KolayuyumGiriş yap

2007/83 Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 2007/83 Sayılı İç Genelge

Genelge

Tür
Genelge
Tarih
11.04.2007
Yürürlük
11.04.2007
Durum
Yürürlükte
Seri
Genelgeler

Konu: Hizmet Kusurları

İÇ GENELGE

2007/83

Bilindiği üzere, Genel Müdürlüğümüzün kuruluş ve görevleri ile alakalı 10.02.1950 tarih ve 5539 sayılı Kanunla tarifi yapılan otoyollar, devlet ve il yollarının yapım, bakım, onarımlarının yapılması, bunların emniyetle kullanımlarını sağlayacak şekilde sürekli bakım altında bulundurulması, bu yolların kullanılmasına, teknik emniyet ve korunmalarına ait esas ve kaidelerin tespit edilmesi, yürütülmesi ve uygun görülecek yol işaretlerinin tesis edilmesi görevleri Genel Müdürlüğümüze verilmiştir.

Yine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun ilgili hükümlerinde, yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak da Genel Müdürlüğümüzün görevleri ve yükümlülükleri arasında sayılmıştır.

Genel Müdürlüğümüz yol ağındaki karayollarında meydana gelen ve gerek maddi hasarlı gerekse yaralamalı ve ölümlü trafik kazaları sonrasında düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanaklarında ve sonrasında yaptırılan delil tespitleri neticesinde karayoluna kusur verilmesi halinde; bir yandan idare hukuku açısından hizmet kusuru olarak değerlendirilip İdaremize karşı idari yargı mercilerinde tam yargı (Tazminat) davaları açılmakta, diğer taraftan da kaza sonrası açılan ceza davalarında, kazanın meydana geldiği karayolunun bakım hizmetlerinden sorumlu İdaremiz görevlileri aleyhine cezai takibat başlatılmaktadır.

Avrupa birliğine uyum sürecinde yürürlüğe konulan mevzuat değişiklikleri, halkımızda gelişen hukuk bilinci, kurumsallaşan Avukatlık hizmetleri, Genel Müdürlüğümüz yol ağının ve bakım hizmetlerinin sürekli artması gibi sebeplerle ve Anayasamızdaki Hukuk Devleti ilkesinin doğal neticesi olarak bu tür davalar ve takibatlar her geçen gün daha da artmakta, Mahkemeler ve Cumhuriyet Savcılıklarınca kabul gören talepler sonucunda, bir yandan açılan idari davalar sebebiyle İdaremiz çok yüksek miktarlarda tazminat ödeme zorunda bırakılmakta, diğer yandan da yapılan cezai takibatlar sebebi ile İdaremiz görevlileri çeşitli sıkıntılar ile karşılaşmaktadırlar.

Bu tür davaların azaltılması ve sıkıntıların en aza indirilebilmesini teminen; teknik olarak alınması gerekip, Genel Müdürlüğümüz merkez ve taşra teşkilatının görev ve yetkileri ile ilgili düzenleyici işlemlerde ve zaman zaman Bölge Müdürlüklerine gönderilen talimatlarda belirtilen ve gerek duyulması halinde ilgili teknik dairesince hazırlanarak gönderilecek tedbirler yanında hukuki yönden genel olarak alınması gereken tedbirler ile yapılması gereken iş ve işlemlere ilişkin olarak aşağıda genel hatlarıyla belirtilen hususlara uyulması gerekmektedir.

1) Öncelikle yukarıda belirtilen 5539 sayılı Kanun ile 2918 sayılı Kanun ve diğer ilgili mevzuat gereği; bu hususta yetkili ve görevli birimlerimizin yol ağımızda bulunup, yapım halinde veya trafiğe açık yollarda yolun güvenle kullanımını ve trafiğin güvenli bir şekilde akışını sağlamak için gerekli her türlü önlemi alması ve trafik işaretlemelerini gereği gibi yapması asli görev olarak düzenlenmiştir. Bu sebeple de her hangi bir trafik kazasında karayoluna kusur verilmesine sebep olabilecek (yoldaki çukurlar, işaretleme eksikliği, gerekli yerlere otokorkuluk konulması, trafik güvenliğini tehlikeye düşüren engellerin kaldırılması vs.), İdaremiz görevlilerini, gerek açılması muhtemel davalar öncesinde gerekse davalar sırasında savunulamayacak durumlara düşürecek teknik eksikliklerin bulunmamasına azami gayret gösterilmesi,

2) Karayollarının yapım bakım ve onarım çalışmalarının devam eden kesimlerinde; işin yükleniciler tarafında yapılması halinde dahi alınmayan bir tedbirden dolayı İdaremiz de müştereken sorumlu olduğundan, bu hususta yüklenicilerin sözleşmelerindeki hükümler gereği yapması gereken işaretlemelerin ve almaları gereken önlemlerin alınıp alınmadığının sıkı bir şekilde kontrol edilmesi, bu hususta emniyet veya jandarma ile müştereken tutulacak tutanakların tanzimi ve takibinin yapılması, alınamayan tedbirler konusunda yüklenicilerin yazılı olarak ayrıca uyarılması ve gerekirse bu tedbirlerin İdaremizce alınarak bedelinin hakediş ödemeleri sırasında düşülmesi ve sözleşmeye/şartnameye uymamakla ilgili müeyyidelerin uygulanması, işlerin emaneten yapılıyor olması halinde ise bu tedbirlerin ve işaretlemelerin ilgili birim ve görevlilerce gereği gibi yapılarak emniyet birimleriyle müştereken tutanakların tutulup hazır bulundurulması,

3) Sorumluluk alanında bulunan karayollarında herhangi bir trafik kazasının haber alınması üzerine yapım çalışmaları olan yerlerde kontrol elemanlarının, diğer yerlerde Şube Şefliklerimizdeki görevlilerin derhal kaza mahalline gelerek Trafik Kazası Tespit Tutanağını incelemeleri akabinde yapılacak değerlendirme sonucunda haksız ve yersiz olarak karayoluna kusur verildiğinin saptanması halinde, kazanın esas oluş nedenlerinin belirlenerek bu durumun ayrıca tutanağa bağlanması, gerek görülmesi halinde de çekilecek fotoğraflarla durumun kayıt altına alınması,

4) Trafik kazalarının sonrasında tutulan tutanakların ilgili birimlerimizce temin edilerek ivedilikle incelenmesi akabinde, bakım ağımızda bulunan karayolunda gerçekte herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı halde karayoluna kusur verilmiş olduğunun görülmesi halinde, zaman kaybetmeksizin bu hususta Mahkeme marifetiyle tespit yaptırılması, (Bu konuda yapılacak tespitler adli yargı mercilerince yapılacağından, ilgili birimlerimizce oluşturulacak iddia, itiraz ve görüşlerimizin ilgili belgelerde eklenerek ilgili Muhakemat Müdürlüğüne ivedilikle gönderilmesi ve kaza mahallinde delil tespiti yaptırılmasının talep edilmesi),

5) Trafik Kazası Tespit Tutanaklarında karayoluna kusur verilsin-verilmesin kazadan sonra kazaya karışanların Mahkemeye başvurusu üzerine yaptırılan delil tespitlerinde kusur verilmiş olduğunun anlaşılması halinde de her türlü bilgi, belge ve İdaremiz görüşü ile birlikte tespite itiraz edilmesi hususunda ilgili Muhakemat Müdürlüğünden talepte bulunulması,

6) Bazı kazalar sonrası tutulan Trafik Kazası Tespit Tutanağında yer alan tespitlere bakılarak, teknik olarak gerek olmadığı halde kaza sonrasında, kaza yeri ve yakın çevresinde ilave işaretlemelerin yapıldığı, bu durumun ise idaremizin yolda işaret eksikliği veya kusuru olduğunu kendi iş ve işlemleriyle kabul etmesi şeklinde değerlendirildiği gözlendiğinden, buna meydan verilmemesi bakımından, teknik olarak yapılması gereken işaretleme ve alınması gereken tedbirler konusunda trafik kazaları öncesi gereken hassasiyetin gösterilmesi, meydana gelen bir kaza ile ilgili incelemeler sürerken gerekli olmadığı halde ilave işaretleme ve tedbirlere başvurulmaması,

7) Trafik kazaları sonrasında idari yargı mercilerinde kazaya karışanlar ve/veya sigorta şirketleri tarafından açılan tazminat (tam yargı) davaları Genel Müdürlüğümüz Hukuk Müşavirliği’nce takip edilmekte olup, bu dava dilekçelerinin Bölgelere gönderilip bu hususta bilgi, belge ve savunmaya esas görüş istenilmesi halinde, davacıların iddialarının çürütülmesine yarayacak, bilirkişiler ve mahkemece karayoluna kusur verilmesinin önüne geçilmesini sağlayacak her türlü bilgi, belge, doküman ve Bölge Müdürlüğünün konu hakkındaki savunma ve görüşünün en kısa sürede Hukuk Müşavirliğine gönderilmesi,

8) Yapılan yargılama sonrasında verilen mahkeme kararında karayoluna belli bir oranda hizmet kusuru verildiği ve Hukuk Müşavirliğince de rücu değerlendirmesi yapılabilmesini teminen bu hizmet kusurunun oluşmasına şahsi kusuru ile sebebiyet veren personelin bulunup bulunmadığına dair tespit istenildiği halde, bu konuda araştırma ve inceleme yapmak üzere kurulan komisyonlarca hazırlanan raporların bazılarında, “karayoluna kusur verilmesinin yanlış olduğu”, “karayolu kusuru bulunmadığı”, “yolda çalışma yapan yüklenicinin kusurunun bulunmadığı”, “kazaya tamamen sürücü hatasının sebep olduğu” gibi tespitlere yer verilmektedir. Halbuki yapılan yargılama neticesinde Mahkemece karayoluna belli bir oranda kusur verilmiş ise, (İdaremize atfedilen hizmet kusuru) komisyonca, karayolunda yol kusuru bulunmadığı” yönünde Mahkeme kararına aykırı bir tespitin yapılması veya yüklenicinin kusuru olmadığı yönünde bir tespitin yapılması hukuki bir yaklaşım ve tespit olmadığı gibi, Mahkemece incelenmiş ve hizmet kusuru olduğu Mahkeme karan ile tespit edilmiş bu konularda ayrıca araştırma, inceleme yapıp farklı bir yargıya varmak komisyonun da görevi olmadığından, rücu değerlendirilmesi için kurulan bu komisyonlarca, sadece, Mahkeme kararında idaremize atfedilen hizmet kusurunun oluşmasına “şahsi kusuru ile sebebiyet veren İdaremiz personelinin bulunup bulunmadığının” araştırılıp, incelenmesi ve sadece bu hususta rapor tanzim edilerek Bölge Müdürü onayı sonrasında Hukuk Müşavirliğine gönderilmesi,

9) Trafik kazaları sonrasında Cumhuriyet Savcılıklarınca başlatılan kovuşturmalarda ve/veya açılan ceza davalarının devamı sırasında kazanın meydana geldiği karayolunun bakım ve onarımından sorumlu İdaremiz görevlilerinin ismi ve adreslerinin bildirilmesi istenilmektedir.

Yeni Türk Ceza Kanunu'nun bu husustaki cezai hükümleri, eski Türk Ceza Kanunu’na göre daha ağır olduğundan ve kamu görevlilerinin bu konudaki sorumluluğunu biraz daha ağırlaştırdığından, her şeyden önce; yol ağımızda bulunan karayollarına kusur verilmesinin önüne geçilmesine yönelik olarak ilgili birim işçi, memur ve amir personelinin sorumlulukları dahilinde yapmaları gerekenleri zamanında yapmış olmaları ve almaları gereken önlemleri tam ve zamanında (görev, yetki ve imkan dahilinde) almış olmaları halinde bu durum büyük oranda bu tür cezai (şahsi) sorumlulukların doğmasını önleyeceğinden, alınması gereken teknik tedbirler yanında yukarıda bahsedilen hususlara uymakta azami gayret gösterilmesi,

10) Bu hususta Cumhuriyet Savcılıklarından ve Mahkemelerden gelen taleplere karşı; öncelikle 4483 sayılı “Memurların ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun” hükümlerine göre ilgili memur hakkında soruşturma izninin alınması gerektiği, hizmetin anonim olduğu, Anayasanın 65. Maddesine göre mali imkanlar dahilinde hizmet verilmeye çalışıldığı yönünde hatırlatma yapılması, buna rağmen taleplerde ısrar edilmesi halinde bu taleplerin zamanında yerine getirilmesi, gerek Cumhuriyet Savcılıklarında gerekse Mahkemelerde bu hususlarda yapılan savunmalarda da, kazanın meydana geldiği karayolunda alınması gereken tedbirlerin görev, yetki ve imkan dahilinde alınmış olduğunun ayrıntılı olarak bilgi, belge ve varsa Mahkeme tespit raporu, tutanak ve diğer dokümanlarıyla anlatılması,

11) Cumhuriyet Savcılıkları ve/veya Mahkemelerce başlatılan bu tür takibatlarda yapılacak işlem ve savunmalarda hukuki yardıma ihtiyaç duyulması halinde; Genel Müdürlüğümüz Hukuk Müşavirleri ile ilgili Muhakemat Müdürleri ve Hazine Avukatlarından konusuna göre şifahi ve/veya yazılı yardım ve görüş alınması, bunun dışında, bu tür takipler şahsi sorumlulukla ilgili olduğundan Hazine Avukatlarının da vekil sıfatıyla (ilgili memurun vekili sıfatıyla) bunları takip edemeyeceğinin, yazılı savunma vermesi ve/veya Mahkemeye bu konuda beyanda bulunması konusunda resmi olarak zorlanamayacağının bilinmesi, gerekmektedir.

Karayolu kusurundan (İdaremiz hizmet kusurundan) kaynaklanan hukuki sıkıntıları en aza indirebilmek bakımından, yukarıda belirtilen hususlara titizlikle uyulmasını önemle rica ederim.