Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Risk Strateji Belgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
Bu belgenin amacı, Kurumumuzun kurumsal amaç ve hedeflerine ulaşmasını engelleyebilecek risklerin belirlenerek değerlendirilmesi ve aktif risk yönetimi sağlayacak sistemli bir yaklaşım modeli geliştirmek suretiyle risk ile mücadele etmede Kurum personeline gerekli desteği verecek ve tüm yönetim kademelerinin katılımını temin edecek bir sistem oluşturmaktır.
Madde 2 – Kapsam
Bu belge, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından risklerin yönetimi ile ilgili yürütülen tüm faaliyetleri kapsar.
Madde 3 – Dayanak
Bu belge, 24/12/2003 tarih ve 25326 sayılı resmi gazetede yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Kamu İç Kontrol Yönetmeliği, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu İç Kontrol Rehberi, TİTCK İç Kontrol ve Risk Eylem Planı Hazırlama Usul ve Esaslar ve TİTCK İç Kontrol Yönergesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
Bu belgede geçen;
a) Kurum: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunu,
b) Üst Yönetici: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanını,
c) Harcama Birimi: Kurum Başkan Yardımcılıkları,
d) Birim Yöneticisi: Kurum Başkan Yardımcıları,
e) İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu (İKİYK): Kurum Başkan Yardımcıları ve Strateji Geliştirme Daire Başkanı ile Hukuk Müşavirinden oluşan ve Kurum Başkanı tarafından başkanlık edilen kurulu.
f) İdare Risk Koordinatörü (İRK): Kurum Başkanı tarafından görevlendirilen bir Başkan Yardımcısı veya Strateji Geliştirme Daire Başkanını,
g) Birim Risk Koordinatörü (BRK): Birim yöneticisi veya birim yöneticisi tarafından belirlenen birimin görevleri ile iç kontrol ve risk yönetimi uygulamaları konusunda koordinasyonu sağlayacak olan personeli,
h) Risk: Kurumun misyon ve vizyonu ile stratejik amaç ve hedeflerine ulaşmasına ve görevlerinin ifasına engel olabilecek veya beklenmeyen zararlara yol açabilecek unsurlar, koşullar, durum ya da olayları,
i) Doğal Risk: Tespit edilen riskin, yönetilmeden veya herhangi bir kontrol önlemi alınmadan önceki seviyesini,
j) Kalıntı Risk: Riskin gerçekleşme olasılığını veya etkisini azaltmak için alınan önlemler ve kontrollerden sonra arta kalan risk seviyesini,
k) Risk İştahı: Kurumun amaçlan doğrultusunda kabul etmeye hazır olduğu en yüksek risk düzeyini,
l) İç Risk: Kurum yönetimi tarafından kontrol edilebilen olaylar sonucunda oluşan riskleri,
m) Dış Risk: Kurum yönetimi tarafından kontrol edilemeyen dışsal olaylar sonucunda oluşan riskleri,
n) Kontrol Faaliyeti: Öngörülen bir riskin etki ve/veya olasılığını minimize etmeyi ve böylece kurumun amaç ve hedeflerine ulaşma olasılığını artırmayı amaçlayan eylemleri,
o) Risk Değerlendirme: Tespit edilen risklerin seviyelerinin belirlenerek önceliklendirilmesini,
p) Etki: Risklerin gerçekleşmesi halinde Kurum üzerinde yaratacağı sonuçları,
q) Olasılık: Öznel ya da nesnel olarak tanımlanmış, ölçülmüş, belirlenmiş olsun veya olmasın bir olayın olabilme ihtimalini,
r) Olay: Amaç ve hedeflere ulaşmayı etkileyen içsel ve dışsal kaynaklardan meydana gelen oluşumları/durumları,
s) Risk Eylem Planı: Belirlenen risklerin etki ve/veya olasılığını minimize etmeye yönelik olarak belirli bir zaman dilimi içerisinde uygulamaya alınması planlanan kontrol faaliyetlerini gösteren planı,
t) İzleme: Risk ile mücadelede, performans seviyesinin hangi durumda olduğunu belirlemek maksadıyla devamlı olarak gözlemleme ve denetlemeyi,
u) Raporlama: Risk yönetiminin ne durumda olduğunu, risklerle ne şekilde mücadele edildiğini ve risklere yönelik eylem planının başarıya ulaşıp ulaşmadığını gösteren belgeyi,
v) Risk Yönetimi: Kurumun idari faaliyetleri ve çevresi içindeki potansiyel fırsatları ve olası tehlikeleri ortaya çıkaran kurum kültürü ve yapılanmanın yönetilmesini,
w) Risk Yönetim Süreci: Risklerin belirlenmesi, risk türlerinin tespit edilmesi, risklerin değerlendirilmesi, kontrolü, izlenmesi ve raporlanması süreçlerinin sistematik bir şekilde yapılmasını,
İfade eder.
Madde 5 – İlkeler
Kurumumuzun risk yönetimi ilkeleri şunlardır:
• Kurumumuz stratejik amaç ve hedeflerine ulaşmasını engelleyecek yetersiz sistem ve süreçler ile finansal faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duyulan kaynakları olumsuz etkileyebilecek hususlar ve yasal, siyasal, doğa olayları gibi her türlü faktör risk olarak değerlendirilir.
• Riskler, gerçekleşme ihtimali ve gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak sonuçların etkileri göz önünde bulundurularak ölçülür.
• Riskler Kurumumuz Harcama Birimleri tarafından “Birim Risk Eylem Planı” olarak hazırlanır ve “İdari Risk Eylem Plam”nında yer alması istenen riskler Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol Birimine gönderilir.
• Kurum İdare Risk Eylem Planı aylık periyotlarda yılda iki sefer İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu (İKİYK) tarafından değerlendirilir ve Kurum Başkanına sunmak üzere raporlanır.
• Riskler, stratejik hedefler, süreçler, alt süreçler ve iş adımları itibarıyla ayrı ayrı analiz edilir.
• Risk yönetim süreci her kademedeki yönetici ve personel ile birlikte tasarlanır ve uygulanır.
• Tüm birimler risk değerlendirmelerini yıl içerisinde sürekli izler ve altı aylık dönemlerde iki defe izleme ve değerlendirme raporu hazırlar.
• Yıl içerisinde oluşabilecek riskler eylem planına dahil edilerek takibi yapılır.
• Risk Yönetimi Süreci, stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada yöneticilere makul derecede güvence sağlayacak şekilde tasarlanır.
• Stratejik Planda çalışmalarında belirlenen hedeflere yönelik tespit edilen riskler ve kontrol faaliyetleri hedef kartlarına eklenir.
• Risk yönetimi, üst yönetimden başlamak üzere tüm çalışanları kapsayacak şekilde görevli olan herkesin sorumluluğundadır.
• Kurumumuz, risklerini; risk-fırsat dengesini gözeterek tüm ana süreçler, süreçler ve alt süreçler seviyesinde yönetir.
• Risk Yönetimi Süreci, Kurumumuzun İç Kontrol ve Kurumsal Yönetim düzenlemelerinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Madde 6 – Üst Yönetici
Üst Yöneticinin görevleri şunlardır:
• Her beş yılda bir Kurumun amaç ve hedefleri doğrultusunda risklerin yönetilmesi konusunda stratejinin belirlenmesini sağlar ve bu stratejinin nasıl uygulayacağını gösteren Risk Strateji Belgesini onaylayarak, söz konusu belgeyi tüm çalışanlara yazılı olarak duyurur.
• Risk Strateji Belgesinde risk yönetimi için gerekli yapıları oluşturarak görev ve sorumlulukları açıkça belirler.
• Diğer idarelerle ortak yönetilmesi gereken riskler konusunda İdare Risk Koordinatörüne gerekli desteği sağlar.
• Paydaşlar ve kamuoyuna karşı risklerin yönetilmesinde gerekli hassasiyeti ve katılımcılığı sağlamak konusunda uygun mekanizmaların oluşturulmasını sağlar.
• İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu ile İdare Risk Koordinatörü tarafından kendisine sunulan değerlendirme ve öneriler doğrultusunda geleceğe yönelik stratejik eylemler belirler.
• Risk yönetimi süreçlerinin tutarlılığının sağlanmasını gözetir.
• İdare Risk Eylem Planını onaylar ve tüm personele duyurur.
• İzleme raporlarını inceler ve risk yönetiminin etkinliğini sağlar.
• Risklerin yönetiminde örnek davranışlar sergiler.
• İzleme ve Yönlendirme Kurulunun görüşleri doğrultusunda İdare Risk Koordinatörü tarafından hazırlanan risk iştahı ile politika ve prosedürleri değerlendirir ve onaylar.
• Risk yönetiminin tüm aşamalarında çalışanları teşvik eder.
Madde 7 – İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu
Kurulun görevleri şunlardır:
• Risk Strateji Belgesini hazırlayarak üst yöneticinin onayına sunar.
• İdari Risk Eylem Planını hazırlar ve Kurum Başkanına sunar.
• Harcama birimlerinin “Birim Risk Eylem Planında yer alan Risklerden ortak yönetilmesi gerekenleri belirler ve yönetilmesini koordine ederek takibini yapar.
• Kurul yıl içerisinde toplanarak Kurumun risk yönetim süreçlerinin etkili işleyip işlemediğini ve risklerde gelinen durumu değerlendirerek Kurum Başkanına raporlar.
• Altı aylık dönemlerde yılda iki sefer izleme ve değerlendirme raporu hazırlayarak üst yöneticiye sunar.
• Sayıştay Başkanlığı ve iç denetim raporlarından da yararlanarak iyi uygulama örneklerinin tespit edilmesini ve yaygınlaştırılmasını destekler.
• Riske ilişkin politika ve prosedürleri birimlere bildirir.
• İdare Risk Koordinatörü tarafından kendisine sunulan riskler içerisinden stratejik düzeyde önemli gördüğü riskleri gündemine alır.
• Risklerin kurumda tutarlı bir şekilde yönetilmesini gözetir.
Madde 8 – Harcama Birimi Yöneticisi
Harcama Birimi Yöneticisinin görevleri şunlardır:
• Harcama Birim Yöneticisi Başkan Yardımcılığına bağlı Daire Bakanlıklarında yapılan risk çalışmalarını koordine eder ve Birim Risk Eylem Planını onaylar.
• Hazırlanan Birim Risk Eylem Planını başkanlığı altındaki birimlere duyurur ve yıl içinde sürekli takibini yapar. Yeni oluşabilecek riskleri eylem planına ekler.
• Başkan Yardımcılığına ait Risk Eylem Planında yer alan risklerden diğer başkan yardımcılıkları ile ortak olanları tespit eder ve izler
• Risk yönetiminin tüm aşamalarında çalışanları teşvik eder.
• Altı aylık dönemlerde yılda iki sefer izleme ve değerlendirme raporunun hazırlanarak Strateji Geliştirme Dairesi İç kontrol ve Ön Mali Kontrol Birimine gönderilmesini sağlar.
Madde 9 – Birim Risk Koordinatörleri
Birim Risk Koordinatörlerinin görevleri şunlardır:
• Başkan Yardımcılığı Alt Birimlerinden(Daire Başkanlıkları gelen bilgileri faaliyetleri ile eşleştirerek risklere yönelik açık alan bulunmayacak şekilde koordine ederek Birim Risk Eylem Planı taslağını oluşturmak ve Harcama Birim Yöneticisinin onayına sunmak
• Altı aylık dönemlerde yılda iki sefer izleme ve değerlendirme raporunu hazırlayarak ilgili harcama Birim Yöneticisinin onayından sonra Strateji Geliştirme Dairesi İç kontrol ve Ön Mali Kontrol Birimine göndermek.
• Yıl içerisinde Risk Eylem Planını Sürekli izlemek ve yeni oluşacak riskleri harcama yetkilisine ileterek eylem planına dâhil etmek.
• İdari risk koordinatörlüğü tarafından istenen bilgi, belge ve yıllık olarak, daha önce belirlenmiş veya yıl içerisinde ortaya çıkan risklerin iyi yönetilip yönetilmediğine dair kanıtlan zamanında vermek.
• Kurumumuz Risk Koordinatörü ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun görüşleri, tavsiyeleri ve kararları doğrultusunda birim çalışanlarına geri bildirim sağlamak
• Risk yönetimiyle ilgili eğitim ihtiyaçlarını tespit etmek.
Madde 10 – Alt Birim Risk Koordinatörleri
Alt Birim Risk Koordinatörlerinin görevleri şunlardır:
• Alt birim (Daire Başkanlığı) düzeyindeki risklerin tespit edilmesi, değerlendirilmesi, cevap verilmesi, gözden geçirilmesi ve raporlanması görevlerinin yerine getirilmesini koordine etmek.
• İdarenin risk stratejisine uygun olarak alt birimin(Daire Başkanlığı) faaliyetlerine ait yeni tespit edilen riskleri, risk puanı değişenleri ve bunları azaltmakta kullanılan kontrollerin etkinliğini Birim Risk Koordinatörünün belirlediği periyotlarla Birim Risk Koordinatörüne raporlamak.
• Birim Risk Koordinatörü tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri zamanında vermek.
Madde 11 – İdare Risk Koordinatörü
İdare Risk Koordinatörün görevleri şunlardır:
• Risk yönetimi çerçevesinde Birim Risk Koordinatörlerini toplantıya çağırır.
• Her bir Birim Risk Koordinatörleri tarafından raporlanan birim risklerinden yola çıkarak Konsolide Risk Raporunu hazırlar; bu raporu belirlenen dönemlerde İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu’na ve üst yöneticiye sunar. Bu raporla birlikte izlenmesi gereken önemli riskleri ve kendi değerlendirmelerini de raporlar.
• Diğer idarelerin İdare Risk Koordinatörleri ile ortak risk alanlarına ilişkin konuların görüşülmesi ve bunların idare içerisinde koordinasyonundan sorumludur.
• Birimlerin risk yönetimi konusundaki ihtiyaçlarını belirleyerek bunu her toplantı öncesinde İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu’na raporlar.
• İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun görüşleri, tavsiyeleri ve kararlarına ilişkin Birim Risk Koordinatörlerine geri bildirim sağlar ve idarenin risk yönetim süreçlerinin tutarlı olması konusunda gerekli önlemleri alır.
Madde 12 – Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (SGDB)
Başkanlığın görevleri şunlardır:
• Kurulun ve İdari Risk koordinatörünün sekretarya görevlerini yürütür.
• Risk yönetimi çerçevesinde Birim Risk Koordinatörlerini toplantıya çağırır.
• İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun görüşleri doğrultusunda risk iştahını, politika ve prosedürleri belirler ve Kurum Başkanının onayına sunar.
• Stratejik risklerin belirlenmesini sağlar.
• Kurumun risk yönetimine ilişkin çalışmaları koordine eder ve iç kontrol sisteminin değerlendirilmesi kapsamında risk yönetiminin etkinliğini de değerlendirerek belirli dönemler halinde İdare Risk Koordinatörüne, İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna ve Kurum Başkanma raporlar.
• Başkan yardımcılıklarından gelen “Birim Risk Eylem Planlarını koordine ederek “İdari Risk Eylem Plan” taslağı oluşturarak kurula sunar.
• Kurul tarafından onaylanan taslak çalışmasına nihai şeklini verdikten sonra Kurulun Kurum Başkanı onayına sunması için eylem planına hazırlar.
• Kurum Başkanı tarafından onaylanan İdari Eylem Planını Hazine ve Maliye Bakanlığı Uyumlaştırma Birimine gönderir ve kurum internet sayfasında yayımlanarak personele duyurulmak üzere Bilgi Sistemleri Dairesine gönderir.
• Birim Risk Eylem Planına ilişkin altı aylık dönemlerde yılda iki kez izleme ve değerlendirme raporunu hazırlayarak kurula sunar.
• Kurulun incelediği izleme raporunu Kurum Başkanının onayına sunmak üzere hazırlar.
• Onaylanan İzleme ve değerlendirme Raporunu yayımlanmak ve personele duyurulmak üzere Bilgi Sistemleri Dairesine gönderir.
• Risk Yönetiminin etkin işlemesini sağlamak üzere birimlere teknik destek ve rehberlik hizmeti verir.
• Risk yönetimine ilişkin eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi, eğitim faaliyetlerinin yürütülmesini konularında koordinasyonu sağlar.
• Risk yönetimine ilişkin Kurumumuzdaki iyi uygulamaları belirler, bu uygulamaların yaygınlaştırılması için çalışmalar yapar.
Madde 12x – Çalışanlar
Çalışanların görevleri şunlardır:
• Kurum risklerini belirlemek, yeni ortaya çıkan ve değişen riskleri tanımlamak, iletmek ve bunlara cevap vermek yoluyla birimlerinde risk yönetimi süreçlerine doğrudan katkıda bulunur.
• Görev alanındaki riskleri, Kurum tarafından belirlenen yetki ve sorumlulukları çerçevesinde yönetir.
• Görev alanındaki risklerin iyi yönetilip yönetilmediği konusunda Birim Risk Koordinatörüne gerekli kanıtları sağlar.
Madde 13 – İç Denetim Birimi
İç Denetim Biriminin görevleri şunlardır:
• Risk yönetimi sürecinin etkili olup olmadığı, risklerin gereken şekilde yönetilip yönetilmediği hususunda incelemeler yaparak Kurum Başkanına mevzuatları çerçevesinde gerekli raporlamaları yapar.
• İç denetim marifetiyle tespit edilen risklere ilişkin birimler tarafından eylem planı hazırlanmak üzere üst yönetici onayı ile gerekli koordinasyonu sağlamak için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına gönderir.
• Risk yönetimine ilişkin hazırlanan denetim raporlarını birimlere göndererek raporlarda yer alan hususlarla ilgili birimlerden eylem planları hazırlamalarını talep eder.
• Kurumun risk yönetim sürecinin kurulması ve geliştirilmesinde birimlere kolaylaştıncılık ve eğitim gibi danışmanlık hizmetleri sağlar.
Madde 14 – Risk türleri
Tespit edilen riskler iç risk mi yoksa dış risk mi olduğu değerlendirilerek gruplandırılmalıdır.
İç riskler; doğrudan idare tarafından kontrol edilebilecek olaylar sonucunda ortaya çıkan risklerdir. İç riskler kendi içinde; stratejik riskler, birim riskleri ve faaliyet riskleri olarak üç düzeyde sınıflandırılmalıdır.
Dış riskler; idarenin kontrolü dışında gerçekleşen olaylar sonucunda ortaya çıkan risklerdir. Dış risklerin konularına göre sınıflandırılarak belirlenmesi yararlı olacaktır. Riskler tespit edildikten sonra bunların sahibi yani kimin sorumluluğunda olduğu belirlenmeli ve Risk Kayıt Formunda bu bilgiye yer verilmelidir.
Risk türleri Kurum risk yönetimi modeli çerçevesinde aşağıdaki şekliyle sınıflandırılmıştır:
• Stratejik Riskler: Kurumun kısa, orta ya da uzun vadede belirlemiş olduğu amaç ve hedefleri doğrudan olumsuz etkileyebilecek risklerdir. Stratejik riskler, aynı zamanda Kurumun stratejik seçimlerini yürütme aşamasında aldığı stratejik kararlar dolayısıyla maruz kalabileceği riskleri de ifade eder. Yönetim ve organizasyon yapısına ilişkin riskler, örgütlenme riskleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
• Operasyonel Riskler: Kurumun iş süreçlerinin doğru, uygun ve verimli gerçekleşmesini etkileyebilecek, yetersiz sistemlerden, süreçlerden veya çalışanlardan kaynaklanabilecek kayıpların gerçekleşme riskidir. İş süreçleri, sistemler, faaliyetler ve işlemlerdeki hatalar, verimsizlikler, ihmaller, suiistimaller, hileler, kapasite sorunları bu kapsamda ele alınır.
• Finansal Riskler: Kurumun finansal yapısını ve finansal faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu kaynakları etkileyebilecek risklerdir.
• Çevresel Riskler: Yasal, siyasal, doğa olayları vb. kurum dışı etkenlerden oluşan riskler bu kapsamda değerlendirilir.
Madde 15 – Risklerin tespit edilmesi
Risklerin tespit edilmesi; Kurumun hedeflerine ulaşmasını engelleyen veya zorlaştıran risklerin, önceden tanımlanmış yöntemlerle belirlenmesi, gruplandırılması ve güncellenmesi sürecidir.
a) Riskler, Kurumun amaç ve hedefleri doğrultusunda süreçler, alt süreçler ve iş adımları üzerinde tespit edilir.
b) Riskler tanımlanırken; risklerin çeşidi, kaynağı, sebebi, etkisi ve seviyesinin göz önünde bulundurulması gerekir.
c) Risklerin doğru bir şekilde tespit edilebilmesi için kapsayıcılığı yüksek, risk çeşitlerini içeren bir risk türleri tablosu kullanmak gerekmektedir. (TABLO-5)
d) Riskleri tespit ederken cevaplanması gereken önemli sorular şunlardır:
• Ana hedefler nelerdir?
• Kilit faaliyetler nelerdir?
• Paydaşlar kimlerdir?
• Risk kategorilerimiz nelerdir?
e) Risklerin belirlenmesi aşamasında tercih edilen öncelikli yöntem; risk tanımlamasının iş adımlarından (faaliyet düzeyinden), süreçlere (stratejik düzeye) doğru yürütülmesi olmakla birlikte; stratejik plan ve performans programı hedeflerine ilişkin yapılacak risk tespiti çalışmalarında, süreçler üzerinde belirlenecek riskler, alt süreçler ve iş adımları ile ilişkilendirilir.
f) Risk analizi çalışmalarında; anketler, kontrol listeleri, mülakatlar, beyin fırtınası, odak grubu, denetim raporları, eski veriler, SWOT ve PESTLE analizleri gibi yöntem ve tekniklerden bir ya da bir kaçı kullanılır.
g) Risk analizi çalışmalarında dış çevreden kaynaklı riskler ayrıca tespit edilir, ölçülür ve kayıt edilir.
h) Risk yönetiminde kullanılan formlar aşağıda yer almaktadır.
• Risk Kayıt Formu: İdare/birim/alt birim bazında tespit edilen risklerin kayıt altına alınarak durumunun raporlanması için kullanılır. (TABLO-2)
• Risk Oylama Formu: Risklerin tespiti ile puanının bulunması için kullanılır. (TABLO-3)
• Konsolide Risk Raporu: İdare/birim/alt birim bazında tespit edilen risklerin bir üst yönetim kademesine raporlanmasında kullanılır. (TABLO-4)
Madde 16 – Risklerin değerlendirilmesi
Belirlenen her riskin analiz edilerek ölçüldüğü ve ölçeklendirildiği süreçtir. Riskin meydana gelme olasılığı ile meydana gelmesi halinde Kurumun stratejik amaç, hedef ve faaliyetleri üzerindeki önemi nitel ve nicel olarak derecelendirilerek değerlendirilir.
a) Risklere olasılık ve etki açısından 1 ile 5 arasında puan verilir. Bu değerlerin birbirleriyle çarpımı sonucunda risk seviyesi ortaya konulur ve risk kayıt formuna kaydedilir.
b) Etki ve olasılık değerlerinin çarpımı sonucunda bulunan ondalıklı değerlerden virgülden sonraki rakamı beş ve üzerinde olanlar yukarı tamamlanır.
c) Olasılık, bir olayın belirli bir zaman diliminde gerçekleşmesi durumunu ifade eder. Olasılık için 1 rakamı, bir riskin gerçekleşme olasılığının hemen hemen olmadığı; 5 rakamı riskin gerçekleşmesinin neredeyse kesin olduğu anlamına gelir.
d) Etki ise bir olayın meydana gelmesi halinde, amaçlar, hedefler ve süreçler ile Kurumumuz için yüksek hassasiyete sahip olan konular üzerinde yaratacağı sonucu ifade eder. Etki açısından 1 rakamı riskin gerçekleşmesinin doğuracağı sonucun çok az önemi olduğu, 5 rakamı bu sonucun çok önemli olduğu anlamına gelir.
e) Riskler, belirlenen risk seviyesine göre en yüksek seviyeden başlamak üzere önceliklendirilir. Risklerin önceliklendirilmesinde kilit riskler ayrı bir bölümde gösterilir.
f) Risklerin ölçülmesinde paydaşların riskleri etkileyebilecek faaliyetleri göz önünde bulundurulur.
g) Hangi risklerin düşük, hangilerinin orta ve hangilerinin yüksek olacağı risk iştahına göre belirlenir ve risk haritasında gösterilir. Kilit risklerle doğrudan ilgili olan riskler, kilit risklere ilişkin belirlenen risk iştahına göre değerlendirilir.
h) Risk iştahı, Kurulun değerlendirmeleri doğrultusunda İdare Risk Koordinatörü tarafından belirlenecek olup, Kurum Başkanının onayı ile yürürlüğe girerek birimlere duyurulacaktır.
Madde 17 – Risklere cevap verilmesi
Riskin etkisini ve olasılığını azaltmak üzere aşağıda belirtilen yöntemlerden biri kullanılır.
a) Aşağıdaki şu durumlarda herhangi bir önlem alınmayarak riskler kabul edilir.
1) Risk seviyesi, risk iştahı içinde ise,
2) Alınacak önlemlerden (kontrol etmek, devretmek veya kaçınmak) sağlanacak faydanın, alınacak önlemlerin maliyetinden daha düşük olduğunun anlaşılması durumunda,
3) Yönetimin kontrolü dışında ise,
4) Faaliyet sonlandırılmadıkça ortadan kalkması mümkün olmayan risklerde, faaliyetin sonlandırılması mümkün olmadığında.
b) Risklerin kabul edilebilir bir seviyede tutulması için kontrol faaliyetleri aracılığıyla riske cevap verilir. Bu yöntem aşağıda yer alan kontrol faaliyetleri aracılığıyla uygulanır.
1) Yönlendirici kontroller,
2) Önleyici kontroller,
3) Tespit edici kontroller,
4) Düzeltici kontroller.
c) Kurumlunuzun doğrudan asli görev alanına girmeyen veya ekonomik ve sosyal analizler sonucunda Kurumumuz tarafından yapılması uygun görülmeyen ve bu anlamda riskleri yüksek olduğu değerlendirilen faaliyetler, uzmanlığı/donanımı/kaynağı olan başka bir idare/kişi/kuruluşa devredilir veya yürütülmesinden vazgeçilir.
ç) Riskin yönetilemeyecek kadar büyük olduğu ve faaliyetin hayati öneme sahip olmadığı durumlarda faaliyete son verilir.
1) Risklere ilişkin cevaplar belirlendikten sonra ilgisine göre Kurum Başkanı, İdare/Birim Risk Koordinatörü veya birim amirleri tarafından her bir riske ilişkin risk sahibi belirlenir.
2) Risk sahibi riskle ilgili bilgileri toplar, izlemeyi gerçekleştirir, riske verilen cevapları yönetir ve riskin yönetildiğine ilişkin kanıtların tutulmasını sağlar. Riskin sahibine riske verilecek cevapları gerçekleştirmek üzere gerekli kaynak ve yetkiler verilir. Risk sahibi, aynı zamanda risk kayıtlarının güncellenmesini ve riskle ilgili raporlamayı yapan kişidir.
3) Risklere cevap verilmesinde ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.
4) Risklere verilecek cevaplar belirlenirken risklerin ortaya çıkardığı fırsatlar göz önünde bulundurulur.
5) Gerekli görülen hallerde İdare/Birim Risk Koordinatörü tarafından risklere ilişkin eylem planlan oluşturulur.
Madde 18 – Risklerin Kontrol Yöntemleri
Şiddetini azaltma kararı verilen riskler için uygulanan/uygulanacak kontrol yönteminin espit edilmesinde aşağıdaki kriterler dikkate alınır:
a) Kontroller, Kurumun her türlü plan ve programı ile mali ve mali olmayan tüm iş ve işlemlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu nedenle Kurumun her bir fonksiyonunu ve yönetim düzeyini kapsayacak şekilde tasarlanır ve uygulanır.
b) Kontroller, seçilen risk cevaplarının başarılmasına yardımcı olacak şekilde tesis edilir ve yürütülür.
c) Kontrol yöntemi; kontrol faaliyeti ve risk eylem planı olarak belirlenir. Risklerin etki ve/veya olasılık seviyelerini azaltmaya yönelik olarak; hâlihazırda uygulanmakta olan faaliyetler kontrol faaliyetleri, belirli süre içinde gerekli hazırlıklar yapılarak gelecekte belirlenen bir tarihte uygulamaya alınmak üzere planlanan eylemlere risk eylem planı adı verilir.
ç) Kontroller; kontrolün işlevi, önem derecesine göre değerlendirilerek üç ayrı sınıflandırmaya tabi tutulur. Her bir kontrol TABLO-5’te yer alan kriterler doğrultusunda sınıflandırılarak kayıt edilir.
d) Belirlenen her bir kontrolün sıklığı ve kontrolün sorumlusu tespit edilir ve kontrolle ilişkilendirilerek kayıt edilir.
e) Mevcut kontrollerin riskin şiddetini azaltmak konusunda yeterli olmadığı ve kalıntı risk seviyesinin risk iştahının üzerinde olduğunun tespit edilmesi halinde risk eylemleri planlanarak, makul bir süre içinde yeniden uygulamaya alınması sağlanır.
f) Risk eylem planları; yapılması planlanan eylemin türüne göre bilgi teknolojileri, süreç, organizasyon, yönerge/talimat/rehber olarak dört farklı şekilde sınıflandırılır. Planlanan eylemin, bir otomasyon sistemini içermesi, bilgi teknolojileri; yeni bir iş akışı oluşturulmasını ya da iş akışının revizesini gerektirmesi, süreç; organizasyon yapısında bir değişikliği gerektirmesi, organizasyon; yönlendirici bir kontrol faaliyetini içermesi halinde; yönerge/talimat/rehber olarak sınıflandırılır.
g) Planlanan risk eylemleri; eylemin tanımı, kaynak ihtiyacı, çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, eylemin yerine getirilmesinden kimin sorumlu olduğu ve önem derecesi belirlenerek kayıt edilir.
ğ) Risk eylem planları, belirlenen tarihe kadar gerekli alt yapı çalışmaları tamamlanarak kontrol faaliyeti haline getirilir ve risk üzerine kontrol olarak kayıt edilir.
h) Kontrol yöntemlerine ve uygulanacak kontrolün seviyesine karar verilirken; kontrolün riskin etki ve/veya olasılığı üzerindeki etki derecesi, uygulanabilirliği, fayda ve maliyet dengesi, etkililik, ekonomik ve verimlilik kriterleri doğrultusunda değerlendirilerek en uygun ve işlevsel yöntemin seçilmesi sağlanır.
Madde 19 – Risk Matrisleri
Risk Matrisleri risk bilgilerinin toplandığı TABLO-6’da örneği yer alan tablolardır.
a) Risk Matrisleri, risk analizi çalışmalarında tespit edilen ve ölçülen tüm riskleri içerecek şekilde birimler, ana süreçler, süreçler ve alt süreçler itibarıyla ayrı ayrı ve kurumsal olarak bir arada izlenebilecek şekilde oluşturulur.
b) Risk Matrisleri doğal ve kalıntı risk matrisleri olarak iki farklı şekilde hazırlanır.
c) Risk Matrislerinde yüksekten düşüğe kadar her bir risk seviyesini gösterecek şekilde sırasıyla; kırmızı, san, yeşil olmak üzere 3 renk kullanılır.
Madde 20 – İzleme ve Raporlama Süreci
Kurum risk izleme ve raporlanma süreci; belirli hiyerarşik raporlama kuralları ve kanalları aracılığı ile süreçte görev alan her bir personelden başlayarak Kurum Başkanına kadar uzanan bilgi ve iletişim ağını kapsar.
Madde 21
Kurum Risk Yönetimi Süreci, bu belgede yer alan risk yönetimi aktörleri tarafından yıllık olarak yapılacak raporlamalarla izlenir ve değerlendirilir. Risk Yönetimi sürecine ilişkin olarak yapılacak yıllık izleme ve değerlendirmeler TABLO-7’deki tabloya göre düzenlenecektir.
Madde 22
Kurum Risk Yönetimi Politikası gereğince risk yönetimi süreci tüm faaliyet, karar ve eylemlerin ayrılmaz bir parçası olup, düzenli raporlamaların yanı sıra, sürekli olarak uygulanacak izleme ve raporlama süreci aşağıdaki gibi yürütülür,
a) Alt süreçlerde görev alan her bir personel, riskleri ve sorumluluğundaki kontrol faaliyetlerini takip eder, faaliyetlerini yürütürken tespit ettiği/karşılaştığı riskleri, kontrol zaafıyetlerini ve kontrol önerilerini Birim Risk Koordinatörüne raporlar.
b) Birim Risk Koordinatörü, süreç görevlileri tarafından iletilen riskler ile kendisi tarafından tespit edilen riskleri Birim Yöneticisine ve Risk Yönetimi Ekibine iletir.
c) Birim Yöneticisi, tespit ettiği riskler ile kendisine iletilen riskleri, Birim Risk Koordinatörü ve Risk Yönetimi Ekibi ile görüşerek riskin tanımına, riske ilişkin kontrol yöntemine karar vererek onaylar. Birden fazla birimi ilgilendiren risk ve kontroller süreç sorumlusuna iletilir ve süreç sorumlusu tarafından onaylanır.
d) Kayıt edilen her bir risk, kontrol ve risk eylem planı raporlanarak İdare Risk Koordinatörüne ve Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına gönderilir.
e) Birim Yöneticileri ve Birim Risk Koordinatörlerince risk ve kontroller ile risk eylem planlarının gerçekleşme durumları her seviyedeki risk için düzenli olarak izlenir.
Madde 23 – Hüküm Bulunmayan Haller
Bu belgede hüküm bulunmayan hallerde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Madde 24 – Yürürlük
Bu belge Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurum Başkanı tarafından onaylandığı tarihte yürürlüğe girer.
Madde 25 – Yürütme
Bu belge hükümleri, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurum Başkanı tarafından yürütülür.