2009/9 Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 2009/9 Sayılı İç Genelge
- Tür
- Genelge
- Tarih
- 24.03.2009
- Yürürlük
- 24.03.2009
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Genelgeler
Konu: Asfalt Plentlerinde Alınacak Önlemler
İÇ GENELGE
2009/9
Teşkilatımız makine parkında bulunan ve Bölge Müdürlüklerimizce çalıştırılan Asfalt Plentlerinin bildirilen arızaları ve alınan şikayetleri nedeniyle Genel Müdürlüğümüz elemanlarınca işyerlerinde incelemeler yapılmıştır. İnceleme sonucunda görülen aksaklıklar ve noksanlıklar ile yaşanılan sorunların sebepleri aşağıda açıklanmıştır.
Bilindiği gibi asfalt plentleri; Gradasyonu belirlenmiş ve maksimum %5 oranında nem içeren agregadan sıcak karışım asfalt betonu üretmek için dizayn edilmiş makinalardır. Bu nedenle öncelikli olarak üretimde kullanılacak agreganın Karayolu Teknik Şartnamesinde belirtilen toleranslar içerisinde olması sağlanmalı ve de makinelerin özellikle günlük bakımları (temizliği, yağlanması, tüm ünitelerin kontrol edilmesi vb.) ile periyodik bakımlarının zamanında aksatılmadan tekniğine uygun olarak yaptırılması sağlanmalıdır. Mevsim şartları ve iş yoğunluğu dikkate alınarak bakım programları (günlük ve periyodik bakımlar) hazırlanmalı ve bu programlar aksatılmadan makinelerin bakımlı ve dolayısı ile verimli bir şekilde çalıştırılmaları sağlanmalıdır.
Yapılan incelemelerde; Plentlerde kullanılan malzemenin Karayolları Teknik Şartnamesinde belirlenen kıstasların içerisinde kalmadığı, açıkta stoklanan ve içerisinde fazla miktarda kil, toprak ve su bulunan aşırı nemli malzeme olduğu, makinelerin yağmur ve kar yağışı altında çalıştırıldığı görülmüştür. Bunun sonucunda; baca gazıyla birlikte filtreye giden nemli toz filtre torbalarına sıvanıp filtreyi tıkamakta, filler helezonu ve diğer kanallarda da bünyesindeki buharın yoğunlaşmasıyla adeta betonlaşarak kanalları kapatmaktadır. Kurutucu içerisine sıvanan malzeme sağlıklı kurutmayı önlediği gibi kurutucunun ağırlığını artırıp balansını bozmaktadır. Aynı şekilde; kantar kefelerine sıvanan malzeme daralan artırarak doğru ölçüm yapılmasını engellemekte ve ayarlanan oranlarda karışım elde edilmesine imkan tanımamaktadır. Ayrıca, tam kurutma sağlanamadığından istenilen kalitede sıcak karışım elde edilememektedir. Diğer yandan tam kurutmayı sağlayıp maksimum verimde çalışmak amacıyla makinelerin otomasyonu bozularak,brülörün ayarlarıyla oynanmakta, filtre ve kanalların tıkalı olması ve baca çekişinin azalmış olması nedeniyle de istenilen verime ulaşılamadığı gibi, Yakıtın tam yanmaması nedeniyle kurutucudan filtreye yakıt taşınmakta, filtre sıcaklığının kritik sıcaklıklara çıkması sonucunda kontrol edilmesi mümkün olmayan, kullanım hatalarından kaynaklanan filtre yangınlarına sebep olunduğu, bu şekilde çalışmaya devam edilerek de hem aşırı derecede yakıt harcandığı hem de uzun sürede tamir edilebilecek yüksek maliyetli arızalar meydana getirildiği görülmektedir.
Görüldüğü gibi plentin işletme şartlarının işletme tekniğine uygun olmayacak şekilde zorlanması sadece kalitesiz üretime neden olmamakta, aynı zamanda aşırı yakıt harcanmasına, iş kaybına, tamir ve bakım masraflarının yükselmesine dolayısı ile tamamen kaynak israfına neden olmaktadır.
Bu itibarla, Plentlerin arızalarının en aza indirilmesi, kaliteli örün elde edilebilmesi, verimli ve ekonomik çalıştırma şartlarına ulaşabilmesi için Bölge Müdürlüklerimizce aşağıda izaha çalışılan yöntemlere azami derecede uyulması hem çalışanların güvenliği hem de kaynak israfının önüne geçilmesi bakımından büyük önem arz etmektedir.
1.Plentlerde kullanılacak agreganın topraksız, kilsiz ve kuru olması (nem oranın %5’i geçmemesi) için gerekli tedbirler alınmalıdır. Kullanılacak agreganın Karayolları Teknik Şartnamesine uygunluğu sağlanmalı (kapalı alanlarda malzeme stoku yapılmalıdır.), gerekçesi ne olursa olsun uygun olmayan malzeme kullanımı engellenmeli, tespiti durumda yetkililer hakkında yasal işlem yapılmalıdır. *KTŞ Kısım 409’a göre, MC-800 ile yama malzemesi hazırlandığında agreganın rutubeti %2’den az olacaktır. *KTŞ Kısım407’e göre bitümlü sıcak karışımlarda kullanılacak plentte kurutulan agreganın rutubeti % 0,5’den fazla olmayacaktır.
2. Plentler için hazırlanan bakım programlarına uyulması, zamanında bakımların yapılması sağlanmalıdır. Bakım konusunda verilen talimatların dışına çıkılmamalıdır. En iyi Tamirin Bakım Olduğu asla unutulmamalıdır.
3. Karışım kalitesi; karışımda kullanılan agrega ve asfalt oranlarının iyi ayarlanması kadar agregayı teşkil eden mıcır ve filler miktarlarına da bağlıdır. Bu nedenle kullanılacak malzemelerin ebatlarına göre ayrı ayrı stoklanarak, belirlenen oranlarına göre soğuk silolara alınmalıdır. Ancak uygulamada bütün silolara aynı tip malzemeler konulmaktadır. Bu tip Agregalar fazla miktarda ince malzeme içerdiğinden filler malzeme üretimi fazla olmakta ve sistemde tıkanmalara yol açıp arızaya neden olmaktadır. Ayrıca; ihtiyaç fazlası bu malzemeler karışımda kullanılacak agreganın iyi karıştırılmasını da olumsuz etkilediği gibi gereksiz yere kendisinin ısıtılması sebebiyle de yalat sarfını artırmaktadır. Bu yüzden plentlerde kullanılacak malzemeler ebatlara göre ayrı ayrı silolara konulup, filler ve mıcır oranlarının silo kapaklarından ayarlanması mutlaka sağlanmalıdır.
4. Plentlerin ısıtma ve kurutma sistemi brülörleri KAL-YAK yakıt cinsine gör ayarlanmıştır. Ancak, uygulamada üretim kapasitesini artırmak adına alev boyunu uzatma gibi uygulamaların yapıldığı bilinmektedir. Kurutucu brülörlerinde kesinlikle böyle bir işlem yapılmamalıdır. Alevin kurutucu bacası ile filtrelere taşınması söz konusu olup, filtrenin yanmasına neden olunmaktadır. Aksine sanayi tipi brülörlerde alev boyunun kısa olması istenir. Asfalt plentlerinde kapasiteyi artırmak gerektiğinde, kurutucuya kuru malzeme vermekle beraber, brülörde ihtiyaca göre yakıt göndermekle mümkün olmaktadır.
5. Özellikle kış aylarında malzeme üretimi için plentlerin çalıştırıldığı görülmektedir. Bu uygulama yukarıda belirtilen nem problemlerinden dolayı arızalara ve tesisin ısıtılması nedeniyle büyük maddi kayıplara yol açmaktadır. Uygun mevsimlerde plent daha uzun süre çalıştırılarak rodmix stoklanması ve ihtiyaç duyuldukça stoktan malzeme kullanımı cihetine gidilmelidir.
6. Asfalt plentleri mekanik, elektrik, elektronik sistemlerden oluşan ve gerektiğinde manuel ya da otomatik olarak çalıştırılabilen entegre bir tesistir. Bu İtibarla kullanacak kişilerin mümkün olduğunca deneyimli, bilgi ve beceri edinmeye açık kişilerden seçilmesi gerekmektedir. Bakım ve Makine İkmal Başmühendislikleri koordineli hareket ederek operatör seçimi ve eğitimi ile plentlerin çalıştırılması ve takibi konusunda birer Teknik Eleman görevlendirmelidirler. Ayrıca yeni alınan her marka asfalt plentleri ile ilgili kullanma ve bakım kurslarına katılan personelin (Teknik, Sanat Sınıfı) kursta öğrendikleri bilgileri, plentle ilgili operatör ve Teknik Elemanlara aktarmaları sağlanmalıdır.
7. Plentlerin tüm sistemlerinin iş bitiminde temizlik ve bakımlarının sağlıklı yapılmadığı için sonraki çalışmalarda arızalar meydana geldiği bir gerçektir. Bu itibarla, günlük temizlik ve bakımlar ile dönemsel bakım ve kontroller titizlikle, tekniğine uygun olarak yapılmalıdır. Yapılan bu bakımlar Makine Kontrol Kartlarına doğru bir şekilde işlenmelidir. Yapılıp yapılmadığı kartların yönergeye göre doldurulup doldurulmadığı işyeri yetkilileri ve merkez elemanlarınca sık sık denetlenmelidir.
8. Garanti süresi içerisinde oluşacak plent arızalarının giderilmesi için (zaman kaybını önlemek bakımından) Bölge Makine İkmal Başmühendisleri, tanzim edilen Makine Arıza Bildirim Raporlarının bir suretini imalatçı firma ile irtibat sağlayarak doğrudan firmaya gönderilecektir. Ancak işin takibi ve gerekli işlemler için Makine Arıza Bildirim Raporu mutlaka Makine Şubesi Müdürlüğüne de gönderilecektir.
9. Plentlerin arızalarının takibi, işyeri ve marka bazında verimliliğinin tespiti için bir örneği ekte gönderilen formdan, bölgelerde yeteri kadar çoğaltılarak işyerlerine gönderilecektir. İşyerleri ise her plent için her ay bu form doldurulup 3 suret çoğaltarak birisini işyerinde dosyalayacak, 2 suretini Makine İkmal Başmühendisliği ve Bakım Başmühendisliğine dağıtımı yapılmak üzere bölgeye gönderecektir. Formda yazılacak bilgiler; plentin çalışma saati (ısıtmada geçen süre dahil olmak üzere), sarf edilen elektrik, kal-yak, kullanılan asfaltın cinsi ve miktarı, üretilen karışımın miktarı ile arıza ve bakımda geçen süre (saat) den oluşmaktadır. Bu bilgilerin forma sağlıklı yazılmasında ve yetkililerce yapılan kontrollerde mutlaka formun istenilip incelenmesinde büyük yararlar görülmektedir.
10. Makine İkmal Baş Mühendisliği de kendisine ulaşan formdaki bilgileri Karayolları Bilişim Otomasyon Sistemleri (KBOS) programındaki Arazi Mühendisliği başlığı altındaki asfalt plentleri menüsüne girilmesi sağlanacaktır.
Konunun önemine binaen, yukarda belirtilen hususların ilgili servislere ( Bakım, Makine İkmal, Araştırma Başmühendislikleri vb.) ve işyerlerindeki personele tebliğ edilerek, gerekli önlemlerin alınması hususunda;
Gereğini rica ederim.
Asfalt Plentleri Çalışma ve Takip Çizelgesi