2011/13 Sosyal Güvenlik Kurumunun 04/02/2011 Tarihli ve 2011/13 Sayılı İlişiksizlik Belgesi Hakkında Genelgesi
- Tür
- Genelge
- Tarih
- 04.02.2011
- Yürürlük
- 04.02.2011
- Son değişiklik
- 26.06.2026
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Genelgeler, Sosyal Sigortalar Mevzuatı
T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü
Sayı: B.13.2.SGK.0.10.03.00/73-031-72
Konu: İlişiksizlik belgesi
GENELGE
2011/13
İlişiksizlik belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler 1989 yılından bu yana farklı zamanlarda yürürlüğe konulan genelgeler ve genel yazılarla düzenlenmiş olduğundan, uygulamada birliği sağlamak, gereksiz bürokrasi ve kırtasiyeden arındırılarak yeniden düzenlenmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu nedenle bundan böyle ilişiksizlik belgesi verilmesi iş ve işlemlerine ilişkin süreçler yeniden belirlenmiştir.
1) GENEL AÇIKLAMALAR
İlişiksizlik belgesi verilmesine ilişkin olarak temel yasal düzenleme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “İlişiksizlik Belgesinin Aranması” başlıklı 90 ıncı maddesi ile yapılmıştır. Bu madde hükmü uyarınca;
“Kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar, ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
İşverenlerin hak edişleri, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenir. Kesin teminatları ise ihale konusu işle ilgili olarak Kuruma borçlarının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra iade edilir. İşverenlerin, kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, bankalar ve kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar nezdindeki her çeşit alacak, teminat ve hak edişleri üzerinde işçi ücreti alacakları hariç olmak üzere yapılacak her türlü devir, temlik ve el değiştirme, Kurum alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.
Hak edişlerin mahsubu ve ödenmesi ile teminatların prim ve idari para cezası borçlarına karşılık tutulmasına ilişkin işlemlerin usûl ve esasları Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.
Valilikler, belediyeler, il özel idareleri ve ruhsat vermeye yetkili diğer merciler tarafından, geçici iskân veya yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce yapılan inşaat dolayısıyla, diğer kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ve bankaların ise Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenecek işlemlerinde Kuruma borçlarının bulunmadığına dair ilgililerden Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunludur.
Bu maddede belirtilen yükümlülükler yerine getirilmeden hak ediş ödenmesi, kesin teminatın iade edilmesi veya geçici iskân izin belgesi ve yapı kullanma izin belgesi verilmesi veya diğer işlemlerin gerçekleştirilmesi hallerinde, ilgililer hakkında genel hükümlere göre idarî ve cezaî işlem yapılır.” şeklindedir.
Ayrıca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “İşyeri, İşyerinin Bildirilmesi, Devri, intikali ve Nakli” başlıklı 11 inci maddesi uyarınca; valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. Bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında, 102 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, yerine getirilmeyen her bir bildirim yükümlülüğü için aylık asgari ücret tutarında idarî para cezası uygulanır. İdarî para cezası uygulanması, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel teşkil etmez.
Kanun maddelerine istinaden 29.9.2008 tarihli ve 27012 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede Sosyal Güvenlik Kurumu Prim Ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi Ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik yayımlanarak, idarelerin ihale yoluyla yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenlerin hakedişlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenmesine ve kesin teminatlarının ihale konusu işle ilgili Kuruma olan borçlarına karşılık tutulması ve iadesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Yine anılan Kanun maddelerine istinaden 22.10.2008 tarihli ve 27032 sayılı Resmi Gazetede Ruhsat Vermeye Yetkili Mercilerce Verilen Ruhsatların Sosyal Güvenlik Kurumuna Gönderilmesi İle Geçici İskan Veya Yapı Kullanma İzin Belgesinin Verilmesinde İlişiksizlik Belgesinin Aranılması Hakkında Tebliğ yayımlanarak valilikler, belediyeler, il özel idareleri ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmesinin ve geçici iskan veya yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce ilgililerden, yapılan inşaat dolayısıyla borçlarının bulunmadığına dair Sosyal Güvenlik Kurumunca düzenlenmiş ilişiksizlik belgesinin aranılmasının usul ve esasları düzenlenmiştir.
İlişiksizlik belgesi verilebilmesi için Kurumca yapılan asgari işçilik uygulamasına ilişkin temel yasal düzenleme ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Asgari İşçilik Uygulaması ve Uzlaşma Başlıklı 85 inci maddesinde yapılmıştır. Bu madde hükmüne göre işverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır.
Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı Kurumca araştırılır. Bu araştırma sonucunda yeterli işçiliğin bildirilmemiş olduğu anlaşılırsa, eksik bildirilen işçilik tutarı üzerinden hesaplanan prim tutarı, 89’uncu madde gereği hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte bir ay içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme zammının ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşir. Söz konusu borca itirazda bulunulmaması halinde işveren hakkında 88 inci ve 89 uncu maddeler uyarınca işlem yapılır. Tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ünitece hesaplanan borca işverence faturalı işçilik ödemeleri, fatura mukabili iş yaptırılması, işin kısmen devamlı işyeri sigortalıları ile yapılması veya Kanun'un 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamı dışındaki kişilerin çalışması nedenleriyle itiraz edilmesi halinde söz konusu iş, incelenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına intikal ettirilecektir.
Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgarî işçilik tutarı üzerinden Kurumca re'sen tahakkuk ettirilen sigorta primleri, 5510 sayılı Kanunun 88 inci ve 89 uncu maddeleri dikkate alınarak işverene tebliğ edilir. İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları tarafından devamlı mahiyetteki işyerlerinde yapılan asgari işçilik incelemesi sonucunda tespiti yapılan ve sigortalılara mal edilemeyen fark sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanacak sigorta primi ve buna bağlı uygulanacak idari para cezalarında, konuya ilişkin raporun Kurumun ilgili birimine gönderilmesinden önce işverenle uzlaşma yapılabilir. Uzlaşmaya varılması halinde, bu durum tutanakla tespit edilir. Uzlaşılan tutarlar kesin olup, uzlaşma konusu yapılan tutarlar hakkında işverence dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayet ve itirazda bulunulamaz. Uzlaşılan prim ve idari para cezaları, uzlaşma tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenir. İşveren, uzlaşılan idari para cezası tutarı için ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlandırılmaz. Uzlaşılan tutarların, bu sürede tam olarak ödenmemesi halinde uzlaşma bozulur ve uzlaşılan tutarlar kazanılmış hak teşkil etmez. Uzlaşmanın temin edilememiş veya uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması veya uzlaşmanın bozulması hallerinde işveren, bu konuya ilişkin daha sonra uzlaşma talep edemez.
Uzlaşma neticesinde indirim yapılması nedeniyle tahsil edilmemiş olan sigorta primlerinin daha sonra Kurum veya mahkeme kararıyla sigortalılara mal edilmesi halinde, daha önce eksik tahsil olunan sigorta primleri, sigortalının çalıştığı süre ve sigorta primine esas kazancı dikkate alınarak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil olunur.
Anılan Kanunun sosyal sigortalara ilişkin maddelerinin uygulanmasına yönelik Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği 12.5.2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelikte ihale konulu işlerde ve özel nitelikteki inşaatlarda yapılan araştırma ve işlemler düzenlenmiştir.
12.5.2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca Belirlenen Çeşitli İşkollarına Ait Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğ ile Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca çeşitli işkollarına ait asgari işçilik oranlarının belirlenmesi ve bu oranların belirlenmesinde esas alınan kriterler ile kamu kurum, kuruluş ve bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan her türlü işler ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılan özel nitelikteki inşaat işlerine uygulanacak asgari işçilik oranları ile ilgili işlemler düzenlenmiştir.
2) ARAŞTIRMA İŞLEMİ VE İLİŞİKSİZLİK BELGESİ VERİLMESİ SÜRECİ
Araştırma işlemi; kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı hususunda asgari işçilik oranı üzerinden hesaplanan asgari işçilik tutarı ile Kuruma bildirilmiş olan prime esas kazanç tutarı dikkate alınarak varsa fark işçilik tutarı ve buna bağlı olarak ödenmesi gereken prim tutarının hesaplanması işlemi ile hesaplama işlemi yapılmasına gerek olmadığı durumlarda, kapsamda yer alan işlere yönelik ilgili kurum ve kuruluşlardan elde edilen bilgi ve belgeler ile Kuruma yapılan bildirimler doğrultusunda ilgili işyerlerine ilişkin gerekli kontrollerin sağlanması işlemini ifade eder.
İhale konulu işler ve özel nitelikteki inşaatlarda araştırma işlemi ve ilişiksizlik belgesi verilmesi süreci şu şekilde işlemektedir:
2.1- İşveren veya özel nitelikteki inşaat sahibi tarafından işin bitimine ilişkin dilekçesinin SGİM veya SGM’ye verilmesi ya da Kurumumuzca yapılan araştırmalarda işin bittiğinin tespit edilmesi ile süreç başlar.
2.2- Verilen dilekçe veya yapılan tespite göre ihale makamı veya ruhsatı veren kamu kurumundan ihale konusu iş veya inşaat ile ilgili bilgiler maktu form şeklinde yazılı olarak istenir.
2.2.1- İlgili kamu kurumundan gelen bilgi ve belgelerin eksik olmaması durumunda dosya kontrol ve değerlendirme aşamasına geçilir.
2.2.2- İlgili kamu kurumundan gelen bilgi ve belgelerin eksik olması durumunda eksiklerin giderilmesi amacıyla ilgili kamu kurumuyla tekrar yazışma yapılır.
2.3- Kurum ünitesinde yapılan araştırmada;
2.3.1- Tahakkuk ve tahsilat,
2.3.2- Sigortalı işe giriş ve çıkış bildirgeleri,
2.3.3- Sigortalı eksik gün bildirimleri,
2.3.4- Bildirilen sigortalıların mevzuata uygunluğu (şirket ortağının sigortalılığı, kadın ve çocuk sigortalı vb.),
2.3.5- İhale makamı bilgileri ile işveren bildirimlerinin uygunluğu,
2.3.6- Asgari işçilik oranının belli olup olmadığı, kontrolleri yapılır.
2.4- Yapılan kontrollerde ilgili kamu kurumundan alınan bilgilerle uyumlu olmayan durumlar ortaya çıktığında bu uyumsuzlukların giderilmesi işlemi telefon ve tebligatla işverenden istenir, bu işlemlerin işveren veya inşaat sahiplerince yapılamaması durumunda re’sen yapılır.
2.5- Yapılan kontrollerde herhangi bir sorunun tespit edilmemesi veya tespit edilen sorunların giderilmesi halinde normal asgari işçilik oranının yüzde 25 eksiği baz alınarak asgari işçilik araştırma işlemi yapılır.
2.6- Kontrol aşamasında işle ilgili fiili tespit veya kontrol yapılmasının gerekmesi halinde konu Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarına intikal ettirilmekte, (Değişik, 10.12.2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge) Sosyal Güvenlik Denetmenine en geç 1 ay içerisinde gerekli işlem yapılarak işveren servisine geri gönderilmektedir.
2.7- İşin idarece yükleniciye malzeme verilmek suretiyle yaptırılması veya işin Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğde yer almaması veyahut tebliğ edilen tutara dayanak işçilik oranına itiraz edilmesi durumlarında, işin asgari işçilik oranının Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca (AİTK) tespit edilmesi amacıyla işle ilgili tüm bilgi ve belgeler Asgari İşçilik Daire Başkanlığına gönderilir. AİTK 1 ay içerisinde asgari işçilik oranını belirleyerek ilgili birime gönderir. Bu orana 1 ay içerisinde itiraz hakkı bulunmaktadır. İtiraz edilmesi durumunda AİTK tarafından on beş gün içerisinde oran belirlenerek ilgili birime gönderilir. Bu orana artık itiraz edilemez ve oran kesinleşir. Bu oran baz alınarak asgari işçilik araştırma işlemi yapılır.
2.8- Araştırma neticesinde yeterli işçilik bildirilmiş ise ilişiksizlik belgesi verilir. Yeterli işçiliğin bildirilmemiş olduğu anlaşıldığında tespit edilen asgari işçilik oranı ve fark işçilik tutarı işverene tebliğ edilir. Yapılan tebligata istinaden 1 ay içerisinde fark işçilik tutarının ödenmesi veya ödeneceğine dair taahhütname verilip aynı süre içerisinde ödenmesi halinde ilişiksizlik belgesi verilir.
2.9- Tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde; ünitece hesaplanan borca işverence faturalı işçilik ödemeleri, fatura mukabili iş yaptırılması, işin kısmen devamlı işyeri sigortalıları ile yapılması veya Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamı dışındaki kişilerin çalışması nedeniyle itiraz edilmesi halinde söz konusu iş incelenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına gönderilir. İşyeri kayıt ve belgelerinin incelemeye ibrazından itibaren müfettiş tarafından 3 ay içerisinde rapor düzenlenerek ilgili üniteye gönderilir. İlgili ünitece Müfettiş Raporu 15 gün içerisinde incelenerek; fark işçilik tespit edilmezse ilişiksizlik belgesi verilir. Fark işçilik tespit edilirse 1 ay içerisinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir.
2.10-Tebliğ edilen asgari işçilik fark tutarının işverence ödenmesi veya Kurumca tahsil edilmesi durumunda ilişiksizlik belgesi verilerek süreç tamamlanır.
3) İHALE KONUSU İŞLERDE İLİŞİKSİZLİK BELGESİ
3.1- 5510 sayılı Kanunun 85 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan her türlü işlerde ünitece yapılacak araştırma; işin kesin kabulünün ya da geçici kabulünün noksansız olarak yapıldığı tarihten sonra ve işverene ödenmesi gereken Katma Değer Vergisi hariç, malzeme fiyat farkı ve akreditif bedeli dâhil toplam istihkak tutarına, işin asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle yapılır.
İşin geçici kabulü noksansız yapılmakla birlikte işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmemesi ve işverence talep edilmesi halinde, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılabilir. Ancak, ilişiksizlik belgesi düzenlenmez. Daha sonraki bir tarihte ihale makamı tarafından ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmesi durumunda, daha önce araştırma yapılan tutar toplam istihkak bedelinden düşülerek kalan tutar üzerinden yapılan araştırma sonucu ilişiksizlik belgesi düzenlenir.
Örnek 1- Asgari işçilik oranı %9 olan ve 01.03.2024 tarihinde başlanılan A ihale konusu işin noksansız geçici kabulü 15.04.2025 tarihinde yapılmıştır. İhale makamı tarafından, kesin (son) hakediş raporunun henüz düzenlenmediği gerekçesiyle işverene ödenmesi gereken toplam hakediş tutarı bildirilmemiş ve noksansız geçici kabul tarihi itibarıyla işverene ödenen hakediş tutarının 10.000.000 TL olduğu belirtilmiştir. 01.03.2024 - 15.04.2025 tarihleri arasında söz konusu iş dolayısıyla Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı 500.000 TL’dir. İşveren tarafından ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma işlemi yapılmasının talep edilmesi halinde;
İşin geçici kabulü noksansız yapıldığı için işverenin talebi kabul edilecektir.
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarı: 10.000.000 x %6,75 = 675.000 TL
Fark işçilik tutarı: 675.000 - 500.000 = 175.000 TL
Ödenmesi gereken prim tutarı: 175.000 x %34,75 = 60.812,5 TL
Buna göre, hesaplanan 60.812,5 TL 2025/Nisan ayına tahakkuk ettirilerek, hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ edilecektir. İşveren tarafından tebliğ edilen borcun ödenmesi halinde, ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecek ve dosyanın İZ işlemi yapılmayacaktır.
İhale makamı tarafından, 17.02.2026 tarihinde işin kesin hakediş raporunun düzenlendiği, işverene 1.000.000 TL ilave hakediş ödemesi yapıldığı ve söz konusu iş için ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının 11.000.000 TL olduğunun bildirilmesi durumunda;
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarı: 1.000.000 x %6,75 = 67.500 TL
Ödenmesi gereken prim tutarı: 67.500 x %34,75 = 23.456,25 TL
Buna göre, hesaplanan 23.456,25 TL 2025/Nisan ayına tahakkuk ettirilerek hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ edilecektir. İşveren tarafından tebliğ edilen borcun ödenmesi halinde, ilişiksizlik belgesi düzenlenerek işyeri dosyasının İZ işlemi yapılacaktır.
Örnek 2- Asgari işçilik oranı %9 olan ve 01.03.2024 tarihinde başlanılan A ihale konusu işin noksansız geçici kabulü 15.04.2025 tarihinde yapılmıştır. İhale makamı tarafından, son hakediş raporunun henüz düzenlenmediği belirtilerek işverene ödenmesi gereken toplam hakediş tutarı bildirilmemiş ve noksansız geçici kabul tarihi itibarıyla işverene ödenen hakediş tutarının 10.000.000 TL olduğu belirtilmiştir. 01.03.2024 ila 15.04.2025 tarihleri arasında söz konusu iş dolayısıyla Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı 700.000 TL’dir. İşveren tarafından ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma işlemi yapılmasının talep edilmesi halinde;
İşin geçici kabulü noksansız yapıldığı için işverenin talebi kabul edilecektir.
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarı: 10.000.000 x %6,75 = 675.000 TL
İşveren tarafından bildirilen prime esas kazanç tutarı, bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarından 25.000 TL (700.000>675.000) fazla olduğu tespit edilmekle beraber toplam istihkak üzerinden araştırma yapılmadığından bu aşamada ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecek ve dosyanın İZ işlemi yapılmayacaktır.
İhale makamı tarafından, 17.02.2026 tarihinde işin son hakediş raporunun düzenlendiği, işverene 1.000.000 TL daha hakediş ödemesi yapıldığı ve söz konusu iş dolayısıyla işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının 11.000.000 TL olduğunun bildirilmesi durumunda;
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarı: 1.000.000 x %6,75 = 67.500 TL
Önceki hesaplamada kullanılan bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarı son hesaplamada kullanılmayacak ancak 25.000 TL fazla bildirim dikkate alınacaktır. Buna göre;
Bildirilen tutar: 700.000 - 675.000 = 25.000 TL
Fark işçilik tutarı: 67.500 - 25.000 = 42.500 TL
Ödenmesi gereken prim tutarı: 42.500 x %34,75 = 14.768,75 TL
Buna göre, hesaplanan 14.768,75 TL fark prim tutarı 2025/Nisan ayına tahakkuk ettirilerek hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ edilecektir. İşveren tarafından tebliğ edilen borcun ödenmesi halinde, ilişiksizlik belgesi düzenlenerek işyeri dosyasının İZ işlemi yapılacaktır.
İhaleli işin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi durumunda, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma işlemi yapılır. Herhangi bir hakediş ödemesi yapılmamış ise araştırma işlemi yapılmaz.
3.2- İşin sözleşmesinde veya şartnamesinde çalıştırılacak sigortalı sayısı belli ise, öncelikle bu sigortalıların kişi/gün sayısı üzerinden Kuruma bildirilmiş olup olmadığı araştırılır. Bu araştırma sonucunda Kuruma bildirilmeyen sigortalılar ile ilgili belgelerin verilmesi, yapılacak bir ay süreli bir tebligat ile işverenden istenir. Belgelerin verilmemesi veya eksik verilmesi hâlinde bu belgeler ünitece re’sen düzenlenir. Sözleşmesinde veya şartnamesinde kişi sayısı belirtilmiş olan ihale konusu işlerde, kişi sayısı üzerinden değerlendirme yapılması gerektiğinden ve kişi sayısı eksik bildirilmiş ise eksik bildirilen kişi sayısı üzerinden aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenmesi mümkün olduğundan ayrıca istihkak tutarına işçilik oranının % 25 eksiği uygulanmak suretiyle araştırma işlemi yapılmasına mahal bulunmamaktadır. İşin sözleşmesi veya şartnamesi ile Kuruma yapılan bildirimler arasında bir eksikliğin bulunması hâlinde söz konusu eksikliğin ihale makamınca doğrulanması durumunda bazı aylardaki kişi/gün sayısı eksikliği üzerinde durulmaz.
3.3- Asgari işçilik oranları, Kurum bünyesinde oluşturulan Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca belirlenir ve bu oranlar tebliğ ile yayımlanır.
3.4- İhaleli işin birden fazla konuyu kapsıyor olması ve bünyesindeki her bir işin asgari işçilik oranının daha önce belirlenmiş olması kaydıyla, ihale makamı tarafından her bir işe ait istihkak tutarlarının ayrı ayrı bildirilmesi hâlinde, araştırma işlemi, her bir işe ait asgari işçilik oranları dikkate alınarak yapılır. Her bir işe ait istihkak tutarının ayrı ayrı bildirilmemesi hâlinde ise, işverenin yazılı isteği üzerine araştırmada, bu işlerin en yükseğine ilişkin asgari işçilik oranı dikkate alınır. İşveren tarafından yapılan işlere ilişkin en yüksek asgari işçilik oranının uygulanmasının kabul edilmemesi durumunda işin asgari işçilik oranı Asgari İşçilik Tespit Komisyonu tarafından belirlenmesi için ünite tarafından konu (Değişik, 10/12/2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge) ünitenin bağlı olduğu asgari işçilik tespit komisyonuna gönderilerek yazı ile gönderilir.
3.5- İşverene ödemelerin döviz şeklinde yapılması durumunda, döviz tutarı, ödemenin yapıldığı tarihlerdeki Merkez Bankasınca belirlenen döviz satış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek işlem yapılır.
3.6- 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin (b) bendinde belirtilen; savunma, güvenlik veya istihbarat alanları ile ilişkili olduğuna veya gizlilik içinde yürütülmesi gerektiğine Cumhurbaşkanı veya ilgili bakanlık tarafından karar verilen veya mevzuatı uyarınca sözleşmenin yürütülmesi sırasında özel güvenlik tedbirleri alınması gereken veya devlet güvenliğine ilişkin temel menfaatlerin korunmasını gerektiren hallerle ilgili olan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri dolayısıyla asgari işçilik değerlendirmesi yapılmaz.
4) İHALE KONUSU İŞLERİN DEVAMLI İŞYERİ SİGORTALILARI İLE YAPILMASI
4.1- İhale konusu işlerin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapıldığının beyan edilmesi durumunda ilişiksizlik belgesinin verilmesinin usul ve esasları İhale konusu işin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapıldığının beyan edildiği hallerde; sosyal güvenlik il müdürlüğünce/sosyal güvenlik merkezince ihale konusu iş, devamlı mahiyetteki işyeri ve sigortalılar yönünden aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde yapılacak olan araştırma sonucunda, ihale konusu işin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapıldığının anlaşılması halinde, işverenlerin ve varsa alt işverenlerinin defter ve belgeleri incelenmeksizin, ihale konusu işin yapıldığı süre içinde söz konusu işyerinden Kuruma borcun da bulunmaması kaydıyla ilişiksizlik belgesi verilecektir.
İhale konusu işlerin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştırmaksızın bizzat gerçek kişi yüklenici tarafından veya tüzel kişilerin ortaklarınca yerine getirilmesi halinde gerçek kişi sigortalı ile tüzel kişilerin ortaklarının Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığından dolayı prim borcunun bulunmaması veya borcun tecil ve taksitlendirilmiş olması şartı da aranacaktır.
Bu bağlamda, öncelikle ihale konusu işin yapıldığı işyerinin devamlı mahiyette bir işyeri olduğunun ve devamlı mahiyetteki işyerinin faaliyet konusunun ihale konusu işe uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre, ihale konusu işin yapıldığı belirtilen devamlı mahiyetteki işyerinin, faaliyetine devam etmesinin ihale konusu işe bağlı olmaması, ihale konusu işten bağımsız olarak faaliyetini devam ettirmesi, dolayısıyla ihale konusu iş olmasaydı dahi mevcut olan veya olacak olan bir işyeri olması halinde, devamlı mahiyette bir işyerinin varlığı kabul edilecektir.
Örnek 1- (A) Limited Şirketinin, “metal kapı ve pencere imalatı ve montajı‟ faaliyet konusu ile Kurumda tescilli olan ve sigortalı bildiriminde bulunulan bir işyeri mevcut iken, (B) kamu kurumunun yapmış olduğu, “kapı ve pencerelerin yenilenmesi‟ ihalesine iştirak ederek ihale konusu işi üstlendiği varsayıldığında, (A) Limited Şirketinin ihale konusu işi yaptığı işyerinin, ihale konusu işten dolayı mevcut olan bir işyeri olmaması nedeniyle devamlı mahiyetteki bir işyerinin varlığının kabulü gerekecektir.
Devamlı mahiyetteki işyerinin işkolu kodunun yapılan ihale konusu iş ile uyumlu olmaması halinde, öncelikle devamlı mahiyetteki işyerinin faaliyet konusunun tespiti yönüne gidilecektir. Yapılan tespit sonucunda, devamlı mahiyetteki işyerinde ihale suretiyle yapılan işin konusunda bir faaliyet yapıldığının anlaşılması halinde, Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesindeki hükümler dikkate alınarak gerekmesi halinde devamlı mahiyetteki işyerinin işkolu kodu 5510 sayılı Kanunun 83 üncü ve 84 üncü maddelerine göre değiştirilerek ve ihale konusu işin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığının tespiti için bu Genelgede belirtilen usul ve esas çerçevesinde işlem yapılacaktır.
Diğer taraftan, devamlı mahiyetteki işyerinin faaliyet konusunun imalat işleri olduğu durumlarda, idareye karşı üstlenilen işin, imalatın yanı sıra, montaj, döşeme, takılma gibi işleri de içermesi halinde, bu hususun, Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesine göre daha yüksek bir prim oranını gerektirmemesi kaydıyla, ayrıca montaj, döşeme, takılma gibi durumlar dikkate alınmaksızın işlem yapılacaktır.
Örnek 2- İhale suretiyle yapılan işin konusunun “parke döşemesi‟ işi olduğu, ancak söz konusu işin Kurumda, “1622-Birleştirilmiş parke yer döşemelerinin imalatı‟ işkolu kodunda tescil edilmiş bulunan devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapıldığının beyan edildiği varsayıldığında, parke döşemesi işinin tehlike sınıfı ile parke imalatı işinin tehlike sınıfının aynı (her iki işin de V tehlike sınıfında tasnif edilmiş) olduğu dikkate alınarak, bahse konu işyerinin işkolu kodunun tespitine başvurulmayacaktır.
Örnek 3- İhale suretiyle yapılan işin konusunun, “kartonpiyer döşenmesi” işi olduğu ancak söz konusu işin Kurumda “2361-İnşaat amaçlı alçı ürünlerinin imalatı” işkolu kodunda tescil edilmiş bulunan devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapıldığının beyan edildiği varsayıldığında, kartonpiyer döşenmesi işinin “4333-Yer ve duvar kaplama” işkolu kodunda ve tehlike sınıfında, “inşaat amaçlı alçı ürünlerinin imalatı” işkolu kodunun ise IV tehlike sınıfında tasnif edilmiş olması nedeniyle bahse konu işyerinin işkolu kodunun tespiti yönüne gidilecektir.
4.2- İhale konusu işte çalışacak kişi/gün sayısının belli olduğu işler
İhale sözleşme veya şartnamesinde ihale konusu işte çalışacak kişi/gün sayısının belli olması halinde, ihale konusu işte çalıştırılması gereken kişi/gün sayısı kadar Kuruma bildirim yapıldığının anlaşılması halinde, ihale konusu işin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığının tespiti için ayrıca denetim elemanı incelemesine gidilmeyecek, işverenin ihale konusu işin yapıldığı döneme ilişkin olarak Kuruma borcunun da bulunmaması halinde ilişkisizlik belgesi verilecektir.
İhale konusu işin başlayıp bittiği tarihler arasında Kuruma ihale sözleşmesindeki/ şartnamesindeki işçi sayısının altında bir bildirim yapılmış ise, idare ile temasa geçilerek eksik bildirimlerin nedenleri ile Kurumumuza verilmiş olan prim belgelerinin idareye de verilmiş olup olmadığı, verilmiş ise bu belgelerde kayıtlı sigortalıların dışında başka sigortalı çalıştırılıp çalıştırılmadığı sorulacaktır. İdareden alınan yazılarda, belgelerde kayıtlı sigortalıların dışında sigortalı çalıştırıldığının bildirilmesi halinde, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği anlaşılan kişilerle ilgili aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmesi işverenlerden bir ay süreli bir tebligatla istenilecektir.
İdarelerce düzenlenen yazılarda;
4.2.1- Sigortalı sayısının yanı sıra sigortalıların kimlik bilgilerine de yer verilmiş olması halinde, işverenlerce bu bilgilere uygun düzenlenen aylık prim ve hizmet belgeleri bir aylık süre içinde Kuruma verilmiş ise bahse konu prim belgeleri işleme konulacaktır. İşverenlerce bir aylık süre içinde aylık prim ve hizmet belgeleri Kuruma verilmemiş ise, bahse konu prim belgeleri sigorta primleri servisi tarafından, idarece bildirilen prime esas kazanç tutarı üzerinden; idarece prime esas kazanç tutarı bildirilmemiş ise, sigorta primine esas kazanç alt sınırı üzerinden re‟sen düzenlenerek işleme konulacaktır.
4.2.2- Sigortalı sayısı belirtilmiş, buna karşın sigortalıların kimlik bilgilerine yer verilmemiş ise, sigorta primleri servisi tarafından idarece bildirilen prime esas kazanç tutarı üzerinden; idarece prime esas kazanç tutarı bildirilmemiş ise, sigorta primine esas kazanç alt sınırı üzerinden asıl/ek prim tahakkuk belgesi düzenlenerek işleme alınacak ve tahakkuk eden primlerin bir aylık süre içinde ödenmesi işverenlere bildirilecektir.
İdareden alınan bilgi ve belgelerden sigortalıların hizmetlerinin veya kazançlarının Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiğinin anlaşılması nedeniyle, asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesi ya da prim tahakkuk belgesi düzenlenen her bir ay için, 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca; belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı ve işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
Diğer taraftan, idarelerce düzenlenen yazılarda sigortalıların kimlik bilgilerine de yer verilmiş olması halinde, bu sigortalıların sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri yönlerinden de gerekli kontroller yapılarak, 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin durumuna uygun alt bendi ile aynı fıkranın (j) bendi uyarınca idari para cezası uygulanacaktır.
İşlemlerin bu şekilde yapılmasının ardından, tahakkuk eden primlerinin ve idari para ezalarının tahsilinden sonra ilişiksizlik belgesi verilecektir. İhaleli işin konusunun temizlik veya güvenlik hizmetlerine ilişkin olması halinde, bu işlerin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapılması düşünülemeyeceğinden, belirtilen nitelikteki ihale konusu işler için geçici mahiyette işyeri dosyası tescil ettirilmesi gerekmektedir.
4.3- İhale konusu işte çalışacak kişi/gün sayısının belli olmadığı işler (Değişik, 10/12/2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge)
İhale sözleşme veya şartnamesinde ihale konusu işte çalışacak kişi/gün sayısının belli olmaması halinde, ihale konusu işin yapıldığı süre zarfında devamlı mahiyetteki işyerinden Kuruma bildirilmiş olan sigorta primine esas kazanç tutarı, ihale konusu işte kimlerin çalıştığının ihale makamınca Kuruma ismen bildirilmesi halinde ise sadece bu kişilerin kazançları Kuruma bildirilmiş kazanç tutarı olarak dikkate alınarak, bildirilmesi gereken sigorta primine esas kazanç tutarının altında olup olmadığı geçici mahiyetteki işyeri dosyalarındaki araştırma işleminde olduğu gibi araştırılacak, bu şekilde yapılacak araştırma işlemi sonucunda, ihale konusu işin yapıldığı dönemde Kuruma yeterli işçilik bildiriminde bulunulduğunun anlaşılması halinde, denetim elemanı incelemesine gönderilmeksizin ihale konusu işin yapıldığı döneme ilişkin borcunun da bulunmaması halinde işverene ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Örnek 1- İstihkak tutarı 150.000 TL olan bir iş dolayısıyla, Kuruma bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarının 13.500 TL olduğunun araştırma işlemi sonucu hesaplanmasına karşın ihale konusu işin yapıldığı dönemde Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarının 14.000 TL olduğu varsayıldığında, ihale konusu işin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığı hususunda denetim elemanı incelemesine gönderilmeksizin, ihale konusu işin yapıldığı döneme ilişkin borcunun da bulunmaması halinde işverene ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Diğer taraftan, devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile faaliyet dönemleri kısmen de olsa çakışacak şekilde birden fazla ihale konusu işin yapılmış olması halinde, ihale konusu bir iş için dikkate alınmış olan işçilik, diğer ihale konusu işler için dikkate alınmayacaktır.
Örnek 2- Devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile,
- İstihkak tutarı 100.000 TL olan (A) ihale konusu işinin 1.5.2010 ila 21.6.2010 tarihleri,
- İstihkak tutarı 90.000 TL olan (B) ihale konusu işinin 9.6.2010 ila 28.7.2010 tarihleri,
- İstihkak tutarı 120.000 TL olan (C) ihale konusu işinin 18.6.2010 ila 11.8.2010 tarihleri,
arasında yapıldığı, söz konusu işlerin asgari işçilik oranlarının %12 olduğu, ay içerisinde eksik çalışması olmayan 8 sigortalıdan dolayı;
2010/Mayıs ayı için 10.000 TL,
2010/Haziran ayı için 10.000 TL,
2010/Temmuz ayı için 11.000 TL,
2010/Ağustos ayı için 11.000 TL,
Kuruma prime esas kazanç bildiriminde bulunulduğu ve işverenin, (A) ihale konusu işinden dolayı ilişiksizlik belgesi verilmesini talep ettiği, (B) ve (C) ihale konusu işlerinden dolayı henüz ilişiksizlik belgesi istemediği varsayıldığında; (A) ihale konusu işinden dolayı Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik miktarı,
[(A) İhale konusu işinin istihkak tutarı X Asgari işçilik oranı (%25 eksiği) = Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarı] şeklinde hesaplanacaktır.
Buna göre, (A) ihale konusu işinden dolayı Kuruma bildirilmesi gereken işçilik miktarı; 100.000 X %9 (%12‟nin %25 eksiği) = 9.000 TL olacaktır.
Söz konusu tutar, (A) ihale konusu işin yapıldığı 1.5.2010 ila 21.6.2010 tarihleri arasında Kuruma bildirilen, 1.5.2010-31.5.2010 dönemi için [2010/Mayıs ayının tamamında ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden] = 10.000 TL.,
1.6.2010-21.6.2010 tarihleri arasında [2010/Haziran ayında 21 gün ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden (10.000 / 30 X 21)] = 6.999,93 TL.
olmak üzere toplam 10.000 TL + 6.999,93 TL = 16.999,93 TL sigorta primine esas kazanç tutarı ile karşılaştırılacaktır.
(A) İhale konusu işinin yapıldığı dönemde Kuruma bildirilen sigorta primine esas kazanç tutarı (16.999,93 TL), Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarından (9.000 TL) fazla olduğundan, (A) ihale konusu işinin devamlı işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığı hususunda incelemeye sevk edilmeksizin, işverenin ihale konusu işin yapıldığı döneme ilişkin olarak Kuruma borcunun da bulunmaması halinde ilişkisizlik belgesi verilecektir.
- İşverenin (A) ihale konusu işinden dolayı ilişiksizlik belgesini aldıktan sonra (B) ihale konusu işinden dolayı ilişiksizlik belgesinin verilmesini talep ettiği ve (C) ihale konusu işinden dolayı henüz ilişiksizlik belgesi istemediği varsayıldığında,
(B) ihale konusu işinden dolayı Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik miktarı;
90.000 X % 9 (%12‟nin %25 eksiği) = 8.100 TL olacaktır.
Söz konusu tutar, (B) ihale konusu işinin yapıldığı 9.6.2010 ila 28.7.2010 tarihleri arasında Kuruma bildirilen;
9.6.2010-30.6.2010 tarihleri arasında [2010/Haziran ayında 22 gün ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden (10.000 / 30 X 22)] = 7.333,26 TL
1.7.2010-28.7.2010 tarihleri arasında [2010/Temmuz ayında 28 gün ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden (11.000 / 30 X 28)] = 10.266,76 TL olmak üzere toplam 7.333,26 TL + 10.266,76 TL = 17.600,02 TL ile karşılaştırılması gerekmekle birlikte, 9.6.2010 ila 21.6.2010 tarihleri arasında (A) ihale konusu işi ile (B) ihale konusu işi birlikte yapıldığından ve (A) ihale konusu işi ile ilgili olarak yeterli işçiliğin bildirilip bildirilmediği araştırılarak işverene ilişiksizlik belgesi verildiğinden, belirtilen tarihler arasındaki işçiliğin mükerrer olarak dikkate alınmaması için söz konusu dönemde (A) ihale konusu işi için dikkate alınmış olan işçilik tutarının düşülmesi gerekmektedir. Buna ilişkin hesaplama; [(A) ihale konusu işi için Kuruma bildirilmesi gereken işçilik tutarı] / [(A) ihale konusu işinin faaliyet süresi] X [çakışan gün sayısı] = Düşülecek tutar, şeklinde yapılacaktır.
Buna göre; 9.000 / 51 X 12 = 2.117,64 TL işçilik tutarının, 17.600,02 TL‟ den düşülmesi gerekmektedir.
Bu durumda, (B) ihale konusu işinin yapıldığı dönemde Kuruma bildirilmiş olan işçiliğin; 17.600,02 - 2.117,64 = 15.482,38 TL‟si dikkate alınacak olup, bu tutar (B) ihale konusu işi için Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarından (8.100 TL) fazla olduğundan, (B) ihale konusu işinin devamlı işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığı hususunda incelemeye sevk edilmeksizin, işverenin ihale konusu işin yapıldığı döneme ilişkin olarak Kuruma borcunun da bulunmaması halinde ilişkisizlik belgesi verilecektir.
- İşverenin (A) ve (B) ihale konusu işinden dolayı ilişiksizlik belgesini aldıktan sonra (C) ihale konusu işinden dolayı ilişiksizlik belgesi verilmesini talep ettiği varsayıldığında, (C) ihale konusu işinden dolayı Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik miktarı;
120.000 X % 9 (%12‟nin %25 eksiği) = 10.800 TL olacaktır.
Söz konusu tutarın, (C) ihale konusu işinin yapıldığı 18.6.2010 ila 11.8.2010 tarihleri arasında Kuruma bildirilen;
18.6.2010-30.6.2010 tarihleri arasında [2010/Haziran ayında 13 gün ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden (10.000 / 30 X 13)] = 4.333,29 TL
1.7.2010-31.7.2010 dönemi için [2010/Temmuz ayının tamamında ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden] = 11.000 TL
1.8.2010-11.8.2010 tarihleri arasında [2010/Ağustos ayında 11 gün ihale konusu işten dolayı faaliyet gösterildiğinden (11.000 / 30 X 11)] = 4.033,37 TL
olmak üzere toplam 4.333,29 TL + 11.000,00 TL + 4.033,37 TL = 19.366,66 TL ile karşılaştırılması gerekmekle birlikte, 18.6.2010 ila 21.6.2010 tarihleri arasında (A) ihale konusu işi, 18.6.2010-28.7.2010 tarihleri arasında (B) ihale konusu işi, (C) ihale konusu işi ile birlikte yapılmış olduğundan, belirtilen sürelerde Kuruma bildirilmiş olan işçiliğin mükerrer olarak dikkate alınmaması için bu dönemlere ilişkin olarak ilişiksizlik belgesi verilmiş olan ihale konusu işlerden dolayı dikkate alınmış olan işçilik tutarlarının düşülmesi gerekmektedir.
(A) ihale konusu işinden dolayı düşülecek tutar; (A) işinden dolayı Kuruma bildirilmesi gereken işçilik tutarı (9.000) / İşin faaliyet süresi (51 gün) X Çakışan gün sayısı (4 gün) = Düşülecek tutar (705,88 TL),
(B) ihale konusu işinden dolayı düşülecek tutar; (B) işinden dolayı Kuruma bildirilmesi gereken işçilik tutarı (8.100) / İşin faaliyet süresi (50 gün) X Çakışan gün sayısı (41 gün) = Düşülecek tutar (6.642,00 TL),
şeklinde hesaplanacaktır.
Buna göre; 705,88 TL + 6.642 TL = 7.347,88 TL işçilik tutarının, 19.366,95 TL‟den düşülmesi gerekmektedir.
Bu durumda, (C) ihale konusu işinin yapıldığı dönemde Kuruma bildirilmiş olan işçiliğin; 19.366,95 TL - 7.347,88 TL = 12.019,07 TL‟si dikkate alınacak olup, bu tutar (C) ihale konusu işi için Kuruma bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarından (10.800 TL) fazla olduğundan, (C) ihale konusu işinin devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığı hususunda incelemeye sevk edilmeksizin, işverenin ihale konusu işin yapıldığı döneme ilişkin olarak Kuruma borcunun da bulunmaması halinde ilişkisizlik belgesi verilecektir.
Diğer taraftan, devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile faaliyet dönemleri kısmen çakışacak şekilde birden fazla ihale konusu işin yapıldığı durumlarda, ihale konusu işlerin birden fazlası için aynı anda ilişiksizlik belgesi talebinde bulunulması halinde de, yukarıda belirtildiği şekilde, bir ihale konusu iş için devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yapılıp yapılmadığı konusunda incelemeye sevk edilmesi gerekip gerekmediğine karar verildikten sonra, diğer ihale konusu işe geçilmek suretiyle işlem yapılacaktır.
İhale konusu işten dolayı 30 günden az faaliyet yürütülen aylarda, söz konusu ayda eksik çalışması olan sigortalıların prime esas kazançlarının ihale konusu işin yapıldığı süreye isabet eden kısmı kadarı dikkate alınacaktır.
Yapılan araştırma işlemi sonucunda, ihale konusu işin yapıldığı süre zarfında Kuruma bildirilmiş prime esas kazanç tutarının, bildirilmesi gereken prime esas kazanç tutarının altında olduğunun tespit edilmesi halinde farktan kaynaklanan prim, bir ay içinde ödenmesi için işverene tebliğ edilir. İşverence borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşir ve işlemler sonuçlandırılır.
İşveren tarafından, ünitece hesaplanan fark prim borcuna tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde faturalı işçilik ödemeleri, fatura mukabili iş yaptırılması, işin kısmen işverene ait başka işyeri sigortalıları ile yapılması veya Kanun'un 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamı dışındaki kişilerin çalışması nedeniyle itiraz edilmesi halinde söz konusu iş, incelenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına intikal ettirilecektir.
4.4- Danışmanlık hizmet ihaleleri
İhaleli işin konusunun mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlarda hizmet alım işlerine yönelik olması halinde, devamlı işyeri dosyasından bildirimin bulunması ve işverenin ilgili dönemde Kuruma borcunun olmaması halinde ihbar veya şüphe uyandırıcı başka bir husus da olmadığı durumlarda ilişiksizlik belgesi verilerek, gerekirse inceleme yoluna sonradan gidilecektir.
4.5- Nakliye işleri ile personel/öğrenci taşıma işleri
İhaleli işin konusunun nakliye veya personel/öğrenci taşıma işi olması ve idarece ihale konusu işin sigortalı niteliğinde bir kişi çalıştırılmaksızın bizzat yükleniciler tarafından yapıldığının bildirilmesi durumunda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olduklarının anlaşılması halinde ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Belirtilen türdeki bir işin tümüyle yükleniciler tarafından yapılmayıp, kısmen sigortalı çalıştırılmak suretiyle yapıldığının bildirilmesi halinde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olup olmadıkları ile sigortalı olması gerekenlerin Kurumumuza bildirildiğinin anlaşılması durumunda ilişiksizlik belgesi verilecektir.
İhale sözleşmesindeki/şartnamesindeki işçi sayısının altında bir bildirim yapılmış ise bu Genelgenin (4.2) nolu bölümünde belirtilen açıklamalar çerçevesinde işlem yapılacaktır.
4.6- Piyasadan hazır halde alınıp satılan malın teslim işleri
Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde, “Piyasadan hazır halde alınıp satılan mal” kavramı, “Projelendirme veya münhasıran bir talep üzerine üretimi yapılmayan malları ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.
Bu tanıma göre, mal teslim işinin, piyasadan hazır halde alınıp satılan mal olarak değerlendirilebilmesi için, bu malın, işe özel olarak üretilmeyip piyasada standart olarak seri imalatı yapılan bir mal olması, ayrıca projelendirilmemiş, işe göre şekillendirilmemiş bir mal olması ve İdare için özel olarak imal edilmemiş bir mal olması gerekmektedir.
Öte yandan, mal teslim işinin, mal temin ve teslimi ya da mal imal ve teslimi şeklinde olması piyasadan hazır halde alınıp satılan mal olma özelliğini değiştirmemektedir.
Örnek 1- (A) kamu kurumunun seri olarak üretilmekte olan 100 adet klimayı ihale suretiyle
(B) gerçek kişisinin teslimi hususunda anlaşmaya vardığı varsayıldığında, seri üretimi yapılmakta olan bu klimalar ihale konusu işten önce tasarlanıp imal edilmekte olduğundan, dolayısıyla ayrıca projelendirme veya İdare için özel olarak imal edilmediğinden 100 adet klimanın temin işi, piyasadan hazır halde alınıp satılan mal kapsamında değerlendirilecektir.
Örnek 2- (C) kamu kurumunca günlük 10.000 adet ekmeğin teslim işinin ihale suretiyle (D) Limited Şirketi‟ne verildiği varsayıldığında, ekmeğin işe özel olarak üretilmeyip piyasada standart olarak seri imalatı yapılan bir mal olması nedeniyle, bahse konu işverenin ekmek teslim işini, kendisine ait fırın veya marketten ya da piyasadaki fırın veya marketlerden temin edip etmediği üzerinde durulmaksızın, söz konusu ekmek teslim işi, piyasadan hazır halde alınıp satılan bir mal olarak değerlendirilecektir.
4.7- Doğrudan temin usulüyle yaptırılan işler (Teselsül, 10.12.2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge)
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun, “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18 inci maddesinde, idarelerce, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde,
a) Açık ihale usulü,
b) Belli istekliler arasında ihale usulü,
c) Pazarlık usulü,
uygulanacağı öngörüldüğünden, “doğrudan temin usulü”, uygulanacak ihale usullerine ilişkin 18 inci madde içeriğinden çıkartılmıştır.
Buna göre, doğrudan temin usulü ile yapılan mal veya hizmet alımları ile yapım işleriyle ilgili olarak ihale makamlarının söz konusu işi üstlenenleri Kurumumuza bildirme yükümlülüğü, yüklenicinin hak ediş ödemesine esas muaccel borcunun bulunup bulunmadığı hususunu sorgulama yükümlülüğü ve teminat iadesi sırasında Kurumumuzdan alınmış ilişiksizlik belgesini isteme yükümlülüğü bulunmamaktadır.
5) İHALE KONUSU İŞLERİN KONSORSİYUM VE İŞ ORTAKLIĞI ŞEKLİNDE ÜSTLENİLMESİ
İhaleli işlerin zaman zaman konsorsiyumlarca üstlenildiği, işin belli bölümlerini yapan konsorsiyum üyesi firmalardan ayrı ayrı teminat alındığı ve her bir konsorsiyum üyesine, yaptıkları işler karşılığında ayrıca istihkak ödendiği, bu durumdaki firmaların tamamladıkları işler nedeniyle teminatlarını geri alabilmeleri için diğer firmaların işlerinin bitirilmesinin beklendiği, bazen işini bitiren yabancı firmaların ülkelerine döneceklerinden bahisle işlemlerinin sonuçlandırılmasını talep ettikleri, ancak işyeri dosyasının konsorsiyum adına açılmış olması, dolayısıyla ihale konusu işin tümünün bitirilmemesi nedeniyle üstlendikleri işi bitiren ve borcu bulunmayan firmaların teminatlarını alamadıkları gözlemlenmektedir.
Bilindiği gibi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 14 üncü maddesi, 4964 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile yeniden düzenlenmiş olup, söz konusu madde metninde; ortak girişimlerin iş ortaklığı ve konsorsiyumlardan oluştuğu, iş ortaklığı üyelerinin; hak ve sorumluluklarıyla işin bütününü yapmak üzere, konsorsiyum üyelerinin ise, hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarını yapmak üzere bir araya geldikleri; iş ortaklığı anlaşma ve sözleşmesinde, iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları; konsorsiyum anlaşma ve sözleşmesinde ise, gerçek veya tüzel kişilerin işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve taahhüdün yerine getirilmesinde koordinatör ortak aracılığıyla koordinasyonun sağlanacağı hiçbir tereddüde mahal vermeyecek şekilde vurgulanmıştır.
5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesine göre ihale yoluyla yapılan işlerin konsorsiyum şeklinde üstlenilmesi hâlinde, konsorsiyumu oluşturan üstlenicilerin her birine müstakilen istihkak ödenmesi ve bu üstleniciler tarafından idareye ayrı ayrı teminat verilmiş olması kaydıyla üstlenicilerin her birine, verecekleri işyeri bildirgelerine istinaden Kurumca ayrı ayrı sicil numarası verilebilir. İhale konusu işin iş ortaklığı şeklinde üstlenilmesi durumunda ise, işyeri, iş ortaklığı adına ve tek işyeri sicil numarası verilerek tescil edilir.
Buna göre,
5.1- 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesine göre ihale suretiyle yapılan işlerin ortak girişim modellerinden konsorsiyum şeklinde üstlenilmesi halinde, konsorsiyumu oluşturan üstlenicilerin her birine müstakilen istihkak ödenmesi ve bu üstleniciler tarafından idareye ayrı ayrı teminat verilmiş olması kaydıyla, üstlenicilerin her birine verecekleri işyeri bildirgelerine istinaden Kurumca ayrı ayrı sicil numarası verilecektir.
5.2- İhale konusu işin iş ortaklığı şeklinde üstlenilmesi durumunda ise, böyle bir ortak girişim için daha önce olduğu gibi her bir ortak adına ayrı ayrı değil, iş ortaklığı adına ve tek işyeri dosyası açılacaktır.
6) ÖZEL NİTELİKTEKİ İNŞAAT İŞLERİNDE İLİŞİKSİZLİK BELGESİ
6.1- Gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan özel nitelikteki inşaat işyerleri hakkında ünitece yapılacak araştırma; inşaat maliyetine Kurumca yayımlanan tebliğ ile belirlenen asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle yapılır.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 27 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği tek işyeri dosyasından yürütülmesine ünitece izin verilen, birden fazla yapı ruhsatı bulunan, yapı sınıf ve grubu ve/veya asgari işçilik oranı farklı olan özel nitelikteki inşaat işleri tamamlandıktan sonra, her bir ruhsata istinaden ayrı ayrı araştırma işlemi yapılacak ve hesaplanan fark işçilik tutarları toplamı, bildirilen toplam prime esas kazanç tutarı ile karşılaştırılacaktır.
Örnek 1: İksa ruhsatına istinaden 01.03.2026 tarihinde işyeri dosyası açılmış ve sigortalı bildirimi yapılmaya başlanmıştır. İnşaatın yüzölçümü 500 m², yapı sınıf ve grubu II-A, Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğdeki oranı %6’dır. Aynı işveren tarafından, inşaat ruhsatına istinaden 15.04.2026 tarihinde farklı bir işyeri dosyası açılmıştır. İnşaatın yüzölçümü 4000 m², yapı sınıf ve grubu III-C, Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğdeki oranı %9’dur. 02.06.2026 tarihinde işveren tarafından, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 27 nci maddesine istinaden işyeri dosyalarının birleştirilmesi talep edilmiştir. Parsellerin bitişik olması, işveren tarafından ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde talepte bulunulması ve sigortalıların birbirine karışması nedeniyle işverenin talebi kabul edilmiş ve işyeri dosyaları birleştirilmiştir. İnşaat 22.04.2027 tarihinde tamamlanmıştır. Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı 6.000.000 TL’dir. Bu durumda 500 m² ve 4.000 m² için ayrı ayrı hesaplama işlemi yapılacaktır. Buna göre;
2026 yılı II-A birim maliyet bedeli: 8.100 TL/m²
İnşaatın maliyeti: 500 x 8.100 = 4.050.000 TL
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç: 4.050.000 x %4.5 = 182.250 TL
2026 yılı III-C birim maliyet bedeli: 23.400 TL/m²
İnşaatın maliyeti: 4.000 x 23.400 = 93.600.000 TL
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç: 93.600.000 x %6,75 = 6.318.000 TL
Toplam bildirilmesi gereken prime esas kazanç: 6.318.000 + 182.250 = 6.500.250 TL
Fark işçilik tutarı: 6.500.250 - 6.000.000 = 500.250 TL olacaktır. Bu tutar üzerinden hesap edilen fark prim borcunun ödenmesi ve söz konusu işyeri dosyasından başkaca borcun bulunmaması halinde ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Örnek 2: Yüz ölçümü 30.000 m², yapı sınıf ve grubu IV-C, asgari işçilik oranı %9 olan alışveriş merkezi inşaatı için 01.03.2026 tarihinde işyeri dosyası açılmış ve sigortalı bildirimi yapılmaya başlanmıştır. Aynı işveren tarafından, yüzölçümü 1.000 m², yapı sınıf ve grubu III-B, asgari işçilik oranı %9 olan konut inşaatı için 15.04.2026 tarihinde farklı bir işyeri dosyası açılmıştır. 02.06.2026 tarihinde işveren tarafından, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 27 nci maddesine istinaden işyeri dosyalarının birleştirilmesi talep edilmiştir. Parsellerin bitişik olması, işveren tarafından ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde talepte bulunulması ve sigortalıların birbirine karışması nedeniyle işverenin talebi kabul edilmiş ve işyeri dosyaları birleştirilmiştir. İnşaat 22.04.2027 tarihinde tamamlanmıştır. Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı 83.000.000 TL’dir. Bu durumda 30.000 m² ve 1.000 m² için ayrı ayrı hesaplama işlemi yapılacaktır. Buna göre;
2026 yılı IV-C birim maliyet bedeli: 40.500 TL/m²
İnşaatın maliyeti: 30.000 x 40.500 = 1.215.000.000 TL
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç: 1.215.000.000 x %6,75 = 82.012.500 TL
2026 yılı III-B birim maliyet bedeli: 21.050 TL/m²
İnşaatın maliyeti: 1.000 x 21.050 = 21.050.000 TL
Bildirilmesi gereken prime esas kazanç: 21.050.000 x %6,75 = 1.420.875 TL
Toplam bildirilmesi gereken prime esas kazanç: 82.012.500 + 1.420.875 = 83.433.375 TL
Fark işçilik tutarı: 83.433.375 - 83.000.000 = 433.375 TL olacaktır. Bu tutar üzerinden hesap edilen fark prim borcunun ödenmesi ve söz konusu işyeri dosyasından başkaca borcun bulunmaması halinde ilişiksizlik belgesi verilecektir.
6.2- İnşaat maliyeti, belediyeler, valilikler ve ruhsat vermeye yetkili diğer makamların vermiş olduğu inşaatın ruhsatnamesinde yazılı bulunan, ruhsatnamesi yoksa ünitece tespit edilecek yüzölçümü ile birim maliyet bedelinin çarpımı suretiyle bulunacak tutar üzerinden hesaplanır.
6.3- Yapılacak hesaplamada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilerek Resmi Gazetede yayımlanan birim maliyet bedelleri esas alınır. hesaplamada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca Tebliğ ile duyurulan birim maliyet bedelleri ayrıca genelge ile duyurulmayacağından yıllar itibariyle uygulanmakta olan birim metrekare maliyet bedellerine Kurum internet sitesinden ulaşılması mümkün bulunmaktadır.
6.4- İnşaatın niteliği dikkate alınarak, inşaatın ruhsatnamesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilen listede kayıtlı yapının sınıfı ve/veya grubunun farklı olduğunun anlaşılması hâlinde, inşaatın yapı sınıfı veya grubu, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca mahallinde düzenlenen tespit tutanağına istinaden ünitece belirlenerek işlem yapılır. Ünitece bu şekilde tespit edilen yapı sınıf veya grubuna yapılan itirazlar ise karara bağlanmak üzere (Değişik, 10/12/2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge) ünitenin bağlı olduğu asgari işçilik tespit komisyonuna gönderilerek yazı ile intikal ettirilir. İnşaatın sınıfı veya grubunun, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan listede daha alt bir yapı sınıfı veya grubunda tasnif edilmesi yönünde yapılan değişiklikler, araştırma veya inceleme işlemi sonucu tespit edilen borcun kesinleşmesine kadar dikkate alınır.
6.5- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca Resmi Gazetede yayımlanan Tebliğde belirtilmemiş olan inşaata ait birim maliyet bedeli, Tebliğde kayıtlı benzeri bir inşaatın birim maliyet bedeli üzerinden hesaplanabilir.
6.6- Başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaat maliyetinin hesaplanmasında inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli esas alınır. Başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilmiş inşaat maliyetinin hesabında ise; inşaatın bitirildiği yıl hariç olmak üzere, inşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması sonucu bulunan birim maliyet bedeli esas alınır. Birden fazla birim maliyet bedelinin yayımlandığı yıl olması halinde, aritmetik ortalama hesabında o yıl içerisinde yayımlanan son birim maliyet bedeli dikkate alınır. Aritmetik ortalama hesabında, hesaplamada kullanılacak yıla ait birim maliyet bedeli bulunmaması durumunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile yazışma yapılarak hangi birim maliyet bedelinin esas alınması gerektiği sorulacak ve gelen cevaba göre işlem yapılacaktır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ile yapılan yazışma sonucu birim maliyet bedelinin belirlenememesi durumunda, araştırma işleminde esas alınacak yapı sınıf ve grubu, yapının kullanım amacı, niteliği ve özellikleri dikkate alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyet listesinden ünitece belirlenecektir.
Ünitece belirlenememesi veya belirlenen birim maliyet bedeline işverence itirazda bulunulması halinde, yapının kullanım amacı, niteliği ve özelliklerinin tespiti amacıyla dosya sosyal güvenlik denetmenleri servisine sevk edilecek ve denetmen tarafından düzenlenen raporda belirtilen tespitlere istinaden araştırma işleminde esas alınması gereken yapı sınıf ve grubu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyet listesinden ünitece belirlenecektir.
16.05.2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in yayımlandığı tarih itibarıyla aritmetik ortalama hesabına göre araştırma işlemi yapılması gerektiğinden;
- 16.05.2026 tarihi ve sonrasında biten,
- 16.05.2026 tarihinden önce bitmiş olmakla birlikte henüz araştırma işlemi yapılmayan veya araştırma işlemi yapılmış olmakla birlikte fark prim borcu idari aşamada kesinleşmemiş olan,
özel nitelikteki inşaat işlerinde aritmetik ortalama hesabına göre araştırma işlemi yapılacaktır.
Ek paragraf: 2011/13 Sayılı Genelgede Değişiklik Yapılması Hakkında 26.06.2026 Tarihli ve 2026/16 Sayılı Genelge (26.06.2026 - Resmi Gazete Dışı Kaynak) Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten önceki hesaplama yöntemi esas alınarak araştırma işlemi yapılan ve 16.05.2026 tarihi ve sonrasında idari aşamada kesinleşen işlemler için ise;
- 2 yıl ve daha az sürede tamamlanan özel nitelikteki inşaat işlerinde hesaplama yöntemi değişmediğinden herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
- 2 yıldan uzun süren özel nitelikteki inşaat işleri için yapılan ilk araştırma işlemi iptal edilerek aritmetik ortalama hesabına göre yeniden araştırma işlemi yapılacaktır.
2 yıldan uzun süren özel nitelikteki inşaat işlerinde Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten önceki hesaplama yöntemi esas alınarak Sosyal Güvenlik Müfettişlerince/serbest muhasebeci malî müşavirler ile yeminli malî müşavirlerce düzenlenen rapora istinaden ünitece;
- 16.05.2026 tarihi itibarıyla henüz işlem yapılmamış,
- işlem yapılmış olmakla birlikte tebliğ edilen fark prim borcu 16.05.2026 tarihi ve sonrasında idari aşamada kesinleşmiş,
ise söz konusu raporlar aritmetik ortalama hesabı esas alınarak yeniden düzenlenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına veya ilgili SMMM/YMM’lere gönderilecektir.
Örnek 1- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 03.09.2025 tarihinde başlanmış ve 18.05.2026 yılında inşaat tamamlanmıştır. Bu durumda;
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m² olduğundan araştırma işlemi bu birim maliyet bedeli üzerinden yapılacaktır.
Örnek 2- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 01.12.2023 tarihinde başlanmış ve 20.05.2026 tarihinde inşaat tamamlanmıştır. Bu durumda;
2023 yılı III-B birim maliyet bedeli: 9.000 TL/m²
2024 yılı III-B birim maliyet bedeli: 14.400 TL/m²
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (9.000 + 14.400 + 18.200) /3 = 13.866,66 TL/m² olacaktır.
Örnek 3- IV-A yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 15.11.2023 tarihinde başlanmıştır. 2025 yılında proje tadilat ruhsatı alınmış ve inşaatın yapı sınıf ve grubu değişerek III-C olmuştur. İnşaat 17.05.2026 tarihinde bitirilmiştir. Bu durumda;
2023 yılı IV-A birim maliyet bedeli: 10.200 TL/m²
2024 yılı IV-A birim maliyet bedeli: 15.300 TL/m²
2025 yılı III-C birim maliyet bedeli: 19.150 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (10.200 + 15.300 + 19.150) /3 = 14.883,33 TL/m² olacaktır.
Örnek 4- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 01.02.2023 tarihinde başlanmıştır. İnşaat faaliyetine 2024 ve 2025 yıllarında ara verilmiş ve 16.05.2026 tarihinde inşaat tamamlanmıştır. Bu durumda;
2023 yılı III-B birim maliyet bedeli: 9.000 TL/m²
2024 yılı III-B birim maliyet bedeli: 14.400 TL/m²
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (9.000 + 14.400 + 18.200) /3 = 13.866,66 TL/m² olacaktır.
Örnek 5- 15.04.2023 tarihinde başlanan inşaat işi 17.05.2026 tarihinde bitirilmiştir. İnşaat işi için iş bittikten sonra 20.05.2026 tarihinde ruhsat alınmıştır. İnşaatın yapı sınıf ve grubu III-B olarak belirlenmiştir. Bu durumda;
2023 yılı III-B birim maliyet bedeli: 9.000 TL/m²
2024 yılı III-B birim maliyet bedeli: 14.400 TL/m²
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (9.000 + 14.400 + 18.200) /3 = 13.866,66 TL/m² olacaktır.
Örnek 6- 15.04.2023 tarihinde başlanan inşaat işi 17.05.2026 tarihinde bitirilmiştir. İnşaat işi için iş bittikten sonra 20.05.2026 tarihinde ruhsat alınmıştır. İnşaatın yapı sınıf ve grubu III-C olarak belirlenmiştir. 2023 ve 2024 yıllarında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca III-C birim maliyet bedeli belirlenmemiştir. Bu durumda;
Yapının kullanım amacı, niteliği ve özellikleri dikkate alınarak 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin hangi yapı sınıf ve grubunun esas alınması gerektiği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sorulacak ve gelen cevaba istinaden işlem yapılacaktır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile yapılan yazışma sonucu birim maliyet bedelinin belirlenememesi durumunda yapının kullanım amacı, niteliği ve özellikleri dikkate alınarak 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin ünitece belirlenecek yapı sınıf ve grubuna ait birim maliyet bedelleri hesaplamada kullanılacaktır. Ünitece birim maliyet bedelinin belirlenememesi veya belirlenen birim maliyet bedeline işverence itirazda bulunulması halinde, yapının kullanım amacı, niteliği ve özelliklerinin tespiti amacıyla dosya sosyal güvenlik denetmenleri servisine sevk edilecek ve denetmen tarafından düzenlenecek olan rapordaki tespitlere istinaden ünitece belirlenen yapı sınıf ve grubuna ait birim maliyet bedelleri hesaplamada kullanılacaktır.
Örnek 7- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 17.02.2023 tarihinde başlanmış ve 10.05.2026 tarihinde inşaat tamamlanmıştır. İşveren tarafından 11.05.2026 tarihinde iş bitim dilekçesi verilmiştir. Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 16.05.2026 tarihi itibarıyla henüz araştırma işlemi yapılmamıştır. Bu durumda;
2023 yılı III-B birim maliyet bedeli: 9.000 TL/m²
2024 yılı III-B birim maliyet bedeli: 14.400 TL/m²
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (9.000 + 14.400 + 18.200) /3 = 13.866,66 TL/m² olacaktır.
Örnek 8- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 17.02.2023 tarihinde başlanmış ve 05.05.2026 tarihinde inşaat tamamlanmıştır. İşveren tarafından 06.05.2026 tarihinde iş bitim dilekçesi verilmiştir. İnşaatın bittiği yıldan önceki yıl olan 2025 yılına ait birim maliyet bedeli olan 18.200 TL/m² üzerinden araştırma işlemi yapılmış ve çıkan fark prim borcu 11.05.2026 tarihinde işverene tebliğ edilmiştir. İşverence, tebliğ edilen fark prim borcu ödenmemiştir. Yönetmeliğin yayımlandığı 16.05.2026 tarihi itibarıyla işverenin, fark prim borcuna itiraz süresi henüz dolmadığından, inşaatın bittiği yıldan önceki yıla ait 2025 yılı III-B birim maliyet bedeli olan 18.200 TL/m² üzerinden yapılan araştırma işlemi iptal edilerek aritmetik hesaplama yöntemine göre yeniden hesaplama yapılacaktır.
Buna göre;
2023 yılı III-B birim maliyet bedeli: 9.000 TL/m²
2024 yılı III-B birim maliyet bedeli: 14.400 TL/m²
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (9.000 + 14.400 + 18.200) /3 = 13.866,66 TL/m² olacağından, 13.866,66 TL/m² üzerinden yeniden hesaplama yapılacaktır.
Örnek 9- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 17.02.2023 tarihinde başlanmış ve 01.04.2026 tarihinde inşaat tamamlanmıştır. İşveren tarafından 02.04.2026 tarihinde iş bitim dilekçesi verilmiştir. İnşaatın bittiği yıldan önceki yıl olan 2025 yılına ait birim maliyet bedeli 18.200 TL/m² üzerinden araştırma işlemi yapılmış ve çıkan fark prim borcu 06.04.2026 tarihinde işverene tebliğ edilmiştir. İşverence, borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde herhangi bir itirazda bulunulmamış ve borç yönetmeliğin yayımlandığı 16.05.2026 tarihinden önce kesinleşmiştir. 18.05.2026 tarihinde işverence, aritmetik hesaplama yöntemi kullanılarak tekrar hesaplama işlemi yapılması talep edilmiştir. Bu durumda, işverenin talebi reddedilecektir.
Örnek 10- III-B yapı sınıf ve grubunda yer alan inşaat işine 22.04.2023 tarihinde başlanmış ve 02.05.2026 tarihinde inşaat tamamlanmıştır. İşveren tarafından 03.05.2026 tarihinde iş bitim dilekçesi verilmiştir. İnşaatın bittiği yıldan önceki yıl olan 2025 yılına ait birim maliyet bedeli olan 18.200 TL/m² üzerinden araştırma işlemi yapılmış ve çıkan fark prim borcu 11.05.2026 tarihinde işverene tebliğ edilmiştir. Tebliğ edilen fark prim borcu 18.05.2026 tarihinde ödenmiştir. Bu durumda, 16.05.2026 tarihinden sonra fark prim borcunun kesinleşmesi ve inşaatın 2 yıldan uzun sürede tamamlanmasından dolayı, inşaatın bittiği yıldan önceki yıla ait 2025 yılı birim maliyet bedeli olan 18.200 TL/m² üzerinden yapılan araştırma işlemi iptal edilerek aritmetik hesaplama yöntemine göre yeniden hesaplama yapılacaktır.
Buna göre;
2023 yılı III-B birim maliyet bedeli: 9.000 TL/m²
2024 yılı III-B birim maliyet bedeli: 14.400 TL/m
2025 yılı III-B birim maliyet bedeli: 18.200 TL/m²
Hesaplamada kullanılacak birim maliyet bedeli: (9.000 + 14.400 + 18.200) /3 = 13.866,66 TL/m² olacağından, 13.866,66 TL/m² üzerinden yeniden hesaplama yapılacaktır.
Örnek 11- 22.04.2023 tarihinde başlanan özel nitelikteki inşaat işi 01.03.2026 tarihinde bitmiştir. 05.03.2026 tarihinde, 2025 yılına ait yapı sınıf ve grubu esas alınarak araştırma işlemi yapılmış ve fark prim borcu işverene tebliğ edilmiştir. İşverence, tebliğ edilen borca fatura mukabili iş yaptırıldığı gerekçesiyle 10.03.2026 tarihinde itiraz edilmiş ve dosya Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına gönderilmiştir. Müfettiş tarafından, 16.05.2026 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliği öncesi düzenlenen rapor 14.05.2026 tarihinde ilgili üniteye gönderilmiştir. 16.05.2026 tarihi itibarıyla ünitece henüz işlem yapılmamıştır. Bu durumda, söz konusu rapor 16.05.2026 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliği esas alınarak yeniden düzenlenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına gönderilecektir.
Örnek 12- 22.04.2023 tarihinde başlanan özel nitelikteki inşaat işi 01.03.2026 tarihinde bitmiştir. 05.03.2026 tarihinde, 2025 yılına ait yapı sınıf ve grubu esas alınarak araştırma işlemi yapılmış ve fark prim borcu işverene tebliğ edilmiştir. İşverence, tebliğ edilen borca fatura mukabili iş yaptırıldığı gerekçesiyle 10.03.2026 tarihinde itiraz edilmiş ve dosya Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına gönderilmiştir. Müfettiş tarafından, 16.05.2026 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliği öncesi düzenlenen rapor 14.05.2026 tarihinde ilgili üniteye gönderilmiştir. Müfettiş raporuna istinaden tebliğ edilen fark prim borcu 18.05.2026 tarihinde işverence ödenmiştir. Bu durumda, fark prim borcu kesinleşme tarihi 16.05.2026 tarihinden sonra olduğundan, söz konusu rapor 16.05.2026 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliği esas alınarak yeniden düzenlenmek üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ilgili Grup Başkanlığına gönderilecektir.
6.7- (Değişik,26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Araştırma, inşaatın bittiği tarihten sonra yapılır. Ancak, bu işlem, inşaatın el değiştirmesi, talep edilmesi halinde inşaatın biten kısmı ve benzeri hallerde, inşaat, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan “İnşaatın ikmal Edilen Kısmının Bina Maliyetine Oranlarını Gösterir Cetvel” de gösterilen durumlara uygun bulunduğu takdirde bu oranlar aynen, uymadığı takdirde ise, yapılmayan kısımlar yapılan kısımlara oranlanarak bulunacak maliyet esas alınmak suretiyle inşaatın herhangi bir safhasında da yapılabilir.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 111 inci maddesinin onuncu fıkrasında, “Kapanma, terk veya tasfiye olmadığı hâlde en az iki yıl süre ile sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen veya Kurumca tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla ünitece re’sen araştırma işlemi yapılır.” hükmü yer almıştır.
Buna göre, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 111 inci maddesinin onuncu fıkrasındaki düzenlemenin 16.05.2026 tarihinde yürürlüğe girmesi ve hukukun temel ilkelerinden biri olan kanunların geriye yürümezliği ilkesi nedeniyle, 2026/Mayıs dönemi ve sonrasında verilen son muhtasar ve prim hizmet beyannamesi/aylık prim ve hizmet belgesi döneminden itibaren en az 2 yıl muhtasar ve prim hizmet beyannamesi/ aylık prim ve hizmet belgesi verilmeyen işyeri dosyaları 5510 sayılı Kanun kapsamından çıkarılarak re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.
Bu durumdaki işyeri dosyaları için, öncelikle ruhsat vermeye yetkili makamlarla yazışma yapılarak, ruhsat vermeye yetkili makamca onaylanmış seviye tespit tutanakları istenecek ve son seviye tespit tutanağında yer alan inşaatın tamamlanma seviyesi ve tamamlanma tarihi esas alınarak araştırma işlemi yapılacaktır. Ruhsat vermeye yetkili makamlarla yapılan yazışmalar sonucunda, inşaatın tamamlanma seviyesinin belirtilmesi ancak belirtilen seviyenin hangi tarihte bittiğinin anlaşılamaması halinde, son sigortalı bildirimi yapılan tarih iş bitim tarihi olarak esas alınarak araştırma işlemi yapılacaktır.
Ruhsat vermeye yetkili makamlarla yapılan yazışmalar sonucunda, inşaatın tamamlanma seviyesi ve tamamlanma tarihinin bildirilmemesi halinde, inşaatın tamamlanma seviyesi ve tamamlanma tarihinin tespiti amacıyla konu sosyal güvenlik denetmenleri servisine intikal ettirilecek ve denetmen tarafından düzenlenecek rapora göre işlem yapılacaktır.
Ünitece re’sen araştırma yapılan özel nitelikteki inşaat işinin kalan kısmının işveren tarafından daha sonra tamamlanması durumunda, ilk yapılan araştırma işleminde esas alınan iş bitim tarihinden sonraki ilk sigortalı bildirim tarihi inşaatın başlangıç tarihi olarak kabul edilecek ve daha önce araştırma yapılan bölümlerin yüz ölçümleri ile Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarları son hesaplamada dikkate alınmayacaktır.
Örnek 1: 20.11.2025 tarihinde başlanılan ve yüzölçümü 1.000 m² olan inşaat işi için son sigortalı çalıştırılan tarih 03.05.2026’dır. İşyerinden Mayıs 2026 ila Haziran 2028 arasındaki dönemler için MPHB verilmemiştir. Ünitece 01.07.2028 tarihinde re’sen araştırma işlemine başlanılmıştır. Belediyeden alınan 05.07.2028 tarihli yazı ekinde yer alan son seviye tespit tutanağında, 18.05.2026 tarihi itibarıyla inşaatın %60’ının tamamlandığı bildirilmiştir. Bu durumda 18.05.2026 tarihi iş bitim tarihi kabul edilecek ve (1.000 x %60) 600 m² için ünitece 2025 birim maliyet bedeli dikkate alınarak re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.
Araştırma işleminden sonraki ilk sigortalı bildirimi 01.08.2029 tarihinde yapılarak inşaatın 20.06.2030 tarihinde tamamlanması durumunda, daha önce araştırma işlemi yapılan 600 m² ve Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı son hesaplamada dikkate alınmayacak, inşaatın başlangıç tarihi 01.08.2029, bitiş tarihi 20.06.2030 olarak kabul edilecek, sonradan tamamlanan 400 m² için 2029 birim maliyet bedeli dikkate alınarak araştırma işlemi yapılacaktır. Yapılan iki araştırma işlemi sonrasında fark prim borcu çıkmaması veya çıkan fark prim borcunun ödenmesi, dosyada başkaca borç olmaması ve işverence talep edilmesi halinde inşaatın tamamı için (1.000 m²) ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Örnek 2: 20.11.2025 tarihinde başlanılan ve yüzölçümü 1.000 m² olan inşaat işi için son sigortalı çalıştırılan tarih 03.05.2026’dır. İşyerinden Mayıs 2026-Haziran 2028 arasındaki dönemler için MPHB verilmemiştir. Belediyeden alınan 10.07.2028 tarihli yazı ekinde yer alan belediye onaylı son seviye tespit tutanağında, 01.03.2027 tarihi itibarıyla inşaatın %60’ının tamamlandığı bildirilmiştir. Bu durumda 01.03.2027 tarihi iş bitim tarihi kabul edilecek ve (1.000 x %60) 600 m² için 2025 ve 2026 yıllarının birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması dikkate alınarak ünitece re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.
Araştırma işleminden sonraki ilk sigortalı bildirimi 01.08.2029 tarihinde yapılarak inşaatın 20.06.2030 tarihinde tamamlanması durumunda, daha önce araştırma işlemi yapılan 600 m² ve Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı son hesaplamada dikkate alınmayacak, inşaatın başlangıç tarihi 01.08.2029, bitiş tarihi 20.06.2030 olarak kabul edilecek, sonradan tamamlanan 400 m² 2029 yılı birim maliyet bedeli esas alınarak araştırma işlemi yapılacaktır. Yapılan iki araştırma işlemi sonrasında fark prim borcu çıkmaması veya çıkan fark prim borcunun ödenmesi, dosyada başkaca borç olmaması ve işverence talep edilmesi halinde inşaatın tamamı için (1.000 m²) ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Örnek 3: 05.10.2023 tarihinde başlanılan ve yüzölçümü 1.000 m² olan inşaat işi için son sigortalı çalıştırılan tarih 03.05.2026’dır. İşyerinden Mayıs 2026-Haziran 2028 arasındaki dönemler için MPHB verilmemiştir. Belediyeden alınan 11.07.2028 tarihli yazı ekinde yer alan belediye onaylı son seviye tespit tutanağında, 31.12.2025 tarihi itibarıyla inşaatın %60’ının tamamlandığı bildirilmiştir. 31.12.2025 ile 03.05.2026 tarihleri arasında sigortalı bildirimi devam etmiştir. Bu durumda 31.12.2025 tarihi iş bitim tarihi kabul edilecek ve (1.000 x %60) 600 m² için 2023 ve 2024 yıllarının birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması ile 31.12.2025 tarihine kadarki prime esas kazanç toplamı dikkate alınarak ünitece re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.
İnşaatın 09.10.2030 tarihinde tamamlanması durumunda, daha önce araştırma işlemi yapılan 600 m² ve Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarı son hesaplamada dikkate alınmayacak, kalan kısmın başlangıç tarihi 01.01.2026, bitiş tarihi 09.10.2030 olarak kabul edilerek sonradan tamamlanan 400 m² için 2026, 2027, 2028 ve 2029 yıllarının birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması esas alınarak araştırma işlemi yapılacaktır.
Örnek 4: 20.11.2025 tarihinde başlanılan ve yüzölçümü 1.000 m² olan inşaat işi için son sigortalı çalıştırılan tarih 31.05.2026’dır. İşyerinden Mayıs 2026-Haziran 2028 arasındaki dönemler için MPHB verilmemiştir. Belediyeden alınan 10.07.2028 tarihli yazı ve eklerinde inşaatın 600 metrekaresinin tamamlandığı belirtilmiş ancak belirtilen seviyenin hangi tarihte bittiği belirtilmemiştir. Bu durumda, 31.05.2026 tarihi iş bitim tarihi kabul edilecek ve (1.000 x %60) 600 m² için 2025 yılı birim maliyet bedeli dikkate alınarak ünitece re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.
Örnek 5: 20.11.2025 tarihinde başlanılan ve yüzölçümü 1.000 m² olan inşaat işi için son sigortalı çalıştırılan tarih 31.05.2026’dır. İşyerinden Mayıs 2026-Haziran 2028 arasındaki dönemler için MPHB verilmemiştir. Belediye ile yapılan yazışmalarda, inşaatın tamamlanma seviyesi ve tarihine ilişkin bilgi ve belge temin edilememiştir. Bu durumda, inşaatın bitirilen kısmının ve bitirilme tarihinin tespiti amacıyla konu sosyal güvenlik denetmenleri servisine intikal ettirilecek ve denetmen tarafından düzenlenecek rapora istinaden işlem yapılacaktır.
6.8- Tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işler için araştırma işlemi
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 111 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında, defter ve belge tutma yükümlülüğü bulunmayan işverenler tarafından yapılan ve ihale konusu olmayan bina tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işlerinde araştırma işlemi yapılmayacağı öngörülmüştür.
Buna göre, defter ve belge tutmakla yükümlü olmayan işverenlerce yapılan bina tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işlerinde, işverenin Kuruma borcu bulunmaması, ihbar, şüphe veya şikâyetin olmaması halinde araştırma işlemi yapılmaksızın işyeri dosyasının kanun kapsamından çıkarılması/İZ işleminin yapılması gerekmektedir.
Ruhsata tabi bina; tamirat, tadilat, tesisat ve güçlendirme işlerinin ilave m² artışı içermesi halinde, ilave m² artışı ile ilgili olarak bu Genelgenin 6.1 numaralı bendi doğrultusunda işlem yapılacaktır.
İlave m² artışı içermeyen bina; tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işlerinde asgari işçilik araştırması yapılmadan önce;
- işverenin defter ve belge tutmakla yükümlü olup olmadığının,
- yapılan işin defter ve belge tutmakla yükümlü işverenin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti ile ilgili olup olmadığının,
ünitece tespit edilmesi gerekmektedir.
Tüzel kişi işverenler ile işyeri tescilinde defter tipini "Bilanço" veya "Diğer" olarak beyan eden gerçek kişi işverenler ve ticari, zirai veya mesleki faaliyetiyle bağlantılı olarak gerçek kişi ya da şahıs şirketi ortaklarınca yaptırılan bina, tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işleri için asgari işçilik araştırması yapılması zorunludur.
Ancak gerçek kişi işverenlerden; yalnızca ortağı/yöneticisi olduğu sermaye şirketlerinden kaynaklı vergi mükellefiyeti bulunanlar, vergi mükellefiyeti gayrimenkul sermaye iradı veya menkul sermaye iradı olanlar ile basit usulde vergi mükellefi olanların, işyeri tescilinde defter tipini "Deftere Tabi Değil" olarak beyan etmeleri halinde; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla yazışma yapılarak beyanın doğrulanması, ihbar, şüphe veya şikâyet bulunmaması koşuluyla, söz konusu işler işverenin ticari, zirai veya mesleki faaliyetiyle ilgili olmayan işler kapsamında değerlendirilerek asgari işçilik araştırmasına tabi tutulmaması gerekmektedir.
Defter ve belge tutmakla yükümlü gerçek kişi işverenler tarafından yapılan ve işverenin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti ile ilgili olmayan bina; tamirat, tadilat, tesisat, güçlendirme ve yıkım işlerinde asgari işçilik araştırma işlemi yapılmaması, ayrıca işverenin Kuruma borcunun bulunmaması, ihbar, şüphe veya şikâyetin olmaması halinde işyeri dosyasının kanun kapsamından çıkarılması/İZ işleminin yapılması gerekmektedir.
Örnek 1- Ticari işletme sahibi gerçek kişi olan ve araç satışı ile iştigal eden RK'nın araç satış firmasında yapılan tadilat işi için asgari işçilik araştırma işlemi yapılması gerekmektedir. Aynı kişinin yayla evinde yapılan tadilat işi için ise asgari işçilik araştırma işlemi yapılmaması, ayrıca işverenin Kuruma borcunun bulunmaması, ihbar, şüphe veya şikâyetin olmaması halinde işyeri dosyasının kanun kapsamından çıkarılması/İZ işleminin yapılması gerekmektedir.
Örnek 2- Serbest meslek erbabı gerçek kişi olan avukat ADK'nın ofisinde yapılan tadilat işi için asgari işçilik araştırma işlemi yapılması gerekmektedir. Aynı kişinin ikamet ettiği şahsi konutunda yapılan tadilat işi için ise asgari işçilik araştırma işlemi yapılmaması, ayrıca işverenin Kuruma borcunun bulunmaması, ihbar, şüphe veya şikâyetin olmaması halinde işyeri dosyasının kanun kapsamından çıkarılması/İZ işleminin yapılması gerekmektedir.
6.8.1- Defter ve belge tutmakla yükümlü olan işverenler tarafından yapılan ve ruhsata tabi olan tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işler için araştırma işlemi
Ruhsata tabi olan tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işlerde söz konusu işlerin ilave m² artışı ihtiva etmemesi halinde, bu tür işler için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca birim metre kare maliyet bedeli yayımlanmamış olduğundan, öncelikle yapılan işin maliyetinin tespit edilmesi ve sonrasında bu maliyete yapılan işin asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle yapılacak araştırma işleminin sonucuna göre ilişiksizlik belgesi verilmesi gerekmektedir.
Bu tür işlerde işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının tespitine ilişkin araştırmaya esas işin maliyeti; Ruhsat vermeye yetkili merciler tarafından yapılan tadilatın metrekaresinin ruhsatta belirtilmesi veya yazı ile bildirilmesi şartıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Mimarlık Ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'de belirtilen birim maliyet bedeli esas alınarak hesaplanacaktır.
Ruhsat vermeye yetkili merciden alınan güçlendirme/tadilat ruhsatlarında, yapılan tadilatın metrekaresinin ruhsatta belirtilmemesi veya yazı ile bildirilmemesi halinde, tadilat konusu iş için hesaplanan keşif bedelinin belirlenip belirlenmediğinin kontrol edilmesi, ruhsatta keşif bedelinin bulunması durumunda keşif bedeli üzerinden, bulunmaması durumunda ise ilgili idareden keşif bedelinin hesaplanıp hesaplanmadığının istenilerek bildirilen keşif bedeli üzerinden, tadilat işinin yapı denetimine tabi olması halinde, bahse konu iş için maliyet bedelinin belirlenip belirlenmediğinin işi üstlenen yapı denetim firmasından istenilmesi ve firma tarafından bildirilen maliyet bedeli üzerinden araştırma işlemi yapılması gerekmektedir.
Yukarıda açıklandığı şekilde maliyet bedelinin tespit edilememesi halinde, konunun sosyal güvenlik denetmenliğine intikal ettirilmesi, sosyal güvenlik denetmeni tarafından düzenlenen raporda tespit edilen maliyet bedeli üzerinden araştırma işlemi yapılması gerekmektedir.
6.8.2- Defter ve belge tutmakla yükümlü olan işverenlerce yapılan ve ruhsata tabi olmayan tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işler için araştırma işlemi
Defter ve belge tutmakla yükümlü olan işverenlerce yapılan ancak ruhsata tabi olmayan tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işlerde maliyet bedelinin tespit edilmesi amacıyla konunun sosyal güvenlik denetmenliğine intikal ettirilmesi ve sosyal güvenlik denetmeni tarafından düzenlenen raporda tespit edilen maliyet bedeli üzerinden araştırma işlemi yapılması gerekmektedir.
6.8.3- Defter ve belge tutmakla yükümlü olmayan işverenlerce yapılan ve ruhsata tabi olan veya olmayan tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işler için araştırma işlemi
Kurumca aksine bir tespit olmaması halinde, defter ve belge tutmakla yükümlü olmayan işverenlerce yapılan, ruhsata tabi olan veya olmayan bina tadilat, tamirat, tesisat ve benzeri işler için Kuruma borcu olmaması, ihbar, şüphe veya şikâyetin bulunmaması halinde işyeri dosyasının tasfiye edilmesi; ihbar, şüphe veya şikâyet bulunması halinde ise müfettiş veya sosyal güvenlik denetmeni marifetiyle incelenmesi istenilerek düzenlenecek rapor sonucuna göre işlem yapılması gerekmektedir.
6.9- Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverenin emrinde çalışmaları dolayısıyla 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı olanlar, sigortalılıkları sürerken çalıştıkları işyerine veya başka bir işyerine ortak ise sigortalılıkları kesintiye uğrayana kadar 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olmayacaktır.
6.10- 5510 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca yapılacak işlemde, yani Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği Ek 10‟da yer alan Sigortalıların Eksik Gün Bildirim Formu ile birlikte verilmesi gereken puantaj kayıtlarında işverenlerin veya sigortalıların isim/unvan ve imzalarının aranılması gerekmektedir.
6.11- (Değişik ibare,26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Özel nitelikteki inşaat işinin devamı sırasında işverenin vefat etmesi üzerine işin varislerine intikal etmesi halinde; varislerin, mirası reddetmedikleri sürece intikal durumundan dolayı 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükmüne istinaden işyeri bildirgesi düzenlemesi gerekmektedir. Bu durumda varislerin ölen işverenin prim borcundan dolayı sorumluluğu mevcut olduğundan, varisler adına yeniden işyeri dosyası açılması yoluna gidilmeyecek, varisler tarafından işyeri devir bildirgesi verilmesi suretiyle aynı işyeri dosyası üzerinden işlemlere devam edilecektir.
7) HİÇ TESCİL EDİLMEMİŞ VEYA TESCİL EDİLMİŞ OLMAKLA BİRLİKTE HİÇ BİLDİRİMDE BULUNULMAMASI
7.1- Tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmakla birlikte işçilik bildiriminde bulunulmaması halinde yapılacak işlemler
(Değişik ibare, 26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 112 nci maddesinde, tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmakla birlikte işçilik bildiriminde bulunulmamış olan ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, işin başlangıç ve bitiş tarihleri, ilgili idarelerden alınacak belgelerle tespit edilerek işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespitine ilişkin araştırma işleminin ünitece yapılacağı, ünitelerce bu nitelikteki işyerlerinde yapılan araştırma işleminde esas alınan asgari işçilik oranında eksiltme yapılmayacağı, belirtilmiştir.
Buna göre, gerek ihale konusu gerekse özel nitelikteki inşaat işyerlerinden dolayı işin başlayıp bittiği tarihler üzerinde durulmaksızın, söz konusu yönetmelik maddesinin yayımlandığı tarih itibariyle ön değerlendirme/araştırma işlemi henüz yapılmamış olan işyerleri hakkında, ünitece araştırma işleminin yapılmasına imkan veren bilgilerin/belgelerin (başlama-bitiş tarihleri, ihale konusu işe ait istihkak tutarı, işe ait asgari işçilik oranı, inşaatın yüzölçümü, yapı sınıf veya grubu gibi bilgiler) öncelikle resmi makamlarla yapılacak yazışmalar sonucu alınmış olan bilgi/belgelere göre, özel nitelikteki inşaatlarda da metrekare ayrımı yapılmaksızın asgari işçilik oranında eksiltme yapılmadan araştırma işlemi yapılacaktır.
Öte yandan gerek ihale konusu gerekse özel nitelikteki inşaat işyerinin tescil edilmemesi durumunda, aksine bir tespit yoksa işverenden sigortalı işe giriş ve sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesi istenilmemesi, bu belgelerden dolayı idari para cezası uygulanmaması ancak işyeri bildirgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanması gerekmektedir.
(Değişik, 26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Araştırma işlemi sonucunda tespit edilen fark işçilik tutarı iş bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilerek işverene tebliğ edilecektir. Tebliğ edilen prim ve gecikme cezası ve gecikme zammının ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşerek işlemler sonuçlandırılacaktır.
7.2- İşverenler tarafından fatura mukabili dışarıya yaptırılan işlerin varlığı nedeniyle inceleme talebinde bulunanlar ile inşaatın devamlı işyeri çalışanları ile yapıldığı yönünde beyanı olanlar hariç olmak üzere;
Defter tutma yükümlülüğü olmayan işverenlere ait, tescilsiz veya tescilli olmakla birlikte hiç işçilik bildiriminde bulunulmamış 300m² veya daha küçük (ticari, turistik, dinlenme amaçlı, anahtar teslimi usulünde yapılmamış) özel nitelikteki inşaatların bittiği yıla bakılmaksızın faaliyet döneminin gerek yazışma yapılmak suretiyle gerekse bu genelgenin 8.1 maddesince tespitine müteakip ünitece öndeğerlendirme/araştırma işlemi yapılır. Öndeğerlendirme/araştırma işlemi sonucunda bulunan fark işçilik tutarı, faaliyetin son ayına mal edilerek tahsil edilir. İhbar, şikayet ve şüpheli durum olmaması halinde ilişiksizlik belgesi verilir.
Ancak işverenlerce taahhütname verilmiş olmakla birlikte fark işçilik tutarının ödenmemesi halinde, 5510 sayılı Kanunun 88 ve 89 uncu maddeleri gereğince tahsili yoluna gidilecektir.
8) İŞİN BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHLERİNİN TESPİTİ
8.1- Özel nitelikteki inşaat işlerinde işin başlama ve bitiş tarihlerinin tespiti
Gerektiğinde, inşaatın başladığı ve bitirildiği tarihin işverence resmî makamlardan alınacak belgelerle kanıtlanması istenebilir. İnşaatın başladığı ve bittiği tarihin resmî belge ile kanıtlanamaması, aksine bir tespit olmadıkça, yapı ruhsat tarihi inşaatın başladığı tarih, inşaatın bitiş tarihi ise işverence Kuruma yapılan başvuruda dilekçe tarihi beyan edilen tarihten itibaren bir ay içerisinde ise beyan edilen tarih, değilse dilekçenin Kuruma intikal ettirildiği tarih olarak kabul edilir. Söz konusu tarihlere işverenlerce itiraz edilmesi durumunda inşaatın başlama ve bitiş tarihleri ile ilgili Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılacak tespit sonucuna göre işlem yapılacaktır.
8.2- İhale konusu işlerde işin başlama ve bitiş tarihlerinin tespiti
Fiilen işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin, işverence ihale makamlarından alınacak belgelerle kanıtlanması istenebilir. Bu tarihlerin resmî belge ile kanıtlanamaması hâlinde, aksine bir tespit olmaması durumunda yüklenici tarafından Kuruma müracaat tarihi işin başlama tarihi olarak kabul edilir. İşverence Kuruma yapılan başvuruda dilekçe tarihi beyan edilen tarihten itibaren bir ay içerisinde ise beyan edilen tarih, değilse dilekçenin Kuruma verildiği tarih işin bitiş tarihi olarak kabul edilir.
(Değişik, 26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) İhale makamı tarafından onaylanmış geçici kabul tutanağında ihale konusu işe ilişkin eksik veya kusur bulunmadığının belirtilmesi halinde tutanakta belirtilen iş bitim tarihi, tutanakta eksik veya kusur tespit edilmesi halinde ise eksik ve kusurların tamamlandığı tarih, iş bitim tarihi olarak kabul edilir. İşin geçici veya kesin kabule tabi olmaması durumunda ise ihale makamı tarafından bildirilen iş bitim tarihine göre işlem yapılır.
Örnek 1- İstihkak tutarı 5.000.000 TL olan A ihale konusu işi ile ilgili olarak, işveren tarafından verilen iş bitim dilekçesine istinaden ihale makamı ile yazışma yapılmış ve ihale makamı tarafından gönderilen 01.10.2025 tarihinde onaylanan geçici kabul tutanağında;
- İşin bitirildiği tarihin 22.08.2025 olduğu,
- 15.09.2025 - 18.09.2025 tarihleri arasında işyerine gidildiği, yüklenici tarafından yapılmış olan işlerin geçici kabul bakımından incelendiği, yapılan inceleme sonucunda işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapıldığı ve geçici kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığının görüldüğü,
belirtilmiştir.
Bu durumda, iş bitim tarihi 22.08.2025 olarak kabul edilecek ve işlemler buna göre yapılacaktır.
Örnek 2- İstihkak tutarı 5.000.000 TL olan A ihale konusu işi ile ilgili olarak, işveren tarafından verilen iş bitim dilekçesine istinaden ihale makamı ile yazışma yapılmış ve ihale makamı tarafından gönderilen 13.09.2025 tarihinde onaylanan geçici kabul tutanağında;
- İşin bitirildiği tarihin 12.05.2025 olduğu,
- 01.06.2025 - 05.06.2025 tarihleri arasında işyerine gidildiği, yüklenici tarafından yapılmış olan işlerin geçici kabul bakımından incelendiği, yapılan inceleme sonucunda geçici kabulde noksan ve kusurlu işlerin tespit edildiği, noksan ve kusurlu işlerin tamamlanması için 17.06.2025 tarihinden itibaren 14.09.2025 tarihine kadar süre verildiği, 09.09.2025 - 11.09.2025 tarihleri arasında yapılan inceleme sonucunda, söz konusu eksik ve kusurlu işlerin tamamlandığının tespit edildiği,
belirtilmiştir.
Bu durumda, iş bitim tarihi 11.09.2025 olarak kabul edilecek ve işlemler buna göre yapılacaktır.
9) ARAŞTIRMA VE RE’SEN YAPILACAK İŞLEMLERDE ORTAK HÜKÜMLER
9.1- Araştırma yapılırken, ihale konusu işlerde kesin kabulün ya da geçici kabulün noksansız yapıldığı, özel nitelikteki inşaat işyerlerinde de inşaatın bitirildiği tarihe kadar Kuruma bildirilmiş olan işçilik miktarı dikkate alınır. İşin başlangıç tarihinden önce ve bitim tarihinden sonra yapılan bildirimler araştırma işleminde dikkate alınmaz. Ancak, aksine tespit yoksa iptali de yapılmaz.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunun “Ağır ve Tehlikeli İşler” başlıklı 85 inci maddesine istinaden 16.6.2004 tarihli ve 25494 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği, 8.2.2013 tarihli, 28553 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik ile 30.12.2012 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle, bundan böyle asgari işçilik araştırması ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde, kadın sigortalıların çalıştırılmadıklarına ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığı sürece söz konusu kişiler için yapılmış olan bildirimlerin araştırma işleminde dikkate alınması gerekmektedir.
Ayrıca, ilişiksizlik belgesi verilmesi aşamasında, ihale konusu işlerin ve özel nitelikteki inşaat işlerinin bitirilmiş olduğu, dolayısıyla fiili tespit yapılamayacağı hususları dikkate alınarak kadın sigortalıların çalışmalarının fiili olup olmadığına ilişkin aksine bir ihbar veya şikayet olmadığı sürece denetim isteminde bulunulmaması gerekmektedir. (Değişik, 10/12/2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge)
9.2- İhale konusu işlerde idarece (ihale makamınca) müteahhide kısmen malzeme verilmesi veya akreditif bedeli ödenmesi halinde, bu durum asgari işçilik oranını değiştirebileceğinden, asgari işçilik oranı Tebliğ eki listede olsa bile konu, gerekli belgelerle (imalat ve birim fiyatlarını gösterir son hakediş raporu, iş bitirme belgesi, fatura, ibraz edilebiliyorsa sözleşme, idarece verilen malzemenin miktarı ve bedelini gösterir belge, fiyat analizleri zaptı vb.) söz konusu belgelerin her bir sayfası mutlaka ihale makamınca onaylanmış veya aslının ünitelerimizce görülmesini müteakip ilgili belge üzerine “aslı görülmüştür” şeklinde şerh düşülüp, yetkililerce imzalandıktan sonra asgari işçilik oranının tespiti amacıyla (Değişik, 10/12/2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge) ünitenin bağlı olduğu asgari işçilik tespit komisyonuna gönderilerek intikal ettirilecektir.
9.3- (Değişik,26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Ünitece ihale konusu işlerde yapılan araştırma sonucunda tespit edilen ve Kuruma bildirilmediği anlaşılan asgari işçilik miktarı üzerinden, gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği haiz olmayan kurum ve kuruluşlarca yapılan özel nitelikteki inşaat işyerlerinde ise hesaplanan prim tutarı, aksine bir tespit olmaması hâlinde, iş bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilerek tahakkuk ettirilmek suretiyle gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ olunur. İşverence borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşir ve işlemler sonuçlandırılır.
9.4- Ünitece hesaplanan borcun yapılan tebligata rağmen ödenmeyeceğinin bildirilmesi veya tebligatta belirtilen sürede bildirimde bulunulmaması durumunda, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca inceleme yapılır.
9.5- Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca inceleme yapılmasına başlandıktan sonra inceleme sonucuna göre işlem yapılır. Ancak, denetim ve kontrole başlanmakla birlikte, işverenin borcu ödeyeceğine ilişkin üniteye yazılı taahhüdünü içeren başvurusu üzerine, ünitenin bu isteği ön kabulü, ünite tarafından denetim isteminin geri çekilmesi talebinin ilgili Grup Başkanlığının veya Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarının uygun bulması koşuluyla inceleme durdurulur ve borç kesinleşir. (Değişik, 10/12/2013 tarihli ve 2013/41 sayılı Genelge)
9.6- İşyerleri hakkında ünitece araştırma yapılmış olması, gerektiğinde Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespiti hususunda inceleme yapılmasına engel oluşturmaz. Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca sonradan inceleme yapılması durumunda, daha önce ödenmiş prim ile varsa gecikme cezası ve gecikme zammı tutarı, işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarı üzerinden hesaplanan ve Kuruma ödenmediği anlaşılan prim ile varsa gecikme cezası ve gecikme zammından mahsup edilir.
9.7- Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca yapılan incelemede işin yürütümü için gerekli olduğu saptanan asgari işçilik miktarının Kuruma bildirilmediğinin veya eksik bildirildiğinin tespiti hâlinde, bildirilmeyen tutar, hangi aylara ait olduğu hususunda bir tespit varsa o aylara; tespit yoksa faaliyette bulunulan son aya mal edilir ve 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile (e) bendinin (4) numaralı alt bendi de dikkate alınarak gerekli işlem yapılır.
9.8- İşyerlerinde;
9.8.1- Fiilen veya işyeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden ya da kamu idareleri ile 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar tarafından düzenlenen belge veya bilgilerden, çalıştığı tespit edildiği hâlde bu çalışmaları Kuruma bildirilmeyen veya eksik bildirilen,
9.8.2- Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığına veya eksik ücret ödendiğine dair belgeleri Kuruma verilmeyen veya verilen bu belgeler Kurumca geçerli sayılmayan sigortalılar ile ilgili olarak düzenlenmesi gereken, sigortalı işe giriş bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgesi ünitece yapılacak bir ay süreli tebligat ile ilgili işveren veya alt işverenden istenir. Söz konusu belgeler, yapılan tebligata rağmen verilmediği takdirde ünitece re’sen düzenlenir.
9.9- Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer merciler tarafından yapı (inşaat) ruhsatlarının birer nüshası veya tasdikli fotokopisinin ya da ruhsattaki bilgileri gösteren listelerin ünitelerimize düzenli olarak gönderilip gönderilmediği hususu her ay kontrol edilecektir.
9.10- Yapı (inşaat) ruhsatlarının ünitelerimize intikali üzerine, öncelikle ruhsatta belirtilen inşaatın Kurumumuzda tescilli olup olmadığı araştırılacak, söz konusu inşaat işyeri tescilli değilse, bu durumda inşaata başlanılmış olup olmadığının bildirilmesi, başlanılmış ise 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca işyeri bildirgesi verilmesi gerektiği iadeli taahhütlü bir yazı ile yapı (inşaat) sahibine bildirilecek ve sonucuna göre işlem yapılacaktır.
9.11- 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesince, ihale konusu işle ilgili işverenin, Kuruma prim ve gecikme zammı borcu bulunmadığına dair ilişiksizlik belgesi ibraz edilmedikçe, işverene ait kesin teminatın iade edilmeyeceği öngörülmüştür.
(Değişik ibare, 26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Bu hükme göre, ihale konusu iş ile ilgili teminatın iade edilebilmesi ve özel nitelikteki inşaat işyerlerinden dolayı yapı kullanma izin belgesi alınabilmesi için münhasıran bu işyerleri ile ilgili olarak işverenlerin Kurumumuza borçlarının bulunmaması gerekmektedir.
9.12- (Değişik ibare,26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) 5510 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasına göre, özel nitelikteki inşaat işleri ile ilgili olarak yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce, ilgililerden bu bina inşaatı işyerinden dolayı Kuruma borçlarının olmadığına dair Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunludur.
Bu nitelikteki işyerlerinden dolayı yapı sahiplerince Kurumumuza borçlarının bulunmadığına dair bir belgenin verilmesinin istenilmesi halinde, yalnızca bu bina inşaatı işyerinden dolayı Kurumumuza sigorta primi, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi, idari para cezası, Kuruma yeterli işçiliğin bildirilmemiş olması nedeniyle işin 1.5.2004 tarihinden önce veya sonra bitmiş olup olmadığı üzerinde durulmaksızın Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurunun raporuna istinaden ünitelerimizce tahakkuk ettirilmiş olan prim borcu (idari aşamada kesinleşmemiş olsa bile), eğitime katkı payı, özel işlem vergisi, damga vergisi, tasarrufa teşvik kesintisi ve katkı tutarı, konut edindirme yardımı ve bunlara ilişkin gecikme zammı ve faiz borçlarının olup olmadığına bakılacak ve borçlarının bulunmaması kaydıyla kendilerine veya ihale makamlarına Kurumumuza borçlarının bulunmadığına dair verilecek ilişiksizlik belgesinin mutlaka soğuk damgalı veya barkod numaralı ya da karekod numaralı olmasına dikkat edilecektir.
Söz konusu işyerlerinden dolayı ön inceleme, değerlendirme ve araştırma sonucunda Kurumumuza bildirilmediği anlaşılan fark işçilik üzerinden hesaplanarak işverene tebliğ edilen ve işverence ödenmesi kabul edilmeyen tutar ise borç kapsamına dahil edilmemekle birlikte, işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespiti amacıyla müfettişlik incelemesi istenilerek sonuçlanıncaya kadar işverene borcunun olmadığına dair yazı verilmeyecektir. Öte yandan, bu tür yazılara ihalelere girmek için kullanılamayacağına ve ibra anlamına gelmediğine dair şerh konulacaktır. İhale konusu işle ilgili kesin teminat, Kurumca düzenlenmiş soğuk damgalı veya barkod numaralı ya da karekod numaralı ilişiksizlik belgesi işveren tarafından idareye ibraz edilmediği sürece iade edilmeyecektir.
İlişiksizlik belgesinin düzenlenebilmesi için, işverenlerin, ihale konusu işle ilgili sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, fark işçilik üzerinden hesaplanan prim, damga vergisi, eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer’ilerinden oluşan borçların bulunmaması gerekmektedir.
İhale konusu işin, devamlı mahiyetteki işyeri sigortalıları ile yaptırılmış olması halinde ise, işyerinin ihale konusu işin başlayıp bitirildiği sürelerdeki sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, fark işçilik üzerinden hesaplanan prim, damga vergisi, eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer’ilerinden oluşan borçlarının bulunmaması icap etmektedir.
İşveren tarafından, idareye, ihale konusu işle ilgili borcunun bulunmadığına dair ilişiksizlik belgesinin ibraz edilmemesi halinde, İdare, kesin teminatın mevzuatına göre kısmen veya tamamen iadesi imkanının başladığı tarihten itibaren onbeş gün içinde, işverenin Kuruma ihale konusu işten dolayı borcunun olup olmadığını sorarak, borcunun bulunmaması halinde ilişkisizlik belgesinin düzenlenmesini yazı ile isteyecektir.
9.13- İhale konusu işin eksik kalan kısmının sonradan düzenlenen sözleşmeye istinaden işi devir alan tarafından yapılması ve üstlenilen bu kısım için ayrıca teminat alınması halinde, işin devrine idarece muvafakat edildiğine ilişkin yazılı sözleşmenin ibraz olunması kaydıyla, bu nitelikteki sözleşmede, işin önceki kısımlarından dolayı işi devir alanın sorumluluğunun bulunduğu hususunda herhangi bir hükme yer verilip verilmediği üzerinde durulmaksızın, işi devir alan adına ayrıca işyeri dosyası açılarak eksik kalan kısımlar ile ilgili işlemler yeni dosyadan yürütülecektir.
9.14- (Değişik ibare,26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) İhale konusu ve özel nitelikteki inşaat işyerlerinde ünitece yapılan araştırma işlemi sonucunda hesaplanan fark işçilik tutarının yasal süresinde ödenmemesi halinde gecikme zammı ve gecikme faizi tahakkuk ettirilir.
9.15- Kurum tarafından hazırlanarak Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca Belirlenen Çeşitli İşkollarına Ait Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğ’in eki listede asgari işçilik oranı bulunmayan işler ile idarece akreditif bedeli ödenmek ya da ihale bedeli dışında kısmen veya tamamen malzeme verilmek suretiyle yaptırılan işlere ait asgari işçilik oranları, Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca tespit edilecektir. Ayrıca, oranı belli olmayan işler hakkında üniteler veya meslek mensupları ya da Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılacak işlemlerde, listede benzer bir iş için belirlenmiş olan oran dikkate alınamayacağı gibi, daha önce Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca başka bir işyerinde yapılan benzer iş dolayısıyla belirlenmiş olan oran da dikkate alınamayacaktır.
Ünitece yapılacak ön değerlendirme (araştırma) işleminde, meslek mensuplarınca yapılacak incelemelerde ya da Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca düzenlenecek olan raporlarda Tebliğ'in yayımı tarihinden itibaren Tebliğ ekindeki asgari işçilik oranlarının dikkate alınması gerektiğinden, Tebliğ'in yayımlandığı tarihten itibaren (bu tarih dahil) başlayan işler ile ilgili olarak Tebliğ eki listede bulunan yeni oranlar esas alınmak suretiyle işlem yapılacaktır.
Ancak, Tebliğ'de bazı işkollarının asgari işçilik oranları değiştiğinden Tebliğ'in yayımlandığı tarihten önce biten veya bu tarihten sonra bitecek olan işlere ilişkin fark prim borcunun idari aşamada kesinleşmemiş olması koşuluyla eski oranla yeni oran kıyaslanarak düşük olan orana göre işlem yapılacaktır.
Örnek-1: 29.04.2020 tarihinde ihale edilen “kalorifer kazanlarının fuel-oil sisteme dönüştürülmesi” işi 19.06.2023 tarihinde tamamlanmıştır. Bu ihaleli iş için yapılacak ön değerlendirme (araştırma) işleminde 23.06.2020 tarihinde yayımlanan Tebliğ eki listede bulunan oran (%12) yerine 22.03.2023 tarihinde yayımlanan Tebliğ eki listede bulunan yeni oran (%10) esas alınmak suretiyle işlem yapılacaktır.
Resmî Gazetede yayımlanmış olan Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca belirlenen çeşitli işkollarına ait asgari işçilik oranlarını gösterir tebliğlerdeki asgari işçilik oranları dikkate alınarak hesaplanan prim borcu tahsil edilmiş veya prim borcu idari aşamada kesinleşmiş ise bu işlerle ilgili olarak yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının tespiti amacıyla yeniden ön değerlendirme (araştırma) veya inceleme yapılmayacaktır.
Ön değerlendirme (araştırma) işlemi sonucunda hesaplanan fark işçilik prim borcu tebliğ edilmemiş veya tebliğ edildiği halde Kurumumuza itiraz edilmiş ya da yapılan itiraz üzerine, Ünite itiraz komisyonlarınca verilen karar henüz işverene tebliğ edilmemiş veya tebliğ edilmekle beraber Kuruma itiraz süresi ya da mahkemeye dava açma süresi dolmamış ise, bu haller kesinleşmemiş işlem olarak değerlendirilecektir.
Buna göre, Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca Belirlenen Çeşitli İşkollarına Ait Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğ'de değişiklik yapılması halinde değişikliğin yayımlandığı tarihte yukarıda belirtilen haller mevcut ise işlem kesinleşmemiş işlem olarak değerlendirileceğinden işverenin talebi halinde yeniden ön değerlendirme (araştırma) işlemi yapılabilecektir.
Örnek-2: 29.07.2022 tarihinde ihale edilen “yarı otomasyonlu basım işleri (kısmen makineli, kısmen elle yapılan)” işi için işveren 12.11.2022 tarihinde iş bitim dilekçesi vermiştir. 16.12.2022 tarihinde asgari işçilik araştırma işlemi yapılmış ve hesaplanan fark işçilik prim borcu 10.01.2023 tarihinde işverene tebliğ edilmiştir. İşveren tarafından söz konusu borç ödenmemiş aynı zamanda borca bir ay içinde itirazda da bulunulmamıştır. Bu nedenle prim borcu idari aşamada kesinleşmiştir. Borcun idari aşamada kesinleşmesinden sonra söz konusu iş ile ilgili asgari işçilik oranının değiştiği varsayımında; işverence talep edilen yeniden araştırma işlemi reddedilecek ve bu iş ile ilgili yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının tespiti amacıyla yeniden ön değerlendirme (araştırma) veya inceleme yapılmayacaktır.
Örnek-3: 29.07.2022 tarihinde ihale edilen “tam otomasyonlu basım işleri (basımı, katlanması, ciltlenmesi ve ambalajlanması tamamen makineli)” işi ile ilgili olarak işveren, işin 16.12.2022 tarihinde bittiğine dair dilekçe vermiştir. 23.06.2020 tarihinde yayımlanan Tebliğ eki listede bu ihaleli iş ile ilgili herhangi bir oran bulunmamaktadır. Bahse konu iş ile ilgili araştırma işlemleri sürecinde 22.03.2023 tarihinde yeni Tebliğ yayımlandığı ve yayımlanan Tebliğ eki listede söz konusu iş ile ilgili oran yer aldığından konu hakkında yapılacak ön değerlendirme (araştırma) işleminde bu oran (%3) esas alınmak suretiyle işlem yapılacaktır.
9.16- İhaleli işler ile özel bina inşaatı işyerleri işverenlerine, Kuruma prim borçlarının bulunmadığını gösteren ilişiksizlik belgesinin verilmesinde, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Malî Müşavirlik ve Yeminli Malî Müşavirlik Kanununa göre yetki verilmiş serbest muhasebeci malî müşavirler ile yeminli malî müşavirler tarafından işyeri kayıtlarının incelenmesi sonucunda Kuruma bildirildiği tespit edilen işçilik tutarlarının uygunluğu, Kurumun denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla, esas alınabilir.
Usûl ve esasları Kurumca belirlenmiş hesaplama yöntemine uygun olarak serbest muhasebeci malî müşavirler ile yeminli malî müşavirlerce düzenlenen rapor ile Kuruma yeterli işçilik bildirilmediği anlaşılan işyeri ve işverenlerinin, tespit edilen fark işçilik tutarı üzerinden hesaplanacak prim, gecikme cezası ve gecikme zammı tutarını 102 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi ile (e) bendinin (4) numaralı alt bendi uyarınca verilecek idarî para cezaları ile birlikte ödemeleri kaydıyla ilişiksizlik belgesi verilebilir.
Özel bina inşaatı işyerleri ile ilgili olarak serbest muhasebeci mali müşavirler ile yeminli mali müşavirler tarafından usulüne uygun olarak düzenlenerek Kurumumuza ibraz edilen raporlarda Kuruma yeterli işçilik bildirilmiş olduğunun belirtilerek, ilişiksizlik belgesinin düzenlemesi hususunda öneride bulunulması halinde, işverenin Kurumumuz kayıtlarına göre borcu da yoksa kendisine bu nitelikte bir belge verilecektir.
3568 sayılı Kanuna göre meslek mensubu sayılanların, ihaleli işler ile özel bina inşaatı işleri ile ilgili yazacakları raporlara ilişkin usul ve esaslar için Kurum tarafından hazırlanarak Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci Malî Müşavirler İle Yeminli Malî Müşavirlerce İşyeri Kayıtlarının İncelenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri esas alınacaktır.
9.17- (Değişik ibare,26.06.2026 tarihli ve 2026/16 sayılı Genelge) Serbest bölge veya organize sanayi bölgesi müdürlüklerince düzenlenen yapı ruhsatnamelerinde kayıtlı inşaatın, ruhsatnamedeki yapı sınıf ve grupları ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetlerini gösterir listede yer alan yapı sınıf ve gruplarının uyuşmadığı, bu bölgeler içinde farklı nitelikte ve özellikteki inşaatlar için tek ruhsat verildiği, özel nitelikteki inşaat işleri ile ilgili asgari işçilik uygulamasında Kurumca işlemlere esas alınan yapı sınıf ve grubuna işverenlerce itirazda bulunulduğu durumlarda;
9.17.1- Serbest bölge veya organize sanayi bölgesinde, kullanım amaçları, nitelikleri ve özellikleri birbirinden farklı birden fazla yapı için tek ruhsat verilmiş (örneğin; sanayi tesisi, idare binası, sığınak, hangar ve diğer yardımcı tesislerin aynı ruhsat içinde değerlendirilmiş) olması halinde, her bir yapının kullanım amacı, niteliği ve özellikleri dikkate alınarak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetlerini gösterir listeden belirlenecek yapı sınıf grupları esas alınarak her yapı için ayrı ayrı hesaplama yapılarak tek değerlendirme yapılacaktır.
9.17.2- Kullanım amaçları, nitelikleri ve özellikleri birbirinden farklı birden fazla yapı için tek ruhsat verildiği durumlarda, her yapının başlama ve bitiş tarihleri Genelgenin 8 inci bölümünde yapılan açıklamalara göre belirlenecektir. Resmi belgelerle kanıtlanması halinde ise yapıların başlama ve bitiş tarihlerinin tespitinde, bu belgelerdeki tarihler esas alınarak işlem yapılacaktır.
9.17.3- Özel bina inşaatı işyerleri ile ilgili yapılacak asgari işçilik uygulamasında bina maliyetinin hesaplanması sırasında, yapının kullanım amacı, niteliği ve özellikleri dikkate alınarak, inşaatın ruhsatnamesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetlerini gösterir listede kayıtlı yapının sınıf ve grubunun farklı olduğunun anlaşılması halinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim maliyet listesindeki yapı sınıfı ve grubu esas alınacaktır. Bu işleme karşı işverenlerce itiraz edilmesi durumunda;
Öncelikle yapının kullanım amacı, niteliği ve özelliklerinin tespiti için konu Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarına intikal ettirilecek ve anılan memurlarca düzenlenecek olan raporlardaki tespitlere istinaden, asgari işçilik uygulamasına ilişkin ön değerlendirme ya da araştırma işleminde esas alınması gereken yapı sınıf ve grubu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyet listesinden ünitelerimizce belirlenecektir.
Ünitelerimizce, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitler sonucu belirlenmiş olan yapı sınıf ve grubuna da işverenlerce itiraz edilmesi halinde, bu defa itiraza konu inşaatın yapı sınıf ve grubunun Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyet listesinden belirlenmesi amacıyla, konuya ilişkin gerekli bilgi ve belgeler (işverenin itiraz dilekçesi, rapor, ünite görüşü vs.) ünitenin bağlı olduğu asgari işçilik tespit komisyonuna gönderilerek gönderilecek ve ünitelerimizce de anılan Komisyonun görüşü doğrultusunda işlemler sonuçlandırılacaktır.
9.18- Gerek ön değerlendirme gerekse araştırma işlemleri sırasında bazı inşaatların yapı ruhsatnamelerinde kayıtlı nitelikleri dikkate alındığında, ruhsatnamede kayıtlı yapı sınıf ve gruplarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan listede kayıtlı yapı sınıf ve gruplarından farklı olduğu veya doğalgazlı olarak inşa edilen yapıların hangi yapı sınıf ve grubunda değerlendirileceği ya da aynı yapı ruhsatında yer alan farklı mekanların ayrı ayrı mı, yoksa yalnızca bir yapı sınıf ve grubunda mı değerlendirileceği konusunda, yapılacak işlemlerde aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulacaktır;
9.18.1- Dört kat üzerindeki (beş ve daha fazla katlı) konutlar bina yüksekliliği 21.50 metreyi aşmamak kaydıyla, kalorifersiz olarak yapılmış olsalar dahi, bu yapılarda imar mevzuatına göre asansör yapılması zorunlu olduğundan III. sınıf B grubunda, bina yüksekliği 21.50 metreyi aşan asansörlü ve/veya kaloriferli apartman tipi konutlar ise, IV. sınıf A grubunda değerlendirilecektir.
Kat sayısı beş ve üzerinde olup doğalgazlı olarak inşa edilen ve yüksekliği 21.50 metreyi aşmayan konutlar III. sınıf B grubunda, 21.50 metreyi aşan konutlar ise IV. sınıf A grubunda yer aldığından, doğalgazlı olarak inşa edilen bu nitelikteki konutların kaloriferli olarak yapılmış olup olmadığı hususunda tespit yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
9.18.2- Bina yüksekliği 21.50 metreyi aşmayan beş kat ve üzerindeki konutlarda, kod altında kalan bodrum katların iskana yönelik olarak inşa edilmiş olması ve bodrum kat veya katlarla birlikte kat sayısının beşin üzerinde olması halinde, kat sayısının tespitinde, iskana yönelik inşa edilen bodrum katlar da dikkate alınacaktır.
Bu itibarla, bodrum kat veya katlarla birlikte kat sayısının beş kat ya da daha fazla olduğu ve yapı ruhsatında da III. sınıf A grubunda gösterilen konutlarda, bodrum katların iskana yönelik olarak inşa edilip edilmediği (kapıcı daireleri de dahil olmak üzere) hususu resmi bir yazı ile işverenlerden sorulacaktır.
9.18.2.1- İşverenlerce, bodrum kat veya katların iskana yönelik olarak inşa edildiğinin bir dilekçe ile beyan edilmesi halinde, bu nitelikteki konutlar III. sınıf B grubunda,
9.18.2.2- Bodrum katların iskana yönelik olarak inşa edilmediğinin beyan edilmesi halinde ise, durumun resmi kurum ve kuruluşlardan alınan resmi belge ile kanıtlanması istenilecek, resmi belge ile kanıtlanamaması durumunda, ünitede görevli Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları vasıtasıyla, bu katların iskana yönelik olarak inşa edilip edilmediği tespit edilecektir. Bu tespit sonucunda da bodrum kat veya katlarının,
- İskana yönelik olarak inşa edildiğinin tespiti halinde III. sınıf B grubu,
- İskana yönelik olarak inşa edilmediğinin tespiti halinde ise III. sınıf A grubu,
birim metrekare maliyet bedelleri esas alınmak suretiyle işlem yapılacaktır.
9.18.3- Kalorifersiz olduğu halde asansörlü olan konut yapıları, kat sınırlamasına bakılmaksızın yüksekliği 21.50 metreyi aşmamak kaydıyla III. sınıf B grubunda değerlendirilecektir.
9.18.4- Doğalgazlı olarak inşa edildiği halde yapı ruhsatnamelerinde III. sınıf A grubunda gösterilen ve kat sayısı dört ve altında olan konutlarda, kalorifer tesisatının mevcut olup olmadığı bir yazı ile işverenlerden sorulacaktır. İşverenlerce,
9.18.4.1- Kalorifer tesisatı bulunduğunun beyan edilmesi halinde III. sınıf B grubunda,
9.18.4.2- Kalorifer tesisatının mevcut olmadığının beyan edilmesi halinde ise, ünitede görevli Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları vasıtasıyla, kalorifer tesis edilip edilmediği tespit edilecektir. Bu tespit sonucunda da,
- Kalorifer tesisatının yapılmış olduğunun anlaşılması halinde III. sınıf B grubu,
- Kalorifer tesisatının yapılmamış olduğunun anlaşılması durumunda ise III. sınıf A grubu, birim metrekare maliyet bedelleri esas alınacaktır.
9.18.5- Yapının mimarlık hizmetlerine esas olan sınıf ve grubunu, bir blokta bulunan farklı mekanları dikkate almaksızın belirlenmektedir.
Bu bakımdan, yapı ruhsatnamelerine göre farklı mekanlardan oluştuğu anlaşılan yapılar, bundan böyle yapılacak işlemlerde bir bütün olarak dikkate alınacak ve yalnızca bir yapı sınıf ve grubunda değerlendirilecektir.
Yalnızca bir yapı sınıf ve grubunun belirlenmesi sırasında da inşaatın yapı ruhsatnamesinde kayıtlı nitelikleri ve yapının kullanım amacı dikkate alınacaktır.
Örneğin, kullanım amacı; mesken, dükkan ve depo, yapı sınıf ve grubu da; III-A, III-B ve I-B olarak belirtilmiş yapı ruhsatında, yapının esas alınacak sınıf ve grubunun belirlenebilmesi için yapının nitelikleri incelenecek olup, yapının kaloriferli veya asansörlü olarak inşa edilip edilmediğine veya kat sayısının beş veya üzerinde olup olmadığına ya da doğalgazlı olarak inşa edilip edilmediği gibi kıstaslara bakılacaktır.
Buna karşın, birden fazla bloktan oluşan özel bina inşaatları için tek işyeri dosyasının açılmış olması ve blokların niteliklerinin veya kat sayısının ya da yüksekliklerinin birbirinden farklı olması durumunda, ön değerlendirme ve araştırma işlemi, nitelikleri itibariyle yapı sınıf ve grupları farklı olan bloklar için ayrı ayrı yapılacaktır.
9.18.6- Yüksekliğe göre yapı sınıf ve grubunun belirlenmesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkındaki tebliğ çalışmalarında sınıfı veya grubu değiştirilen yapılar (Değişik, 21/6/2022 tarihli ve 2022/11 sayılı Genelge)
9.18.6.1-Yüksekliğe göre yapı sınıf ve grubunun belirlenmesi Yapı yüksekliği, yol kotu altında kalan (± 0.00 kotu altında kalan) kat veya katlar ile yol kotu üstünde kalan (±0.00 kotu üstünde kalan) katların yüksekliklerinin toplamından oluşmaktadır. Yapı yüksekliği, yapının sınıfı ve grubunu değiştirmekte dolayısıyla asgari işçilik araştırmasında maliyeti etkileyen bir unsur olarak önem arz etmektedir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca;
-15/02/2005 tarihli ve 25728 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkındaki Tebliğ ile yüksekliği 21.50 metreyi aşan kaloriferli ve/veya asansörlü apartman tipi konutlar 2005 yılı Tebliğinin yayımı tarihinden itibaren IV. sınıf A grubunda,
-10/03/2007 tarihli ve 26458 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkındaki Tebliğ ile yüksekliği 50.50 metreyi aşan yapılar 2007 yılı Tebliğinin yayımı tarihinden itibaren V. sınıf A grubunda,
-24/04/2013 tarihli ve 28627 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2013 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkındaki Tebliğ ile yüksekliği 51.50 metreyi aşan yapılar 2013 yılı Tebliğinin yayımı tarihinden itibaren V. sınıf A grubunda, yer almaktadır.
Buna göre, özel nitelikteki bina inşaatları ile ilgili olarak Kuruma yeterli işçiliğin bildirilmiş olup olmadığına ilişkin yapılacak araştırma ve incelemeler sırasında;
-Yapı yüksekliği 21.50 metreyi aşan ve 15/02/2005 tarihinde yayımlanan 2005 yılı tebliğinden önce alınan ruhsata istinaden, asansörlü ve/veya kaloriferli apartman tipi konutlar için ayrıca yapı sınıf ve grubu belirlenmediğinden bu özellikte bir inşaat için III. sınıf B grubu; 15/02/2005 tarihinden sonra alınan ruhsata istinaden ve yüksekliği 21.50 metreyi aşan apartman tipi konut inşaatı için ise IV. sınıf A grubu,
-Yüksekliği 50.50 metreyi aşan ve 10/03/2007 tarihinde yayımlanan 2007 yılına ait yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğinden önce alınan ruhsata istinaden yapılan yapılar için ayrıca yapı sınıf ve grubu belirlenmediğinden bu özellikte bir inşaat için ruhsatın alındığı tarihteki birim maliyet tebliğinde yer alan yapı sınıf ve grubu,
-10/03/2007 tarihinden sonra alınan ruhsata istinaden yapı yüksekliği 50.50 metreyi aşan inşaatlar için V. sınıf A grubu,
-24/04/2013 tarihinden sonra alınan ruhsata istinaden yapı yüksekliği 51.50 metreyi aşan inşaatlar için V. sınıf A grubu, esas alınacaktır.
Diğer taraftan, yapılacak araştırma ve inceleme işlemlerinde yapı yüksekliği 21.50 metreyi aşan yapıların IV. sınıf A grubunda yer alabilmesi için yapının kullanım amacının apartman tipi konut olması gerekmektedir. Bu nedenle, yapı yüksekliği 21.50 metreyi aşan ve kullanım amacı apartman tipi konut olmayan yapılar için ruhsatın alındığı tarihteki birim maliyet tebliğinde yer alan yapı sınıf ve grubu dikkate alınacaktır. Öte yandan, 2007 yılına ait birim metrekare maliyetlerine ilişkin tebliğin yayımlandığı tarihten sonra alınan ruhsata istinaden yapılan ve yapı yüksekliği 50.50 metreyi aşan yapılar 24/04/2013 tarihine kadar kullanım amacı ne olursa olsun V. sınıf A grubunda değerlendirilecektir.
Hal böyle olmakla birlikte, 2007 yılına ait birim metrekare maliyetlerine ilişkin tebliğin yayımlandığı tarihten sonra alınan ruhsata istinaden yapılan ve yapı yüksekliği 51.50 metreyi (dahil) aşmayan yapıların 2013 yılı birim metrekare maliyetlerine ilişkin tebliğinin yayımından önce V-A üzerinden yapılan hesaplama sonucunda çıkan fark işçilik borcunun idari aşamada kesinleşmemiş olması kaydıyla (yüksekliği 51.50 metreyi aşmayan yapılar) bu özellikte bir inşaat için birim maliyet listesinde yer alan yapı sınıf ve grubuna ilişkin metrekare maliyet bedeli üzerinden işlem yapılacaktır.
9.18.6.2- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkındaki tebliğ çalışmalarında sınıfı veya grubu değiştirilen yapılar
Yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin tebliğlerde, “önceki tebliğlere göre yapı sınıfı ve grubu belirlenmiş mimarlık ve mühendislik hizmetlerinde; belirlendiği yılın tebliğindeki yapı sınıfı ve grubu değiştirilmeksizin tebliğinde karşılığı olan tutar esas alınmak suretiyle hesap yapılacağı” açıklanmış bulunduğundan, ruhsatın alındığı tarihteki yapı sınıf ve grubu sonradan değişen inşaatlar için ruhsat tarihindeki yapı sınıf ve grubu esas alınmak suretiyle hesaplama yapılacaktır.
Bununla birlikte, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 111 inci maddesinin dördüncü fıkrasının son cümlesi gereği, inşaatın sınıfı veya grubunun, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan listede daha alt bir yapı sınıfı veya grubunda tasnif edilmesi yönünde yapılan değişikliklerin, araştırma veya inceleme işlemi sonucu tespit edilen borcun kesinleşmesine kadar dikkate alınacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır. Tebliğ ve Yönetmeliğin yukarıda belirtilen hükümleri gereğince, ruhsat tarihindeki yapı sınıfı ve grubu ile işin bittiği tarihteki yapı sınıf ve grubunun farklı olması halinde ruhsat tarihindeki yapı sınıfı ve grubu esas alınarak bina maliyeti hesaplanacak olmakla birlikte işin bitim tarihinde, inşaatın yapı sınıfı ve grubunun daha alt bir yapı sınıfı veya grubunda tasnif edilmiş olması durumunda, bu işe ilişkin fark prim borcunun idari aşamada kesinleşmemiş olması koşuluyla işverenin lehine olan söz konusu değişikliğe göre işlem yapılacaktır. Buna göre, özel nitelikteki inşaatın, yapı sınıfı ve grubunda değişiklik içeren tebliğin yayımı tarihinden sonra bitirilmiş veya önce bitirilmiş olmasına rağmen fark prim borcunun idari aşamada kesinleşmemiş olması durumunda daha düşük olan yapı sınıf ve grubu üzerinden işlem yapılması gerekmektedir.
Örnek 1: 4 yıldızlı oteller, 2009 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliğinde IV. sınıf B grubunda yer aldığı halde, 2010 ila 2013 yıllarına ait Yapı Yaklaşık Birim Maliyet Tebliğlerinde V. sınıf B grubunda yer almaktadır. Buna göre, 07/05/2009 tarihinde yapı ruhsatı alınan ve 10/05/2013 tarihinde bitirilmiş olan 4 yıldızlı otel inşaatının araştırma işleminde, yapı ruhsatında yer alan yapı sınıf ve grubu (IV- B) esas alınacaktır.
Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.