KolayuyumGiriş yap

Vadeli Elektrik Piyasası Yöntemi

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Vadeli Elektrik Piyasası Yöntemi

Madde 1 – Amaç ve kapsam

(1) Bu Yöntemin amacı, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ) bünyesinde işletilen Vadeli Elektrik Piyasası (VEP)’na ilişkin olarak Vadeli Elektrik Piyasası İşletim Usul ve Esasları (VEP Usul ve Esasları)’nda, Vadeli Elektrik Piyasası Yönteminde düzenleneceği belirtilen; kontratların işleme açılması, kontratlara sunulacak teklifler, fiyatlar, fiyatların belirlenmesi usulleri, pozisyon limitleri, teminatlar, temerrüt yönetimi, temerrüt garanti hesabı, piyasa yapıcılık ile Fiyat Belirleme ve Temerrüt Yönetimi Komisyonu (Komisyon)’na ilişkin hususları düzenlemektir.

Madde 2 – Dayanak

(1) Bu Yöntem, 14/4/2009 tarihli ve 27200 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ıııııı) bendi ile 120 nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi ve 02/02/2020 tarihli ve 31027 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan VEP Usul ve Esaslarının 63 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 3 – Tanımlar

(1) Bu Yöntemde geçen;

a) Anket fiyat giriş süresi: Piyasa İşletmecisi tarafından kontratların günlük gösterge fiyatının veya baz fiyatının belirlenmesi amacıyla anket usulüne karar verilmesi halinde yapılacak ankete piyasa katılımcıları tarafından PYS üzerinden fiyat kaydı girebilecekleri süreyi,

b) Ayın geri kalanı kontratı: Fiziksel teslimatı, ilgili teslimat ayının içinde bulunulan günü takip eden ikinci gün başlayan, aynı teslimat ayının son takvim günü sona eren kontratı,

c) Aylık kontrat: Fiziksel teslimatı, ilgili teslimat ayının ilk takvim günü başlayan, aynı ayın son takvim günü sona eren kontratı,

ç) Çeyreklik kontrat: Fiziksel teslimatı ilgili çeyreklik dönemin ilk takvim günü başlayan, son takvim günü sona eren kontratı,

d) GGF düzeltme optimizasyon algoritması: Farklı kontratlar arası GGF uyumunu, ağırlıklandırılmış GGF sapması toplamı en düşük olacak şekilde sağlayan mekanizmayı,

e) Güncel minimum satış teklif miktarı (GMSTM): Teslimat dönemi başlamış veya bir sonraki gün başlayacak olan kısa pozisyonların temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması çerçevesinde, temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcıları için belirlenen minimum satış teklif miktarlarından gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve zorunlu ihale süreçleri sonrasında kalan teklif miktarlarını,

f) Güncel minimum teklif miktarı (GMTM): Teslimat dönemi başlamamış olan açık pozisyonların temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması çerçevesinde, temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcıları için belirlenen minimum teklif miktarlarından gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve zorunlu ihale süreçleri sonrasında kalan teklif miktarlarını,

g) İhale teklif giriş süresi: Piyasa İşletmecisi tarafından kontratların günlük gösterge fiyatının veya baz fiyatının belirlenmesi amacıyla ihale usulüne karar verilmesi halinde, yapılacak ihaleye piyasa katılımcıları tarafından PYS üzerinden teklif kaydı girebilecekleri süreyi,

ğ) İhale eşleştirme ve değerlendirme süresi: Piyasa İşletmecisi tarafından kontratların günlük gösterge fiyatının veya baz fiyatının belirlenmesi amacıyla ihale usulüne karar verilmesi halinde, piyasa katılımcıları tarafından sunulan tekliflerin fiyat uygunluğuna göre en iyi tekliflerden başlanarak eşleştirilirdiği 10 dakikalık süreyi,

h) Minimum satış teklif miktarı (MSTM): Teslimat dönemi başlamış veya bir gün sonra başlayacak olan kısa pozisyonların temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması çerçevesinde, temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcıları için gönüllü ve/veya zorunlu ihale süreçleri öncesinde kontratta bulunma oranına veya kontratta kısa pozisyonda bulunma oranına göre belirlenen minimum teklif miktarlarını,

ı) Minimum teklif miktarı (MTM): Teslimat dönemi başlamamış olan açık pozisyonların temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması çerçevesinde, temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcıları için gönüllü ve/veya zorunlu ihale süreçleri öncesinde piyasada veya kontratta bulunma oranına göre belirlenen minimum teklif miktarlarını,

i) Pozisyon dağıtımı: Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip olduğu açık pozisyonların gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve zorunlu ihale sonrasında kalan miktarlarının, temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcılarına güncel minimum teklif miktarlarına veya güncel minimum satış teklif miktarlarına göre dağıtımını,

j) Sentetik eşleşme: Seans sonrası dönemde, farklı piyasa katılımcıları tarafından farklı kontratlar için sunulmuş ancak eşleşmemiş aktif tekliflerden uygun olanların Piyasa İşletmecisi tarafından eşleştirilmesi işlemini,

k) Sentetik eşleşme optimizasyon algoritması: Seans sonrası dönemde, farklı piyasa katılımcıları tarafından farklı kontratlar için sunulmuş ancak eşleşmemiş aktif teklifleri en yüksek toplam eşleşme miktarı verecek şekilde değerlendiren ve bu eşleşme miktarları üzerinden ağırlıklandırılmış fiyat sapması toplamı en düşük olacak şekilde eşleşme fiyatlarını hesaplayan mekanizmayı,

l) Temerrüt eşleştirmesi: Temerrüt durumunda olan farklı piyasa katılımcılarına ait teklif bölgesi, teslimat dönemi, yük tipi aynı olan kontratlarda, ters yönlü pozisyonların miktarlarından minimum olanı kadar eşleştirilerek kapatılması işlemini,

m) Temerrüt ihalesi: Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının sahip olduğu açık pozisyonların, temerrüt yönetimi kapsamında kapatılması amacıyla yürütülen gönüllü ve/veya zorunlu ihaleyi,

n) Temerrüt ihalesi teklif giriş süreci: Temerrüt ihalesinde piyasa katılımcıları tarafından ihale başlangıç saatinden itibaren 15 dakika boyunca teklif girişi yapılabilen süreyi,

o) Yıllık kontrat: Fiziksel teslimatı her yılın ilk takvim günü başlayan, aynı yılın son takvim günü sona eren kontratı

ifade eder.

(2) Bu Yöntemde geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer kavram ve kısaltmalar, ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.

Madde 4 – Kontratlar

(1) Piyasa İşletmecisi tarafından işleme açılabilecek kontratlar ile kontratların açılış ve kapanış tarihleri aşağıda belirtilmiştir;

a) Yıllık kontrat, teslimat döneminin ilk gününden beş iş günü önce işleme kapatılır ve teklif defterinde işlem yapılabilecek kontrat sayısı tamamlanacak şekilde yeni yıllık kontrat işleme açılır.

b) Çeyreklik kontrat, teslimat döneminin ilk gününden üç iş günü önce işleme kapatılır ve teklif defterinde işlem yapılabilecek kontrat sayısı tamamlanacak şekilde yeni çeyreklik kontrat işleme açılır.

c) Aylık kontrat, teslimat döneminin ilk gününden üç iş günü önce işleme kapatılır ve teklif defterinde işlem yapılabilecek kontrat sayısı tamamlanacak şekilde yeni aylık kontrat işleme açılır.

ç) Ayın geri kalanı kontratları sadece işlem günlerinde işleme açılır. İlk ayın geri kalanı kontratı, ilgili ayın ikinci günü başlayıp son günü son bulur. Oluşturulan kontrat açıldığı gün seans bitiminde kapanır ve kapanan kontratın ilk fiziksel teslimat gününü takip eden günden başlayan ve ilgili ayın son günü son bulan diğer ayın geri kalanı kontratı işleme açılır. Hafta sonu ve resmi tatil günlerinde ayın geri kalanı kontratı işleme açılmaz.

(2) Teklif defterinde aynı anda en fazla 4 adet yıllık, 8 adet çeyreklik, 15 adet aylık kontrat işleme açılabilir.

Madde 5 – Kontratların basamaklandırılma süreleri

(1) Yıllık kontratlar, Piyasa İşletmecisi tarafından teslimat döneminin ilk gününden beş iş günü önce, aynı gün GGF ilanını müteakip işleme kapatılır ve ilgili kontrattaki açık pozisyonlar aynı yılı kapsayan 4 adet çeyreklik kontrata aktarılır.

(2) Çeyreklik kontratlar, Piyasa İşletmecisi tarafından teslimat döneminin ilk gününden üç iş günü önce, aynı gün GGF ilanını müteakip işleme kapatılır ve ilgili kontrattaki açık pozisyonlar aynı çeyreği kapsayan 3 adet aylık kontrata aktarılır.

(3) Piyasa katılımcılarının, basamaklandırma işlemi sonucunda yeni kontratlara aktarılan pozisyonları ile aynı kontrata ilişkin varsa ters yönlü pozisyonları netleştirilir.

Madde 6 – Kontratların işlem görmesinin sonlandırılması

(1) Piyasada işlem gören kontratlar, ilgili kontratta en az bir ay boyunca işlem olmaması durumunda ve açık pozisyon bulunmaması koşuluyla Piyasa İşletmecisi tarafından sonlandırılabilir.

Madde 7 – Teklif tipleri, özellikleri ve limitleri

(1) VEP’te piyasa katılımcıları tarafından sadece standart teklif sunulabilir. Standart teklif; belirli bir fiyat ve miktar bilgisine sahip alış veya satış teklifidir.

(2) VEP’te sunulan teklif tipleri özelliklerine göre;

a) Aktif: Henüz eşleşmemiş olup teklif defterinde eşleşmeyi bekleyen,

b) Pasif: Teklif defterinde yer almayan, piyasa katılımcıları tarafından aktif hale getirilebilen,

c) Süreli: Kontrat kapanış zamanını aşmaması koşuluyla piyasa katılımcıları tarafından belirlenen süre boyunca eşleşme için teklif defterinde bekleyen,

ç) Olanı eşle ve yok et (OEYE): Sunulduğu anda teklif defterinde var olan teklifler ile tamamen veya kısmen eşleşebilen, kalan miktarı teklif defterinden çıkarılan,

d) Tamamını eşle veya yok et (TEYE): Sunulduğu anda teklif defterinde var olan teklifler ile tamamen eşleşebilen, tamamen eşleşmez ise teklif defterinden çıkarılan

teklif olmak üzere sınıflandırılır.

(3) VEP’te her bir kontrat için PYS aracılığıyla piyasa katılımcısı tarafından tek seferde sunulabilecek azami teklif büyüklüğü 100 lottur.

(4) VEP’te bir seans içerisinde her bir piyasa katılımcısı tarafından en fazla saniyede 5 adet teklif sunulabilir.

Madde 8 – Alış teklifleri için eşleşme kuralları

(1) Teklif bildirim şartlarına uygun olarak ilgili kontrat için alış yönünde verilen tekliflerde;

a) Alış teklif fiyatı, en iyi satış teklif fiyatından büyük veya eşitse tekliflerin miktarları karşılaştırılır;

1) Alış teklif miktarı en iyi satış teklif miktarına eşitse tamamen eşleştirilir. Eşleşme, teklif defterinde önceden girilmiş olup bekleyen satış teklif fiyatına göre gerçekleştirilir.

2) Alış teklif miktarı en iyi satış teklifinin miktarından büyükse satış teklif miktarı kadar kısmi eşleştirilir. Eşleşme, teklif defterinde önceden girilmiş olup bekleyen satış teklif fiyatına göre gerçekleştirilir. Kısmi eşleşen alış teklifinin kalan miktarı için fiyat uygunluğu olan satış teklifi olup olmadığına bakılır, uygun satış teklifinin olmaması durumunda en iyi alış teklifi olarak teklif defterinde beklemeye devam eder. En iyi teklif listeleri yeniden sıralı olarak güncellenir.

3) Alış teklif miktarı en iyi satış teklifinin miktarından küçükse alış teklif miktarı kadar tamamen eşleştirilir. Eşleşme, teklif defterinde önceden girilmiş olup bekleyen satış teklif fiyatına göre gerçekleştirilir. Kısmi eşleşen satış teklifinin kalan miktarı teklif önceliği korunarak teklif defterinde beklemeye devam eder.

b) Alış teklif fiyatı, en iyi satış teklif fiyatından küçükse teklif defterine en iyi alış teklifleri listesine fiyat durumuna göre eklenir.

Madde 9 – Satış teklifleri için eşleşme kuralları

(1) Teklif bildirim şartlarına uygun olarak ilgili kontrat için satış yönünde verilen tekliflerde;

a) Satış teklif fiyatı, en iyi alış teklif fiyatından küçük veya eşitse tekliflerin miktarları karşılaştırılır;

1) Satış teklif miktarı en iyi alış teklif miktarına eşitse tamamen eşleştirilir. Eşleşme, teklif defterinde önceden girilmiş olup bekleyen alış teklif fiyatına göre gerçekleştirilir.

2) Satış teklif miktarı, en iyi alış teklif miktarından büyükse alış teklif miktarı kadar kısmi eşleştirilir. Eşleşme, teklif defterinde önceden girilmiş olup bekleyen alış teklif fiyatına göre gerçekleştirilir. Eşleşen alış teklifi teklif defterinden çıkarılır. Kısmi eşleşen satış teklifinin kalan miktarı için fiyat uygunluğu olan alış teklifi olup olmadığına bakılır, uygun alış teklifinin olmaması durumunda en iyi satış teklifi olarak teklif defterinde beklemeye devam eder. En iyi teklif listeleri yeniden sıralı olarak güncellenir.

3) Satış teklif miktarı, en iyi alış teklifinin miktarından küçükse satış miktarı kadar tamamen eşleştirilir. Eşleşme, teklif defterinde önceden girilmiş olup bekleyen alış teklif fiyatına göre gerçekleştirilir. Kısmi eşleşen alış teklifinin kalan miktarı teklif önceliği korunarak teklif defterinde beklemeye devam eder.

b) Satış teklif fiyatı, en iyi alış teklif fiyatından büyükse teklif defterinde en iyi satış teklifleri listesine fiyat durumuna göre eklenir.

Madde 10 – Sentetik eşleşme

(1) Sentetik eşleşme; seans sonrası dönemde, farklı piyasa katılımcıları tarafından farklı kontratlar için sunulmuş ancak eşleşmemiş aktif tekliflerden uygun olanların Piyasa İşletmecisi tarafından eşleştirilmesi işlemidir.

(2) Sentetik eşleşmenin gerçekleştirilebilmesi için, alış veya satış tekliflerinin sunulduğu kontratın teklif bölgesi, teslimat dönemi ve yük tipiyle belirlenen uzlaştırma dönemleri ile ters yönlü tekliflerin sunulduğu kontratın teklif bölgesi, teslimat dönemi ve yük tipiyle belirlenen uzlaştırma dönemlerinin birebir örtüşmesi gereklidir.

(3) Sentetik eşleşme, sentetik eşleşme optimizasyon algoritmasıyla iki aşamada gerçekleştirilir.

a) Birinci aşamada teklifler en yüksek toplam eşleşme miktarını (sentetik eşleşme sonucu eşleşmiş her bir teklifin eşleşme miktarı ile teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısınının çarpımının toplamını) verecek şekilde değerlendirilir.

b) İkinci aşamada, birinci aşama sonunda eşleşmiş teklifler için en düşük ağırlıklandırılmış fiyat sapması toplamı (sentetik eşleşme sonucu eşleşmiş her bir teklifin eşleşme fiyatı ile teklif fiyatı arasında farkın karesinin, eşleşme miktarı ve teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısı ile çarpımının toplamı) elde edilecek şekilde eşleşme fiyatları hesaplanır.

c) Her iki aşamada da dördüncü fıkrada belirtilen kısıtların sağlanması şartları aranmaktadır.

(4) Sentetik eşleşme sürecinde sağlanma şartı aranan kısıtlar şunlardır;

a) Her bir teklif bölgesi ve uzlaştırma dönemi için eşleşen satış tekliflerinin toplam miktarı, eşleşen alış tekliflerinin toplam miktarına eşit olmalıdır.

b) Her bir teklif bölgesi ve uzlaştırma dönemi için eşleşen satış tekliflerinin toplam tutarı, eşleşen alış tekliflerinin toplam tutarına eşit olmalıdır.

c) Eşleşmiş bir satış teklifinin eşleşme fiyatı teklif fiyatından düşük, ilgili kontrat için belirlenmiş olan günlük fiyat değişim üst limitinden büyük olamaz.

ç) Eşleşmiş bir alış teklifinin eşleşme fiyatı teklif fiyatından büyük, ilgili kontrat için belirlenmiş olan günlük fiyat değişim alt limitinden küçük olamaz.

d) Aynı teklif bölgesi için sunulmuş ve aynı uzlaştırma dönemlerini kapsayan kısmi eşleşebilen birden fazla alış ve/veya satış teklifinin bulunması durumunda fiyatı en iyi olan teklif tamamen eşleşmeden, diğer teklifler eşleşmez.

e) Aynı teklif bölgesi için sunulmuş, aynı uzlaştırma dönemlerini kapsayan ve aynı teklif fiyatına sahip kısmi eşleşebilen aynı yönlü tekliflerden sistem saatine göre ilk önce kaydedilen teklif sıralamada önceliklidir.

(5) Belirlenen eşleşme fiyatlarında kuruş hassasiyetine ve eşleşme miktarlarında da lot hassasiyetine gelecek şekilde yuvarlama yapılır.

(6) Sentetik eşleşmeler GGF hesabında dikkate alınmaz.

Madde 11 – Günlük gösterge fiyatı (GGF)

(1) GGF aşağıdaki şekilde belirlenir:

a) Seans içerisinde gerçekleştirilen tüm eşleşmelerin miktar ağırlıklı ortalama fiyatı GGF olarak belirlenir.

b) Seans içerisinde toplam eşleşme miktarının yıllık kontratlarda 10 lotun, çeyreklik kontratlarda 20 lotun, aylık ve daha kısa teslimat dönemine sahip kontratlarda 50 lotun altında olması halinde,

1) İlgili kontratlardaki eşleşmelerin miktar ağırlıklı ortalama fiyatının %75’i,

2) Teklif defterinde seans kapanışında aktif olup en az 15 dakika yer alan, yıllık kontratlarda 10 lot, çeyreklik kontratlarda 20 lot, aylık ve daha kısa teslimat dönemine sahip kontratlarda 50 lot ve üstü en iyi alış ve satış tekliflerine ait fiyatların aritmetik ortalamasının % 25’i

toplanarak GGF belirlenir.

c) Seans içerisinde eşleşme gerçekleşmemişse, teklif defterinde seans kapanışında aktif olup en az 15 dakika yer alan yıllık kontratlarda 10 lot, çeyreklik kontratlarda 20 lot, aylık ve daha kısa teslimat dönemine sahip kontratlarda 50 lot ve üstü en iyi alış ve satış tekliflerine ait fiyatların aritmetik ortalaması GGF olarak belirlenir.

ç) (c) bendinde belirtilen teklif miktarı şartının sağlanamaması durumunda dördüncü fıkrada belirtilen usullerle GGF belirlenir.

(2) Özel işlem bildirimleri, temerrüt yönetimi kapsamında gerçekleştirilen işlemler ile sentetik eşleşmeler GGF hesaplamasında dikkate alınmaz.

(3) Hesaplanan GGF virgülden sonra iki haneli en yakın fiyat adımına yuvarlanır.

(4) Birinci fıkrada belirtildiği şekilde GGF hesaplanamaması veya hesaplanan fiyatın Komisyon tarafından piyasayı doğru yansıtmadığının değerlendirilmesi durumunda öncelikle teorik fiyat belirleme usulüne başvurulur. Teorik fiyat belirleme usulü ile hesaplama yapılamaması durumunda anket ve ihale usulleri ayrı ayrı ya da birlikte kullanılarak GGF belirlenmesine Komisyon tarafından karar verilir.

Madde 12 – Teorik fiyat usulü

(1) Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili kontratın baz fiyatının veya GGF’sinin belirlenmesi için, işleme açık olan diğer kontratların ilgili gün için geçerli olan GGF’ler dikkate alınarak teorik fiyat hesaplanabilir.

(2) Teslimat dönemi ve teklif bölgesi aynı olan farklı yük tipindeki kontratların GGF’lerinden herhangi birinin hesaplanamaması veya baz fiyatının belli olmaması durumunda aşağıdaki eşitlik uyarınca eksik olan GGF veya baz fiyat değeri hesaplanır.

(3) İkinci fıkrada yer alan formülde geçen;

GGFt,baz,d : “t” teslimat dönemli ve “baz” yük tipli kontratın “d” günündeki GGF’sini ya da baz fiyatını (TL/MWh),

TDSt,baz : “t” teslimat dönemli ve “baz” yük tipli kontratın teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısını,

GGFt,puant,d : “t” teslimat dönemli ve “puant” yük tipli kontratın “d” günündeki GGF’sini ya da baz fiyatını (TL/MWh),

TDSt,puant : “t” teslimat dönemli ve “puant” yük tipli kontratın teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısını,

GGFt,puant dışı,d : “t” teslimat dönemli ve “puant dışı” yük tipli kontratın “d” günündeki GGF’sini ya da baz fiyatını (TL/MWh),

TDSt, puant dışı : “t” teslimat dönemli ve “puant dışı” yük tipli kontratın teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısını,

ifade eder.

(4) Teklif bölgesi ve yük tipi aynı olan herhangi bir kontrat ve en az sayıda kontrat ile tam örtüşme sağlayan kontratların GGF’lerinden herhangi birinin hesaplanamaması veya baz fiyatının belli olmaması durumunda aşağıdaki eşitlik uyarınca eksik olan GGF veya baz fiyat değeri hesaplanır.

(5) Dördüncü fıkrada yer alan formülde geçen;

GGFt,y,d : “t” teslimat dönemli ve “y” yük tipli kontratın “d” günündeki GGF’sini ya da baz fiyatını (TL/MWh),

TDSt,y : “t” teslimat dönemli ve “y” yük tipli kontratın teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısını,

GGFs,y,d : “s” teslimat dönemli ve “y” yük tipli kontratın “d” günündeki GGF’sini ya da baz fiyatını (TL/MWh),

TDSs,y : “s” teslimat dönemli ve “y” yük tipli kontratın teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısını,

St,y : “t” teslimat dönemli ve “y” yük tipli kontrat ile en az sayıda kontrat ile tam örtüşme sağlayan kontratlar kümesini

ifade eder.

Madde 13 – Anket usulü

(1) Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa katılımcılarının geçmiş ticaret hacimlerine göre anket yöntemine katılmalarına sınırlama getirilebilir ve bu durum PYS aracılığıyla piyasa katılımcılarına duyurulur.

(2) Ankete katılacak piyasa katılımcıları, ilgili kontrat ve/veya kontratlar için aşağıda belirtilen sürelerde bir adet fiyat girer:

a) Piyasada yeterli işlem gerçekleşmemesi nedeniyle günlük gösterge fiyatı hesaplanamayan kontratn GGF’sinin belirlenmesi için anket usulünün işletileceği piyasa katılımcılarına seans sonrasında ilan edilir. Piyasa katılımcılarının 15 dakikalık “anket fiyat giriş süresi” içerisinde PYS üzerinden GGF için fiyat kaydı girmesi istenir. Piyasa katılımcıları tarafından girilen fiyatlar, anket fiyat giriş süresi içerisinde güncellenebilir veya iptal edilebilir.

b) İlk defa işleme açılacak bir kontratın baz fiyatının belirlenmesi için anket usulünün işletileceği kontratın ilk işlem gününden önceki sondan ikinci iş gününe kadar piyasa katılımcılarına ilan edilir. Piyasa katılımcılarının kontratın en geç ilk işlem gününden önceki son iş gününe kadar 12:00 - 17:00 saatleri arasında Piyasa İşletmecisi tarafından ilan edilen zamanlarda PYS üzerinden baz fiyat için fiyat kaydı girmesi istenir.

c) Bir kontrata ilişkin seans içerisinde fiyat değişim limitlerinin yetersiz kalması durumunda yeni baz fiyatın belirlenmesi için anket sürecinin işletileceği piyasa katılımcılarına seans içerisinde ilan edilir ve fiyat kaydetme süreleri de piyasa katılımcılarına duyurulur.

(3) Anket usulünün işletileceği ilgili kontrat ve/veya kontratlar için ikinci fıkrada belirtilen süreler içerisinde sisteme fiyat giren piyasa katılımcılarının sayısının üçten az olması halinde anket geçersiz kılınır ve Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili kontrat ve/veya kontratların GGF ve/veya baz fiyatının belirlenmesi için yeni süreçler belirlenebilir.

(4) Piyasa katılımcılarının girdiği fiyatlar neticesinde;

a) Sisteme girilen tüm fiyatlar küçükten büyüğe sıralanır.

b) Sıralanan fiyatlar eşit sayıda fiyat içeren iki alt kümeye bölünür. Birinci alt kümenin medyanı (M1) ve ikinci alt kümenin medyanı (M3) hesaplanır.

c) Anket fiyatının hesabında dikkate alınmayacak fiyatların tespitinde kullanılacak üst ve alt limitler aşağıdaki formüllere göre tespit edilir;

A=M3-M1

Üst Limit=M3+1,5×A

Alt Limit=M1-1,5×A

ç) Üst limit değerinden büyük olan ve alt limit değerinden küçük olan fiyatlar, dışa düşen (outlier) olduğu tespit edilerek hesaplamaya dahil edilmez ve kalan fiyatların aritmetik ortalaması anket fiyatı olarak belirlenir.

(5) Anket sonucu belirlenen fiyat, Piyasa İşletmecisi tarafından GGF ya da baz fiyat olarak ilan edilir.

Madde 14 – İhale usulü

(1) İhaleye sunulacak tekliflerin, günlük fiyat değişim limitleri hariç olmak üzere VEP Usul ve Esaslarında düzenlenen teklif bildirim şartlarını sağlaması esastır.

(2) İhale usulünde, ilgili kontrat ve/veya kontratlar için aşağıda belirtilen sürelerde teklif kaydedilebilir:

a) Bir kontrat için, piyasada yeterli işlem gerçekleşmemesi nedeniyle günlük gösterge fiyatı hesaplanamayan kontratların GGF’nin belirlenmesi için ihale sürecinin işletileceği piyasa katılımcılarına seans sonrasında ilan edilir. Piyasa katılımcılarının 15 dakikalık “ihale teklif giriş süresi” içerisinde PYS üzerinden GGF için teklif kaydetmesi istenir. Piyasa katılımcıları tarafından girilen teklifler, ihale teklif giriş süresi içerisinde güncellenebilir veya iptal edilebilir.

b) İlk defa işleme açılacak bir kontratın baz fiyatının belirlenmesi için ihale sürecinin işletileceği, kontrat ve/veya kontratların ilk işlem gününden önceki ikinci iş gününe kadar piyasa katılımcılarına ilan edilir. Piyasa katılımcılarının kontrat ve/veya kontratların en geç ilk işlem gününden önceki son iş gününe kadar 12:00 - 17:00 saatleri arasında Piyasa İşletmecisi tarafından ilan edilen zamanlarda PYS üzerinden baz fiyat için teklif kaydetmesi istenir.

c) Bir kontrata ilişkin seans içerisinde fiyat değişim limitlerinin yetersiz kalması durumunda yeni baz fiyatın belirlenmesi için ihale sürecinin işletileceği ve ihaleye ilişkin süreçler piyasa katılımcılarına seans içerisinde ilan edilir.

(3) Piyasa katılımcıları tarafından ilgili kontrat için kaydedilen alış teklifleri fiyatı yüksekten düşüğe doğru, satış teklifleri fiyatı düşükten yükseğe doğru sıralanır. İlgili kontrat için sunulan eşit fiyatlı aynı yönlü tekliflerden sistem saatine göre ilk önce kaydedilen teklif sıralamada önceliklidir.

(4) Piyasa katılımcıları tarafından sunulan teklifler 10 dakikalık “ihale eşleştirme ve değerlendirme süresi” içerisinde fiyat uygunluğuna göre en iyi tekliflerden başlanarak eşleştirilir.

(5) Eşleştirilen tekliflerin fiyatlarının miktar ağırlıklı ortalaması, Komisyon tarafından değerlendirilerek uygun bulunması halinde ilgili kontratın baz fiyatı veya GGF’si olarak ilan edilir.

(6) İhale sonucunda oluşan fiyatın, Komisyon tarafından uygun bulunması halinde ilgili eşleşmeler piyasa katılımcılarına bildirilir. VEP Usul ve Esaslarında belirtilen sürelerde piyasa katılımcıları gerçekleşen eşleşmelerine itiraz edebilir.

(7) Gerçekleşen eşleşmeler pozisyona dönüşerek piyasa katılımcılarına yükümlülük doğurur.

Madde 15 – Anket veya ihale fiyatının değerlendirilmesi

(1) 13 üncü ve 14 üncü maddeler kapsamında belirlenen anket veya ihale fiyatının, Komisyon tarafından piyasa gerçeklerini yansıtmadığının değerlendirilmesi halinde;

a) GGF olarak, bir önceki günün GGF’si,

b) baz fiyat olarak, ilgili kontratın teslimat döneminin başlangıç ve bitiş tarihleri ile örtüşen bir önceki (ay, çeyrek, yıl) döneme ait nihai piyasa takas fiyatları aritmetik ortalamasının Komisyon tarafından artış veya azalış yönünde %20’ye kadarını aşmayacak şekilde belirlenen fiyat

ilan edilir.

(2) Kontratın işleme açıldığı ilk gün için belirlenen anket veya ihale fiyatının, Komisyon tarafından piyasa gerçeklerini yansıtmadığının değerlendirilmesi halinde birinci fıkranın (b) bendi kapsamında belirlenen yöntemle tespit edilen fiyat GGF olarak ilan edilir.

Madde 16 – GGF düzeltme işlemi

(1) Bir kontratın GGF’sinin, söz konusu kontratın teslimat dönemini kapsayan, teklif bölgesi ve yük tipi aynı, teslimat dönemi farklı olan kontratların GGF’lerinin kontrat büyüklükleriyle ağırlıklandırılmış ortalamasına eşit olması esastır.

(2) Bir kontratın GGF’sinin, teklif bölgesi ve teslimat dönemi aynı, yük tipi farklı olan kontratların GGF’lerinin kontrat büyüklükleriyle ağırlıklandırılmış ortalamasına eşit olması esastır.

(3) GGF düzeltme işlemi, birinci ve ikinci fıkradaki eşitliğin sağlanmadığı durumlarda, ilgili kontratların GGF’lerinin birinci ve ikinci fıkralardaki eşitliklere uygun hale gelecek şekilde fiyatlar arasındaki farklılıkların giderilmesi amacıyla yapılan işlemdir.

(4) GGF düzeltme işlemi, birinci ve ikinci fıkradaki eşitlikleri sağlamak şartıyla, GGF düzeltme optimizasyon algoritmasıyla, ağırlıklandırılmış GGF sapması toplamının en düşüğünü elde edecek şekilde yapılır. Ağırlıklandırılmış GGF sapması toplamı; GGF düzeltme işlemi sonrası her bir kontratın GGF’si ile düzeltilmiş GGF’si arasındaki farkın karesinin, teslimat dönemindeki uzlaştırma dönemi sayısı ve GGF değişim maliyeti katsayısı çarpımlarının toplamıdır.

(5) GGF değişim maliyeti katsayısı aşağıdaki şekilde uygulanır:

a) Piyasa işlemleri, ihale usulü ve teorik fiyat usulü ile belirlenen GGF’ler için 1.

b) Anket usulüne göre, Komisyon kararına göre ve bir önceki günün GGF’sinin GGF olarak belirlenmesi neticesinde belirlenen GGF’ler için 10.

Madde 17 – Katılımcı pozisyon limitlerinin hesaplanması

(1) Piyasa katılımcıları için pozisyon limitleri aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;

(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;

PLp : “p” piyasa katılımcısının pozisyon limitini,

PPLt : VEP Usul ve Esasları uyarınca belirlenen toplam piyasa pozisyon limitini,

PLOp : “p” piyasa katılımcısının pozisyon limiti oranını,

PİMp : “p” piyasa katılımcısının ilgili piyasalardaki toplam alış yönündeki işlemleri ile uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

TPİM : Tüm piyasa katılımcılarının ilgili piyasalardaki toplam alış yönündeki işlemleri ile uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

n : Hesaplamanın yapıldığı gündeki aktif piyasa katılımcısı sayısını,

GÖPAMp : “p” piyasa katılımcısının gün öncesi piyasası alış miktarını (MWh),

GİPAMp : “p” piyasa katılımcısının gün içi piyasası alış miktarını (MWh),

İAAMp : “p” piyasa katılımcısının ikili anlaşma bildirimi kapsamındaki alış miktarını (MWh),

UEVMp : “p” piyasa katılımcısının uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

VEPAMp : “p” piyasa katılımcısının VEP alış miktarını (MWh),

KEYATMp : “p” piyasa katılımcısının dengleme güç piyasası kapsamındaki kesinleşmiş yük atma talimat miktarını (MWh),

EDMNp : “p” piyasa katılımcısının negatif enerji dengesizlik miktarının mutlak değerini (MWh)

ifade eder.

(3) Tüzel kişilik kaydını yeni tamamlamış olması veya birinci fıkrada yer alan formüller uyarınca PLOp değerinin yeterli olmaması nedeniyle pozisyon limiti hesaplanamayan piyasa katılımcılarının pozisyon limiti;

a) tedarik lisansı sahibi piyasa katılımcıları için saatlik olarak net açık pozisyon miktarı 50 lottur.

b) üretim lisansı sahibi piyasa katılımcıları için saatlik olarak net açık pozisyon miktarı işletmedeki ünitelerinin toplam kurulu güç değerinin dörtte birine karşılık gelen enerji miktarıdır.

(4) Birinci fıkra kapsamında katılımcı pozisyon limiti hesaplamasına ilişkin olarak piyasa katılımcılarının hesaplamanın yapıldığı günden önceki uzlaştırma bildirimi kesinleşmiş son on iki ay içerisinde gerçekleşmiş uzlaştırmaya esas değerler dikkate alınır.

(5) Piyasa İşletmecisi tarafından, katılımcı pozisyon limitinin her bir teslimat dönemine karşılık gelen miktarı, belirlenen piyasa pozisyon limitlerine uygun olarak hesaplanır ve PYS aracılığıyla duyurulur.

(6) Kontrat bazında 3000 lot’luk açık pozisyon miktarı oluşması halinde, bir piyasa katılımcısının alış veya satış yönünde sahip olduğu açık pozisyon miktarının ilgili kontrattaki toplam açık pozisyon miktarına oranının %20’yi aşması durumunda ilgili piyasa katılımcısının kendi pozisyon limitine ulaşılmamış olmasına rağmen geçici olarak pozisyon arttırıcı işlem yapmasına izin verilmez. Gerekli görülmesi halinde, bu fıkrada belirtilen miktar ve oranlar Piyasa İşletmecisi tarafından PYS’de duyurulmak koşuluyla değiştirilebilir.

Madde 18 – Giriş teminatı tutarı

(1) Piyasa katılımcıları tarafından sunulması gereken VEP giriş teminatı tutarı 300.000,00 (üçyüzbin) TL’dir.

Madde 19 – Fiziksel teslimat teminatı katsayıları

(1) VEP’te kısa pozisyon sahibi piyasa katılımcıları için hesaplanacak fiziksel teslimat teminatı tutarına ilişkin olarak hesaplamada kullanılacak fiziksel teslimat teminatı katsayısı (Yd) aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde uygulanır:

Tablo 1 | Yd katsayısı uygulama dönemi | Yd katsayısı Aralık | 0,25 Nisan | 0,15 Eylül | 0,15 Diğer Aylar | 0,10

(2) Kısa pozisyon sahibi piyasa katılımcıları için alınan fiziksel teslimat teminatının hesaplanmasında uygulanan (g) katsayısı 1’dir. (g) katsayısı, Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa koşulları göz önünde bulundurularak değiştirilebilir.

Madde 20 – Tam yayılma pozisyonu teminat indirimi katsayısı

(1) Tam yayılma pozisyonu oluşturan pozisyonlar için teminat indirim tutarına ilişkin olarak hesaplamada kullanılacak tam yayılma pozisyonu teminat indirimi katsayısı (r) 0,90’dır. (r) katsayısı, Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa koşulları göz önünde bulundurularak değiştirilebilir.

Madde 21 – Vadeler arası yayılma pozisyonu teminat indirimi

(1) VEP’te en az iki yıllık yeterli veri seti oluşuncaya kadar vadeler arası yayılma pozisyonu teminat indirimi “0” olarak uygulanır.

Madde 22 – Toplam teminat risk katsayısı

(1) VEP’te, piyasa katılımcısı tarafından sunulması gereken toplam VEP teminatı tutarına ilişkin olarak hesaplamada kullanılacak risk katsayısı (t)’nin varsayılan değeri 1’dir.

(2) Gün sonu işlemleri çerçevesinde yapılan toplam teminat hesaplamasında, içinde bulunulan gün de dahil olmak üzere son 180 günde VEP Usul ve Esaslarının 48 inci maddesi doğrultusunda saat 12:00’de yapılan teminat kontrolünde mevcut teminat tutarı bulundurması gereken toplam teminat vadeli elektrik piyasası teminatı tutarını karşılamadığı gün sayısı 3, 4 ve 5 olan piyasa katılımcıları için risk katsayısı (t) 1,05 olarak uygulanır. Söz konusu kontrolde gün sayısı 6 ve daha fazla olan piyasa katılımcıları için ise mezkur katsayısı 1,1 olarak uygulanır.

(3) Gün sonu işlemleri çerçevesinde her bir piyasa katılımcısı için belirlenen risk katsayısı, hesaplamanın yapıldığı günü takip eden ilk işlem günü seans içi dönem boyunca da geçerlidir. Hesaplamayı takip eden ilk işlem günü, gün sonu işlemleri çerçevesinde yapılan toplam vadeli elektrik piyasası teminatı hesaplamasında risk katsayısı yeniden belirlenir.

Madde 23 – Temerrüt eşleştirmesi

(1) Temerrüt eşleştirmesi, temerrüt durumunda olan farklı piyasa katılımcılarına ait teklif bölgesi, teslimat dönemi, yük tipi aynı olan kontratlarda, ters yönlü pozisyonların miktarlarının kendi içlerinde ayrı ayrı toplamlarının minimum olanı kadar eşleştirilerek kapatılması işlemidir.

(2) Temerrüt durumunda olan piyasa katılımcıları belirlenerek ilgili piyasa katılımcılarının tüm açık pozisyonları ile her bir piyasa katılımcısına ait açık pozisyonlar tespit edilir.

Madde 24 – Teslimat dönemi başlamamış olan kontratlardaki açık pozisyonlarda temerrüt eşleştirmesi

(1) Temerrüt durumunda olan farklı piyasa katılımcılarına ait teklif bölgesi, teslimat dönemi, yük tipi aynı olan kontratlarda, temerrüt eşleştirmesinin mümkün olması durumunda;

a) Açık pozisyonlar, her bir piyasa katılımcısının ilgili kontratta yapmış olduğu son işlemin tarihi baz alınarak kapatılır. İlgili açık pozisyonların ters yönlü pozisyon yazılarak kapatılma işlemine son işlem tarihi daha önce olan pozisyondan başlanır.

b) Eşleşme fiyatı olarak temerrüt eşleştirmesinin yapıldığı andaki ilgili her bir kontrata ait en güncel GGF fiyatı ve/veya gün içerisinde belirlenen yeni bir baz fiyatın olması halinde söz konusu baz fiyat kullanılır.

(2) Her bir piyasa katılımcısına yazılan ilgili kontrattaki ters yönlü pozisyonların toplam miktarı ilgili kontrattaki temerrüt eşleştirmesine konu pozisyon miktarını aşamaz. İlgili kontrat için belirlenen sırada bir önceki piyasa katılımcısının açık pozisyon miktarı kapatılmadan diğer piyasa katılımcısına ait pozisyon kapatılmaya geçilmez.

(3) Temerrüt eşleştirmesi sonucunda ilgili piyasa katılımcılarının teminat hesaplamaları güncellenir.

Madde 25 – Teslimat dönemi başlamış veya bir sonraki gün başlayacak olan kontratlardaki açık pozisyonlarda temerrüt eşleştirmesi

(1) Temerrüdün gerçekleştiği gün, temerrüde düşen farklı piyasa katılımcılarına ait açık pozisyonlara ilişkin olarak temerrüdün gerçekleştiği günü takip eden gün için gün öncesi piyasasında ve temerrüdün gerçekleştiği gün işleme açılacak ayın geri kalanı kontratında yönetilmek üzere teslimat yükümlülükleri tespit edilir.

(2) Ayın geri kalanı kontratına ait pozisyonların temerrüt eşleştirmesi kapsamında farklı piyasa katılımcılarına ait teklif bölgesi, teslimat dönemi, yük tipi aynı olan kontratlarda ters yönlü pozisyonların, temerrüt eşleştirmesinin mümkün olması halinde;

a) Temerrüt durumu oluşmadan önce her bir piyasa katılımcısının ilgili kontrattaki son işlem zamanına göre ilgili katılımcılara ilgili kontratlar için ters yönlü pozisyonlar yazılarak açık pozisyonlar kapatılır.

b) Eşleşme fiyatı olarak temerrüt eşleştirmesinin yapıldığı andaki VEP Usul ve Esaslar uyarınca belirlenen ilgili her bir kontrata ait en güncel teminat referans fiyatı (TRF) kullanılır.

(3) Temerrüt tarihini takip eden teslimat gününde yönetilmek üzere, tespit edilen pozisyonlar kapatılırken, temerrüt eşleştirmesinin mümkün olması halinde;

a) Eşleştirmeye girecek olan farklı piyasa katılımcılarına ait açık pozisyonlar temerrüt durumu oluşmadan önce her bir piyasa katılımcısının ilgili kontrattaki son işlem zamanına göre ilgili katılımcılara ilgili kontratlar için ters yönlü pozisyonlar yazılarak açık pozisyonlar kapatılır.

b) Miktar olarak eşleştirilen pozisyonların eşleşme fiyatı, ilgili pozisyonun yük tipi ile örtüşen saatlerin, temerrüt eşleştirmesinin yapıldığı gün, hesaplanan nihai piyasa takas fiyatı (PTF)’nın basit aritmetik ortalamasıdır.

(4) Farklı piyasa katılımcılarına ait teklif bölgesi, teslimat dönemi aynı, yük tipi farklı olan kontratlarda, saatlik bazda temerrüt eşleştirmesinin mümkün olması halinde;

a) Baz yük ile pik ve pik dışı kontratlara ait pozisyonların en az biri ters yönlü ise, ilgili pozisyon miktarlarından minimum olanı kadar ilgili piyasa katılımcılarına mevcut pozisyonları ile aynı yük tipine sahip ters yönlü pozisyonlar yazılır.

b) İlgili eşleştirmeye konu olan kontratlardaki açık pozisyon miktarı birden fazla piyasa katılımcısının açık pozisyonundan oluşuyorsa ve ilgili kontrattaki açık pozisyonun sadece bir kısmı eşleştirme oluşturabilecek ise; farklı piyasa katılımcılarına ait açık pozisyonlar temerrüt durumu oluşmadan önce her bir piyasa katılımcısının ilgili kontrattaki son işlem zamanına göre ilgili katılımcılara ilgili kontratlar için ters yönlü pozisyonlar yazılarak açık pozisyonlar kapatılır.

c) Miktar olarak eşleştirilen pozisyonların eşleşme fiyatı, ilgili pozisyonun yük tipi ile örtüşen saatlerin, temerrüt eşleştirmesinin yapıldığı gün, hesaplanan PTF’lerinin aritmetik ortalamasıdır.

(5) Her bir piyasa katılımcısına yazılan ilgili kontrattaki ters yönlü pozisyonların toplam miktarı ilgili kontrattaki temerrüt eşleştirmesine konu pozisyon miktarını aşamaz. İlgili kontrat için belirlenen sırada bir önceki piyasa katılımcısının açık pozisyon miktarı kapatılmadan diğer piyasa katılımcısına ait pozisyon kapatılmaya geçilmez.

(6) Temerrüt eşleştirmesi sonucunda ilgili piyasa katılımcılarının teminat hesapları güncellenir.

Madde 26 – Temerrüt eşleştirmesi sonrası kalan açık pozisyonların gün öncesi ve gün içi piyasalarında yönetimi

(1) 25 inci maddede belirtilen usullerle kapatılamayan açık pozisyonlar nedeniyle oluşan fiziksel teslimat yükümlülükleri için aşağıda belirtilen sürelerde Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili piyasa katılımcıları adına;

a) Gün öncesi piyasasına, saat 12:00-12:30 arasında uzlaştırma dönemi bazında kalan net teslimat yükümlülükleri için ilgili piyasa katılımcılarının sahip olduğu pozisyonlara ters yönlü olarak fiyattan bağımsız teklif sunulur.

b) Gerekmesi halinde gün içi piyasasına saat 18:00’da;

1) Teknik problem nedeniyle gün öncesi piyasasına teklif sunulamaması halinde, uzlaştırma dönemi bazında kalan net teslimat yükümlülüklerinin tamamı için,

2) Gün öncesi piyasasına sunulan teklifin tamamen eşleşmemesi durumunda ilgili uzlaştırma dönemi için eşleşemeyen net teslimat yükümlülükleri için, gün öncesi piyasasına sunulan teklifler ile aynı yönlü olarak, ilgili uzlaştırma dönemleri için PTF’ler dikkate alınarak, teklif sunulur.

(2) Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili piyasa katılımcıları adına gün öncesi piyasası ve/veya gün içi piyasasına sunulan teklifler sonucu eşleşen miktarlar, ilgili piyasa katılımcılarına pozisyon miktarlarına göre yansıtılır. Ancak gün öncesi piyasasında tamamen eşleşme gerçekleşmemesi ve/veya gün içi piyasasına birden fazla katılımcı adına aynı zaman dilimi ve aynı yönlü girilen teklifler sonucu, eşleşen miktarlar ilgili kontrattaki son işlem zamanı önce olan piyasa katılımcısından başlayarak yansıtılır. Belirlenen sırada bir önceki piyasa katılımcısının pozisyon miktarı kadar eşleşme yansıtılmadan diğer piyasa katılımcısına eşleşme yansıtılma işlemine geçilmez.

Madde 27 – Teslimat dönemi henüz başlamamış açık pozisyonlar için minimum teklif miktarının tespiti

(1) Temerrüt eşleştirmesi neticesinde tamamen kapatılamamış olan teslimat dönemi henüz başlamamış aynı yönlü açık pozisyonlar için ilgili kontratlardaki açık pozisyon oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır:

(2) Birinci fıkrada yer alan formüllerde geçen;

TAPOi : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan açık pozisyon oranını,

Li : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan piyasa katılımcılarının açık pozisyonlarının toplam lot adedini,

Lt,i : “i” kontratındaki temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcılarının sahip olduğu kısa ve uzun açık pozisyonlarının toplam lot adedini

ifade eder.

(3) Birinci fıkra kapsamında belirlenen temerrüde düşmüş olan açık pozisyon oranının Komisyon tarafından belirlenen orandan büyük veya eşit olması halinde gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve/veya zorunlu ihale öncesinde piyasa katılımcılarının minimum teklif miktarı aşağıdaki şekilde bulunur;

a) Her bir piyasa katılımcısı için piyasada bulunma oranı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

b) (a) bendinde yer alan formüllerde geçen;

PBOp : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının piyasada bulunma oranını,

KBi : “i” kontratının kontrat büyüklüğünü,

Lp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında sahip olduğu net pozisyonunun lot adedini,

TDSi : “i” kontratının teslimat dönemindeki saat sayısını,

n : Piyasada işlem gören kontrat sayısını,

m : Piyasada açık pozisyonu bulunan piyasa katılımcısı sayısını

ifade eder.

c) Her bir piyasa katılımcısı için minimum teklif miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanır, bulunan değer tam sayı olarak yukarıya yuvarlanır:

ç) (c) bendinde yer alan formülde geçen;

MTMp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratı için minimum teklif miktarını,

Li : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan açık pozisyonun lot adedini,

PBOp : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının piyasada bulunma oranını

ifade eder.

(4) Birinci fıkra kapsamında belirlenen temerrüde düşmüş olan açık pozisyon oranının Komisyon tarafından belirlenen orandan küçük olması halinde gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve/veya zorunlu ihale öncesinde, piyasa katılımcılarının minimum teklif miktarı aşağıdaki şekilde bulunur;

a) Her bir piyasa katılımcısı için ilgili kontratta bulunma oranı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

b) (a) bendinde yer alan formülde geçen;

KBOp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında bulunma oranını,

Lp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında sahip olduğu net pozisyonun lot adedini,

Lt,i : “i” kontratındaki temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcılarının sahip olduğu kısa ve uzun açık pozisyonlarının toplam lot adedini,

ifade eder.

c) Her bir piyasa katılımcısı için minimum teklif miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanır ve bulunan değer tam sayı olarak yukarıya yuvarlanır:

ç) (c) bendinde yer alan formülde geçen;

MTMp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratı minimum teklif miktarını,

Li : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan açık pozisyonun lot adedini,

KBOp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında bulunma oranını

ifade eder.

(5) Minimum teklif miktarlarının hesaplanmasını müteakip gönüllü ve/veya zorunlu ihale süreçleri işletilir. Piyasa katılımcısının, gönüllü ve/veya zorunlu ihaleye teklif verirken, kendisi için belirlenen minimum teklif miktarı kadar teklif verme zorunluluğu bulunmaz.

Madde 28 – Teslimat dönemi başlamış veya bir gün sonra başlayacak kısa pozisyonlar için minimum teklif miktarı

(1) Kapatılamamış olan teslimat dönemi başlamış veya bir gün sonra başlayacak kısa pozisyonlar için, temerrüdün gerçekleştiği günü takip eden ikinci gün ile başlayan ayın geri kalanı kontratındaki kısa pozisyon oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(2) Birinci fıkrada yer alan formüllerde geçen;

TKPOi : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan kısa pozisyon oranını,

KLi : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan piyasa katılımcılarının kısa pozisyonlarının toplam lot adedini,

KLt,i : “i” kontratındaki temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcılarının sahip olduğu net kısa pozisyonlarının toplam lot adedini

ifade eder.

(3) Birinci fıkra kapsamında belirlenen temerrüde düşmüş olan kısa pozisyon oranının Komisyon tarafından belirlenen orandan büyük veya eşit olması halinde gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve/veya zorunlu ihale öncesinde piyasa katılımcılarının minimum teklif miktarı aşağıdaki şekilde bulunur;

a) Her bir piyasa katılımcısı için ilgili kontratta bulunma oranı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

b) (a) bendinde yer alan formüllerde geçen;

TKBOp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının teslimat dönemindeki “i” kontratında bulunma oranını,

Lp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının teslimat dönemindeki “i” kontratında sahip olduğu kısa veya uzun net pozisyonun lot adedini,

m : “i” kontratında açık pozisyonu bulunan piyasa katılımcısı sayısını

ifade eder.

c) Her bir piyasa katılımcısı için minimum satış teklif miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanır, bulunan değer tam sayı olarak yukarıya yuvarlanır:

ç) (c) bendinde yer alan formülde geçen;

MSTMp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratı minimum satış teklif miktarını,

KLi : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan kısa pozisyonun lot adedini,

TKBOp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının teslimat dönemindeki “i” kontratında bulunma oranını

ifade eder.

(4) Birinci fıkra kapsamında belirlenen temerrüde düşmüş olan kısa pozisyon oranının Komisyon tarafından belirlenen orandan küçük olması halinde gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve/veya zorunlu ihale öncesinde piyasa katılımcılarının minimum satış teklif miktarı aşağıdaki şekilde bulunur;

a) Her bir piyasa katılımcısı için ilgili kontratta kısa pozisyonda bulunma oranı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

b) (a) bendinde yer alan formülde geçen;

TKKPBOp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında kısa pozisyonda bulunma oranını,

KLp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında sahip olduğu net kısa pozisyonun lot adedini,

KLt,i : “i” kontratındaki temerrüde düşmemiş olan piyasa katılımcılarının sahip olduğu net kısa pozisyonlarının toplam lot adedini,

ifade eder.

c) Her bir piyasa katılımcısı için minimum satış teklif miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanır ve bulunan değer tam sayı olarak yukarıya yuvarlanır:

ç) (c) bendinde yer alan formülde geçen;

MSTMp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratı minimum satış teklif miktarını,

KLi : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan kısa pozisyonun lot adedini,

TKKPBOp,i : Temerrüde düşmemiş olan “p” piyasa katılımcısının “i” kontratında kısa pozisyonda bulunma oranını,

ifade eder.

(5) Minimum teklif miktarlarının hesaplanmasını müteakip gönüllü ve/veya zorunlu ihale süreçleri işletilir. Piyasa katılımcısı, gönüllü ve/veya zorunlu ihaleye teklif verirken kendisi için belirlenen minimum teklif miktarı kadar teklif verme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Madde 29 – Temerrüt ihalesi ve teklif defteri işlemleri

(1) Piyasa İşletmecisi tarafından temerrüt ihalesi için; başlangıç saati, ihale türü, ihalenin süreci, ihalenin yapılacağı kontrat, ihaleye konu pozisyon miktarı ve yönü piyasa katılımcılarına PYS aracılığıyla duyurulur.

(2) Piyasa katılımcıları tarafından ilgili kontrata;

a) ihale başlangıç saatinden itibaren 15 dakika boyunca duyurulan pozisyon yönü ile aynı yönde teklif girişi yapılabilir ve aynı süreler içerisinde teklifler güncellenebilir.

b) sunulan tekliflerin VEP Usul ve Esaslarında belirtilen teklif bildirim kriterlerine uygun olması gereklidir.

c) sunulan teklifler sadece standart teklifler olup, standart teklife ait diğer özellikler kullanılmaz.

ç) sunulan teklifin büyüklüğü en fazla ihaleye konu pozisyon miktarı kadar olabilir.

d) sunulan teklifler için en iyi fiyat sıralaması yapılır. Eşit fiyatlı aynı yönlü tekliflerden sistem saatine göre ilk önce kaydedilen teklif sıralamada önceliklidir.

(3) Temerrüt ihalesi teklif giriş süreci bitiminde Piyasa İşletmecisi tarafından temerrüde düşen ilgili piyasa katılımcıları adına teklif girişi yapılır. Piyasa İşletmecisi tarafından satış yönlü tekliflerde, teklifin sunulacağı ilgili kontratın en güncel GGF’sinin ve/veya gün içerisinde belirlenen yeni bir baz fiyatın olması halinde söz konusu baz fiyatın günlük fiyat değişim oranı kadar altında, alış yönlü tekliflerde ise üstünde fiyat girilir. Ayın geri kalanı kontratlarında en güncel TRF’nin, satış yönlü tekliflerde ilgili aylık kontratın günlük fiyat değişim oranı kadar altında, alış yönlü tekliflerde ise üstünde fiyat girilir. Piyasa İşletmecisi tarafından sunulan teklifin büyüklüğü en fazla ilgili kontrattaki ihaleye konu pozisyon miktarı kadar olabilir.

(4) Piyasa İşletmecisi tarafından ilgili kontrat için sunulan teklifler ile piyasa katılımcıları tarafından sunulan teklifler arasında fiyat uygunluğu olması durumunda en iyi tekliflerden başlanarak eşleştirme gerçekleştirilir. Eşleşen miktarlar piyasa katılımcılarının sahip olduğu pozisyonlara dönüşür.

(5) Piyasa İşletmecisinin sunduğu tekliflerin eşleşmeyen kısımları, 15 dakika boyunca teklif defterinde üçüncü fıkrada belirtilen koşullarda işleme açılır. Piyasa İşletmecisi tarafından teklif defterine sunulan teklifin miktarı en fazla gönüllü ihaleden kalan miktar kadar olabilir. Piyasa İşletmecisi tarafından sunulan teklifler sadece standart teklifler olup, standart teklife ait sadece “süreli” özelliği kullanılır.

(6) Gönüllü ihale ve teklif defteri işlemleri ile kapatılamayan açık pozisyon miktarları için zorunlu ihale süreci işletilir.

(7) Bu madde kapsamında belirlenen süreçlerde ihtiyaç duyulması halinde Komisyon tarafından değişiklik yapılabilir.

(8) Gönüllü ihale, teklif defteri işlemleri ve/veya zorunlu ihale süreçleri neticesinde gerçekleştirilen eşleşmelere VEP Usul ve Esaslarında belirtilen süre içerisinde itiraz edilebilir.

Madde 30 – Teslimat dönemi henüz başlamamış açık pozisyonların dağıtımı

(1) Gönüllü ihale, zorunlu ihale, teklif defteri işlemleri sonucunda kapatılamamış olan her bir kontrattaki temerrüde düşmüş olan açık pozisyonun güncel lot adeti aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;

GLt,i : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan açık pozisyonun güncel lot adedini,

Li : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan piyasa katılımcılarının açık pozisyonlarının toplam lot adedini,

GİEMp,i : “i” kontratının gönüllü ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

ZİEMp,i : “i” kontratının zorunlu ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

TDEMp,i : “i” kontratının teklif defteri işlemleri kapsamında “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

m : Gönüllü ihale sonucu eşleşme miktarı bulunan piyasa katılımcısı sayısını,

n : Zorunlu ihale sonucu eşleşme miktarı bulunan piyasa katılımcısı sayısını,

v : Teklif defteri işlemleri sonucu eşleşme miktarı bulunan piyasa katılımcısı sayısını,

ifade eder.

(3) Minimum teklif miktarı sıfırdan büyük her bir piyasa katılımcısı için “Güncel Minimum İlk Teklif Miktarı” aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

(4) Üçüncü fıkrada yer alan formülde geçen;

GMTMp,i,ilk : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait hesaplanan güncel minimum ilk teklif miktarını,

MTMp,i : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait minimum teklif miktarını,

GİEMp,i : “i” kontratının gönüllü temerrüt ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

ZİEMp,i : “i” kontratının zorunlu temerrüt ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

TDEMp,i : temerrüt yönetimi kapsamında “i” kontratı için mevcut teklif defterine sunulan teklif ile “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını

ifade eder.

(5) Güncel minimum ilk teklif miktarları sıfırdan büyük olan piyasa katılımcılarından lisansı iptal edilmiş ve/veya sonlandırılmış katılımcıların bulunup bulunmadığı tespit edilir.

(6) Lisansı iptal edilmiş ve/veya sonlandırılmış piyasa katılımcılarının bulunması ve bu piyasa katılımcılarının güncel minimum ilk teklif miktarlarının sıfırdan büyük olması halinde söz konusu piyasa katılımcıları için belirlenen güncel minimum ilk teklif miktarları, diğer piyasa katılımcılarının minimum teklif miktarı en büyük olan piyasa katılımcısından başlamak suretiyle orantılı olarak eklenerek her bir piyasa katılımcısı için “Güncel Minimum Son Teklif Miktarı” aşağıdaki formüle göre hesaplanır, bulunan değer tam sayı olarak yukarıya yuvarlanır:

(7) Altıncı fıkrada yer alan formülde geçen;

GMTMp,i,son : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait güncel son (nihai) minimum teklif miktarını,

MTMp,i : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait minimum teklif miktarını,

MTMi : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek piyasa katılımcıları için hesaplanan “i” kontratına ait toplam minimum teklif miktarını (lisansı iptal edilen katılımcı hariç),

GMTMp,i,ilk : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait güncel ilk hesaplanan minimum teklif miktarını,

GMTMlp,i,ilk : Lisansı iptal edilen “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait güncel ilk hesaplanan minimum teklif miktarını,

n : lisansı iptal edilmiş veya sonlanmış piyasa katılımcı sayısını

ifade eder.

(8) Minimum teklif miktarı eşit olan piyasa katılımcılarının bulunması halinde, ilgili kontratta piyasada bulunma oranları hesaplanmış ise ilgili piyasa katılımcılarının piyasada bulunma oranlarına, kontratta bulunma oranları hesaplanmış ise ilgili piyasa katılımcılarının kontratta bulunma oranlarına göre en büyük olan piyasa katılımcısından başlanarak ekleme işlemi yapılır.

(9) İlgili kontratın zorunlu ihalesine teklif vermemiş ve güncel minimum ilk teklif miktarı sıfırdan büyük olan piyasa katılımcıları tespit edilir ve 12 nci fıkrada belirtilen usulle pozisyon dağıtımı yapılır.

(10) İlgili kontratın zorunlu ihale sürecinde teklif vermeyen piyasa katılımcılarına yapılan pozisyon dağıtımına rağmen açık pozisyon miktarının bitmemesi halinde, ilgili kontratın zorunlu ihalesine kendisi için hesaplanan minimum teklif miktarından daha az miktarda teklif veren piyasa katılımcıları tespit edilir ve 12 nci fıkrada belirtilen usulle pozisyon dağıtımı yapılır.

(11) İlgili kontratın zorunlu ihale sürecinde teklif vermeyen ve ilgili kontratın zorunlu ihalesine kendisi için hesaplanan minimum teklif miktarından daha az miktarda teklif veren piyasa katılımcılarına yapılan pozisyon dağıtımına rağmen açık pozisyon miktarının bitmemesi halinde, ilgili kontratın zorunlu ihalesine teklif sunup sunmadıklarına bakılmaksızın güncel minimum son teklif miktarı sıfırdan büyük piyasa katılımcıları tespit edilir ve 12 nci fıkrada belirtilen usulle pozisyon dağıtımı yapılır.

(12) Güncel minimum son teklif miktarı en büyük olan piyasa katılımcısından başlanarak (güncel minimum son teklif miktarı eşit piyasa katılımcılarının bulunması halinde piyasada bulunma ya da kontratta bulunma oranlarına göre) sırayla piyasa katılımcılarına, ilgili piyasa katılımcısının güncel minimum son teklif miktarına ulaşılıncaya kadar ilgili kontratta 1’er “lot” pozisyon dağıtılır. İlgili kontratta temerrüde düşmüş olan açık pozisyonun güncel lot adedinin tamamının ilgili piyasa katılımcılarına dağıtılması halinde pozisyon dağıtımı işlemi sonlandırılır. İlgili her bir piyasa katılımcısına en fazla ilgili kontrat için hesaplanan güncel minimum son teklif miktarı kadar pozisyon dağıtımı yapılabilir.

(13) Piyasa İşletmecisi tarafından dağıtılan pozisyonların eşleşme fiyatı olarak pozisyon dağıtımının yapıldığı andaki ilgili her bir kontrata ait en güncel GGF fiyatı ve/veya gün içerisinde belirlenen yeni bir baz fiyatın olması halinde söz konusu baz fiyat kullanılır.

Madde 31 – Teslimat dönemi başlamış veya bir gün sonra başlayacak kısa pozisyonların dağıtımı

(1) Gönüllü ihale, zorunlu ihale, teklif defteri işlemleri sonucunda kapatılamamış olan her bir kontrattaki temerrüde düşmüş olan kısa pozisyonun güncel lot adeti aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

(2) Birinci fıkrada yer alan formülde geçen;

GKLt,i : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan kısa pozisyonun güncel lot adedini,

KLi : “i” kontratındaki temerrüde düşmüş olan piyasa katılımcılarının kısa pozisyonlarının toplam lot adedini,

GİEMp,i : “i” kontratının gönüllü ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

ZİEMp,i : “i” kontratının zorunlu ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

TDEMp,i : “i” kontratının teklif defteri işlemleri kapsamında “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

m : Gönüllü ihale sonucu eşleşme miktarı bulunan piyasa katılımcısı sayısını,

n : Zorunlu ihale sonucu eşleşme miktarı bulunan piyasa katılımcısı sayısını,

v : Teklif defteri işlemleri sonucu eşleşme miktarı bulunan piyasa katılımcısı sayısını,

ifade eder.

(3) Minimum satış teklif miktarı sıfırdan büyük her bir piyasa katılımcısı için “Güncel Minimum İlk Satış Teklif Miktarı” aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

(4) Üçüncü fıkrada yer alan formülde geçen;

GMTSMp,i,ilk : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait hesaplanan güncel minimum ilk satış teklif miktarını,

MTSMp,i : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait minimum satış teklif miktarını,

GİEMp,i : “i” kontratının gönüllü temerrüt ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

ZİEMp,i : “i” kontratının zorunlu temerrüt ihalesinde “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını,

TDEMp,i : temerrüt yönetimi kapsamında “i” kontratı için mevcut teklif defterine sunulan teklif ile “p” piyasa katılımcısının eşleşme miktarını

ifade eder.

(5) Güncel minimum ilk satış teklif miktarları sıfırdan büyük olan piyasa katılımcılarından lisansı iptal edilmiş ve/veya sonlandırılmış katılımcıların bulunup bulunmadığı tespit edilir.

(6) Lisansı iptal edilmiş ve/veya sonlandırılmış piyasa katılımcılarının bulunması ve bu piyasa katılımcılarının güncel minimum ilk satış teklif miktarlarının sıfırdan büyük olması halinde söz konusu piyasa katılımcıları için belirlenen güncel minimum ilk satış teklif miktarları, diğer piyasa katılımcılarının minimum satış teklif miktarı en büyük olan piyasa katılımcısından başlamak suretiyle orantılı olarak eklenerek her bir piyasa katılımcısı için “Güncel Minimum Son Satış Teklif Miktarı” aşağıdaki formüle göre hesaplanır, bulunan değer tam sayı olarak yukarıya yuvarlanır:

(7) Altıncı fıkrada yer alan formülde geçen;

GMSTMp,i,son : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait güncel son (nihai) minimum satış teklif miktarını,

MSTMp,i : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait minimum satış teklif miktarını,

MSTMi : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek piyasa katılımcıları için hesaplanan “i” kontratına ait toplam minimum satış teklif miktarını (lisansı iptal edilen katılımcı hariç),

GMSTMp,i,ilk : Pozisyon dağıtımı uygulanabilecek “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait güncel ilk hesaplanan minimum teklif miktarını,

GMSTMlp,i,ilk : Lisansı iptal edilen “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan “i” kontratına ait güncel ilk hesaplanan minimum satış teklif miktarını,

n : Lisansı iptal edilmiş veya sonlanmış piyasa katılımcı sayısını

ifade eder.

(8) Minimum satış teklif miktarı eşit olan piyasa katılımcılarının bulunması halinde, ilgili kontratta bulunma oranları hesaplanmış ise ilgili piyasa katılımcılarının ilgili kontratta bulunma oranlarına, ilgili kontratta kısa pozisyonda bulunma oranları hesaplanmış ise ilgili piyasa katılımcılarının ilgili kontratta kısa pozisyonda bulunma oranlarına göre en büyük olan piyasa katılımcısından başlanarak ekleme işlemi yapılır.

(9) İlgili kontratın zorunlu ihalesinde teklif vermemiş olan veya teklif vermesine rağmen eşleşmesi bulunmayan ve güncel minimum ilk satış teklif miktarı sıfırdan büyük olan piyasa katılımcıları tespit edilir ve 12 nci fıkrada belirtilen usulle pozisyon dağıtımı yapılır.

(10) İlgili kontratın zorunlu ihale sürecinde teklif vermeyen veya teklif vermesine rağmen eşleşmesi bulunmayan piyasa katılımcılarına yapılan pozisyon dağıtımına rağmen açık pozisyon miktarının bitmemesi halinde, ilgili kontratın zorunlu ihalesinde kendisi için hesaplanan minimum satış teklif miktarından daha az miktarda eşleşmesi bulunan piyasa katılımcıları tespit edilir ve 12 nci fıkrada belirtilen usulle pozisyon dağıtımı yapılır.

(11) İlgili kontratın zorunlu ihale sürecinde teklif vermeyen veya teklif vermesine rağmen eşleşmesi bulunmayan ve ilgili kontratın zorunlu ihalesine kendisi için hesaplanan minimum satış teklif miktarından daha az miktarda eşleşmesi olan piyasa katılımcılarına yapılan pozisyon dağıtımına rağmen açık pozisyon miktarının bitmemesi halinde, ilgili kontratın zorunlu ihalesine teklif sunup sunmadıklarına bakılmaksızın güncel minimum son satış teklif miktarı sıfırdan büyük piyasa katılımcıları tespit edilir ve 12 nci fıkrada belirtilen usulle pozisyon dağıtımı yapılır.

(12) Güncel minimum son satış teklif miktarı en büyük olan piyasa katılımcısından başlanarak (güncel minimum son teklif miktarı eşit piyasa katılımcılarının bulunması halinde ilgili kontratta bulunma ya da ilgili kontratta kısa pozisyonda bulunma oranlarına göre) sırayla piyasa katılımcılarına, ilgili piyasa katılımcısının güncel minimum son teklif miktarına ulaşılıncaya kadar ilgili kontratta 1’er “lot” pozisyon dağıtılır. İlgili kontratta temerrüde düşmüş olan açık pozisyonun güncel lot adedinin tamamının ilgili piyasa katılımcılarına dağıtılması halinde pozisyon dağıtımı işlemi sonlandırılır. İlgili her bir piyasa katılımcısına en fazla ilgili kontrat için hesplanan güncel minimum son satış teklif miktarı kadar pozisyon dağıtımı yapılabilir.

(13) Piyasa İşletmecisi tarafından dağıtılan pozisyonların eşleşme fiyatı olarak, pozisyon dağıtımının yapıldığı andaki ilgili her bir kontrata ait en güncel TRF kullanılır.

Madde 32 – Temerrüt garanti hesabının büyüklüğü ve katkı payı miktarları

(1) Temerrüt garanti hesabının büyüklüğü, son 90 işlem günündeki en büyük açık pozisyona sahip piyasa katılımcısı ile ikinci ve üçüncü büyük açık pozisyona sahip olan piyasa katılımcısının birlikte temerrüdü halinde ortaya çıkacak kaynak ihtiyacının büyük olanından az olamaz. Kaynak ihtiyacı piyasa katılımcılarının, risklerinin teminatlar ile karşılanabilen kısmı dışında kalan bölümünden oluşur. Riskin istatistiksel yöntemlerle tahmininde %99,9 güven düzeyi kullanılır. Piyasa İşletmecisi; piyasa şartlarını, teminat yoğunlaşmalarını ve temerrüt yönetimi kaynaklarının yeterlilik düzeyini gözeterek, asgari temerrüt garanti hesabı büyüklüğünü, istatistiksel olarak hesaplanan büyüklükten daha yüksek belirleyebilir.

(2) Temerrüt garanti hesabı büyüklüğü günlük olarak hesaplanır, en az ayda bir güncellenir. Piyasa İşletmecisi, gerek görmesi halinde günlük hesaplanan büyüklük üzerinden temerrüt garanti hesabı katkı payı tutarlarını güncelleyebilir.

(3) Piyasa katılımcılarının temerrüt garanti hesabına yapacakları katkı, sabit katkı payları ve pozisyon limitleri ile orantılı olarak hesaplanan değişken katkı paylarından oluşur. Piyasa katılımcılarının yatırmaları gereken sabit katkı payı tutarları 300.000,00 TL’dir.

(4) Her bir piyasa katılımcısının sunmakla yükümlü olduğu katkı payı tutarları aşağıdaki formüllere göre hesaplanır;

(5) Dördüncü fıkradaki formüllerde geçen;

TGH_(d,p) : “d” gününde “p” piyasa katılımcısı için hesaplanan temerrüt garanti hesabı katkı payı tutarını,

STGH_(d,p) : “d” gününde “p” piyasa katılımcısına yansıtılacak olan sabit temerrüt garanti hesabı katkı payı tutarını,

DTGH_(d,p) : “d” gününde yapılan hesapta her bir piyasa katılımcısına yansıtılacak olan değişken temerrüt garanti hesabı katkı payı tutarını,

DTGH_d : “d” gününde hesaplanması gereken toplam değişken TGH katkı payları tutarını,

TGH_d : “d” gününde hesaplanan toplam temerrüt garanti hesabı tutarını,

n : hesabın yapıldığı gün itibari ile aktif olan piyasa katılımcısı sayısını,

PL_(d,p) : “d” gününde “p” piyasa katılımcısının pozisyon limitini

ifade eder.

(6) Bir piyasa katılımcısının sunmakla yükümlü olduğu temerrüt garanti hesabı katkı payı, sabit katkı payı tutarından az olamaz.

(7) Diğer piyasa katılımcılarının katkı payının kullanılmasına neden olan katılımcıya bu tutarlar için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde gecikme zammı uygulanır. Söz konusu tutarların tahsil edilmesi halinde tahsil edilen tutarlar öncelikle, piyasa katılımcılarına temerrüt garanti hesabı katkı paylarına başvurulduğu oranda ve varsa kalan tutar Piyasa İşletmecisi temerrüt yönetimi katkısı tutarına yansıtılır.

(8) Temerrüde düşen piyasa katılımcılarının, temerrüt borcunu kapatmak için diğer katılımcılardan tahsil edilen tutar, “Temerrüt Garanti Hesabı kalemi” adı altında faturalandırılır.

(9) Temerrüde düşen piyasa katılımcısının, temerrüt borcunu kapatmak için ödeme yapması durumunda, diğer katılımcılardan tahsil edilen tutar orantılı olarak katılımcılara “Temerrüt Garanti Hesabı iade kalemi” adı altında faturalandırılır.

(10) Merkezi uzlaştırma kuruluşunda açılan katılımcılara ait temerrüt garanti hesabındaki nakit TL tutarları nemalandırılır ve nemalandırılma sonucu elde edilen brüt nema tutarlarından, vergi ve diğer yasal yükümlülükler ile Takasbank komisyonu dağıtım esnasında düşülür. Kalan tutarlar, katılımcının temerrüt garanti hesabına aktarılır. Nemalandırmaya ilişkin usul ve esaslar merkezi uzlaştırma kuruluşu tarafından belirlenerek piyasa katılımcılarına duyurulur.

Madde 33 – Piyasa İşletmecisinin temerrüt yönetimi katkısı

(1) Piyasa İşletmecisi, VEP Usul ve Esaslarının 59 uncu maddesi çerçevesinde bir takvim yılı için sunduğu Piyasa İşletmecisinin temerrüt yönetimi katkısının temerrüt nedeniyle kullanılması ya da bloke edilmesi durumunda, aynı yıl içerisinde kullanılan tutarlar için tekrar taahhütte bulunmaz.

(2) Piyasa İşletmecisinin temerrüt yönetimi katkısı, her bir takvim yılı için EPİAŞ tarafından güncellenir.

(3) Temerrüde düşen piyasa katılımcısı tarafından cari hesabına, kendi temerrüt garanti hesabı katkı payına ve/veya VEP Usul ve Esasları kapsamında teminat hesabına yatırılan tutarlar ile Piyasa İşletmecisinin temerrüt yönetimi katkısından ve/veya diğer piyasa katılımcılarının temerrüt garanti hesabı katkı payından kullanılan tutarların temerrüde düşen ilgili piyasa katılımcısından tahsil edilmesi halinde bu tutarlar sırasıyla;

a) Temerrüt garanti hesabı katkı paylarına başvurulan diğer piyasa katılımcılarının ilgili hesabına oransal olarak,

b) Varsa kalan tutar Piyasa İşletmecisi temerrüt yönetimi katkısı tutarına

söz konusu temerrüt nedeniyle kullanılan tutarlar kadar aktarılır. Kalan tutar varsa temerrüde düşen piyasa katılımcısının kendi temerrüt garanti hesabı katkı payına ve/veya teminat hesabına aktarılır.

(4) Piyasa İşletmecisinin temerrüt yönetimi katkısının kullanılmasına neden olan katılımcıya, bu tutarlar için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde gecikme zammı uygulanır.

Madde 34 – Piyasa yapıcılığı genel esasları

(1) Piyasa yapıcılar, sorumlu oldukları kontratlarda piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak, likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını teşvik etmek amacıyla VEP Usul ve Esaslarında belirlenen ölçütlere uygun olarak Piyasa İşletmecisi tarafından yetkilendirilen ve bu alandaki performansları dönemsel olarak değerlendirilen piyasa katılımcılarıdır.

(2) Piyasa yapıcılığının uygulanacağı veya uygulamadan kaldırılacağı kontratlar, Piyasa İşletmecisi tarafından belirlenir.

(3) Piyasa yapıcılarının yükümlülüklerine ilişkin;

a) minimum alış-satış tekliflerinin miktarı,

b) alış ve satış teklif fiyatları arasındaki farkın azami tutarı ve/veya oranı,

c) piyasa yapıcısı olarak piyasada bulunma oranı

değişkenleri teslimat döneminin başlangıcına kalan gün sayısı göz önünde bulundurularak Piyasa İşletmecisi tarafından kontrat, teklif bölgesi, yük tipi ve teslimat dönemi bazında farklı piyasa yapıcılık sistemleri belirlenebilir.

(4) Bir piyasa katılımcısı birden fazla kontratta piyasa yapıcısı olabileceği gibi bir kontratta birden fazla piyasa yapıcısı da bulunabilir. Piyasa İşletmecisi tarafından kontrat, teklif bölgesi, yük tipi ve teslimat dönemi bazında piyasa yapıcı sayısına kısıtlama getirilebilir.

(5) Piyasa yapıcılık başvurusu için piyasa katılımcılarında aranacak ödenmiş sermaye tutarı asgari 10 milyon TL olmalıdır.

Madde 35 – Piyasa yapıcılığı başvuru şartları ve başvuru sırasında istenilecek belgeler

(1) Piyasa İşletmecisine piyasa yapıcılığı için başvuruda bulunanlar, aşağıda belirtilen asgari şartları sağlamak zorundadırlar:

a) Bu Yöntemde belirtilen mali kriterlere sahip olmak.

b) Piyasa yapıcıların genel yükümlülüğünü kapsayan ve Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanan Piyasa Yapıcılığı Anlaşmasını imzalamak.

(2) Asgari şartları sağlayan piyasa yapıcılar başvurusu sırasında aşağıdaki belgeleri Piyasa İşletmecisine sunmak zorundadırlar.

a) Piyasa Yapıcılık Başvuru Dilekçesi.

b) Piyasa Yapıcılık Anlaşması.

c) Gelir İdaresi Başkanlığı’na sunulan geçici ve/veya yıllık kurumlar vergisi beyannamesi eki.

ç) Piyasa İşletmecisi tarafından PYS aracılığıyla duyurulacak diğer belgeler.

Madde 36 – Piyasa yapıcılığı işleyiş esasları

(1) Piyasa yapıcılığının unsurları aşağıda yer almaktadır:

a) Minimum alış-satış teklif miktarları: Piyasa yapıcının sorumlu olduğu kontratlarda belirlenen miktarlarda alış ve satış yönünde sunulması gereken lot cinsinden minimum teklif miktarıdır.

b) Maksimum alım-satım fiyatı aralığı: Piyasa yapıcının sorumlu olduğu kontratlarda sunması gereken en iyi alış ve en iyi satış teklif fiyatları arasındaki yüzdesel farktır.

c) Piyasa yapıcısı olarak piyasada bulunma oranı: Piyasa yapıcının sorumlu olduğu kontratlarda (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yükümlülüğünü aynı anda karşıladığı sürenin, ilgili kontratın hesaplamanın yapıldığı dönemde işleme açık olduğu süreye oranıdır.

ç) Teslimat dönemine kalan gün sayısı: (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartlarda, ilgili kontratların fiziksel teslimat döneminin başlangıcına kalan gün sayısına göre değişiklik yapılabilir.

d) Sorumlu olunan kontratlar: Piyasa yapıcının performans ölçütleriyle sorumlu olduğu kontratlardır.

(2) Aylık, çeyreklik ve yıllık kontratlar için piyasa yapıcılığı uygulaması getirilebilir.

(3) Piyasa yapıcılığı kapsamında yapılan başvurular neticesinde piyasa yapıcılar, Piyasa İşletmecisinin onayını takip eden ayın başından itibaren piyasa yapıcısı olarak faaliyetlerine başlayabilirler. Piyasa İşletmecisinin onayını takip eden üç ay içerisinde piyasa yapıcılık faaliyetlerine başlanılması esastır. Söz konusu dönem sonunda fiili olarak piyasa yapıcılık faaliyetine başlamayanlar, ilgili kontratlar için piyasa yapıcılığından çıkarılabilirler.

(4) Piyasa yapıcısı olarak piyasada bulunma oranının minimum değeri, minimum alış-satış teklif miktarları, maksimum alım-satım fiyatı aralığı, teslimat dönemine kalan gün sayısı göz önünde bulundurarak Piyasa İşletmecisi tarafından kontrat bazında belirlenerek internet sitesinde yayımlanır.

Madde 37 – Piyasa yapıcıların hakları ve yükümlülükleri

(1) Piyasa yapıcılar, Piyasa İşletmecisi tarafından 38 inci maddede belirlenen performans koşullarını yerine getirmekle sorumludurlar. Söz konusu koşullar kontrat, teklif bölgesi, yük tipi ve teslimat dönemi bazında farklılaştırılabilir.

(2) Gerekli görülmesi halinde Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa yapıcılığı koşullarında PYS aracılığıyla duyurulmak koşuluyla değişiklik yapılabilir.

(3) Piyasa yapıcılara sağlanan haklar Piyasa İşletmecisi tarafından belirlenir ve kontrat, teklif bölgesi, yük tipi ve teslimat dönemi bazında farklılaştırılabilir.

Madde 38 – Piyasa yapıcılarının değerlendirilmesi

(1) Piyasa yapıcılığı kapsamında aylık dönemlerde piyasa yapıcıların yükümlülüklerini karşılayıp karşılamadıkları incelenir ve gerektiğinde ilgili piyasa yapıcılara yazılı uyarılarda bulunulabilir. Yapılan performans değerlendirmesi sonucunda yükümlülüklerini yerine getirmeyen piyasa yapıcılara yükümlülüklerini yerine getirebilmesi amacıyla süre tanınabilir ya da hakları elinden alınabilir.

(2) Piyasa yapıcıların performansı, ilgili aydaki piyasa yapıcılığı üstlenilmiş kontratlardaki piyasada bulunma oranına göre her bir kontrat için ayrı ayrı değerlendirilir. Piyasa yapıcısı olunan kontratlar için piyasada bulunma oranı yükümlülüğünü sağlayan piyasa yapıcılarından ilgili kontratlarda gerçekleştirilen işlemler için hesaplanan piyasada bulunma oranı kadar ilgili kontratlarda piyasa işletim ücretinde indirim uygulanır .

Madde 39 – Piyasa yapıcılığı uygulama süresi

(1) Piyasa yapıcılığı süresiz olarak uygulanır. En az 3 ay önce PYS aracılığıyla duyurulmak suretiyle Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa yapıcılığı uygulaması sonlandırılabilir.

Madde 40 – Piyasa yapıcılığından geçici veya sürekli ayrılma, yetkilerin kaldırılması

(1) Piyasa yapıcılığı yetkisi, piyasa yapıcılığı şartlarının veya yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunda Piyasa İşletmecisi tarafından re’sen ya da piyasa yapıcının başvurusu üzerine Piyasa İşletmecisi tarafından geçici ya da sürekli iptal edilebilir.

(2) Piyasa yapıcıları, ilgili görevlerinden sürekli veya geçici olarak ayrılma talebini Piyasa İşletmecisine yazılı olarak bildirir.

(3) Piyasa yapıcılarının, ayrılma talebinde bulundukları tarih ile ayrılış tarihleri arasındaki sürenin 3 aydan az olmaması esastır.

Madde 41 – Fiyat Belirleme ve Temerrüt Yönetimi Komisyonu

(1) Piyasa İşletmecisi bünyesinde;

a) GGF ve baz fiyatın belirlenme usullerine dair,

b) Temerrüt yönetimi kapsamında pozisyonların bir kısmının veya tamamının kapatılması işlemleri ile temerrüt yönetimi usullerinin belirlenmesine dair,

c) VEP Usul ve Esasları ile bu Yöntemde Komisyon kararına bırakılan diğer

hususlarda karar mercii olarak, Piyasa Operasyonları Direktörü, Finans ve Destek Hizmetleri Direktörü, Hukuk Müşaviri Elektrik Piyasası Müdürü ile Elektrik Piyasası Kayıt ve Uzlaştırma Müdüründen oluşan Fiyat Belirleme ve Temerrüt Yönetimi Komisyonu kurulur. Komisyon Başkanı Piyasa Operasyonları Direktörüdür. Genel Müdür tarafından, üye sayısı 7’yi geçmemek kaydıyla Komisyona üye atanabilir.

Madde 42 – Komisyonun çalışma usul ve esasları

(1) Fiyat Belirleme ve Temerrüt Yönetimi Komisyonu, Başkanın çağrısı üzerine üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır.

(2) Komisyon, kararlarını üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alır. Toplantılarda çekimser oy kullanılamaz.

(3) Komisyonun sekreterya işlemleri Elektrik Piyasası Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.

Madde 43 – Yürürlük

(1) Bu Yöntem, 01/06/2021 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 44 – Yürütme

(1) Bu Yöntem hükümlerini Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. Genel Müdürü yürütür.