2/4869 Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin Mer'iyete Konulması ve (Nafıa İşleri Şeraiti Umumiyesi) Başlıklı Şartname Hükmünün de Ortadan Kaldırılması ile İlgili Kararname
- Tür
- Bakanlar Kurulu Kararı
- Resmi Gazete
- 06.11.1936 / Sayı 3452
- Yürürlük
- 06.11.1936
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Bakanlar Kurulu Kararları, İhale Mevzuatı
Madde 1 – Şartnameyi tatbik edecek idareler ve idarenin tarifi
Bu şartname, 2490 numaralı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanununda yazılı usullerden biriyle iş sahibi idare tarafından müteahhide ihale edilen her türlü inşaat ve ameliyatın yapılması hususunda tatbik edilecek genel şartları tayin ve akdedilecek mukavelelerle birlikte mukavelelerin ayrılmaz bir parçasını teşkil eder.
Bu şartnamede kullanılan (iş sahibi idare)den maksad: bütün vekâletlerle, mülhak bütçelerle idare olunan müesseseler, vilâyet ve belediyeler velhasıl Nafıa Vekâletinin teşkilât ve vazifeleri hakkındaki kanunlar mucibince Nafıa Vekâletinin kontrol ve idaresi altında inşaat ve ameliyat yaptıracak bütün teşekküllerdir. Bu şartnamede (iş sahibi idare) tabiri kısaca (idare) kelimesi ile ifade olunmuştur.
Keşif veya muhammen bedeli on bin liraya (dahil) kadar olan işlerde bu şartnamenin tatbiki mecburî değildir. On bin liradan elli bin liraya (dahil) kadar olan işlerde (5, 6, 10, 13, 15, 17. 19, 32, 33, 43) üncü maddeler işin icabına göre idare tarafından tadil veya tamamen tay edilebilir.
Madde 2 – İnşaat ve imalâta aid proje ve sair fennî evrakın müteahhide teslimi
Mukavelenin imzasından sonra işe başlamak için lâzım olan ve ihale mevzuuna taallûk eden ve eksiltme sırasında istekliler tarafından kabul ve imza edilen ilk fennî evrak ve şartnameler mukaveleye ilişik olarak teati edilir. Bunun dışında olarak mukavelenin tatbikatı sırasında verilebilecek sair projelerle tafsilât resimleri; işin ilerlemesini takiben müteahhide peyderpey ve makbuz mukabilinde ve ikişer nüsha olarak verilir.
Madde 3 – İnşaat ve imalâtın kontrolü
Mukaveleye bağlanan her türlü inşaat ve ameliyatı idare veya onun tayin edeceği mühendis, mimar veya fen memurlarının kontrolü altında müteahhid tarafından idare ve icra olunur.
Müteahhid ile idare veya kontrol teşkilâtı [*] arasındaki esaslı muamelât ve muhaberat yazı ile olur.
Söz üzerine yapılmış işler ve muameleler hakkında müteahhid tarafından vaki olacak taleb ve iddialar idarece nazarı dikkate alınmaz.
Madde 4 – Kontrolün salâhiyetleri
Müteahhid bütün inşaatı kontrolün mukavele ve ilişiklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartile vereceği emir ve talimata göre yapmağa mecburdur. Müteahhid kullanacağı her türlü malzemeyi kontrola gösterip işe elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başında malzeme hazırlığı yapamaz.
Malzemenin fennî şartnamelere uygun olup olmadığını tetkik ve muayene için kontrol istediği tarzda tecrübeler yapacak ve bu tecrübelerin ister şantiyede, ister hariçte ve resmî Iâboratuvarlardaki bütün masrafları müteahhide aid olacaktır.
Müteahhid tecrübelerin şantiyede yapılmasını isterse bu tecrübeler için lâzımgelen alât ve edevatı müteahhid tedarik etmeğe mecburdur.
Kontrolün kabul ettiği malzemeden mümkün olanları mühürlenerek inşaatın sonuna kadar muhafaza edilecektir.
Müteahhidin iş başına getirdiği malzemenin fennî şartnamesine veya tutulmuş ise numunesine muvafık ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde müteahhid kontrolün yazı ile yapacağı tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde bu malzemeyi iş başından kaldırmağa mecburdur.
Aksi halde kontrol bunları bütün masraf ve zararı müteahhide aid olmak üzere inşaat mm takası dışına çıkarmağa salahiyetli olacaktır.
Şurası da bilhassa kararlaştırılmıştır ki, herhangi bir işin kontrolün nezaret ve mürakabesi altında yapılmış olması, müteahhidin deruhde eylediği işi fen ve sanat icablarına tamamen uygun olarak yapmak hususundaki mecburiyetini ve bu baptaki mes’uliyetini kaldıramaz.
Müteahhid yaptığı inşaat ve ameliyattan fena ve kusurlu oldukları sabit olanları kendisine yazı ile verilen emri müteakib tayin edilen müddet içinde yıkıp yeniden yapmağa mecburdur. Bundan dolayı bir teahhur vukua gelirse mes'uliyeti müteahhide aittir.
Madde 5 – Projelerin tanzimi
Mukavelede aksi yazılı olmadıkça, inşaat ve ameliyata aid bütün projeler idare tarafından tanzim ve müteahhide teslim olunur.
Mukaveleye göre projelerin hazırlanması müteahhide aid olduğu takdirde müteahhid, mukavele ve merbutları; heyeti umumiye esas plân ve umumî projeleri ve hususî fennî şartnamelerin hükümlerine göre tatbikat projelerini, fennî hesaplarını ve tafsilât projelerini ve fennî esbabı mucibe lâyihalarını hazırlar ve idareye tasdik ettirir. Projeler tasdik edildikten sonra tatbik olunur. Müteahhid, proje tetkik ve tasdikleri için geçecek zaman yüzünden inşaatın gecikmemesi için projeleri vaktile hazırlamağa ve idareye vermeğe mecburdur.
Muhtelif hal suretleri kabul edilmek muhtemel olan güzergâh tayini meselelerinde, büyük köprülerle sair mühim imalâtı sınaiye işlerinde müteahhidin evvelâ bir avan proje yapması muhtelif hal suretlerinden hangisinin müreccah olduğuna dair mukayeseli hesaplar vermesi ve idarenin kat’î kararını verebilmesi için Lüzum gösterilen malûmatı hazırlayıp idareye tevdi eylemesi şarttır.
İdare mühim gördüğü herhangi bir inşaata verilmesi lâzım gelen en muvafık şekli intihab ve kabul edebilmek için müteahhidden başkaca avan proje ve mukayeseli hesaplar istemeğe salâhiyettardır.
Bu suretle önceden avan proje istenilen mühim temel inşaatı ile hafriyat için müteahhid tarafından - ihtiyaca kâfi bir surette - mutlaka sondaj yapılacaktır ve bu sondaj neticeleri diğer evrak ve vesaikle birlikte idareye verilecektir. Tiplere göre yapılan menfezlerle küçük köprüler için sondaj yapılmaz.
Sondaj yapılmadan verilmiş olan veya yapılan sondaj kâfi görülmiyen projeler, bu noksan tamamlanmadıkça idare tarafından tetkik ve tasdik olunmaz,
Avan proje veya kat’î projeler ve verilen malûmatı idare kâfi görmediği veya projelerde değişikliğe lüzum gördüğü takdirde noksanların ikmali veya tadilâtın yapılması için projeleri müteahhide iade eder.
İdareye verilen projeler, verildikleri tarihten itibaren bir ay zarfında aynen tasdikli olarak veya icabeden tadilâtın icrası veya noksanların tamamlanması kaydile müteahhide iade edilmek şarttır.
Bu hususta gecikme olursa müteahhid inşaat müddetinin gecikme müddeti kadar uzatılması hususunda hak kazanmış olur. Müteahhid bundan başka hiç bir şey istiyemez.
İdare; projeler üzerinde bizzat tadilât yapabilir. Fakat bunu yapmağa mecbur değildir.
İsterse icabeden tadilâtı tasrih ederek projeleri o suretle tadil edilmek kaydile müteahhide iade eder.
İdare; tadile muhtaç gördüğü projeleri - tadilâtın mahiyetine ve işin müstaceliyetine göre - isterse icabeden tadilâtın icrası kaydile tasdik dahi edebilir.
Bu takdirde müteahhid idare tarafından gösterilen esaslar dairesinde projeleri tadil etmekle beraber tadilât dairesinde işe başlamağa mecbur olur.
Müteahhidin yapacağı projeler ve hesaplar; fen ve san’at kaidelerine mutabık ve idare tarafından kendisine verilecek esaslar, talimat ve tiplere muvafık olarak bir ihtisas sahibi tarafından yapılacak ve tatbikata lüzumu olan bütün eb’ad ve teferruat ve tafsilâtı havi olacaktır.
Müteahhid, yapacağı projelerin ve fennî hesapların noksanlık ve yanlışlıklarından ve bunların bütün neticelerinden doğrudan doğruya mes’uldür.
Projelerin idare tarafından görülmüş ve tasdik edilmiş olması müteahhidi bu mes’uliyetten kurtaramaz.
Müteahhid tarafından proje ve hesapların vaktinde verilmemesinden, verilen proje ve hesapların fennî noksanlık ve yanlışlıkları sebebile idarece tasdik edilmeksizin iade edilmiş olmalarından dolayı zaman kaybedilmesinden ileri gelen bütün inşaat teahhurlarile idarece tahakkuk edecek zarar ve ziyanlardan müteahhid mes’ul tutulacaktır.
Madde 6 – İş proğramı
Müteahhid taahhüd ettiği inşaat ve ameliyat için bir iş programı tanzim ederek idareye tasdik ettirecektir. Bu programda resmî tatil günleri ve havanın fenalığı yüzünden çalışmağa müsaid olmıyacak günler müstesna olmak üzere diğer bütün günler faal geçeceği nazarı itibara alınacaktır.
Müteahhid idarece tasdik edilmiş olan iş proğramına tamamile riayet edecektir.
Madde 7 – Projelerin tatbiki
Mukavelenin mevzuunu teşkil eden bütün inşaat ve ameliyat, idare tarafından müteahhide verilecek veya müteahhid tarafından tanzim olunup idarece tasdik edilecek olan plân, profil, arzanî makta, proje ve resimlere uygun olacaktır. Mevcud tip ve tablolara göre yapılacak inşaat ve ameliyat için idare tarafından proje verilmesine veya tasdikine mahal olmayıp bu gibi projeler kontrol tarafından verilir veya tasdik edilir.
İnşaatın zemine tatbiki ve bu hususta vuku bulan hataların mes’uliyet ve masrafları müteahhide aiddir.
İdare, inşaata aid proje ve sair fennî evrakta lüzum göreceği her türlü tadilâtı yapmağa salahiyetlidir.
Müteahhid; inşaatın devamı sırasında kontrol tarafından projelerde ve sair fennî evrakta lüzum gösterilecek tadilât dairesinde işe devama mecburdur.
Yalnız projenin tadili ilk projeye göre yapılmış ihzaratın terkini veya tadilini veya başka yerde kullanılmasını icabettirirse bu yüzden hasıl olacak fazla işçilik veya masraf müteahhide verilir.
Götürü işlere aid projelerde yapılan tadilât neticesinde her iki taraf için hasıl olacak fiat farkları nazarı dikkate alınır.
Bir de proje tadilâtı inşaat müddetine tesir yapacak mahiyette ise müteahhidin bu husustaki talebi de idarece nazarı dikkate alınacaktır.
İdarenin veya kontrolün yazı ile yapılmış bir tebliği olmaksızın müteahhid tarafından yapılacak tadilâtın mes’uliyetleri tamamen kendisine aiddir.
Böyle bir tadil dolayısile müteahhid idareye karşı hiç bir taleb ve iddiada bulunamaz.
İnşaatın devamı sırasında müteahhid, kendisine yapılan tebligatın mukavele hükümlerine aykırı olduğuna veya fenne muvafık olmadığına kani olursa bu baptaki itirazlarını tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde kontrola ve aynı mazanda idareye yazı ile bildirmeğe mecburdur Bu müddet geçince müteahhidin bir daha itiraza hakkı kalmaz,
Müteahhid, tecrübe sahibi ve yaptığı işin iyiliğinden ve fen ve san’at icaplarına uygun olmasından mes’ul bir meslek adamı sıfatile yapmağı deruhte etmiş olduğu inşaat ve ameliyatın fen ve mevkii icabatına uygun olmasını kabul etmiş olduğundan kendisine verilen projeleri tatbik ve icra etmekle fennî mesuliyeti tamamen deruhte etmiş olur.
Madde 8 – İnşaat yerlerinin müteahhide teslimi
Mukavelenin imzasından sonra idare veya kontrol tarafından müteahhidin mukavelede yazılı müddetler içinde işe başlaması için güzergâh mihver kazıkları, someler ve röperler, zemin üzerinde müteahhide teslim edilecek ve teslim ve tesellüm hususunda müşterek zabıtnameler yapılarak teati edilecektir.
Müteahhid kendisine teslim edilen röper ve some kazıklarını işin nihayetine kadar muhafazaya ve güzergâh mihver kazıklarını da tesviyei türabiye ameliyatından sonra profil mucibince tekrar yerlerine çakmağa mecburdur.
İnşaatın yapılmasına ve esas yol ile teferruatının açılmasına ve sair tesisatın kurulmasına lüzum olan arazi ile yol tesviyelerine aid ariyet ve depo mahallerini ve hizmet yollarının işgal edeceği yerleri idare müteahhide meccanen teslim edecektir.
Mukavelede aksi yazılı olmadığı takdirde doğrudan doğruya inşaata lüzumu dolayısile işgal edilecek arazi ve emlâkin istimlâkine veya muvakkat işgaline müteaallik harita ve cetvellerle sair bütün formaliteler idarece yapılır ve istimlâk veya muvakkaten işgal edilecek yerler idare tarafından muameleleri ikmal edildikçe peyderpey müteahhide teslim olunur.
Madde 9 – Proje ve arazinin müteahhide tesliminde teahhur vukuu
İnşaata lüzumu olan projelerle diğer fennî evrakın ve inşaatın yapılacağı yerlerin vaktile müteahhide tesliminde işin icabları dolayısile teahhur vukubulduğu veya mevcud projelerde değişiklik yapılmasına lüzum görülerek yeni projeler bir müddet sonra verildiği takdirde müteahhid hiç bir itirazda bulunmıyacağı gibi hiç bir tazminat da istiyemiyecektir. Ancak bu gecikme inşaatın bir kısmının veya hepsinin vaktinde bitirilmesine tesir yaparsa mukavelede tayin edilmiş olan inşaat müddeti inşaatın bir kısmı veya hepsi için lüzumu kadar uzatılacaktır.
Müteahhid yapmak mecburiyetinde olduğu inşaattan herhangi birinin veya bir kısmının projeleri hazır olmadığı ve kendisine teslim edilmemiş olduğu takdirde inşaatın en az ne kadar zamanda bitirilebileceğini ve mukavele müddetini nazarı dikkate alarak teahhur vukuunu muhtemel gördüğü ve kendisinin başlamağa hazır bulunduğu bu gibi inşaat projelerinin en geç hangi tarihte ve hangi sıra ile verilmesi lâzım geldiğini yazı ile ve istediği tarihten en az bir ay evvel idareye bildirmeğe mecburdur.
Müteahhid müstacel gördüğü inşaatın yapılacağı arazinin teslimi için dahi aynı surette idareye müracaat etmek mecburiyetindedir.
Herhangi bir inşaatın projesinin veya yapılacağı yerin teslim edildiği tarihten en az bir ay evvel müteahhid tarafından bu yolda bir müracaat vaki olmamış olursa bu gibi proje ve arazi teslimleri hakkında müteahhidin teahhur iddiaları hiç bir veçhile dinlenmez.
Madde 10 – Müteahhidin kendi ihtiyacı için işgal edeceği yerler
Müteahhidin malzeme, alât ve edevat anbarları ve amele barakaları gibi kendi ihtiyacı için işgal edeceği yerlerin idare tarafından müteahhide meccanen verileceği mukavelede yazılı olduğu takdirde, müteahhid, muhtaç olduğu bu yerlere aid harita, plân ve cetvelleri vaktinde idareye vermeğe ve bu yerlerin sahiplerde komşu arazi sahiplerine en az zarar verecek mahallerde olmasını nazara almağa mecburdur. Bununla beraber idare lüzum gördüğü takdirde müteahhidin işgal edeceği en münasib yeri kendisi intihab ve tahdid ederek müteahhide gösterebilir. Bu takdirde müteahhid idare tarafından gösterilecek yerlerden başkasını ancak sahipleri ile anlaşmak şartile işgal edebilir.
Bu kabil yerlerin meccanen verilmesi mukavelede yazılı değilse muvakkat işgalden mütevellid bilcümle masraflar müteahhide aid olacaktır. Ancak bu yerlerin muvakkaten işgali resmî bir muameleye mütevakkıf olduğu takdirde bu baptaki muamelenin ikmali için lâzımgelen formaliteler (muvakkat işgale müteallik harita, plân ve cetveller müteahhid tarafından yapılmak şartile) idare tarafından yapılır.
Devlete aid halî araziyi işgal için müteahhid bir gûna ücret vermez.
Madde 11 – Müteahhidin iş başında bulunması
Müteahhid, bütün taahhüdün devamı müddetince ameliyat yerinden ayrılamaz. Ancak işleri hiç bir suretle teahhur veya tevakkufa uğratmıyacak surette kendisinin yerine geçecek ve idare tarafından kabul edilecek birisini vekil bırakmak suretile iş başından ayrılabilir.
Müteahhid veya idarece kabul edilen vekili her taleb vukuunda ve inşaat üzerindeki devirler esnasında kontrola refakat etmeğe mecburdur.
Bu şartnamede adı geçen (Müteahhid vekili) tabirinden maksad bu maddede tarif edilen müteahhid vekilinden ibarettir.
Madde 12 – Mukavelenin devri
Müteahhid hiç bir sebeb ve bahane ile taahhüd etmiş olduğu inşaat ve ameliyatı idarenin yazı ile müsaadesini almadan kısmen veya tamamen başkasına devredemez.
Devrettiği takdirde mukavelesi bozulur ve kat'î teminat parası irad kaydolunur. Bundan başka (2490) numaralı kanunun (58) inci maddesi müteahhid hakkında tatbik olunur.
Madde 13 – İş yerlerinin muhafazası
İnşaat ve ameliyat yerlerindeki her türlü alât, inşaat malzemesi ve sair levazım ile ihzarat ve tesisatın muhafazası müteahhide aiddir.
Şehir ve kasabalar hududları dışındaki inşaat ve ameliyat yerlerinde inzibat ve intizamın muhafazası için idare tarafından verilen emir ve talimata müteahhid riayet etmeğe mecburdur.
Madde 14 – Müteahhidin kâfi vasıtalarla inşaata devam etmesi mecburiyeti
Mukavelenin imzasını müteakıb müteahhid alelûmum inşaat ve imalâtı sınaiyeye muktazi levazım ile inşaat ve imalâta muktazi bütün malzeme ve işçileri tedarik ve ihzara matuf tedbirleri almağa velhasıl taahhüd olunan işin ehemmiyetile mütenasib ve iş proğramlarına muvafık bir faaliyet göstermeğe mecburdur.
İnşaatın mukavele müddeti içinde bitmesine kifayet edecek miktarda malzeme, amele ve işçiyi müteahhid her vakit iş başında bulunduracaktır.
Müteahhid iş başında lüzumu kadar amele ve işçi bulundurmazsa bu başta kendisine yazı ile yapılacak ihtarın tebliği tarihinden itibaren en çok on gün içinde bunları kifayet derecesine çıkarmağa mecburdur.
Müteahhid memlekette kurulmuş olan usta okullarından diplomalı olanlar bulundukça kullanacağı ustaları bunlardan seçecek ve daima diğerlerine tercih edecektir.
Müteahhidin kullandığı amele işçi ve nakil vasıtalarının dairece her vakit kontrol edilebilmesini temin için her gün çalıştırdığı amele işçi ve nakil vasıtalarını (nevilerine göre ayrılmak ve çalıştırdıkları yerlerle işler ayrı ayrı gösterilmek suretile) miktarlarını gösterir tafsilâtlı birer cetvel vermeğe mecburdur.
Bundan başka müteahhid, amele ve işçilerine yaptığı tediyatın bordrolarından birer nüshasını bordroların tanzimi tarihinden itibaren en geç bir ay zarfında idare kontroluna verecek ve bu bordrolarda işçilerin san'atları ve çalıştıkları yerler ve soy adları ile köyleri sarahaten yazılacaktır.
Bordrolarda müteahhidin veya salâhiyet verdiği zatın imzası bulunacaktır.
Madde 15 – İşçilerin hakları
Müteahhid işe aldığı her amele ve işçiye (yedi gün çalıştıktan sonra) işe girdiği tarihi, ismini, gündeliğini ve gündeliğinin ödeneceği tarihi gösterir (müteahhid veya musaddak vekili tarafından imzalı) ve numunesine uygun bir (karne) vermeğe mecburdur.
Gündeliklerin miktarı ve tesviye tarihi değişmedikçe bu karne her iki tarafça muteber sayılır.
Değişiklik olursa müteahhid ameleye verdiği karneyi ona göre değiştirmek mecburiyetindedir.
Amele değişikliği kabul etmezse müteahhid amelenin o güne kadar hesabını derhal kesecektir.
Amele ve işçi gündelikleri tamamen para ile ödenecektir. Para yerine kısmen de olsa marka vermek usulü ve müteahhidin bakkaliyelerinde paradan başka herhangi bir şeyin para yerine kullanılması kafiyen yasaktır.
Amele ve işçilerden hakları müteahhid tarafından tamamen veya kısmen verilmemiş olanlar bulunduğu takdirde idare bu gibilerin ellerindeki karneye ve müteahhidin idareye verdiği bordrolara göre tahakkuk edecek haklarını müteahhide ödetecek ve müteahhid ödemezse idare bu alacakları sahiplerine tediye ederek baliğini müteahhidin istihkaklarından kesmeğe salâhiyettar olacaktır.
İdare müteahhid hesabına ameleye para vermek için evvelâ amelenin müracaatını müteahhide bildirecek ve müracaat tarihinden itibaren en çok on gün zarfında müracaat eden işçinin istihkakı tamamile tesviye edilmiş olduğu müteahhid tarafından bordro veya karne ile isbat edilmediği takdirde amelenin istediği müteahhid tarafından kabul edilmiş addolunarak işçiye idare tarafından tesviye edilecektir.
Müteahhidin götürücü, taşeron olarak iş verdiği kimselerin gündelikle çalıştırdığı amele, işçi ve nakil vasıtaları da tamamen müteahhid işçisi hükmünde olup bunların istihkaklarının tediyesinden doğrudan doğruya müteahhid mes’uldür. Müteahhid bunları gündelik miktarlarile istihkakları hakkında aynen kendi amelesi gibi ve yukarıda kaydedildiği veçhile muamele yapmak mecburiyetindedir.
Götürücü ve taşeronlara gelince:
İdare müteahhidin iş mıntakalarında götürücü ve taşeron sıfatile çalıştırdığı kismelerle inşaata aid herhangi bir muamelede bulunmaz.
Götürücü ve taşeronların idareye karşı hiç bir sıfat ve salâhiyetleri olmayıp bunlara yaptırılan işlerden münhasıran ve tamamen müteahhid mes’uldür.
İdare götürücü ve taşeronlar vasıtasile yapılmasını mahzurlu gördüğü herhangi bir işin bizzat müteahhid tarafından yapılmasını her zaman istiyebilir.
Madde 16 – Müteahhidin memur ve müstahdemlerinin uygunsuzlukları
Müteahhid, müstahdem ve ameleleri arasında hilesi, iktidarsızlığı, itaatsizliği veya her ne suretle olursa olsun iş başında bulunmasına mâni halleri görülenleri idare veya kontrol tarafından yapılacak tebliğ üzerine derhal ve itiraz etmeden iş başından uzaklaştırmağa mecburdur.
Madde 17 – Amelenin sağlık işleri ve müteahhidin mecburiyetleri
Müteahhid bütün masrafları kendisine aid olmak üzere hizmetinde çalıştırdığı memur, müstahdem, işçi ve amelenin gerek şahısları ve gerekse topluca yaşadıkları yerler itibarile icabeden her türlü sağlık tedbirlerini almağa ve hastalıklardan korunmalarına ve hastalık veya bir kaza halinde yapılacak tedavilerle amele ve işçilerin mahallî şartlara göre sıhhî bir surette yemeleri, içmeleri ve yatıp kalkmaları ve yıkanmaları hakkında idare teşkilâtı tarafından kendisine verilecek emir; talimatlara tamamen riayete mecburdur.
Madde 18 – Amele ve işçilerin kazaya uğramaları
Alât ve edevat makina veya patlayıcı maddelerle diğer vasıtaların kullanılması veya her hangi bir ameliyenin yapılması dolayısile vukua gelebilecek kazalardan ko-
runmak için müteahhid bütün tedbirleri alacak ve kazalardan korunmak usul ve çarelerini işçilere öğretecektir.
Müteahhidin memur, müstahdem işçi ve amelesinden iş başında veya iş yüzünden ölen veya kazaya uğrayanlara yapılacak tedavi ve kendileri ile ailelerine verilecek tazminat tamamen müteahhide aiddir.
Müteahhid bu hususta mukavelenin akdi esnasında mevcud olan Nafıa Vekâleti karar ve talimatları hükümlerine tabidir.
Madde 19 – Amelenin yiyeceği
Müteahhid işe aldığı amelenin (bilhassa şehir ve kasabalardan uzak yerlerde) yiyeceğini temin etmek üzere lâzım gelen bütün tedbirleri almağa mecburdur. Fakat bu mecburiyet hiç bir veçhile bir inhisar şeklini almıyacak ve amelenin dilediği herhangi bir yerden yiyeceğini temin etmek hususundaki serbestilerini hiç bir suretle bozmıyacak ve müteahhid inşaat mıntakasında seyyar veya sabit satıcıların da bulunmasına mâni olmıyacaktır.
Müteahhidin inşaat yerinde satacağı her türlü yiyecek ve içilecek şeylerin fiatları, inşaat yerine en yakın kasabadaki perakende satış fiatından hiç bir sebeb ve bahane ile fazla olmıyacaktır.
Madde 20 – Müteahhide aid masraflar
Mukavelenin mevzuunu teşkil eden inşaat ve ameliyat için lâzım olan bütün inşaat malzemesini, patlayıcı maddeleri bütün alât ve edevatı müteahhid masrafı kendisine aid olarak bizzat tedarik eder ve inşaat mahallerine nakleder.
Yalnız bazı eşyanın idare tarafından verilmesi vebazı maddelerin kara, demir, deniz ve hava yollarında idare tarafından nakledileceği mukavelede tasrih edilmiş ise bu gibi malzeme ve nakliyeler bu kayıttan müstesnadır.
İnşaatı yücuda getirmek için sarfedilecek el emeği ve işçilikler amelenin barınması ve malzemenin muhafazası için yapılacak baraka ve benzerleri sair tesisat, bunların muhafaza ve sigorta masrafları (mukavele veya vahidi kıyasii hatlarda ayrıca hususî bir kayıd olmadıkça) inşaat mıntakasında yapılacak hizmet yolları ve bunların üzerine muvakkat köprüler yapılması, iskele ve kalıp yapılması ve bunlarda kullanılacak kerestenin tedariki, su boşaltılması, fundalıkların temizlenmesi ve ağaçların kesilmesi, taş, kum ve balast ocaklarının açılması ve işletilmesi tesisatı iptidaiye ve idare ve imalâta ve gerek doğrudan doğruya ve gerek dolayısile lâzım olacak bütün eşya ve malzeme ve işçiliklerin ve icabında tedarik olunacak muharrik kuvvetlerin bütün masrafları müteahhide aiddir.
Bunlardan başka müteahhid kontrolün lüzum göreceği zamanlarda (dört defadan fazla olmamak şartile) ve tayin edeceği en çok üç vaziyette inşaatın muhtelif safhalarını gösteren 18x24 eb’adında fotoğraflar çıkartarak üçer nüsha olarak cam ve filimlerile birlikte idareye verecek ve bu işten dolayı hiçbir masraf istemiyecektir.
Madde 21 – Malzeme ocakları ve ocakların işgali
Taş, kum, çakıl, gravye, balast, tuğla ve kireç gibi malzeme ocakları mevkileri, mukavele ile ilişiklerinde tayin ve tesbit edilmiş ise müteahhid bu gibi malzemeyi gösterilen yerlerden tedarik etmek mecburiyetindedir. Müteahhid mukavelenin tesbit ettiği ocaklar yerine diğer ocakların kullanılmasını teklif ederse ve bu teklif edilen ocaklar mahsullerinin mukavelede gösterilenlere muadil olduğu kontrol tarafından tasdik
ve kabul edilirse müteahhid bu gibi ocakları kullanabilir. Kabul ve tasdik keyfiyeti zabıtname ile tesbit edilir.
Bu takdirde (mukavelede hilâfına sarahat yok ise) mesafe ve saire farkı her iki taraf için nazara alınır.
Müteahhid ocaklardan getireceği her gûna malzemeyi (nümunesini kontrola gösterip işe elverişli olduğunu kabul ettirmeden evvel) inşaat yerine taşıyamaz. Kabul edilen nümuneye uygun olmıyan ihzarat reddolunur. Kabul edilen nümuneler müteahhidle kontrol tarafından mühürlenerek muhafaza edilir.
Ocaklardan çıkarılacak malzemenin en iyi damarlardan ve işe en elverişli cinsten olması şarttır.
Müteahhid millî arazi dahilimdeki ocakları bir gûna ücret tediyesine mecbur olmaksızın bu iş için muvakkaten işgal ve istimal eder. Ruhsatiye alınması idareye aiddir.
Sahipli arazi dahilinde ocak açılması ve bu ocakların İstimali masrafları -mukavelede aksı yazılı olmadığı takdirde- müteahhide aiddir.
Ruhsatiyeye bağlı sahipli ocaklardan malzeme tedariki icab ettiği takdirde ocak sahiplerine verilecek taş bedeli - mukavelede aksi yazılı değilse- müteahhide aiddir.
Ocak yerlerinin işgali için bazı formaliteler yapılması lâzım ise (işgal masrafı gerek idareye ve gerek müteahhide aid olsun) bu formalitelerin teminine lüzumu olan plân ve cedvellerle sair evrak müteahhid tarafından hazırlanır. Fakat formaliteleri, (aksi mukavelede yazılı değilse) idare yapar.
Formalite yapılmasını icab ettiren hallerde müteahhidin işi teahhura uğratmıyacak veçhile vaktile idareye müracaatı şarttır.
Madde 22 – İdare tarafından gösterilen ocaklardan çıkarılan malzeme ile ticaret yapılması memnuiyeti
Müteahhid taahhüdün yapılması için idare tarafından kendisine verilen haklara istinaden işlediği ocaklardan istihsal ettiği malzemeyi taahhüdün mevzuunu teşkil eden inşaattan başka hiç bir inşaatta kullanamadığı gibi bu malzemeyi hiç bir kimseye satamaz.
Madde 23 – Malzeme ve imalât eb’adı ve şekli
Müteahhid kendiliğinden projede hiç bir tadilât yapamaz. Eb’adı veya sureti istimali şekil ve vaziyeti proje ve şartname veya tahriri emirlere tevafuk etmiyen malzeme ve imalatı kontrol memurlarının emrile değiştirmeğe ve bu gibi imalâtı bozup yeniden yapmağa müteahhid mecburdur.
Bununla beraber eğer kontrol müteahhid tarafından projede yapılması teklif edilen tadilâtın fen ve san’at kaidelerine ve zevki selime daha uygun olduğunu kabul eder ve idare dahi bunu tasdik ederse yeni şekiller tatbik edilebilir.
Ancak bu takdirde müteahhidin daha büyük eb’ad ve miktarda malzeme kullandığı ve daha ziyade el emeği sarfettiği vesilesile fazla bedel istemeğe hakkı yoktur.
Bu gibi hallerde sitüasyonlara proje ve şartnamelerde gösterilen veya tahrirî emirlerle tebliğ olunan eb’ada göre hesap olunan miktarlar geçirilir.
Eğer kabul edilen yeni şekillerde eb’ad ve el emeği ve malzemenin kıymeti daha küçük ise veya malzeme daha az ise parası ona göre verilir.
Madde 24 – Eski inşaatın yıkılması
İnşaat mahallerine tesadüf edip yıkılması icab eden ve müteahhide yıktırılan eski inşaattan çıkacak malzemenin yeniden işlenebilmesi ve lüzumunda kullanılabilmesi için müteahhid tarafından dikkatle çıkarılması kontrol tarafından gösterilecek yerlere istif edilmesi lâzımdır.
Bu yıkmalar için vahidi fiatlarda veya keşifnamede yazılı paralar verilir. Eğer vahidi fiatlarda veya keşifnamede bu yıkmalar için fiat yoksa müteahhidin masrafları eksiltme tenzilâtına tâbi olmaksızın yüzde on ilâvesile ödenir.
Madde 25 – Hafriyat ve yıkmalarda bulunan kıymetli eşya
Devlete aid arazide yapılan hafriyatta ve yıkmalarda çıkan malzeme idareye aiddir. Aynı suretle çıkacak kıymetli eşya ve san’at eserleri hükümete aiddir. Bu gibi eşyayı çıkarmak için icab ettiği takdirde müteahhidin ihtiyar edeceği masarif kendisine verilir.
Bu gibi eşya ve san’at eserlerinin meydana çıkmasında müteahhid derhal iş başındaki idare memurlarına malûmat vermeğe ve mahsus memurları gelip teslim alıncıya kadar bunların muhafazalarına ve bu babdaki kanun, nizamname ve talimatname hükümlerine riayete mecburdur.
Madde 26 – Devlete aid yıkmalardan veya hafriyattan hasıl olan malzemenin kullanılması
Müteahhidin mukavelesinde veya ilişiklerinde gösterilenlerden gayrı hafriyattan çıkacak malzemenin kullanılmasını kontrol münasib görürse müteahhid bu gibi malzemeyi kullanmağa mecburdur.
Bu nevi malzemenin ihzarı bedeli verilmez. Ancak bu malzemenin işçiliği ile kullanılmasından ileri gelen masraflar 29 uncu madde hükmüne göre tayin olunarak müteahhide verilir.
Madde 27 – Müteahhidin mes'uliyeti
Yapılan inşaat ve ameliyatın kat’î kabul muamelesinin idarece tasdiki tarihine kadar her türlü mes’uliyetleri tamamen müteahhide aiddir.
Binaenaleyh bu tarihe kadar gerek malzemenin kötülüğünden ve gerek inşaat ve ameliyattaki herhangi bir kusur ve noksanlardan dolayı idarece lüzum görülecek bütün tamirat ve ıslâhatı ve kanal ve şoselerle imalâtı sınaiyenin daimî bakım işlerini müteahhid kendi hesabına derhal yapmağa mecburdur.
Müteahhid bu mecburiyetini ifa etmediği takdirde idare müteahhidi bir mektubla taahhüdünü ifaya davet edecektir. Bu mektubun müteahhide tebliği tarihinden itibaren beş gün içinde taahhüdünü ifaya filen başlamazsa veya başlayıp ta mektupla tayin edilecek müddet içinde fen icaplarına göre ikmal etmezse idare yukarıda yazılı tamirat ve ıslâhat ve bakımları bütün masraflar; müteahhide aid olmak üzere (2490) numaralı kanunda yazılı usullerden biri ile yaptırabilir.
İdare bu işler için müteahhidin gerek teminat parasından ve gerek varsa diğer alacaklarından tediyat yapmağa salâhiyettardır.
Kat’î kabul tarihine kadar geçen zaman içinde müteahhidin yaptığı inşaatta herhangi bir arıza çıktığında bu arızalar yukarıki fıkralarda yazılı olduğu veçhile tashih ve tamir edilmekle beraber idare işin mahiyetine göre arıza çıkan bu gibi inşaat ve ameliyatın kat’î kabul muamelesini - iki seneyi geçmemek üzere - münasib bir müddetle tehir edebilir. Bu takdirde kabulü tehir edilen kısım için idarenin muvafık göreceği miktarda teminat alıkonulur.
Şurası da mukarrerdir ki müteahhidin yaptığı inşaat ve ameliyatta kat’î kabul tarihinden itibaren beş sene içinde malzemenin hileli olmasından veya inşaat ve ameliyatın fennî icablara uygun olarak yapılmamasından dolayı vukua gelecek zarar ve ziyan (2490) numaralı kanunun (52) nci maddesi mucibince müteahhide ikmal ve tazmin ettirilir.
İnşaat müddetince kaza ve zarar ve ziyanların vukuunu bertarat etmek gayesi ile icab eden bütün tedbirleri almağa ve kontrol tarafından bu gibi kaza ve zarar ve ziyan ihtimallerini azaltmak için verilecek emir ve talimatı tamamile tatbik etmeğe müteahhid mecburdur.
Kontrol tarafından taleb edilen ve mütehhid tarafından tatbik edilen bütün ihtiyatî tedbirlere müteallik masarif ile müteahhidin kendi arzusu ile başkaca bu babta yaptığı masraflar tamamiyle kendisine aiddir.
Madde 28 – İnşaatın hata, kusur ve noksanları
Kontrol, müteahhid tarafından yapılmış olan inşaatın noksan, hatalı ve kusurlu bulunduğuna veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığına delâlet edecek emare ve deliller gördüğü takdirde gerek inşaat esnasında ve gerek kabulü kat’iye kadar olan müddette bu gibi inşaatın tahkik ve tesbiti için lüzum görülen yerlerin kazılmasını veya yıkılıp yeniden yapılmasını kontrolün en büyük âmri müteahhide tebliğ eder.
Bu gibi tahkikat müteahhidin huzuru ile yapılır. Müteahhid bu babta vuku bulacak davete icabet etmezse kontrol tarafından gıyabında yapılır ve bu hususta bir zabıt yapılır.
Bu gibi tetkikat ve tahkikatın icrası için yapılan masraflar inşaatın hatalı veya kusurlu olduğu anlaşıldığı taktirde müteahhide aid olur.
Hatalı ve kusurlu ve malzemesi fena inşaatın bedeli muvakkat sitüasyona geçmiş bulunursa bu bedeller müteakib sitüasyonlarla kat’î sitüasyondan veya teminatından kesilir.
Madde 29 – Vahidi kıyasii fiatlar ve fiatları belli olmıyan işler
Müteahhid tarafından vücuda getirilen inşaat, ve ameliyatın bedeli ihalenin esasına göre mukaveleye bağlı vahidi kıyasii fiat cetvelinde veya keşifnamede yazılı fiatlara göre bilhesap müteahhidin kendi rızası ile eksiltmede yaptığı tenzilât ve mukavelesindeki kayıdlara göre yapılacak diğer tevkifat çıkdıktan sonra mukavelenin tediyata aid hükümleri dairesinde kendisine tesviye edilir.
Mukaveleye ilişik vahidi kıyasii fiat cetvelinde her hangi bir inşaat ve ameliyat için fiat gösterilmiş olması müteahhide mutlaka o nev’i inşaat ve ameliyatı yapmak hakkını vermez.
Vahidi kıyasii fiat cetvelinde veya keşif hulâsasında fiatı gösterilmemiş olup ta yapılması idarece emredilen inşaat, ameliyat ve tadilâtın fiatı taahhüd edilen işin aid olduğu dairede mevcud vahidi kıyasii fiat cetvellerde fiat tahlili esaslarına ve ihalede kararlaşmış diğer fiatlara kıyasen müteahhidle bilitilâf tayin ve müşterek bir zabıtla tesbit olunur ve idarenin tasdikına arzolunur.
Fiatları bu suretle bulunmıyan işler için memleket rayicine göre fiat tesbit edilir.
Yukarıda yazılı fıkralar mucibince fiat tayini hususunda müteahhidlerle uyuşulmazsa bu fiat (iş hangi idareye aid olursa olsun) Nafıa Meclisi tarafından tayin olunur ve bu fiatın iki tarafça kabulü mecburî olur.
Şurası da mukarrerdir ki herhangi bir fiat hususunda müteahhidle ihtilâf hasıl olduğu takdirde müteahhid bu ihtilâfın hallini beklemeden idare tarafından tesbit edilen fiat tatbik edilmek şartile inşaat ve ameliyata devam etmiye mecburdur.
Yukarıda yazılı suretlerden herhangi biri ile yeniden tayin edilen fiatlar eksiltme tenzilâtına tâbi olurlar.
Şurası da bilhassa kaydedilir ki fiatı belli olmayıp ayrıca bir müteahhide yaptırılması mümkün olan inşaat ve ameliyatı idare istediği takdirde başkasına yaptırmak hakkını muhafaza eder. Bu muameleden dolayı müteahhid hiç bir talebde bulunamaz.
Madde 30 – İnşaat miktarının artma veya eksilmesi
Mukavelenin tatbiki sırasında keşifnamede yazılı inşaat ve ameliyatta değişiklik zarureti hasıl olduğu veyahut keşifnamenin dışında kalmış ve fakat görülen zaruret üzerine yapılması ihaleden sonra kararlaştırılmış işler çıktığı ve bu yüzden inşaat ve ameliyat bedelleri yekûnunda artma veya eksilme hasıl olduğu takdirde müteahhid, ihale bedeli tutarının yüzde yirmisine kadar artan veya eksilen işleri mukavele hükümleri dahilinde yapmıya mecburdur. Müteahhid bu suretle inşaat ve ameliyatın gerek artmış ve gerek eksilmiş olmasından dolayı hiç bir taleb ve iddiada bulunamaz.
Değiştirilen veya İlâve edilen iş, ihale bedelinin yüzde yirmisini geçerse veya bu nisbetten aşağıya düşerse bu artma veya eksilme halterinde (2490) numaralı kanunun (19) uncu ve Muhasebei Umumiye Kanununun (135) inci maddelerine göre muamele yapılır.
Vahidi fiat üzerine ihale edilen inşaat ve ameliyatta mukavelede yazılı ihale bedelinin yüzde yirmi fazla veya eksiğine kadar olan işlerde bu nisbeti tecavüz eden işler hakkında da ayni veçhile muamele yapılır.
İdarece vahidi kıyasii fiat esası üzerinden müteahhide ihale edilen ve mukavelelerine ancak muhammen inşaat bedeli kaydedilen işlerde ve bilhassa demiryolu inşaatında eksiltmeye esas ittihaz edilen fennî evrakın yerine tatbikında yapılacak varyantlarla sair tadilât neticesinde iş miktarları gerek kemiyet ve gerek keyfiyet itibarile her türlü değişikliğe uğrayabilir. Fakat bu gibi inşaat müteahhidleri yaptıkları muhtelif inşaatın vahidi fiatlara göre hesap edilecek bedellerinden gayrı hiç bir şey istiyemezler ancak yapılan tadilât inşaat için tayin edilen müddetin uzamasını icab ettirirse bu müddet idarece uzatılır.
Madde 31 – Mukavelenin feshi
Müteahhid mukavelename, umumî şartname ve ilişiklerinde tayin olunan vecibelerden herhangi birisine mücbir sebep olmaksızın riayet etmediği takdirde idarenin bir ihtarnamesile kendisine bir mühlet verilir. Bu mühlet acele haller müstesna olmak üzere ihtarnamenin kendisine tebliği tarihinden itibaren on günden aşağı olamaz. Bu mühlet mukavele müddetine müessir olmadığı gibi teahhur tazminatına da mâni değildir.
Bu mühlet içinde müteahhid ihtarname hükümlerine riayet etmezse başka bir ihtar ve merasim yapmağa ve hüküm almağa hacet kalmaksızın idare mukaveleyi feshetmeğe salâhiyetlidir.
Mukavele bu suretle feshedildiği takdirde müteahhidin kat’î teminatı:
1 - Para ise doğrudan doğruya,
2 - Banka kefaleti ise bankadan tahsil edilerek,
3 - Esham ve tahvilât ise borsada satılarak,
4 - Gayrı menkul ise umumî hükümlere göre paraya çevrilerek,
Hâzineye irad kaydolunmakla beraber (2490) numaralı kanunun (51) inci maddesi hükmü tatbik olunur. Geri kalan işlerin başka bir müteahhide ihalesinde bir kâr hasıl olursa mukavelesi feshedilen müteahhid bu kârdan hiç bir hak istiyemez.
Bütün kâr idareye kalır.
Mukavelenin feshinden sonra idarece tayin olunacak bir günde müteahhidin huzuru ile (hesap kesme sitüasyonu) yapılır. Müteahhid gelmediği veya salahiyetli bir vekil göndermediği takdirde idare bu sitüasyonu resen yapacak ve müteahhidin bu hususta hiç bir itiraza hakkı olmıyacaktır.
Hesap kesme sitüasyonuna göre müteahhidin bir alacağı çıkarsa idarenin, fesih dolayısile bir zararı olup olmadığı anlaşılmaya kadar bu alacak tevkif olunur.
Bundan başka inşaat ve ameliyatın durmaması için idare müteahhidin tesisatı, malzeme ocakları, ihzaratı, alât ve edevatı ve makinelerinden lüzum gördüklerine vaziyet etmek salâhiyetini haizdir.
Bu takdirde (42) nci madde hükümü tatbik olunur.
Madde 32 – Ataşmanlar
İnşaat yerlerinde yapılan işlerin bütün tafsilâtını günü gününe kayda mahsus olmak üzere numunelerine göre yevmiye veya ataşman defterleri ve buna müteferri evrak ve defterler müteahhidin huzuru ile kontrol tarafından tutulur.
Müteahhid bu defterleri de imzaya mecburdur.
Müteahhid bu defterleri imza etmekle muhteviyatını, hesabının doğruluğunu ve başkaca bir iddiada bulunmamağı kabul etmiş olur.
İmza etmez veya ihtirazı kayıdlar altında imza ederse, itirazlarını yazı ile bildirmek için ataşmanın kendisine gösterildiği tarihten itibaren on gün mühlet verilir. Bu mühlet içinde itirazlarını yazı ile bildirmezse itirazsız imza etmiş gibi sayılır.
Müteahhid ataşmanları imzadan imtina ettiği veya ihtirazı kayıdlar ileri sürdüğü takdirde hasıl olan neticeyi havi bir zabıt varakası yapılarak ataşmana bağlanır.
Madde 33 – Muvakkat sitüasyonlar
Müteahhidin yaptığı inşaat ve ameliyat ile ihzarattan doğan alacakları muvakkat sitüasyonlarla tesbit olunarak mukaveleleri hükümlerine göre alelhesap sureti ile tesviye olunur.
A - Vahidi fiat sistemleri üzerinden yaptırılan işlerde mukavelenin imza edildiği ayı takib eden takvim ayından itibaren her ayın sonuncu günü ve gelecek senelere sari olmıyan mukavelenamelerle yaptırılan işler için malî senenin sonuna tesadüf eden ayın yirminci günü bir sitüasyon yapılır. (1)
Sitüasyon yapmak için müteahhid veya salahiyetli vekili hazır olduğu halde işe başlandığı tarihten beri vücuda getirilen inşaat ve ameliyat ile ihzarat miktarı kontrol tarafından ölçülür ve bulunan miktarlar sitüasyona geçirilir. İhzaratın sitüasyonlara geçirilebilmesi için bunların inşaatın esas bünyesine dahil olacak malzemeden olması ve fiatı vahidi kıyasii fiat cetvelinde gösterilmiş bulunması şarttır. İskele, kalıp ve patlayıcı maddeler gibi inşaat ve ameliyat vasıtalarile ocaklarda hazırlanmış ve fakat henüz iş başına nakledilmemiş malzeme ihzarat olarak sitüasyona geçirilemez.
Tanzim edilen sitüasyonun muameleye konabilmesi için iş başında bulunan müteahhid veya salâhiyetli vekili tarafından imzalanmış olması gerektir.
Bu suretle yapılan sitüasyon tahakkuk muamelesi yapılıncaya kadar salahiyetli makamlar tarafından tashih edilebilir. Tashihat yapmak için yanlış rakam çizilerek doğrusu yanıbaşına başka renk mürekkeple yazılır ve tashihlerden çıkan netice aynı renkte mürekkeple hem rakam hem yazı ile yazılarak tashihi yapan salâhiyetli zat tarafından yine aynı mürekkeple imzalanır.
Müteahhidin muvakkat sitüasyonlara itirazı olduğu takdirde itirazının neler olduğu ve dayandığı sebepleri sitüasyona bağlıyacağı kâğıtta izah etmesi ve (bağlı kâğıtta yazılı ihtirazı kayıdlarla) diyerek imzalaması lâzımdır. Aksi takdirde müteahhid sitüasyonu olduğu gibi kabul etmiş sayılır. Müteahhid sitüasyonları vaktinde imzalamamış olursa tediyatta vaki olacak gecikmeden dolayı hiç bir şikâyet ve talebde bulunamaz.
Her sitüasyondan ondan bir evvelki sitüasyon yekûnu tenzil edilir. Geride kalan miktardan müteahhidin yaptığı eksiltme tenzilâtı çıkarıldıktan sonra artanından mukavelede yazılı tevkifat ve varsa idareye olan borçları ve cezaları kanunen tahsili lâzımgelen vergiler çıkarıldıktan sonra kalanı müteahhide veya salâhiyetli vekiline sitüasyonun imzalandığı tarihten itibaren mukavelede yazılı müddetin sonuncu günü ve mukavelede bu hususta bir kayıd bulunmadığı takdirde sitüasyonun müteahhid veya yekili tarafından imzalandığı tarihten itibaren otuz gün içinde tediye olunur.
Müteahhid veya salâhiyetli vekili tebliğ edilen günde sitüasyonların ölçülerinde bulunmazsa kontrol ölçüleri resen yaparak sitüasyonu tanzim edecek ve müteahhidin bu babta hiç bir itirazı dinlenmiyecektir.
Müteahhid sitüasyonun tanziminden itibaren bir hafta zarfında sitüasyonu imza etmezse kontrol sitüasyonu idareye gönderecek ve müteahhid imza edinciye kadar sitüasyon idarede hiç bir muamele yapılmaksızın beklettirilecektir.
Müteahhid bu hususta hiç bir metalib ve iddiada bulunamıyacaktır.
Müteahhid aylık sitüasyonların tanzimine ve kat’î keşiflerin icrasına aid ameliyatı ile sair tesviye ameliyatı ve güzergâhın zemine tatbiki gibi kontrolca arazi üzerinde yapılacak işler esnasında alât taşımak ve yardımda bulunmak üzere kontrolün lüzum göstereceği miktarda adamı kontrolün emrine meccanen amade bulunduracaktır.
Götürü olarak yaptırılan işlere aid sitüasyonlar, yapılan işlerin mukavelede yazılı şartlarına göre tanzim olunur.
Bu sitüasyonların tanzim şekilleri ile tashih ve tediyeleri yukarıda yazılı hükümlere tabidir.
Madde 34 – Kat'î sitüasyon ve hesap tasfiyesi
Bütün işlerin ikmalde muvakkat kabul muamelesinin tekemmülünü müteakib kontrol, müteahhidle karşılıklı olarak kat’î sitüasyonun tanzimine ve buna müteallik hesapların yapılmasına ve mukavele mucibince yapılan inşaat ve ameliyatın hesaplarının tasfiyesine başlar. Bu hesaplar yapıldığı müddetçe hesapların yapıldığı yerde müteahhid veya salâhiyetli vekili bulunmağa mecburdur.
Müteahhidin hesaplarının görülmesi için münhasıran kat’î sitüasyonda gösterilen miktarlar esas olacak ve bunlarla muvakkat sitüasyonlardaki rakamlar arasındaki farklara bakılmıyacaktır.
Kat’î sitüasyonun tanzimi sırasında müteahhid veya vekili hazır bulunmadığı takdirde kontrol sitüasyonu resen hazırlıyacaktır.
Kat’î hesaba müteallik bütün cetvellerle diğer fennî kâğıtlar ve kat’î sitüasyon tamamlandıktan sonra keyfiyet yazı ile müteahhide bildirilecek ve kat’î hesap evrakı dairede müteahhidin tedkik ve imzasına hazır bulundurulacaktır.
Müteahhid bir itirazı olduğu takdirde bunu tebliğ tarihinden itibaren en çok otuz gün zarfında sarih olarak kaydetmek suretile sitüasyonu imza edecektir.
Aksi takdirde kat’î hesap evrakı müteahhid tarafından bilâ kaydü şart kabul edilmiş sayılacak ve bundan sonra kafi sitüasyon muameleye konularak bu bapta bilâhare vaki olacak herhangi bir itirazı asla nazarı dikkate alınmıyacaktır.
Kat’î hesaba müteallik bütün evrak müteahhid tarafından ancak dairede tetkik olunabilir.
Bunlardan hiç biri daireden başka bir yerde tetkik için müteahhide verilemez.
Hesab kesme muamelesi; vücuda getirilen bütün inşaat bedelinden inşaat esnasında muvakkat sitüasyonlarla verilen paralarla teminat tevkifatı ve mukaveleye göre kesilecek cezalar varsa bu cezalar ve kanunları mucibince istihkaklardan kesilmesi lâzımgelen vergiler ve idareye borçlu bulunduğu paralar kesilmek suretile tanzim olunacak kat’î sitüasyona göre yapılacaktır.
Madde 35 – İnşaat müddeti
İhale edilen inşaat ve ameliyatın mukavele ile muayyen zamanda tamamlanıp muvakkat kabule şayan bir halde teslim edilmesi mukavelenin en esaslı şartlarından birisidir.
Müteahhid bu esaslı şarta herhangi bir surette riayet etmezse mukavelede gösterilen cezalar tatbik olunur.
Ancak idarenin sebebiyet verdiği sebeplerle diğer mücbir sebepler altında vukua gelen teahhurlar bundan müstesnadır.
Mes’uliyeti müteahhide aid olmıyan sebeplerle mücbir hallerin zuhuru ile inşaat ve ameliyatın miadında tamamlanmasına imkân kalmadığı takdirde keyfiyet idarece tetkik olunarak mâni sebeplerin ve yapılacak inşaatın maliyetine göre taahhüdün mevzuunu teşkil eden inşaat ve ameliyatın bir kısmı veya heyeti umumiyesi için müddetler uzatılır.
Müddetin uzatılmasını icab ettiren hadiselerin vukuunda müteahhid bu hadiselerin vukuu tarihinden itibaren en çok on gün içinde idareye müracaat ederek bu hadiselerin tafsilât ve neticelerini ve inşaat müddetinin ne kadar uzatılması icab ettiğinin ve bu müddetin tayini mümkün değilse mümkün olmamasının sebeplerini yazı ile bildirmesi şarttır.
Vaktinde yapılmıyan müracaatlar bilâhara nazarı dikkate alınmaz ve müteahhidin müddetin uzatılmasını istemeğe hakkı kalmaz.
Mukavelesinde inşaatın ikmali için mukavele tarihinden itibaren muayyen bir tarih veya müddet tayin olunan ve başkaca bir kayıd bulunmıyan işlerde inşaat ve ameliyat içirt tesbit olunan devreye tesadüf edecek kış ve suların yükselme mevsimlerde resmî tatil günlerinin tesiri de göz önünde tutulmuş olacağından müteahhidin çalışmadığı bu gibi günleri mevzuubahis ederek temdidi müddet talebine hakkı olmıyacaktır.
Mukaveledeki inşaat müddeti mukavele tarihinden itibaren geçecek çalışılan günlerin adedi ile tayin edilmiş olursa (ki bu cihet mukavelede tasrih edilmiş olacak) ancak bu takdirde resmî tatil günleri ile yağmur, kar, fırtına ve yüksek su ve don gibi haller yüzünden çalışılmak kabil olmıyan günler geçen zemandan tenzil edilmek suretile hakiki çalışma günleri hesap edilir. Bu halde mukavele tarihinden itibaren çalışılmak kabil olmıyan günler yevmiye veya ataşman defterlerinde müştereken tesbit olunur.
Her sitüasyon yapıldıkça mukavele tarihinden itibaren geçen müddetle arada çalışılmıyan günleri gösterir bir hulâsa zabtı yapılarak sitüasyona raptedilir.
Madde 36 – Muvakkat kabul
İnşaat, mukavelesine muvafık olarak bitince müteahhidin idareye muvakkat kabul talebini havi vereceği istida veya telgraf üzerine yapılan inşaat idarece verilecek emir üzerine kontrolca iptidaî olarak tedkik ve muayene edilir. Muayene neticesinde inşaatın mukavele ve şartnamesine uygun olarak tamamlandığı ve kabul muamelesinin yapılmasında bir mâni bulunmadığı kontroldan alınacak cevab ile tahakkuk eylediği takdirde kabul muameleleri hakkındaki talimatname ve emirlere tevfikan kabul komisyonu intihab ve tayin edilir.
Kabul komisyonları tarafından müteahhid veya salâhiyetti vekilinin huzuru ile yapılacak muayeneden sonra muvafık görüldüğü takdirde bir kabul zabıtnamesi yapılır ve müteahhid veya vekili de bu zabıtnameleri imza eder.
Müteahhid veya vekili yazı ile yapılacak davete rağmen kabulde hazır bulunmazsa zabıtnamede bu cihet tasrih edilir.
kabul hey’etinin teşkil ve inşaat yerine gönderilebilmesi, yapılan inşaatın kusurlu veya noksan kısımları bedelleri yekûnunun işin heyeti umumiyesi bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına mütevakkıftır.
Aynı zamanda bu dereceyi geçmiyecek olan kusur ve noksanların, inşaatın işgal ve istimaline mâni olmıyacak teferruata münhasır olması şarttır.
Kabul komisyonu vücuda getirilen inşaatın nevi ve mahiyetini mukavele, şartname ve fennî icablara tevafukunu ve kabule şayan olup olmadığını tetkik eder. Bu tetkik neticesinde yukarıki fıkralarda yazılı kusur ve noksanların bulunduğunu tesbit ederse kabul zabıtnamesini yapmakla beraber gördüğü noksan ve kusurların müfredatını gösterir bir liste tanzim ve bunların tamamlanması için lâzım gelen müddeti tesbit eder.
Kabul tarihinin tayinine esas teşkil edecek olanı muvakkat kabul tarihi, inşaatın muvakkat kabule salih bir halde ikmal edildiği, tarih olup bu tarihi muvakkat kabul komisyonu tesbit ederek zabıtnameye geçirir.
Şu kadarki müteahhid tarafından tamamlanması ve ıslah edilmesi lâzımgelen noksan ve kusurlardan, fennî ehemmiyetleri itibarile ikmallerinden sonra bir tecrübe müddeti geçirmesi lâzım gelenler bulunduğu takdirde işbu kusur ve noksanları ikmalinden itibaren kat’î kabule kadar geçmesi lâzımgelen müddeti de kabul komisyonu tesbit edip zabıtnameye yazar.
Muvakkat kabul zabıtnameleri talimatnamesine tevfikan tasdikten sonra muteber olur.
kabul heyetinin tesbit ettiği noksanlar tayin olunan mühlette müteahhid tarafından tamamlanmazsa mühletin hitamından sonra noksanların tamamlanmasına kadar geçecek her gün için, mukavelesinde teahhur cezası olarak yazılan miktarın dörtte biri derecesinde ceza tatbik olunur ve muvakkat kabul tarihi, kusur ve noksanların ikmali tarihine kadar tehir olunur.
Aynı mukavele dahilinde bulunan inşaat ve ameliyatın kısım kısım muhtelif zamanlarda ikmal edileceği mukavelede gösterilmiş olursa ikmal edilen her kısım için - mukavelede başkaca bir kayıd olmadığı takdirde - aynı veçhile muamele yapılacaktır.
Mukavelenin tayin eylediği tarihte inşaatın tamamlandığının tesbiti ve kabul muamelesinin yapılabilmesi için müteahhidin istida ile vaktinde müracaat etmesi lâzımdır.
Müteahhid müracaat hususunda gecikmiş olursa veyahut inşaatı vaktinde kabule salih bir hale getirememiş olursa mukaveleye göre inşaatın bitmesi lâzım gelen günde kontrol veya idareye mensub iki memur tarafından mahallinde İnşaat tetkik edilerek o günkü vaziyet bir zabıtname ile tesbit edilir.
Bu tetkikatta müteahhidin veya vekilinin bulunması lâzımdır.
Müteahhide yazı ile yapılacak tebligata rağmen kendisi veya vekili gelmezse kontrol veya idare bu tetkikatı resen yapacak ve zabıtnamede bu ciheti tasrih edecektir.
Yukarıda yazılan kusur ve noksanların ikmali için tayin olunan mühletin sonunda (Müteahhid iştirak etsin, etmesin) aynı suredle yapılacak bir zabıt ile vaziyet idare teşkilâtı tarafından tesbit olunur.
Demiryolu inşaatında kısım müteahhidlerinin ray ferşiyatına geçit verdikleri tarihler (Mukavelede başkaca bir kayıd yoksa) kontroldan ayrılacak bir heyetin (davete icabeti halinde) müteahhidle birlikte yapacağı müşterek bir zabıt ile tayin olunur.
Müteahhidin yaptığı inşaat ve ameliyat vaktinde tamamlandığı kontrol teşkilâtı tarafından yukarıda zikredildiği veçhile tesbit edilmiş olduğu halde kabul komisyonunun inşaat mahalline gitmesi ve kabulü yapması herhangi bir sebeble gecikirse kabul zabıtnamelerinde inşaat ve ameliyatın bilfil bittiği tarih kaydedilir ve bu tarih kabulü muvakkat tarihi olur.
Mukaveleye göre yapılması icab eden hamule tecrübesi -veya sair buna benzer fennî tecrübelerin masrafı (mukavelede aksi yazılı değilse) müteahhide aiddir.
Kabul heyeti müteahhidin yaptığı inşaatta tereddüdü mucib ahval görürse emniyet husulü için, mukavelede yazılı olmadığı halde her türlü masrafları müteahhide aid olarak mukavemet tecrübeleri yapılmasını istiyebilir.
Demiryolu inşaatında hususî trenlerle yapılacak hamule tecrübeleri için işletmeye verilecek tren masrafı idareye aiddir. Muvakkat kabul için yapılan muayenede fennen kabulünde mahzur görülmiyen ve ancak kaldırılması mümkün olmıyan veya fazla masrafı ve vakit ziyamı mucib olan kusur ve noksanlar görülecek olursa müteahhidin İstihkak veya teminatından münasib görülecek bir miktar para kesilmek şartile iş böylece idare tarafından kabul edilebilir.
Şukadar ki bu gibi kusur ve noksanların mahiyeti ve kesilecek paranın kabul raporunda gösterilmesi lâzımdır.
Müteahhid buna razı olmazsa her türlü masarif kendisine aid olmak üzere noksan ve kusurları düzeltmeğe ve kaldırmağa mecburdur.
Demiryollar inşaatında ferşiyata geçit verilmekle beraber ameliyat tamamen ikmal edilmemiş bulunursa (meselâ yarmanın şivleri gibi) müteahhid ferşedilmiş yol malzemesine hiç zarar gelmiyecek bir surette çalışmıya mecburdur.
Yol malzemesine iras olunacak bütün zarar ve hasarın mes’uliyeti müteahhide aid olacaktır.
Madde 37 – Teminat müddeti
Muvakkat kabul ile kat’î kabul arasında geçecek müddete teminat müddeti denilir.
Bütün inşaat ve ameliyatta teminat müddeti usulen on iki aydır. Ancak bu işlerden bazılarının hususiyetine göre teminat müddetleri tezyid veya tenkis olunabilir ve bu müddetler ay hesabile mukavelede tasrih edilir.
Mukavelede hilâfına bir kayıd bulunmadığı takdirde teminat müddeti keza on iki aydır.
Madde 38 – Teminat müddetindeki daimî bakım ve masraflar
Şose, köprü ve su inşaat ve tamirat işlerinde kat’î kabul tarihine kadar daimî bakım işleri müteahhid tarafından yapılacak ve mukavelesinde hususî bir kayıd olmadıkca bu daimî bakım ve zuhur edecek kusur ve amaların tamiri masrafları müteahhide aid olacaktır. Mukavelesinde hususî bir kayıd olmadıkça demiryol inşaat işlerinde daimî bakım işi idareye aiddir.
Ancak demiryollarına müteallik imalâtı sınaiye ile binalar ve sair sabit tesisatta - istimâl neticesi olmaksızın inşaat kusuru mahiyetinde - bazı bozukluklar hasıl olursa müteahhid bunları ıslah ve ikmale mecburdur.
Diğer bütün bina inşaatı işlerinde istimâl neticesi olmaksızın vukua gelen inşaat kusur ve amalarının düzeltilmesi müteahhide ve binaların bakımı dahi idareye aiddir.
Madde 39 – Kat’î kabul muamelesi
Kat’î kabul zamanının hulûlünde muvakkat kabulde olduğu gibi aynı usul ve merasim dairesinde kat’î kabul muamelesi yapılır.
Muvakkat ve kat’î kabuller arasında daimî bakım mahiyetinde müteahhid tarafından yapılması lâzım gelen işlerin mukavele icabatı dairesinde yapılıp yapılmadığı kabul heyeti tarafından tetkik ve tesbit olunur.
Daimî bakım hususunda müteahhidin bir gûna mükellefiyeti yoksa kat’î kabul heyeti ancak muvakkat kabul esnasında iyi bir halde ve kabule şayan görüldüğü tesbit edilmiş olan inşaatın teminat müddetinde istimalin intaç eylemesi tabiî olan aşınma ve eksilmeden doğan vaziyetler hariç olmak üzere, inşaatın fena yapılmasına atfedilebilecek herhangi bir bozukluğun veya muvakkat kabulden sonra meydana çıkan bir kusurun mevcud olup olmadığını tetkik eder.
Teminat müddeti içinde müteahhidin bütün vecibelerini ifa etmiş olduğu ve kendisine atfedilecek hiç bir kusur ve noksan görülmediği takdirde kat’î kabul zabıtnamesi yapılır.
Şayed bu müddet içinde mes’ulîyeti müteahhide tevcih edilemiyecek bir arıza veya noksan vaki olmuş ise bu da ayrıca zabıtnameye yazılır.
İşin kat’î kabulüne mâni herhangi bir hal görüldüğü takdirde kabul heyeti tarafından bu cihet hususî bir zabıt ile tesbit ve idareye malûmat verilir.
Yalnız malzeme ihzaratına ve ray döşemesine aid ihalelerde ayrıca kat’î kabul muamelesi yapılmaz geçit veya herhangi bir ihtiyacın temini maksadile yaptırılan muvakkat mahiyetteki inşaat için dahi kat’î kabul istenmiyebilir.
Ancak bu noktanın mukaveleye yazılması şarttır.
Madde 40 – Teminatın geri verilmesi
Kat’î kabul komisyonunca tanzim olunan zabıtname idare tarafından tasdik edildiği ve müteahhidin idare ile diğer her hangi bir ilişiği bulunmadığı takdirde müteahhidin kat’î teminatı derhal kendisine geri verilir.
39 uncu maddenin son fıkrasına göre kat’î kabul muameleline tâbi olmıyan işlerde ilk kabul zabıtnamesinin tanzim ve idarece tasdiki ile müteaahidin kat’î teminatı aynı usulde geri verilir.
Madde 41 – İşin taahhüd edilen vaktinden evvel bitirilmesi
Müteahhid bitirilmesini taahhüd eylediği tarihten evvel inşaat ve imalâtı bitirir ve kabulünü isterse idare kabul muamelesini yapmakta muhayyerdir. Bu hal bedelin tediyesi hakkındaki zaman ve şartları değiştiremez.
Madde 42 – Mukavelenin feshi halinde alât ve edevatın idarece satın alınması
Mukavelenin feshi halinde müteahhid idarenin müsaadesini almaksızın iş başındaki tesisatından hiç birini bozup yerinden kaldırmak ve iş başında mevcud malzeme, alât ve edevat ve makinalardan herhangi birini başka yere götürmek veya başkasına satmak veyahut herhangi bir surette şantiyede değişiklik yapmak hakkını haiz değildir.
Bu hususun temini için idare lüzum gördüğü takdirde şantiyelere el koyarak müteahhid teşkilâtını iş başından uzaklaştırmak hakkını haizdir.
İdare bu tesisat, malzeme, alât ve edevatı satın almak istediği takdirde eksiltme fiatları ile veya fiat cetveline dahil değilse (29) uncu madde hükümlerine tatbikan tekarrür edecek fiatlarla satın almak hakkını haizdir.
Şayet idare bu tesisat ve malzemeyi satın almak istemezse müteahhid idare tarafından tayin edilecek müddet içinde bunları şantiyeden çıkarmağa mecburdur.
Madde 43 – Kontrol mühendisleri için yazıhane ve baraka yapılması
Müteahhid, kontrol teşkilâtının çalışması ve icabında yatıp kalkması için her işin hususiyetine göre mukavelelerinde gösterilen şartlar dairesinde münasib yerler veya barakalar hazırlayıp teslim etmeğe mecburdur. Müteahhidin parasız olarak yapmağa mecbur olduğundan gayrı idarece arzu edildiği ve adedlerile mesahaları ve verilecek bedelleri mukavelede gösterilmiş olduğu takdirde müteahhid idarenin kontrol teşkilâtına lüzum olan barakaları inşa edecektir.
Bu barakaların plânları müteahhide verildiği tarihten nihayet altı hafta zarfında tamamlanmaları ve idare mühendislerine teslim edilmeleri meşruttur.
Barakaların teslimi gecikirse bunlar için mukavelede yazılı cezalar kesilir.
Müteahhidin yapacağı barakaların duvarları icabına göre harçlı kârgir veya kerpiç veyahut ahşap veya saç kaplama olacak ve duvarlı olanların iç ve dışarları kireç harcı ile sıvalı ve badanalı kapı, pencereleri rendelenmiş tahtadan çatısı tahta çatı örtüsü dalgalı saç döşeme ve tavanı tahtadan yapılacak ve serbest kat irtifaı üç metre olacaktır.
Barakalar müteahhide verilen plânda gösterilen taksimatı ve helâ musluk gibi zarurî tertibatı havi olacaktır.
Bu barakalar işin hitamında hükümet malı olarak kalacaktır.
Müteahhidliğin iş başında kendi ihtiyacı için yaptırdığı barakalardan idare lüzum gördüklerini satın almak isterse müteahhid bunları heyeti asliyelerini bozmaksızın satmağa mecburdur. Mukavelede kontrol mühendisleri binaları için metre murabbaı hesabile fiat konulmuş ise idare, bu fiatın yarısı kadar bir fiat vererek müteahhidin barakalarından istediklerini alabilir.
Mukavelede fiat yok ise barakaların fiatı hususunda müteahhidle idare anlaşırlar.
Kontrol teşkilâtı için yapılacak binalar kontrol âmirinin göstereceği yerlerde yapılacaktır.
Madde 44 – Müteahhidin ölümü
Müteahhidin ölümü halinde idare teminat parasını mirasçılarına geri verir. Bu takdirde idare mukaveleyi yok saymağa veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde o işe lâzım olan teminatı vererek taahhüdün yapılmasına talib olan müteahhidin varislerine veya şeriklerine aynı şartlarla devretmeğe salâhiyetlidir.
Madde 45 – Müteahhidin iflâsı
Müteahhidin iflâsı halinde mukavele bozulur. Bundan zarar doğarsa (2490) numaralı kanunun (49,51) inci maddelerine göre muamele yapılır.
Bundan başka herhangi bir sebeple mahkemece müteahhidin işlerinin tasfiyesine veya san’atını yapmaktan men’ine karar verilirse mukavelesi bozulur.
Bu maddede yazılı her iki halde müteahhidin teminat parası Hazineye irad kaydolunur.
Madde 46 – İhtilâfların halli
Ameliyat ve inşaatın devamı esnasında ve en nihayet kat’î hesapların müteahhide tebliğinde kontrol ile müteahhid arasında çıkacak ihtilâflar aşağıda yazılı şekilde İdare tarafından hallolunacaktır.
Müteahhid kontrolün kararını tebellüğ ettiği tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz ve şikâyetlerinin mahiyet ve sebeplerini havi bir istida ile idareye müracaat edecek ve idare de bu istidayı aldığı tarihten itibaren üç ay içinde işi tetkik ederek bu husustaki kararını müteahhide tebliğ edecektir.
Müteahhid üç ay içinde kendisine bir cevap verilmez veya verilen karara kanaat etmezse bu müddetin geçtiği veya verilen kararın tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde aid olduğu mahkemeye müracaat etmemiş bulunursa bu karara kat’iyyen muvafakat ve âkid olan idareyi ibra etmiş olur.
[1] Muameleleri Muhasebei Umumiye Kanunu hükümlerine tâbi olan idarelerin müteaddid senelere sari olmamak üzere yalnız bir malî sene zarfında yaptıracakları inşaat ve ameliyat için tayin edecekleri ikmal müddeti taallûk ettiği malî senenin son ayının yirminci gününü hiç bir suretle geçemez.
[*] İşin takib ve murakabesi, idare tarafından tayin edilecek bir memur veya bir heyet veyahud bu gibi işleri gören tanınmış yerli veya yabancı kontrol müesaeseleri marifelile yapılır. Bu memur veya heyetler bu şartnamede kısaca, (kontrol) sözü ile ifade edilmiştir.