1989/3090 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 23/08/1989 Tarihli ve 1989/3090 Sayılı Genelgesi (mülga)
- Tür
- Genelge
- Tarih
- 23.08.1989
- Yürürlük
- 23.08.1989
- Son değişiklik
- 06.08.2012
- Durum
- Yürürlükten kalktı (06.08.2012)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Genelgeler, Gayrimenkul Mevzuatı
T.C. BAŞBAKANLIK
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı
Sayı: 982.8/3090
Konu: Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar
TAPU VE KADASTRO BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar 11 Ağustos 1989 tarih ve 20249 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiş, 30 sayılı Karar ile bu Karara ilişkin ek kararlar yürürlükten kaldırılmıştır:
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara ilişkin Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının 89-32/1 sayılı Tebliği 13 Ağustos 1989 tarih ve 20251 sayılı, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Genelgesi de 15 Ağustos 1989 tarih ve 20253 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış bulunmaktadır.
32 sayılı Kararın tanımlara ilişkin ikinci maddesinde; "Yurt dışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahipleri dahil Türkiye’de ikametgah sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar"ın Türkiye'de yerleşik kişiler olduğu ve "Türkiye'de yerleşik sayılmayan gerçek ve tüzel kişilerin" ise dışarıda yerleşik kişileri kapsadığı belirtilmiştir.
Madde metninde açıklandığı üzere, yurt dışında çalışan T.C.uyruklu işçiler, yurt dışındaki T.C. uyruklu serbest meslek ve müstakil iş sahipleri ile Türkiye'de ikametgah sahibi gerçek ve tüzel kişiler Türkiye'de yerleşik sayıldıkları gibi, yabancı uyruklu olsa bile, bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar da Türkiye’de yerleşik kişi sayılmışlardır. Ayrıca, yurt dışındaki temsilciliklerimiz mensuplarıyla yurt dışında görevli olanlar, öğrenim görenler veya turist olarak bulunan T.C. uyruklular Türkiye'de yerleşik kişiler sayılırlar. Bu şekilde Türkiye’de yerleşik sayılmayan gerçek ve tüzel kişilerle aksi ispat edilemeyen yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiler dışarıda yerleşik sayılırlar.
Aynı Kararın Gayrimenkul Kıymetler başlıklı 16 ncı maddesinde, "Dışarıda yerleşik kişilerin döviz bozdurmak suretiyle satın aldıkları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların gelirleri ve satış bedellerinin bankalar ve özel finans kurumlan vasıtasiyle transfer ettirilmesi serbesttir.
Gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri aynı hakların döviz bozudurulmaksızın iktisabı halinde, satış bedellerinin yurt dışına transfer edilmemesi kaydıyla Türkiye'de kulanılması serbesttir." hükmü getirilmiştir. Buna göre;
1- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri aynı hakları satın almaları veya ivaz mukabili edinmeleri, gayrimenkullerini inşa ve tevsi ettirmeleri halinde döviz getirme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Ancak; dışarıda yerleşik kişilerin döviz bozdurmak suretiyle satın aldıkları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların gelirleri ile satış bedellerinin bankalar ve özel finans kurumlan vasıtasiyle transfer ettirilmesi serbest bırakıldığından, dışarıda yerleşik kişilerin döviz bozdurmak suretiyle satın aldıkları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların edinilmesi sırasında bu maksatla döviz bozdurulmuşsa, bozdurulmuş bulunan dövizler için bankalar ve özel finans kurumlarınca düzenlenen (Döviz Alım Belgesi) aslının tapu sicil müdürlüklerince aynı işlemin evrakı müsbitesi arasında kanıt olarak saklanması gerekir.
Dışarıda yerleşik kişilerin döviz bozdurmak suretiyle edindikleri gayrimenkullerle gayrimenkule müteferri ayni hakların kayıtlı bulundukları tapu kütüğü veya kayıt defterlerinin beyanlar hanesinde, gayrimenkul veya aynı hakkın dövizle edinildiğinin belirtilmesi, döviz bozdurulmaksızın edinenlerin de beyanlar hanesine döviz bozdurulmaksızın edinildiğinin kaydedilmesi, bir yanlışlığa meydan verilmemesi bakımından gerekli görülmektedir.
2- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'deki gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri aynı \ hakların satışında, ivaz mukabili devir veya tesisinde, rayiç bedellerinin eskiden olduğu gibi Maliye ve Gümrük Bakanlığınca yetkili kılınacak vergi inceleme elemanları marifetiyle belirlenmesine ve belirlenecek rayiç bedelin Merkez Bankasında bloke edilmesine gerek görülmediğinden, söz konusu talepler de Türkiye'de yerleşik kişilerin talepleri gibi yerine getirilecektir.
Böylece, dışarıda yerleşik kişilerin döviz bozdurulmaksızın iktisap ettikleri gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların satış, devir veya tesis bedellerinin yurt dışına transfer edilmemesi kaydıyla Türkiye’de kullanılması serbest bırakılmıştır.
3- 32 sayılı Kararda dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'deki gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri aynı haklarının ivazsız olarak devir veya tesisi, trampası, hibe edilmesi ve sair işlemlerini kısıtlayan herhangi bir hüküm bulunmadığından, anılan taleplerinin de Türkiye'de yerleşik kişilerin talepleri gibi Kanun ve mevzuat çerçevesinde karşılanması gerekir.
4- Bu nedenlerle; bundan böyle dışarıda yerleşik T.C. uyruklularla,yabancı uyruklularla evli olduklarından, Medeni Kanunun 21 nci maddesi gereğince dışarıda yerleşik sayılan T.C. uyruklu kadınların, başkaca bir sakıncası yoksa, akit ve tescile ilişkin her türlü talepleri Merkeze intikal ettirilmeden tapu sicil müdürlüklerince yukarıdaki hususlar dikkate alınarak usulü dairesinde yerine getirilecektir. -
5- Bilindiği üzere, 2644 sayılı Tapu Kanununun 35 nci maddesinde, "Tahdidi mütezammim kanuni hükümler yerinde kalmak ve karşılıklı olmak şartiyle yabancı hakiki şahıslar Türkiye'de gayrimenkul mallara temellük ve tevarüs edebilirler" hükmüyle yabancı hakiki şahısların bazı kanuni kısıtlamalar dışında Türkiye’de gayrimenkul edinmeleri mütekabiliyet (karşılıklı olmak) şartına bağlanmıştır.
Yapılan araştırmada, bir kısım devletlerin halihazır uygulamaları esas alınmak suretiyle; Almanya Federal Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Avusturalya, Avusturya, Barbados, Belçika, Brezilya, Dominik Cumhuriyeti, Elsalvador, Fransa, Gabon, Guatemale, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İtalya, Kanada,
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kolombiya, Lüksemburg, Malavi, Mısır Arap Cumhuriyeti,
Norveç, Orta Afrika Cumhuriyeti, Panama, Peru, Somali, Şili, Tanzanya, Venezuella ve Yunanistan'da (değişiklikler olursa ayrıca bildirilecektir.) yabancı uyruklu hakiki şahısların gayrimenkul iktisabının serbest olduğu anlaşıldığından, yasalarımızın ilgili hükümleri dahilinde, tarafımızdan karşılıklılık (mütekabiliyet) ilkesinin bu ülkeler uyruğunda bulunan hakiki şahıslara uygulanması gerektiğinden, (Genel Müdürlüğümüzün özel talimatları hariç) bu devletlerin uyruğunda bulunan hakiki şahısların Türkiye’de herhangi bir şekilde gayrimenkul edinmeleri ye mevcut gayrimenkullerinin çeşitli nedenlerle uhtelerinden çıkması ve sair işlemlerinde aşağıda belirtilen şartların mevcut olması, başkaca herhangi bir tereddüdün bulunmaması halinde gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri aynı haklara ilişkin her türlü taleplerinin de yukarıda belirtilen 32 sayılı Karar Hükümleri ile aşağıdaki hususların dikkate alınması ve noksansız yerine getirilmesi kaydıyla, Merkeze sorulmadan ilgili tapu sicil müdürlüklerince sonuçlandırılması uygun görülmektedir.
Dikkate alınacak hususlar aşağıda açıklanmıştır;
a) 442 sayılı Köy Kanununun 87 nci maddesi gereğince yapancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin köylerde,gayrimenkul edinmeleri yasaklandığından, edinilen gayrimenkulun mutlaka belediye hudutları içinde bulunması gerekir. Belediye sınırları dışında olup mücavir alan, inkişaf alanı veya benzeri yerlerde bulunan gayrimenkuller imar planı içinde olsa dahi yabancı uyruklular tarafından iktisap edilemez.
aa) Yabancı uyruklu mirasçılara köylerde miras yoluyla intikal eden gayrimenkuller mirasçılar adına intikalen tescil edilmekle beraber, intikal işleminden sonra yabancı uyruklu mirasçılar tarafından T.C. uyruklu gerçek ve tüzel kişilere rizaen devir ve temlik edilmeyen gayrimenkullerin 1168 sayılı genelge uyarınca tasfiyesi gerekir.
fob) Ayrıca, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 8/E maddesi gereğince Turizm bölgesi (turizm alanı dahil) ve turizm merkezi ilan edilen belediye hudutları dışındaki yerler için Merkezden talimat alınması icap eder.
b) 18.12.1981 tarih ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu gereğince, birinci ve ikinci derece askeri yasak bölgeler ile güvenlik bölgelerinde yabancı uyruklu kişiler gayrimenkul edinemiyeceklerinden, yukarıda sayılan devletlerin uyruğunda bulunan gerçek kişilerin edinmek istedikleri gayrimenkullerin askeri yasak bölge ve güvenlik bölgeleri dışında kalıp kalmadığı mahallin yetkili askeri makamlarından sorulması, Askeri makamların, o yerin askeri yasak bölge ve güvenlik bölgeleri dışında bulunduğunu bildiren cevabından sonra akit ve tescil işleminin yapılması gerekir.
c) 32 sayılı Karara ilişkin 89-32/1 sayılı Tebliğin Gayrimenkul Kıymetler başlıklı 45 nci maddesinde "Dışarıda yerleşik kişilerin, gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakları iktisabı ve satışı ile ilgili işlemler hakkında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile bankalar ve özel finans kurumlan üçer aylık dönemler itibariyle bu dönemi izleyen 30 gün içinde Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına bilgi verirler" hükmüne yer verilmiştir.
Bu nedenle, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına verilecek bilgiye de esas olmak üzere, evvelce yabancı uyruklular için düzenlenmekte bulunan "Yabancı Uyruklular Bilgi Formu" nun yabancı uyruklular gibi dışarıda yerleşik olan veya dışarıda yerleşik sayılan T.C. uyruklular için de aynı şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
Söz konusu formlar akit ve tescil işleminin icrasından sonra merkezdeki bilgisayar kayıtlarına aktarılmak üzere, bilgi formunun arkasındaki açıklama dikkatlice okunarak akit ve tescil işleminin icrasını müteakip noksansız doldurulup formun alt tarafındaki açıklama kısmında hiç bir tereddüde yer verilmeyecek şekilde gerekli açıklama yapıldıktan sonra bölge müdürlüğü aracılığı ile en kısa sürede Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
Bilgi formu yabancı uyruklular ile dışarıda yerleşik T.C. uyrukluların iktisap ve tasarrufları için kullanılacağından, Türkiye’de yerleşik olanlar arasındaki işlemler için bilgi formu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak, ilgililerden birisinin yabancı uyruklu veya dışarıda yerleşik bulunması halinde form düzenlenmesi gerekir.
Yabancı uyruklu veya dışarıda yerleşik şahısların önceden edinmiş oldukları mevcut gayrimenkulleri ile gayrimenkule müteferri aynı hakları üzerinde yapılacak her türlü değişiklik ve tashihler için de gerekli açıklama yapılmak suretiyle form düzenlenmesi icap eder.
Türk ve yabancı uyruklu olarak çifte uyruklu olduğu anlaşılanlar Türkiye’deki işlemleri bakımından T.C. uyruklu kabul edildiklerinden, bunlar Türkiye'de mukim ise bilgi formu doldurulmasına gerek yoktur.
Örneği ilişik bilgi formu yeniden bastırılıp gönderilinceye kadar (Yabancı Uyruklular Bilgi Formu) yabancı uyruklularla birlikte dışarıda yerleşik T.C. uyruklu kişilerin söz konusu işlemleri için de kullanılacaktır.
6- Beşinci maddede ismi yazılı bulunmayan devletlerin uyruğunda bulunan yabancı uyruklu gerçek kişilerle, yabancı uyruklu tüzel kişiliklerin (Yabancı devlet, yabancı uyruklu şirket ve vakıflarla, yabancı dini, ilmi, hayri ve sıhhi müesseseler) in ve azınlık tüzel kişiliklerinin gayrimenkule ilişkin bütün talepleri eskiden olduğu gibi Genel Müdürlüğe intikal ettirilerek Genel Müdürlükçe tayin edilecek muktezaya göre işlem yapılmasına devam edilecektir.
7- 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanununa göre kurulan şirketlerin gayrimenkul iktisapları halinde, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Başkanlığınca verilen "İzin ve Teşvik Belgesi" veya "Yatırım İzin Belgesi"nde öngörülen yatırımın bitiş tarihinin henüz sona ermemiş (Uzatmalarda dikkate alınarak) olması ve gayrimenkulun belgedeki "Yatırının yeri" bölümünde belirtilen mahalde bulunması halinde talebin mahalli tapu sicil müdürlüklerince yerine getirilmesi, söz konusu hususların mevcut olması halinde Yabancı Sermaye Başkanlığından görüş istihsali için talebin Genel Müdürlüğe intikal ettirilmesi gerekmektedir.
Yabancı Sermayeli söz konusu şirketlerin yeni gayrimenkul iktisabı haricindeki satış, ipotek ve benzeri işlemlerinin merkeze intikaline gerek bulunmamaktadır.
8- Türk veya yabancı sermayeli şirketlerle Türk uyruklu gerçek kişiler lehine Türk bankaları ile Türkiye'de şubesi bulunan yabancı bankalar ve finans kurumları tarafından açılarak kredilerinin teminatı olarak yapılacak ipotek işlemlerinin de merkeze intikal ettirilmeden doğrudan doğruya tapu sicil müdürlüklerince sonuçlandırılması gerekir.
Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından gayrimenkul ipoteği karşılığında temin edecekleri krediler Bakanlığın (Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının) iznine tabi bulunduğundan (Tebliğ Md. 46/3),talebin icrasından önce kredi anlaşmasının orjinal metni ile Türkçe tercümesinin birer örneği gönderilmek, suretiyle, konu Genel Müdürlüğümüze intikal ettirilecektir. Ancak, dışarıda yerleşik kişi ve kuruluşlar lehine talep edilen ipotek işlemi için Bakanlıktan (Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığından) önceden alınmış bir izin belgesinin ibrazı halinde bu belgeye dayanılarak taleplerinin tapu sicil müdürlüğünce resen yerine getirilmesi icapeder.
9- Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararın geçici birinci maddesinde, yürürlükten kaldırılan kararlar hükümlerine göre başlamış olan işlemler ilgili karar hükümlerine tabi olmakla beraber, 32 sayılı Kararın ilgililer lehine
EK