7/3302 Hukukî veya Ticarî Mevzularda Adlî ve Mahkeme Dışı Gayri Adlî Evrakın Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Sözleşme Hakkında Kararname
- Tür
- Uluslararası Antlaşma
- Resmi Gazete
- 24.12.1971 / Sayı 14052
- Son değişiklik
- 24.12.1971
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Uluslararası Antlaşmalar, Avrupa Birliği Mevzuatı
Madde 1 – Hukukî veya Ticarî Mevzularda Adlî ve Mahkeme Dışı Gayri Adlî Evrakın Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Sözleşme
Bu Sözleşme hukukî ve ticarî mevzularda yabancı memleketlerde tebliği için gönderilecek adlî ve mahkeme dışı adlî evraka her halde tatbik edilecektir.
Kendisine tebliğ edilen şahsın adresinin bilinmediği hallerde bu Sözleşme kabili tatbik değildir.
Madde 2 – BÖLÜM 1 - ADLÎ EVRAK
Âkit her Devlet diğer Âkit devletlerden sadır olan evrakı kabul edecek ve 3 üncü ve 6 ncı maddeler arasındaki hükümlere uygun bir şekilde bunları neticelendirecek ‘bir merkezî makam tayin edecektir.
Muhatap Devlet, merkezî makamı kendi kanunlarındaki hükümlere göre teşkilâtlandıracaktır.
Madde 3
Evrakın tanzim edildiği Devletin Kanununa göre yetkili kılınan makam veya Adalet Bakanlığı memuru tasdik veya benzer mahiyette bir formaliteyi yerine getirmeye lüzum olmaksızın, muhatap Devletin merkezî makamına bu Sözleşmeye ek modele uygun bir şekilde hazırlanmış bir talepte bulunacaktır.
Tebliğ edilecek evrakın aslı veya sureti talebe ilişik olacak ve talep ve evrak ikişer nüsha olarak gönderilecektir.
Madde 4
Merkezi makam talebin Sözleşmeye uygun bir şekilde düzenlenmediğine kaani olursa, müracaat sahibini derhal bu husustan haberdar edecek ve talep hususundaki itirazları belirtecektir.
Madde 5
Muhatap Devletin merkezî makamı evrakı ya bizzat tebliğ edecek veya bir mutavassıt aracılığıyle ettirecektir.
a) Tebligat, muhatap memlekette tanzim edilmiş olup bu memleketin toprakları üzerindeki şahıslara ulaştırılacak tebliğ vesikaları hakkında o Devlette cari olan mevzuata uygun olarak yapilabilir.
b) Veya, muhatap Devletin kanunlarına aykırı olmamak şartiyle müracaatçının arzu ettiği şekilde yapılabilir.
Bu maddenin 1 inci fıkrasının ‘b bendindeki durum ile ilgili olarak, vesikanın daima onu kendi arzusu ile kabul eden şahsa teslim edilmesi kabildir.
Vesikanın 1 inci fıkra hükümlerine uygun bir şekilde tebliğ edilmesi gerekiyorsa Merkezî Makam vesikanın, memlekette carî resmi dillerden birinde kaleme alınmasını veya tercüme edilmesini talep edebilir.
Bu Sözleşmeye ek formüllere uygun olup tebliğ vesikasının belli başlı noktalarını muhtevi talep kısmen mürselünaleyhe vesika ile birlikte tevdi olunur.
Madde 6
Muhatap Devletin Merkezî makamı veya bu maksatla tayin edilen diğer herhangi bir makam bu Sözleşmeye ek formüllerde gösterilen şekle uygun şekilde bir tasdik vesikası tanzim edecektir.
Bu vesika talebin tebliğ edildiğini ihtiva eder. Tebliğatın hangi usule göre, nerede, hangi tarihte ve kime yapıldığı hususlarını gösterir, gerekiyorsa, tebligatın tahakkukuna manı olabilecek hadiseyi de tasrih eder.
Talepte bulunan şahıs, merkezî makam veya bir yargı organı tarafından tanzim edilmemiş olan belgenin adı geçen makamlardan biri tarafından imza suretiyle tasdikini talep edebilir.
Tasdik vesikası doğrudan doğruya müracaat eden şahsa tevdi edilecektir.
Madde 7
Bu Sözleşmeye ek formüllerde kullanılan terimler mecburi olarak ya İngilizce veya Fransızca dillerde yazılacaktır. Bunlar, vesikanın sadır olduğu Devletin resmi dilinde veya resmi dillerden birinde de yazılabilir.
Bu terimlere tekabül eden boş yerler muhatap Devletin dilinde veya İngilizce olarak doldurulacaktır.
Madde 8
Her Âkit Devlet, icbara tevessül etmeksizin, yabancı memleketlerdeki şahıslara adil vesaik ile ilgili tebligatın doğrudan diplomatik veya Konsolosluk makamları vasıtasiyle yaptırılabilir. Belgenin sadır olduğu Devlet vatandaşına tebliğ edilmemesi halinde her Devlet belgelerin kendi memleketinde tebliğine reddedebilir.
Madde 9
Her Âkit Devlet, diğer bir Âkit Devlet tarafından tayin edilmiş otan makamlara vesikaları Konsolosluklar marifetiyle tebliğ ettirmek selahiyetini haiz bulunmaktadır.
İstisnai şartlar gerektirdiği takdirde, her Akit Devlet aynı maksat için diplomatik yola tevessül etme salâhiyetini haizdir.
Madde 10
Tebliğatın yapılacağı Devletin itirazı olmaması kaydiyle, işbu Sözleşme
a) Yabancı memleketlerdeki şahıslara adli belgelerin doğrudan posta kanaliyle gönderilmesini,
b) Vesikanın mercii olan Devletin salâhiyetli adlî memullarının veya diğer şahıslarının, muhatap Devletin salâhiyeti! memurları veya şahısları aracılığiyle doğrudan doğruya tebliğinin yapılmasının serbestisini
c) Adli dava ile ilgili herkesin, muhatap Devletin salâhiyetli adli memurları veya diğer şahısları marifetiyle doğrudan doğruya tebligat muamelesine tevessül edebilmesini engellememektedir.
Madde 11
İşbu Sözleşme iki veya daha fazla sayıdaki Akit Devletlerin, adlî evrakın tebliği hususunda, önceki maddelerde derpiş edilen intikal yollan dışında ezcümle mütekabil makamlar arasında doğrudan doğruya yazışma yolu dışında diğer başka intikal yolları benimsemek hususunda aralarında anlaşmalarını menetmez.
Madde 12
Bir Akit Devletten tebliğ edilmek üzere gelen belgeler, muhatap Devletin, tebliğinden gördüğü hizmetten dolayı vergi veya masraf tediyesine yol açamaz. Aşağıdaki hallerde talepte bulunan kimse masrafları deruhde edecektir.
a) Tebligat yapılmak üzere evrakın gönderildiği Devletin adlî memur veya iç hukukuna göre yetkili kıldığı makamının müdahalesi halinde,
b) Tebliği hususunda hususî bir usulün kullanılmasında.
Madde 13
Bu Sözleşmeye uygun bir şekilde yapılmış tebliğ talebini muhatap Devlet ancak egemenliği veya güvenliğini zedeleyici nitelikte addederse reddedebilir.
Muhatap Devletin, millî mevzuatın bahis konusu meselede münhasıran tatbikini istenmesi veya talep mevzuunu karşılayabilecek herhangi bir hukukî yol gösterememesi hallerinde tebligatın ifa edilmesi reddolunabilir.
Merkezi makam, ret durumunda, ret sebeplerini bildirmek suretiyle müracaatçıyı derhal bundan haberdar edecektir.
Madde 14
Tebliğ edilmek üzere gönderilen adlî evrakın intikalinden doğan güçlükler diplomatik yollardan halledilecektir.
Madde 15
Bu Sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde, tebliğ edilmek üzere yabancı memleketlere dava dilekçesi ve mümasil evrakın gönderilmesi ve davalının bulunmaması halinde, aşağıdaki şartlar gerçekleşmedikçe bir karara varılamıyacaktır.
a) Tebligat muhatap Devletin memleketin dahilindeki şahıslara yapılacak tebligat hususunda iç hukukun gösterdiği usule uygun bir şekilde yapılmışsa.
b) Evrakın davalıya fiilen tevdii veya Sözleşmede gösterilen bir usule göre ikametgâhında tebliği halinde ve her iki durumda da, tebligatın davalıya kendini müdafaa için kafi zaman bırakılacak şekilde yapılmış olmalıdır.
Bu maddenin 1 inci fıkra hükümlerine rağmen her Akit Devlet aşağıda zikredilen bütün şartların tamamlanması halinde, hiçbir tebliğ sertifikası alınmaması veya sertifikanın teslim edilmesi hali olmasa dahi bir karara varılabileceğini beyan edebilir:
a) Vesika Sözleşmede belirtilen usullerden birine uygun olarak gönderilmişse,
b) Her ayrı mesele için hâkimin takdir edeceği ve altı aydan aşağı olmıyan bir zaman, tebliğ evrakının gönderilme tarihinden itibaren geçtiği takdirde,
c) Muhatap Devletlerin yetkili makamları nezdinde kafi teşebbüste bulunulmuş olmasına rağmen, hiçbir sertifikanın elde edilmesi mümkün olmamış ise,
Yukarıda derpiş edilen hükümlere rağmen, hâkim, âcil hallerde, muvakkat ve koruyucu tedbirler alabilir.
Madde 16
İşbu Sözleşme hükümlerine göre dava dilekçesi veya mümasil vesikanın tebliğ edilmek üzere yabancı memleketlere gönderilmesi gerektiği ve dava sırasında hazır olmıyan davalıya karşı bir karara varıldığı hallerde, aşağıdaki şartların tahakkuku halinde, hâkimin davalının karar hakkında müracaat etme hakkı süresini uzatma yetkisi vardır.
a) Davalı kendi kusuru olmaksızın, müdafaa için, yeterli zaman zarfında vesikadan veya hükümden haberdar olmamışsa,
b) Davalının imkânları her türlü esastan beri görünmüyor ise,
Davalının zaman aşımının kaldırılması için müracaatı karardan haberdar olmasını müteakip makul bir süre zarfında yapılmadığı takdirde kabul olunmaz.
Kararın okunması tarihinden itibaren bir seneden az olmamak şartiyle, beyanında tasrih edeceği mühletin dolmasından sonra talep yapıldığı takdirde, her Akit Devlet bu talebin kabule şayan olmadığını ileri sürebilir.
Bu madde, şahısların statüsü veya ehliyetleri ile ilgili kararlarda tatbik edilmez.
Madde 17 – II. BÖLÜM - MAHKEME DIŞI EVRAK
Akit Devletin makamları veya adlî memurları tarafından çıkarılan mahkeme dışı evrak, bir diğer Akit Devlete bu Sözleşmede zikredilen usul ve hükümlere uygun bir şekilde tebliğ edilmek üzere gönderilebilir.
Madde 18 – III. BÖLÜM - GENEL HÜKÜMLER
Her Akit Devlet, Merkezi Makamın dışında başka makamlarda tayin edebilir ve bunların yetkilerinin şumulünü tespit eder.
Bununla beraber talep sahibi her zaman, doğrudan Merkezî Makama başvurma hakkını haizdir.
Madde 19
İşbu Sözleşme, bir Âkit Devletin mevzuatının, tebliğ edilmek üzere yabancı memleketlerden gelen evrakın, önceki maddelerde derpiş edilmemiş başka intikal usullerinin tatbikine müsaade etmesine mani olmaz.
Madde 20
İşbu Sözleşme, iki veya daha çok Âkit Devletin aşağıdaki hususları sarfınazar etmek için aralarında bir anlaşma akdetmelerine engel teşkil etmiyecektir :
a) 3 üncü maddenin 2 nci fıkrası gereğince gönderilen evrakın iki kopye halinde hazırlanması gereğini,
b) 5 inci ve 7 nci maddelerin 3 üncü fıkralarının gerektirdiği lisan şartlarını,
c) 5 inci maddenin 4 üncü fıkra hükümlerini,
c) 12 nci maddenin 2 nci fıkra hükümlerini,
Madde 21
Her Akit Devlet onay veya katılma belgesini tevdi anında veya daha sonraki bir tarihte, Hollanda Dışişleri Bakanlığını aşağıdaki hususlardan haberdar edecektir:
a) 2 ve 18 inci maddeler gereğince tayin edilen makamların hangileri olduğu,
b) 6 ncı madde gereğince sertifikayı doldurmak için yetkili kılınan makamın hangisi olduğu.
c) 9 uncu madde gereğince konsolosluk kanaliyle gönderilen vesikayı kabule yetkili makamın tayininden.
Her Akit Devlet, gereken hallerde yukarıda adı geçen bakanlığı aşağıdaki hususlardan haberdar edecektir.
a) 8 inci ve 10 uncu maddelerde derpiş olunan intikal usullerine karşı olan itirazlarından,
b) 15 inci maddenin 2 nci fıkrası, 16 ncı maddenin 3 üncü fıkrasında derpiş olunan beyanlardan,
c) Yukarıda zikredilen tayinler, itirazlar, beyanlarda vakı değişikliklerden.
Madde 22
İşbu Sözleşme, onu tasdik etmiş olan devletler arasındaki münasebetlerde, sırasıyle 17 Temmuz 1905 ve 1 Mart 1954 tarihlerinde La Haye’de imzalanan Hukuk Usulüne dair Sözleşmelerin 1 den 7 ye kadar odan maddelerinin (Tasdik eden devletlerin sözü geçen anlaşmaların birine veya diğerine taraf olmaları nispetinde) yerine kaim olacaktır.
Madde 23
İşbu Sözleşme La Haye’de 17 Temmuz 1905 tarihli Hukuk Usulüne dair Sözleşmenin 23 üncü maddesinin ve 1 Mart 1954 tarihli Hukuk Usulüne dair Sözleşmenin 24 üncü maddesinin tatbikine halel getirmeyecektir.
Bununla beraber, bu maddeler, haberleşme usullerinin bu Sözleşmede derpiş edilenlere benzer olan hallere tatbik edilecektir.
Madde 24
Tarafların ezcümle mutabık kalmaları hali hariç, 1905 ve 1954 sözleşmelerine ek olarak tararların akdettikleri anlaşmalar, Bu Sözleşme içinde aynı şekilde kabili tatbik olacaktır.
Madde 25
22 nci ve 24 üncü madde hükümlerini haleldar etmeksizin işbu Sözleşme orada (Sözleşmede) mevcut mevzular hakkında hükümler ihtiva edip Âkit Devletlerin taraf oldukları veya olacakları Sözleşmelere aykırı değildir.
Madde 26
Bu Sözleşme, La Haye Milletlerarası Devletler Hususi Hukuku Konferansının 10 uncu oturumunda temsil edilen devletlerin imzalarına açıktır.
Bu Sözleşme onaylanacak ve onay belgeleri Holanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilecektir.
Madde 27
İşbu Sözleşme, 26 ncı maddenni 2 nci fıkrasında derpiş edildiği şekilde üçüncü onay belgesinin tevdiinden 60 gün sonra yürürlüğe girecektir.
Sonradan onaylayan imzacı Devletler için Sözleşme, onay belgesinin tevdi tarihinden 60 gün sonra yürürlüğe girecektir.
Madde 28
27 nci maddenin 1 inci fıkrası gereğince yürürlüğe giren bu Sözleşmeye yürürlüğe girmesinden sonra, La Haye Milletlerarası Devletler Hususi Hukuk Konferansı 10 uncu oturumunda temsil edilmiyen devletler katılabilirler. Katılma belgesi Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilecektir.
Sözleşme, katılmanın Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirildiği tarhiten sonra geçen 6 ay içinde, Sözleşmeyi katılma belgesinin tevdiinden önce onaylamış devletlerin itirazı olmadığı hallerde, katılan devlet bakımından yürürlüğe girecektir.
İtiraz yok ise Sözleşme yukarıdaki fıkrada zikredilmiş olan mühletlerin sonuncusunun hitamını takibeden ayın birinci günü katılan Devlet için mer’iyete girecektir.
Madde 29
Her devlet, imza, onay, katılma esnasında bu Sözleşmenin Milletlerarası münasebetlerini kendisinin temin ettiği ülkelerin hepsine, birine veya birkaçına teşmilini istediğini beyan edebilir.
İlgili Devlet için bu beyan, Sözleşmenin yürürlüğe girişinden sonra muteber olacaktır.
İleride buna mümasil yapılacak her teşmil Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirilecektir.
Teşmilin yapıldığı memleketler bakımından bu Sözleşme, yukarıdaki fıkrada bahis konusu tebliğin yapılmasını takibeden altmışıncı gün mer’iyete girecektir.
Madde 30
İşbu Sözleşme, 27 nci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen şekilde yürürlüğe girmesinden itibaren 5 sene müddetle devam edecektir.
Bu müddet, Sözleşmeyi sonradan tasdik eden ve katılan Devletler içlin de caridir.
Sözleşme, fesih ihbarı vâki olmadığı takdirde her 5 senede bir kendiliğinden yenilecektir.
İhbar 5 yıllık müddetin bitmesinden en az 6 ay evvel, Hollanda Dışişleri Bakanlığına yapılacaktır.
Bu, sözleşmenin tatbik edildiği belirli belgeler için sınırlandırılabilir.
İhbar, ancak bunu yapan Devleti ilzam edecektir. Sözleşme diğer Âkit Devletler için yürürlükte kalacaktır.
Madde 31
Hollanda Dışişleri Bakanlığı 26 ncı maddede zikredilen Devletlerle 28 inci madde hükümlerine uygun bir şekilde sonradan katılan Devletleri aşağıdaki hususlardan haberdar edecektir.
a) 26 ncı maddede bahsi geçen imza, ve onaylardan,
b) 27 nci maddenin 1 inci fıkrası gereğince Cözleşmenin yürürlüğe gireceği tarihten,
c) 28 inci maddede derpiş edilen katılmalar ve bu devletler bakımından Sözleşmenin yürürlüğe giriş tarihinden,
d) 29 uncu maddede bahsi geçen Sözleşmenin başka memleketlere teşmili ve bu devletler bakımından yürürlüğe giriş tarihinden,
e) 21 inci maddede derpiş edilen tayinler, itirazlar ve beyanlardan,
f) 30 uncu maddenin 3 üncü fıkrasında derpiş edilen feshi ihbarlardan.
Bu maksatla, usulüne uygun yetki verilmiş aşağıdaki imza sahipleri işbu Sözleşmeyi imzalamışlardır.
Bunun teyiden 15 Kasım 1965 tarihinde La Haye'de Hollanda Hükümeti arşivlerinde muhafaza edilecek ve musaddak bir sureti diplomatik yollardan La Haye Milletlerarası Devletler Hususi Hukuku Konferansının 10 uncu oturumunda temsil edilen devleltere gönderilecek olan bu Sözleşme, ikisi de aynı derece geçerli olmak üzere İngilizce ve Fransızca lisanlarında hazırlanmıştır.