müdürlük Makamından Olur alınması,

3) 659 Sayılı KHK nın 11 inci maddesi gereğince Bakanın veya Bakanlar Kurulu’nun yetkili olduğu durumlarda,

a) Bölge müdürlüklerinin iş ve işlemleri ile ilgili olanlarda, bölge müdürlüğü tahkikat komisyonu raporu ve bölge müdürlüğü görüşünün ilgili daire başkanlığının görüşü ekinde Hukuk Müşavirliğine intikal ettirilmesi,

b) Daire başkanlığının iş ve işlemleri ile ilgili olanlarda daire başkanlığı tahkikat komisyonu raporunun, daire başkanlığının görüşü ile birlikte Hukuk Müşavirliğine intikal ettirilmesi,

c) Hukuk Müşavirliğince; Bakanın yetkisinde olanlarda, hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun görüşü alınarak Genel Müdürün imzası ile Bakanlık Makamına sunulması, Bakanlar Kurulu’nun yetkisinde olanlarda, konunun Genel Müdürlük Makamı kanalıyla Bakanlığımıza intikal ettirilmesi,

Gerekmektedir.

D) Dava Açılması

Genel Müdürlüğümüzün ilgili birimlerince yapılan inceleme ve araştırmalarda, İdaremizce mahkeme kararı gereğince veya sulhen ödenen meblağa ilişkin; olayın, işlem veya eylemlerin oluşumunda, zararın meydana gelmesinde, DSİ çalışanlarının kasıt, kusur veya ihmali olduğunun tespit edilmesi halinde, ya da İdaremizce ödenen miktarın üçüncü gerçek veya tüzel kişilere, kamu kurum veya kuruluşlarına rücu edilmesinin gerekmesi durumunda, öncelikle Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte belirtilen prosedürün tamamlanması, İdaremizce ödenen miktarın tahsil edilememesi halinde, ödemeye ilişkin dokümanlarla birlikte ilgili bilgi ve belgelerin rücu davası açılması için ivedilikle hukuk birimine intikal ettirilmesi, hukuk birimine gönderme yazılarında daire başkanlığınm/bölge müdürlüğünün görüşüne yer verilerek dava açılması gerektiği hususunun ve dava açılacak gerçek veya tüzel kişilerin, kamu kurum veya kuruluşlarının açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 73 üncü maddesine göre, rücu davalarında zamanaşımı tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yıldır. Ancak tazminatın ödenmesi kendisinden istenilen kişi, durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorunda olup, aksi takdirde zamanaşımı, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işlemeye başlayacaktır. Bu nedenle yukarıda belirtilen tüm aşamaların ivedilikle tamamlanması önem arz etmektedir.

Genel Müdürlüğümüzün 14.09.2009 tarihli ve 2009/12 sayılı “Rücu” konulu Genelgesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim.