UED 2024/1 Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Yetkilendirme Genelgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Genelgenin amacı, sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşu veya birleşik uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşu bünyesinde uçuşa elverişlilik gözden geçirme personeli olarak görev yapacak kişilerin yetkilendirilmesi, görevlerinin ve sorumluluklarının belirlenmesi ve bu hususlara ait usul ve esasları düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Genelge, Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği ve Genel Havacılık Yönetmeliği kapsamında faaliyet yürüten ve Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetmeliğine göre onaylanmış sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşlarını, birleşik uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşlarını ve bu kuruluşlarda çalışan uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelini kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Genelge, 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ve 05/11/2022 tarih ve 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetmeliği'ne ve Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetimi Talimatına dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve Kısaltmalar
(1) Bu Genelgede geçen terimler;
a.) ARC (Airworthiness Review Certificate): Uçuşa elverişlilik gözden geçirme sertifikasını,
b.) ARS (Airworthiness Review Staff): Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelini,
c.) AWC (Airworthiness Certificate): Uçuşa elverişlilik sertifikasını,
d.) Bakım kuruluşu: SHT-CAM Talimatına veya SHT-145 Talimatına göre onaylanmış hava aracı veya komponenti üzerinde bakım yapmak üzere yetkilendirilen kamu veya özel, gerçek veya tüzel kişiye ait işletmeyi,
e.) CAMO (Continuing Airworthiness Management Organisation): SHT-CAM Talimatına göre onaylanmış sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşunı,
f.) CAO (Combined Airworthiness Organisation): SHT-CAM Talimatına göre onaylanmış birleşik uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşunu,
g.) ELA1 (Hafif Hava Aracı 1): Aşağıdaki özelliklere sahip hafif hava aracını;
1) Azami kalkış ağırlığı 1200 Kg veya altında olan, karmaşık motorlu hava aracı olarak sınıflandırılmayan uçak, planör veya motorlu planör,
2) Azami tasarım kaldırma gazı veya sıcak hava hacmi, sıcak hava balonları için 3400 m3'ün, gaz balonları için 1050 m3'ün, bağlı gaz balonları için 300 m3'ün üzerinde olmayan balon,
3) Azami 4 kişi alacak şekilde tasarlanmış, azami tasarım kaldırma gazı veya sıcak hava hacmi, sıcak hava gemisi için 3400 m3'ün ve gaz hava gemisi için 1000 m3'ün üzerinde olmayan hava gemisi.
h.) ELA2 (Hafif Hava Aracı 2): Aşağıdaki özelliklere sahip hafif hava aracını;
1) Azami kalkış ağırlığı 1200 Kg üzerinde ve 2000 Kg veya altında olan, karmaşık motorlu hava aracı olarak sınıflandırılmayan uçak, planör veya motorlu planör,
2) Balon,
3) Sıcak hava gemisi,
4) %3 azami statik ağırlık, vektörel olmayan itki (geri itki hariç), yapısı, kontrol sistemi ve balon bölme sistemi geleneksel ve basit tasarımlı, güç destekli olmayan kontroller gibi karakteristik özelliklere sahip gaz hava gemisi,
5) Döner kanatlı çok hafif hava aracı.
i.) Grup 1 hava aracı: Karmaşıks motorlu uçaklar, çok motorlu helikopterler, maksimum onaylı uçuş irtifa seviyesi FL290 değerini aşan uçaklar, elektromekanik uçuş kumanda (fly-by-wire) sistemlerine sahip hava araçları, ELA2 harici gazlı hava gemileri veya Genel Müdürlük tarafından farklı bir hava aracı tipi olduğu kabul edilen hava araçlarını,
j.) Grup 2 hava aracı: Aşağıdaki alt gruplara ait ve Grup 1’den farklı olan hava araçları ile Genel Müdürlük tarafından düşük komplekslikleri sebebi ile bu gruba dahil edilen hava araçlarını;
1) Alt grup 2a: Tek turbo-prop motorlu uçaklar,
2) Alt grup 2b: Tek türbin motorlu helikopterler,
3) Alt grup 2c: Tek piston motorlu helikopterler.
k.) Grup 3 hava aracı: Grup 1 hava araçları haricinde kalan piston motorlu uçakları, (Basınçlandırılmayan ve MTOW 2000 Kg altındaki piston motorlu uçaklar, ELA1 piston motorlu uçaklar),
l.) Grup 4 hava aracı: Grup 1 ’de yer almayan planörler, motorlu planörler, balonlar ve hava gemilerini,
m.) Hava aracı bakım personeli: SHT-66 Talimatına göre lisanslandırılmış belirli tipte hava aracına ve/veya komponentine belirlenen kapsamda bakım yapmak üzere yetkilendirilen personeli,
n.) HBL-66 lisansı: SHY-CA Yönetmeliği gereklerine uygun olarak düzenlenmiş olan hava aracı bakım personeli lisansını,
o.) İşletici: Uçuş operasyonu gerçekleştirmek amacıyla Genel Müdürlükten işletme ruhsatını ya da onayı almış kişi veya kuruluşu,
p.) Karmaşık motorlu hava aracı: Aşağıda listelenen özelliklerden herhangi birini sağlayan hava aracını;
1) Sertifikalandırılmış kalkış ağırlığı 5700 Kg ve üzerinde veya yolcu koltuk kapasitesi 19'dan fazla veya uçuş için asgari iki pilota sertifikalandırılmış olan veya turbo jet motor(lar)a ya da birden fazla turbo prop motora sahip olan uçak,
2) Sertifikalandırılmış kalkış ağırlığı 3175 Kg ve üzerinde veya yolcu koltuk kapasitesi 9'dan fazla veya asgari iki pilota sertifiye edilmiş olan helikopter,
3) Tilt rotor hava araçları.
q.) Kuruluş: Bir gerçek kişi, tüzel kişi veya tüzel kişiliğin bir parçasını,
r.) LSA (Light Sport Aeroplane): Aşağıdaki özellikleri taşıyan hafif sportif hava aracını;
1) Azami kalkış ağırlığı 600 Kg'ın üzerinde olmayan,
2) İniş konfigürasyonundaki azami havada tutunabilme hızı, hava aracının belgelendirilmiş azami kalkış ağırlığında ve en kritik kütle merkezinde kalibre edilmiş hava hızı cinsinden 45 knot'ın üzerinde olmayan,
3) Pilot dâhil olmak üzere, en fazla iki kişilik azami koltuk kapasitesine sahip,
4) Pervaneli, tek piston motorlu, basınçlandırılmamış kabine sahip hava aracı.
s.) MTOW (Maximum Take-off Weight): Azami kalkış ağırlığı
t.) Onaylayıcı personel: Bir hava aracının veya komponentin bakım çıkışından sorumlu olan personeli,
u.) Risk değerlendirme: Mevcut veya algılanan riskin kabul edilebilir veya tolere edilebilir olup olmadığını belirlemek için mühendislik ve operasyonel yargı veya analiz metotlarına dayalı değerlendirmeyi,
v.) Sürekli uçuşa elverişlilik: Hava aracının, işletim ömründeki herhangi bir zamanda yürürlükteki uçuşa elverişlilik gerekliliklerine uygun ve emniyetli işletim için elverişli bir durumda olmasını sağlayan süreçleri,
w.) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya pervane için tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğu belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ile işletme limitlerini içeren ve tasarımın gerçekleştirildiği ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,
x.) Uçuş öncesi kontrol: Hava aracının amaçlanan uçuşa uygun olduğundan emin olmak amacı ile uçuş öncesinde yerine getirilen ve arıza giderimini kapsamayan kontrolleri,
y.) Uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemesi: Hava aracına özgü yapılan işlemlerin öngörülen zaman çerçevesinde teferruatlı şekilde incelenerek hava aracının tip sertifikası veri sayfasına, onaylı tasarıma, emniyetli kullanıma, teknik düzenlemelere ve uluslararası standartlara uygun olduğunun doğrulanmasını,
z.) VLA (Very Light Aircraft): Aşağıdaki özelliklerden birine sahip çok hafif hava aracını;
1) Döner kanat çok hafif hava aracı (Gyroplane): Havanın büyük ölçüde dikey eksenler üzerinde serbestçe dönen bir veya daha fazla rotor üzerindeki reaksiyonlarıyla uçuş sırasında desteklenen MTOW 600 Kg veya altında olan havadan ağır hava aracı,
2) Esnek kanat çok hafif hava aracı (Microlight): Motor teçhizatına sahip, hareketli ağırlık merkezi ile iki eksende kumanda edilebilen MTOW 500 Kg veya altında olan esnek kanatlı havadan ağır hava aracı,
3) Sabit kanat çok hafif hava aracı (Ultralight): Motor teçhizatına sahip, MTOW 750 Kg veya altında olan sabit kanatlı havadan ağır hava aracı.
aa.) Yetkinlik: Bireysel becerilerin, pratik ve teorik bilgilerin, tutumların, eğitimin ve deneyimin birleşimini,
bb.) Yönetici personel: Genel Müdürlüğün uygunluğunu ilgili mevzuat kapsamında gerçekleştirilen değerlendirme sonrası kabul ettiği ve bu Talimat gerekliliklerini yerine getirmekten sorumlu olan yöneticiyi,
ifade eder.
(2) Bu Talimatta belirtilmeyen tanımlar ve kısaltmalar için ülkemizin üyesi bulunduğu ICAO ve EASA tarafından yayımlanan dokümanlarda ve ayrıca Genel Müdürlük tarafından yayımlanan sivil havacılık mevzuatında belirtilen tanımlar ve kısaltmalar esas alınır.
Madde 5 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetki talebi
(1) ARC yayınlamak veya ARC, AWC, ihraç AWC için gerekli olan tavsiye raporu yayınlamak amaçlarıyla uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemesi yapmak ve uygulanabilir olduğunda özel uçuş izni yayınlamak ve bu kapsamda uçuş koşullarını tayin etmek üzere CAMO/CAO, yönetimindeki hava aracı tiplerinde uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetkisi ve özel uçuş izni yayımlama yetkisi talep edebilir. Bu işlemleri CAMO/CAO adına yapacak ARS istihdam edebilir.
(2) CAMO/CAO yönetimindeki hava aracı tiplerinde uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetki ve uygulanabilecekse özel uçuş izni yayımlama yetki talebinin dikkate alınabilmesi için kuruluşun son iki yıla ait emniyet risk değerlendirme puanının %75’in altına düşmemesi gerekir. (Bakınız, Ek-1: SYK Emniyet Risk Değerlendirme Anketi)
Madde 6 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelini görevlendirme süreci
(1) CAMO/CAO, uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetkisi ve uygulanabilecekse özel uçuş izni yayımlama yetkisi için ARS’nin görevlerini ve sorumluluklarını ve ayrıca ilgili prosedürleri ve süreçleri tanımlayarak kuruluş el kitabını güncelleyip değerlendirilmesi ve SHT- CAM Talimatına uygun ise onaylanması amacıyla Genel Müdürlüğe sunar.
(2) CAMO/CAO, aday ARS yetkinliğinin değerlendirilebilmesi amacıyla kanıt dokümanları ekleyerek ARS’nin yetkilendirilebilmesi için Genel Müdürlüğe başvuruda bulunur. (Bakınız Ek-2: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Başvuru Kontrol Formu)
(3) ARS’nin İngilizce dil yeterliliği, teorik bilgi yeterliliği, havacılık sektöründeki tecrübesi ve uygulama performansı yetkilendirme için esastır.
(4) Genel Müdürlük tarafından yetkilendirme, kişiye ait belgenin yayımlanmasıdır. (Bakınız Ek-4: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Yetkilendirme Belgesi)
(5) Genel Müdürlük kuruluş el kitabını onayladıktan ve söz konusu kişiyi ARS olarak yetkilendirdikten sonra, kuruluş bu kişilerin isimlerini, yetkilendirme referansını belirterek ve verilen yetki kapsamını da göstererek CAMO/CAO el kitabında listeleyip tanımlayarak ARS’yi görevlendirir.
Madde 7 – El kitabında tanımlama
(1) Uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemini yapmak veya bu içerikte tavsiye raporu yayınlamak ve uygulanabilir ise özel uçuş izni tanzim etmek için görevlendirilecek ARS’nin niteliklerinin, pozisyonunun, görev kapsamının ve sorumluluklarının belirtilmesi ve ayrıca uçuşa elverişlilik gözden geçirme ve uygulanabilecekse özel uçuş izni yayımlama süreçleri ve prosedürleri CAMO/CAO el kitabında açıklanır.
(2) Yetkilendirilen ARS’nin kuruluş el kitabında 6. Madde 5. Fıkraya göre tanımlanarak görevlendirilmesi küçük (minor) değişiklik olarak kabul edilir.
(3) Kuruluş yönettiği hava araçlarının uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemelerini uzun dönemli adam.saat planı ile takip ettiğini ve ARS’nin iş yükünün analiz edilebileceğini gösterir bir kontrol sistemi kurmalıdır.
Madde 8 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personeli kayıtları
(1) CAMO/CAO, ARS’nin yetkilendirmeyle ilişkili kalifikasyonları kanıtlayabildiğinden emin olmalıdır.
(2) CAMO/CAO, ARS’nin, sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi deneyimini ve sorumluluk alanıyla ilgili eğitimleri ve sahip olduğu yetkilendirmeyle ilişkili nitelikleri gösteren detayları da içeren kayıtları muhafaza eder.
(3) Bahse konu dokümanlar, gerekli güvenlik tedbirleri alınarak bilgisayar ortamında da saklanabilir. Sisteme erişim hakkına sahip olan kişi sayısı, söz konusu kayıtların yetkisiz bir şekilde değiştirilmemesi veya yetkisiz kişilerce gizli kayıtlara erişilmemesi için asgari sayıda tutulmalıdır.
(4) Genel Müdürlük, talep etmesi halinde söz konusu kayıtlara erişim hakkına sahiptir.
(5) Bu kayıtlar ARS’nin kuruluştan ayrılmasından sonra, üç yıl boyunca da muhafaza edilir.
Madde 9 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personeli kayıtlarının içeriği
(1) Her bir ARS hakkında asgari aşağıdaki bilgiler kayıt altına alınır:
a.) Adı, soyadı ve doğum tarihi
b.) Yetkilendirmenin yapıldığı tarih ve yetkilendirme kapsamı,
c.) Sürekli uçuşa elverişlilik yönetimindeki ve kuruluş bünyesindeki tecrübesi,
d.) SHT-CAM Talimatının ilgili bölümleri ve kuruluşun uçuşa elverişlilik gözden geçirme ve uygulanabilir ise özel uçuş izni tanzim etme prosedürleri hakkındaki bilgisi,
e.) Gözetim altında yapılan uçuşa elverişlilik gözden geçirme işleminin kayıtları (Bakınız, Ek-3: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Değerlendirme Formu),
f.) Lisans/Önlisans diploması veya HBL-66 lisansı veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen kalifikasyon,
g.) HBL-66 lisanslı hava aracı bakım personeli ise tamamlanan tip eğitimi, ilgili hava aracının lisansına işlendiği tarih, lisansına kayıtlı hava aracı tipleri ve bunlardaki tecrübesi,
h.) Tamamlanan başlangıç ve tekrar/tazeleme eğitimleri,
i.) CAMO/CAO veya bakım kuruluşunda bulunduğu konumun sorumlulukları,
j.) Yetki belgesinin asıl nüshası.
Madde 10 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personeli pozisyonu
(1) ARS’nin, kuruluş bünyesinde uçuşa elverişlilik yönetimi sürecinden bağımsız veya hava aracının uçuşa elverişlilik yönetimi sürecine ilişkin tam yetkiye sahip olması gerekir.
(2) Uçuşa elverişlilik yönetimi sürecinden bağımsızlık, Genel Müdürlük tarafından kabul edilebilecek diğer yöntemlerin yanı sıra aşağıdakiler aracılığıyla sağlanabilir:
a.) Kişinin uçuşa elverişlilik yönetiminde çalışmadığı hava aracında uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemleri yapmak üzere görevlendirerek. Örneğin; bir hava aracı tipinde uçuşa elverişlilik yönetimine dahil olurken, bir başka hava aracı tipinde uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemlerini yapmak.
b.) Hava aracı bakım yetkisine sahip kuruluş, uçuşa elverişlilik yönetim sürecine dahil olmadıkları sürece, kadrosundaki HBL-66 lisanslı hava aracı bakım personelini ARS olarak görevlendirerek. Olası hatalı uygulamayı, menfaat çelişkisini önlemek için hava aracının fiziki incelemesi veya fiziki inceleme sırasında tespit edilen bulgunun düzeltilmesi için yapılan bakım işleri dışında bu personel, ilgili hava aracının bakım çıkışı işlem süreçlerine dahil olamaz.
c.) CAMO/CAO veya bakım kuruluşunun kalite ve/veya uyumluluk izleme ve/veya emniyet yönetimi bölümündeki teknik personeli ARS olarak görevlendirerek.
(3) Hava aracının tamamında sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi sürecinde tam yetkiye sahip olmak Genel Müdürlük tarafından kabul edilebilecek diğer yöntemlerin yanı sıra aşağıdaki usüllerle sağlanabilir:
a.) ARS olarak bakım yönetiminden sorumlu Form-4 sahibi yöneticiyi görevlendirerek.
b.) Sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi sürecinin tamamından yalnızca bir kişinin sorumlu olduğu belirli bir tip hava aracında çalışan personeli, uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemi yapmak üzere görevlendirerek.
c.) Tek kişilik kuruluşlarda, söz konusu kişi tam yetkiye sahip olacağından ARS olarak görevlendirerek.
(4) Uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetkisine ve uygulanabilirse özel uçuş izni yayınlama yetkisine sahip CAMO/CAO tarafından bakım yönetimi yapılan hava aracı tiplerinde yetkilendirilen ARS, yetkisini kullanabilir.
(5) CAMO/CAO bünyesindeki ARS ’yi, yetkilendirildiği hava aracı tiplerinde, bir başka CAMO/CAO yönetimindeki hava aracının uçuşa elverişlilik gözden geçirme denetimine Genel Müdürlük geçici görevlendirebilir. Bu durumda Genel Müdürlüğün Hizmet Tarifesine göre uçuşa elverişlilik gözden geçirme denetimi ücreti ARS’nin mensubu olduğu CAMO/CAO’ya ödenir. CAMO/CAO uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetkisine sahip olmadığı için Genel Müdürlükçe geçici görevlendirilen ARS, ilgili sertifikaların yayınlanması için Genel Müdürlüğe tavsiye raporu gönderir.
Madde 11 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelinin ilk defa yetkilendirilmesi
(1) Her ARS adayının teorik bilgi yeterliliği, “U 01 E UE 007 - Hava Aracı Uçuşa Elverişlilik Denetimi” eğitim içeriğinden Genel Müdürlük tarafından yapılacak sınavla değerlendirilir ve 100 tam puan üzerinden 75 ve üzeri notlar kabul edilir.
(2) Her ARS adayı, 13.09.2023 tarihli E-41466435-200.01-61300 sayılı UED sınavlarının gerçekleştirilmesi konulu Genel Müdürlük yazısına göre Sektörel Düzenleme ve Eğitim Daire Başkanlığı tarafından yapılan dil yeterliliği (İngilizce) sınavından 100 tam puan üzerinden asgari 75 alır. ÖSYM tarafından yapılan İngilizce YDS sınavından veya ÖSYM’nin YDS eşdeğeri olarak kabul ettiği sınavlardan en az 70 ve üzeri puan alan ARS adayı, bu fıkra kapsamındaki yeterliliği sağlamış kabul edilir.
(3) Bu sınavlardan alınan başarı notu, sınav tarihi itibariyle 10 yıl süreyle geçerli kabul edilir.
(4) Aday ARS ilk sınavlarda kabul edilebilir başarı puanı elde edemediği durumda azami bir ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından belirlenen tarihte ikinci sınava alınır. İkinci sınavda da başarısız olunması durumunda en az bir yıl sonra yeni başvuru yapılabilir.
(5) Her ARS adayı, uygulama performansı için Genel Müdürlük gözetiminde veya kuruluşun el kitabının bir parçası olarak onaylanmış prosedür doğrultusunda (diğer) kuruluş bünyesindeki ARS’nin gözetiminde uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemesi gerçekleştirir (Bakınız, Ek-3: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Değerlendirme Formu). ARS performans değerlendirmesinin Genel Müdürlük veya kuruluş tarafından yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın gözetim altında icra edilen bu işlem hakkında gözlemcinin izlenimlerini yansıtan sonuç raporu ile birlikte Genel Müdürlük, ARS’nin yeterliliğiyle ilgili sunulan kanıtları da inceleyerek kararını verir.
(6) SHT-66 Talimatına göre HBL-66 lisansına sahip fiilen çalışan hava aracı bakım teknisyeni, lisansında kayıtlı hava aracı tiplerinin ilişkili olduğu tip sertifikalarına bağlı hava aracı tiplerinde ARS olarak yetkilendirilebilir.
(7) HBL-66 lisanslı hava aracı bakım teknisyeni olmayan ve ilk defa yetkilendirilecek aday ARS, yetkilendirilmeden önce Genel Müdürlük veya SHT-147 Hava Aracı Bakım Eğitimi Kuruluşları Talimatına göre onaylanmış kuruluş tarafından yapılan ve talep edilen yetki kapsamına uygun grupta, aşağıdaki modül sınavlarından SHT-66 Talimatı kapsamında en az A Kategori seviyesinde 100 tam puan üzerinden asgari 60 almalıdır:
i.) Türbin motorlu uçaklar
U 01 E UE 132 - Türbin Motorlu Uçak Aerodinamiği, Yapı ve Sistemleri (Modül 11) U 01 E UE 138 - Gaz Türbin Motorlar (Modül 15)
ii.) Piston motorlu uçaklar
U 01 E UE 132 - Piston Motorlu Uçak Aerodinamiği, Yapı ve Sistemleri (Modül 11) U 01 E UE 139 - Piston Motorlar (Modül 16)
iii.) Türbin motorlu helikopterler
U 01 E UE 135 - Helikopter Aerodinamiği, Yapı ve Sistemleri (Modül 12) U 01 E UE 138 - Gaz Türbin Motorlar (Modül 15)
iv.) Piston motorlu helikopterler
U 01 E UE 135 - Helikopter Aerodinamiği, Yapı ve Sistemleri (Modül 12) U 01 E UE 139 - Piston Motorlar (Modül 16)
v.) Diğer (ELA1 ve ELA2) hava araçları
U 01 E UE 156 - Genel Gövde Yapısı (Modül 7L)
U 01 E UE 161 - Radyo Com / ELT / Transponder / Ekipmanlar (Modül 12L) Yetkilendirilmek istenen hava aracı yapısına göre;
U 01 E UE 153 - Gövde Yapısı: Ahşap, Metal Boru ve Kumaş (Modül 4L) veya U 01 E UE 154 - Gövde Yapısı: Kompozit (Modül 5L)
veya U 01 E UE 155 - Gövde Yapısı: Metal (Modül 6L) veya U 01 E UE 157 - Güç Sistemleri (Modül 8L)
veya U 01 E UE 158 - Sıcak Hava Balonu / Hava Gemisi (Modül 9L)
veya U 01 E UE 159 - Serbest veya Bağlı Gaz Balonu / Hava Gemisi (Modül 10L) veya U 01 E UE 160 - Sıcak Havalı / Gazlı Hava Gemisi (Modül 11L)
veya U 01 E UE 162 - Döner Kanat Aerodinamiği, Yapı ve Sistemleri (Modül 13L)
(8) HBL-66 lisansında kayıtlı hava aracı tiplerinin ilişkili olduğu tip sertifikalarına bağlı hava aracı tipleri dışındaki bir tipte ARS olarak yetkilendirilecek teknisyenden veya diğer personelden, SHT-147/EASA Part-147 Bakım Eğitimi Kuruluşu veya SHT-145/EASA Part-145 Bakım Kuruluşu, imalatçı veya Genel Müdürlükçe kabul edilen kuruluş tarafından SHT-66/EASA Part-66 Seviye 1 Genel Tanıtıma eşdeğer düzeyde, ARS olarak yetkilendirilecek hava aracı tipinde eğitim aranır. Seviye 1 Genel Tanıtım eğitimi alınan hava aracı tiplerinin ilişkili olduğu tip sertifikalarına bağlı hava aracı tiplerinde ARS olarak yetkilendirme yapılır.
Madde 12 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelinin yetki devamı
(1) ARS, yetki geçerliliğini muhafaza etmek için aşağıdaki alternatiflerden birini karşılamalıdır:
a.) Son 2 yıllık periyodik süre içerisinde en az 6 ay sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi faaliyetlerine katılmış veya
b.) Son 12 aylık dönem içerisinde en az bir uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemi gerçekleştirmiş olmalıdır.
(2) ARS yetkisi yukarıdaki kriterler karşılanması koşuluyla süresizdir. Ancak her 5 yılda bir sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi mevzuatına ve CAMO/CAO el kitabı içeriğine ve prosedürlerine yönelik, kuruluş içinden/dışından aldığı havacılık eğitimi ile ARS’nin bilgilerini güncellediği, kalite ve/veya uyumluluk izleme ve/veya emniyet yönetimi yöneticisi tarafından Genel Müdürlüğe resmi yazıyla bildirilir. Aksi halde ARS yetkisi askıya alınır.
(3) Yetkilendirildiği 10. yıldan sonra CAMO/CAO değiştiren ARS’lerden, 13. Madde gerekleri aranır.
(4) Görevlendirildiği CAMO/CAO’dan ayrıldıktan sonra azami 6 ay içerisinde uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetkisi bulunan bir diğer kuruluşa geçen ARS’nin yeni CAMO/CAO bünyesinde görevlendirilmesi, Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Onay Formunun yeniden yayımlanması ve 7. Madde kriterlerine uygun şekilde hazırlanmış kuruluş el kitabının Genel Müdürlükçe onaylanması ile yapılır. Sürecin 6 aydan daha uzun sürmesi halinde ARS’yi yeniden yetkilendirebilmek için 13. Madde gerekleri aranır.
Madde 13 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelinin yetkisinin yeniden kazanılması
(1) Yetki geçerliliğini koruyamamış ARS’nin yetkisini yeniden kazanmak amacıyla veya ARS olarak yetkilendirildiği 10. yıldan sonraki CAMO/CAO değişikliklerinde ARS, Genel Müdürlük gözetiminde veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilmesi koşuluyla ilgili CAMO/CAO ‘nun onaylanmış prosedürü uyarınca (başka bir) kuruluştaki ARS’nin gözetiminde tatmin edici düzeyde başarılı bir uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemesi gerçekleştirir (Bakınız, Ek-3: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Değerlendirme Formu).
(2) Gözetim altında yapılan uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemine ilişkin kanıtlar ve ayrıca sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi mevzuatına ve CAMO/CAO el kitabı içeriğine ve prosedürlere yönelik kuruluş içinden/dışından aldığı havacılık eğitimiyle bilgilerini güncellediği doğrulanabilecek muhteviyatta dokümanlar Genel Müdürlüğe gönderilir. Sunulan kanıt mahiyetindeki bu dokümanlar değerlendirilerek yeterli kabul edilirse ve ayrıca 11. Madde, 1. ve 2. Fıkralardaki gereklilikler karşılanırsa Genel Müdürlük, bu kişiyi ARS olarak yeniden yetkilendirir.
Madde 14 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personeli nitelikleri
(1) MTOW 5700 Kg ve üzeri olan hava araçlarında uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemi yapacak personel aşağıdaki nitelikleri taşır:
a.) Sürekli uçuşa elverişlilik konusunda en az 5 yıllık deneyim,
b.) SHT-66 Talimatına göre HBL-66 hava aracı bakım personeli lisansı veya havacılıkla ilgili önlisans/lisans diploması (Bu kriteri karşılayamayan personel için bu gereklilik yerine (a) paragrafında istenen tecrübeye ilaveten hava aracının ve komponentlerinin bakımı veya sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi faaliyetleri veya bunlarla ilişkili iş ve işlemlerdeki tecrübenin kombinasyonu şeklinde 5 yıllık deneyim kabul edilir.),
c.) Havacılık eğitimi,
d.) CAMO/CAO veya bakım kuruluşu bünyesinde uygun sorumluluklara sahip bir pozisyon.
(2) MTOW 2730 Kg üzeri olan hava araçlarında görev yapacak ARS aşağıdaki nitelikleri taşır:
a.) Sürekli uçuşa elverişlilik konusunda en az 4 yıllık deneyim,
b.) HBL-66 hava aracı bakım personeli lisansı veya havacılık ile ilgili önlisans/lisans diploması (Bu kıstası karşılayamayan personel için bu gereklilik yerine, (a) paragrafında istenen tecrübeye ilaveten hava aracının ve komponentlerinin bakımı veya sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi faaliyetleri veya bunlarla ilişkili iş ve işlemlerdeki tecrübenin kombinasyonu şeklinde 4 yıllık deneyim kabul edilir.),
c.) Havacılık eğitimi,
d.) CAMO/CAO veya bakım kuruluşu bünyesinde uygun sorumluluklara sahip bir pozisyon.
(3) MTOW 2730 kg ve altı piston motorlu uçaklar ile Grup 3 ve Grup 4 hava araçlarında işlem yapacak ARS aşağıdaki nitelikleri taşır:
a.) Sürekli uçuşa elverişlilik konusunda en az 3 yıllık tecrübe,
b.) SHT-66 Talimatına göre HBL-66 hava aracı bakım lisansı veya havacılıkla ilgili önlisans/lisans diploması (Bu kıstasa uymayan personel için bu gereklilik yerine, (a) paragrafında istenen tecrübeye ilaveten hava aracının ve komponentlerinin bakımı veya sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi faaliyetleri veya bunlarla ilişkili iş ve işlemlerdeki tecrübenin kombinasyonu şeklinde 3 yıllık deneyim aranır. Ticari amaçlı kullanılmayan LSA, ELA1, ELA2, Grup 3 ve Grup 4 hava araçlarının bakımı veya bakım yönetimi konusundaki mesleki tecrübe, profesyonel veya gönüllülük esasına göre yarı zamanlı olabilir. Bu durumda 5 yıllık tecrübe istenir.),
c.) Havacılık eğitimi,
d.) CAMO/CAO veya bakım kuruluşu bünyesinde uygun sorumluluklara sahip bir pozisyon,
Madde 15 – Havacılık eğitimi
(1) Havacılık eğitiminin eksiksiz yapıldığı, Genel Müdürlük tarafından veya onaylı prosedürler doğrultusunda kuruluş bünyesindeki kalite ve/veya uyumluluk izleme ve/veya emniyet yönetimi yöneticisi tarafından yapılan değerlendirme ile doğrulanır. Bu değerlendirme ve kanıtları kayıt altına alınır.
(2) Havacılık eğitimi, aşağıdaki konularda kuruluş içinden (veya dışından) eğitim yoluyla kazanılan ve/veya güncellenmesi gereken bilgi anlamına gelir:
a.) Sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi, uçuşa elverişlilik, uçuşa elverişlilik gözden geçirme, özel uçuş izni ve gürültü işlemleri konularını içeren uçuşa elverişlilik alanındaki düzenlemeler,
b.) Operasyonel gerekliliklerin ve kuruluşun işletme ruhsatında yer alan özel operasyon yetkileri hakkındaki prosedürlerin ilgili kısımları (Asgari Ekipman Listesi (MEL), Özel operasyon yetkileri: PBN (RNAV/RNP), RNP AR APCH, RNP 0.3, MNPS, NAT-HLA, RVSM, LVO, ETOPS, DGR, EFB, NVIS, HHO, HEMS, HOFO, SET-IMC, PINS-VFR),
c.) CAMO/CAO el kitabı ile sürekli uçuşa elverişlilik, uçuşa elverişlilik gözden geçirme, özel uçuş izni işlem prosedürleri,
d.) En azından Optimizasyon tekniği, Güvenilirlik programı, Periyodik kontrollere dayalı hava aracı bakım programı; Trent takibi, Durum izlemeye dayalı ömür sınırlı parçalar ve/veya süre kontrollü komponentler; Planlı ve plansız bakımlar gibi konuları içeren bakım programı esasları,
e.) Emniyet yönetim sistemi (SMS), insan faktörleri (HF), yakıt tankı emniyeti (FTS), elektrik tesisatı bağlantı sistemi (EWIS).
Madde 16 – Havacılıkla ilgili lisans/önlisans diploması
(1) ARS olarak yetkilendirilecek personel, Genel Müdürlük nezdinde kabul edilebilir eğitimi tamamlamış uygun mühendislik derecesine veya havacılık alanında önlisans/lisans diplomasına sahip olmalıdır.
“Uygun mühendislik derecesi” uçak, uzay, makine, elektrik, elektronik, aviyonik, mekatronik, havacılık, endüstri, bilgisayar (donanım), haberleşme (telekominikasyon), malzeme ve metalürji mühendisliği alanında kazanılan diploma anlamına gelmektedir.
“Havacılık alanında önlisans/lisans diploması” hava araçlarının veya hava aracı komponentlerinin bakımı ile ilgili alanlardaki eğitim öğretim programlarından mezun olan tekniker/teknisyen anlamına gelmektedir.
Madde 17 – Bakım kuruluşundaki teknisyenin ARS olarak yetkilendirilmesi
(1) SHT-145 Talimatına veya SHT-CAM Talimatına göre hava aracı bakım yetkisine sahip bir kuruluşta, HBL-66 lisanslı hava aracı bakım teknisyeni, lisansında herhangi bir kısıtlama, sınırlama olmadığında lisansına işlenmiş hava aracı tiplerinin bağlı olduğu TCDS’de listelenen tiplerde ARS olarak yetkilendirilebilir.
(2) ARS olarak yetkilendirilecek hava aracı bakım teknisyeni için SHT-66 Talimatına göre düzenlenmiş lisans sınıfları aşağıdakilerden herhangi biridir:
a.) Grup 1 hava araçları için alt kategoriler dahil A, B1, B2 veya C lisans,
b.) ELA2 harici hava gemileri için kategori B2 veya L5 lisans,
c.) Grup 2 hava araçları için alt kategoriler dahil A, B1, B2, B2L veya C lisans,
d.) Grup 3 hava araçları için alt kategoriler dahil A, B1, B2, B2L, B3, C, L2 veya L2C lisans, e.) Grup 4 hava araçları için kategori B2, B2L, L2, L2C, L1, L1C, L3H, L3G, L4H, L4G veya L5 lisans,
(3) ARS yetkisi almış HBL-66 lisanslı teknik personel, uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemesi yaptığı dönemde uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemi yapılan hava aracı için onaylayıcı personel gerekliliklerini veya SHT-66 Talimatının deneyim gerekliliklerini karşılaması aranmaz.
(4) Belirli bir tipteki hava aracı için HBL-66 lisansının geçerli olmadığı durumlarda o hava aracı için geçerli ulusal hava aracı bakım personeli lisansı ve dolayısıyla ulusal onaylayıcı personel kalifikasyonu aranır.
Madde 18 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme incelemelerinin kayıtları
(1) CAMO/CAO veya bakım kuruluşu, bünyesinde çalışan ARS’nin yürüttüğü tüm uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemlerinin kayıtlarını asgari 3 yıl boyunca saklar ve talep edildiğinde Genel Müdürlüğe ve hava aracının sahibine veya işleticisine eksiksiz sunar.
Madde 19 – Uçuşa elverişlilik gözden geçirme personelinin yetki iptali
(1) ARS olarak yetkilendirilmezden önce havacılık sektöründe yaptığı iş ve işlemler nedeniyle Genel Müdürlük tarafından herhangi bir idari ve mali yaptırım uygulanmış veya sorgulamada adli sicil arşiv kaydı tespit edilen kişi, ARS olarak yetkilendirilmez.
(2) ARS olarak yetkilendirildikten sonra yaptığı iş ve işlemler nedeniyle Genel Müdürlük tarafından herhangi bir idari ve mali yaptırım uygulanmış ARS’nin yetkisi iptal edilir.
(3) Kronik sağlık sorunları, madde bağımlılığı veya sanık sıfatıyla yargıya intikal eden davası bulunma gibi nedenlere ARS’nin fiziksel ve zihinsel odaklanması havacılık emniyeti açısından potansiyel risk yaratabileceği öngörülen durumlarda yapılacak inceleme ve değerlendirmeye bağlı olarak yetkilendirme Genel Müdürlükçe 2 yıl süreyle askıya alınır. Bu kişi ARS olarak tekrar yetkilendirilmek istenirse 13. Madde gerekleri aranır.
(4) Yapılacak denetimlerde sivil havacılık mevzuatı kurallarına aykırı hareket ettiği veya görevinin sağladığı nüfuz ve yetkileri kötüye kullandığı tespit edilmesi halinde ARS’nin yetkisi Genel Müdürlük tarafından sonlandırılır.
(5) ARS’nin yetkisi iptal olduğunda, sonlandırıldığında, askıya alındığında veya ARS kuruluştan ayrıldığında, CAMO/CAO’da başka bir ARS yok ise bu kuruluşun uçuşa elverişlilik gözden geçirme ve varsa özel uçuş izni yayımlama yetkileri askıya alınır.
(6) ARS’nin bağımsız çalışması engellendiğinde, karar almasına baskı yapıldığında, gerekli evrak ve dokümanlar paylaşılmadığında, yürüttüğü uçuşa elverişlilik gözden geçirme işlemine müdahale edildiğinde; Genel Müdürlüğün yapacağı incelemeye bağlı olarak, bu davranışı sergileyen personelin tüm yetkileri, onayları 2 yıl süreyle askıya alınır ve ayrıca CAMO/CAO’nun uçuşa elverişlilik gözden geçirme ve varsa özel uçuş izni yayımlama yetkileri de 2 yıl süreyle askıya alınınır.
Geçici madde 1 – Çeşitli ve Son Hükümler
(1) Bu Genelgenin 5. Maddesi 2. Fıkrasına göre işlem yapılabilmesi için ilk iki dönem uçuşa elverişlilik gözden geçirme yetkisi ve uygulanabilecekse özel uçuş izni yayımlama yetki müracatları, 19.08.2024 ve 25.11.2024 tarihlerinde kabul edilecek olup talepler toplu şekilde dikkate alınacak ve işletmeler arasında emniyet risk değerlendirme puan sıralaması yapılarak en yüksek %50 dilime giren kuruluşların müracaatları kabul edilerek aday ARS’ler hakkında yetkilendirme için değerlendirme süreci yürütülecektir.
(2) Sürekli uçuşa elverişlilik yönetimi kuruluşu bünyesinde bu Genelge yayınlanmadan önce yetkilendirilip hali hazırda çalışan ARS’lerin kazanılmış hakları kabul edilir. Ancak yetki geçerliliğini koruyamayan veya yetkilendirildiği 10. yıldan sonra CAMO/CAO değiştiren ARS’ler, 13. Madde gereklerine göre değerlendirmeye alınır.
Madde 20 – Yürürlük
(1) Bu Genelge yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 21 – Yürütme
(1) Bu Genelge hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.
Ekler
Ek-1: SYK Emniyet Risk Değerlendirme Anketi (SHGM Form 333)
Ek-2: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Başvuru Kontrol Formu (SHGM Form 400)
Ek-3: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Değerlendirme Formu (SHGM Form 253)
Ek-4: Uçuşa Elverişlilik Gözden Geçirme Personeli Yetkilendirme Belgesi (SHGM Form 4C)