KolayuyumGiriş yap

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Kurumsal Risk Yönetimi Yönergesi

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Yönergenin amacı Teşekkül faaliyetleri ile stratejik amaç ve hedeflere ulaşılması esnasında maruz kalınan/kalınabilecek risklerin belirlenmesi ve yönetilmesidir. Bununla birlikte mevcut kontrol faaliyetlerinin tanımlanması ve alınabilecek eylemlere yönelik uygulanacak prensip, politika ve programlara ilişkin usul ve esaslarda yönerge kapsamında tanımlanmaktadır.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Yönerge, Teşekkül faaliyetleri kapsamındaki risklerin belirlenmesine, değerlendirilmesine, yönetilmesine ve izlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır.

Madde 3 – Hukuki dayanak

(1) Bu Yönergenin hukuki dayanağı;

a) 14.02.2011 tarih ve 27846 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 378 ve 625 sayılı maddeleri,

b) 08.11.2013 tarih ve 28815 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2014 Yılı Genel Yatırım Finansman Kararnamesinin 24. maddesidir.

Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Yönergede geçen;

a) Birim Risk Sorumluları: Merkezde şube müdürü, taşrada bölge müdür yardımcısından oluşan sorumluları,

b) Çalıştay: Bir grubun birlikte verimli şekilde çözüm üretmesini sağlayan, disiplinli bir fikir üretme ve karar alma aracını,

c) Dış Çevre Riskleri: Teşekkülün faaliyetleri esnasında Teşekkülden bağımsız olarak ortaya çıkan ve Teşekkülü etkileyen riskleri,

ç) Doğal (İçsel) Risk: Tespit edilen mevcut riskin yönetilmeden veya herhangi bir önlem alınmadan önceki seviyesini,

d) Etki: Bir olayın meydana gelmesi halinde hedef ve faaliyetler üzerinde yaratacağı sonucu,

e) Fırsat: Teşekkülün hedeflerine ulaşmasında olumlu etki yaratan bir olayın ortaya çıkma durumunu,

f) Finansal Riskler: Teşekkülün faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ve mali boyutu olan riskleri,

g) Hassas Görev: Teşekkül birimlerinin temel işlevlerini etkin biçimde yerine getirmesini etkileyebilecek; riskler içeren, zamanında ve/veya doğru bir şekilde yerine getirilmesi halinde karar alma süreçlerini güçlendiren ve kaynakların etkin kullanımını sağlayan kritik öneme sahip sınırlı sayıdaki görevleri,

ğ) İtibar Riskleri: Teşekkülün kamuoyundaki saygınlığını etkileyerek, çalışanlar, üçüncü kişiler, iştirakler ve/veya diğer paydaşlar üzerinde olumsuz etki yaratabilecek riskleri,

h) Kalıntı Risk: Alınmış olan önlem ve kontrollerden sonra devam etmekte olan riski,

ı) Kontrol Öz Değerlendirme: Genel Müdürlüğün İç Kontrol ve Risk Yönetim süreçlerinin yeterliliğinin çalışanlar tarafından değerlendirildiği bir metodolojiyi,

i) Kontrol: Öngörülen bir riskin etki ve/veya olasılığını azaltmayı sağlayan, böylece Teşekkülün amaç ve hedeflerine ulaşmasına yardımcı olan eylemleri,

j) Kök Neden: Herhangi bir riskin ve/veya riskin oluşmasına sebep olan olayların arkasında yatan temel sebebi,

k) Kurumsal Risk Yönetimi (KRY): Alınan kararların etkilerini belirleme, önceliklendirme, azaltma ve ölçmeyi mümkün kılarak organizasyonlarda istikrar sağlamaya destek olan mekanizmayı,

l) Olasılık: Teşekkülün faaliyetlerini yaparken karşılaştığı ve/veya karşılaşabileceği risklerin olabilme durumunu,

m) Operasyonel Riskler: Teşekkülün faaliyetlerini yerine getirirken karşılaştığı riskleri,

n) Risk Alanı: Tespit edilen riskin tanımlanması, değerlendirilmesi, ölçülmesi ve izlenmesine yardım eden tanımlı risk grubunu,

o) Risk Eğilimi: Daha önce belirlenmiş risklerin etki ve olasılık derecelerinde oluşmuş olabilecek pozitif ve negatif yönlü hareketleri,

ö) Risk Envanteri: Teşekkülün risklerinin sistemli olarak listelendiği dokümanı,

p) Risk Eylem Planı: Riskin etki ve/veya olasılığını düşürmeye yönelik olarak; ek bir kontrol faaliyeti oluşturulması gerektiğine veya mevcut kontrollerin yeterli olmadığına ve risk iştahı doğrultusunda kalıntı riskin kabul edilemez seviyede olduğuna karar verildiğinde, belirli bir tarihe kadar uygulamaya alınması planlanan ek kontrol faaliyetlerini,

r) Risk İştahı: Teşekkülün faaliyetleri esnasında karşılaşacağı riskler için Üst Yönetim tarafından risk alanı bazında belirlenen risk alma/kabullenme seviyesini,

s) Risk Kapasitesi: Teşekkülün ortaya çıkan olumsuz bir olayın etkisini öz imkânları ve/veya kullanabileceği dış kaynaklarla atlatma kabiliyetini,

ş) Risk Komitesi: Yönetim Kurulunda Üye olan Genel Müdür Yardımcısı başkanlığında, bütün Genel Müdür Yardımcıları, İç Denetim Birimi Başkanı ve Strateji Birimi yöneticisinden oluşan komiteyi,

t) Risk Seviyesi: Riskin etkisi ve olasılığının bileşimi cinsinden hesaplanan Teşekkülün riske maruz kalma seviyesini,

u) Risk Toleransı: Teşekkülün yapmış olduğu faaliyetlere ilişkin belirli bir hedefin başarılmasına yönelik olarak kabul edilebilecek risk miktarını,

ü) Risk Türü: Teşekkülün faaliyetleri esnasında karşılaşmış olduğu riskin çeşidini,

v) Risk: Teşekkülün kuruluş amaçları ile stratejik amaç ve hedeflerine ulaşmasına, görevlerinin yerine getirilmesine engel olabilecek veya beklenmeyen zararlara yol açabilecek durum ya da olaylar ile hassas görevleri,

y) Riske Cevap Verme: Tespit edilen risklere ilişkin kullanılan kontrollerle riske verilen tepkiyi,

z) Riski Azaltma: Uygun kontroller yardımı ile olayın olumsuz etkilerinin azaltılmasını,

aa) Riski Kabul Etme: Riskin oluşması sonucunda ortaya çıkabilecek zararlarının

sorumluluğunun kabul edilmesi/göze alınmasını,

bb) Riski Paylaşma: Riskin tamamının veya bir kısmının Teşekkülün birimleri veya dış paydaşlar tarafından üstlenilmesini,

cc) Riskten Kaçınma: Riskin etki veya olasılığını azaltacak faaliyetlere başlanılmaması ve/veya son verilmesini,

çç) Stratejik Riskler: Teşekkülün kısa, orta ve uzun vadede belirlemiş olduğu hedeflerine ulaşmasında karşılaştığı veya karşılaşabileceği riskleri,

dd) Tehdit: Teşekkülün hedeflerine ulaşmasında olumsuz etki yaratan bir olayın ortaya çıkma durumunu,

ee) TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,

ff) Teşekkül: TEİAŞ bünyesindeki tüm merkez ve taşra teşkilatını,

gg) Uyum Riskleri: Teşekkülün faaliyetleri sonucu kanun ve/veya ikincil mevzuatlarla oluşabilecek potansiyel uyumsuzluklar sonucunda ortaya çıkan riskleri,

ğğ) Üst Yönetim: Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcılarını,

hh) Yıkıcı Etki: Teşekkülün faaliyetlerini tümden yerine getiremez hale gelmesi, yürütülen faaliyetlerden dolayı çok sayıda insanın zarar görmesi, ülkenin stratejik anlamda zor duruma düşmesine neden olacak bir durumun ortaya çıkması veya bir bölgenin enerji güvenliğinin sağlanamadığı durumlardır. Yıkıcı Etki sınıflamasında riskin olasılık seviyesine bakılmaksızın risk seviyesinin belirlenen metedolojinin en yüksek puanı olarak kabul edilmesini,

ıı) Yönerge: Bu yönergeyi ifade eder.

Madde 5 – Risk yönetiminin hedefleri

(1) Teşekkül risk yönetimi;

a) Teşekkül amaç ve hedeflerini gerçekleştirmek üzere makul güvence sağlanmasını, olumsuz durumlarla karşılaşma ihtimalinin en aza indirilmesini ve risklere karşı hazırlıklı olunmasını,

b) Belirsizlik durumlarında ortaya çıkabilecek fırsatların önceden tespit edilmesi ve Teşekkül lehine kullanılmasını,

c) Stratejilerin daha sağlıklı belirlenmesi ve takip edilmesini,

ç)Teşekkül çalışanlarının risk yönetimi konusunda bilgi ve farkındalıklarının arttırılmasını,

d) Güçlü ve zayıf yönler ile fırsat ve tehditlerin belirlenmesini,

e) Bir olay meydana geldikten sonra olayın olumsuzluklarını giderici aksiyonlar alan yönetim şekli yerine olay meydana gelmeden, olayın oluşmasını engelleyici önlemler alan yönetim şeklinin sağlanabilmesini,

f) Kaynakların etkili, ekonomik, verimli tahsis ve kullanımının teminini,

g) Risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi, yönetilmesi ve izlenmesi ile zararlarının azaltılmasını,

ğ) Alınacak önlemler için eylem planlarının oluşturulmasını,

h) Gerçekleştirilen faaliyetlerin mevzuata uygunluğunun sağlanmasını,

ı) Stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik görev ve sorumlulukların yerine getirilmesini,

i) Performansın risk odaklı takip edilmesi ve hesap verilebilirliğin sağlanmasını,

j) Teşekkül varlığının ve faaliyetlerinin kesintisiz devam etmesini,

k) Teşekkül hizmet sunumunda müşterilerin ve çalışanların memnuniyetinin arttırılmasını,

l) Teşekkül kurumsal itibarının korunmasını,

amaçlar.

Madde 6 – İlkeler

(1) Teşekkül risk yönetimine ilişkin ilkeler şunlardır:

a) Risk yönetimi Teşekkülün üst yönetiminden başlayarak, tüm çalışanların ortak sorumluluğudur.

b) Teşekkülün amaç ve hedeflerinin gerçekleştirilmesini ve hizmet sunmasını engelleyebilecek veya hizmet kalitesini düşürebilecek, paydaşların TEİAŞ’a olan güvenini sarsabilecek ve itibar kaybına neden olabilecek, yolsuzluğa meydan verebilecek, faaliyetlerin mevzuata aykırı yürütülmesine ve varlık kaybına sebep olabilecek her türlü olay risk olarak değerlendirilir.

c) Teşekkül, risklerini risk-fırsat dengesini gözeterek tüm birimler seviyesinde yönetir.

ç) Teşekkül, risk değerlendirmelerini senede bir kereden az olmamak kaydıyla düzenli olarak gerçekleştirir. Hassas görevler ve faaliyetlerin risk değerlendirmeleri daha sık aralıklarla yapılır.

d) Karar alma aşamalarında risklerin de göz önünde bulundurulmasını sağlamak için KRY süreci stratejik planlama, planlama ve operasyonların yönetimi vb. ana süreçlere entegre edilir.

e) Risk yönetim planı, stratejik amaç ve hedeflere ulaşmada yöneticilere makul derecede güvence sağlayacak şekilde tasarlanır.

f) KRY süreci, Teşekkülün ihtiyaçlarını yansıtacak şekilde sürekli gelişime açıktır.

g) Teşekkülün diğer faaliyet alanlarındaki politika ve prosedürleri de bu yönergede belirtilen hususlarla uyumlu olmalıdır.

(2) Risk Yönetimi Süreci, Teşekkülün iç kontrol ve kurumsal yönetim süreçlerinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Madde 7 – Yetkili birimler

(1) Verimli bir risk yönetimi süreci, riskin yönetimi için rollerin ve sorumlulukların açık bir şekilde belirlenmiş olmasını gerektirir. Aşağıda adı geçen birimlerin

birbirleri ile nasıl etkileşim ve iletişim içerisinde olacakları Ek-1 deki Kurumsal Risk Yönetimi Fonksiyonel Akış Diyagramında gösterilmiştir.

(2) Teşekkülde yürütülecek kurumsal risk yönetimi sürecinde rol ve sorumluluk alacak organlar şunlardır:

a) Yönetim Kurulu,

b) Risk Komitesi; Yönetim Kurulunda Üye olan Genel Müdür Yardımcısı Başkanlığında, Genel Müdür Yardımcıları, İç Denetim Birimi Başkanı ve Strateji Birimi Yöneticisi,

c) Üst Yönetim; Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcıları,

ç) KRY Yürütme Birimi; Strateji Birimi Yöneticisi Başkanlığındaki birimi,

d) Merkez ve Taşra Birim Amirleri; Bölge Müdürleri, Daire Başkanları ve Diğer Müdürleri,

e) Birim Risk Sorumluları; Şube Müdürü, Bölge Müdür Yardımcıları, İşletme Müdür Yardımcıları,

f) Teşekkül Çalışanları,

g) İç Denetim Birimi.

Madde 8 – Yönetim kurulunun temel yetki ve sorumluluğu

(1) Onaylama.

a) Teşekkülün risk stratejisinin ve risk iştahının belirlenmesinden sorumludur. Kurumsal Risk Yönetimi Yönergesini ve risk iştahını onaylar.

b) Yönergede yapılacak değişiklikleri ve risk metodolojisini onaylar.

c) Risk Alma İsteğinin stratejik karar verme aşamasına dahil edilmesine yön verir.

ç) Teşekkülün, bağlı olduğu mevzuata yönelik risk yönetimi ile ilgili yükümlülükleri karşılamasını garanti eder.

d) Teşekkül nezdindeki Risk Yönetimi Süreci’nin nihai sorumlusudur ve verimliliğini en az yılda bir kez gözden geçirir.

e) Risk Komitesi tarafından gönderilen risk raporlarını inceler ve Risk yönetimine ilişkin kaynak dağılımı ile birlikte onaylar.

f) Kurum içerisinde risk yönetimi kültürünün oluşmasını sağlar.

Madde 9 – Risk komitesinin temel yetki ve sorumluluğu

(1) Gözetim.

a) Risk yönetimi stratejilerini gözetmeden ve Teşekkül stratejik planı ile ilişkilendirilmesinin sağlanmasından sorumludur.

b) Risk toleransı, etki ve olasılık vb. risk modeli kriterlerini ve risk haritasının riski puanlama sınırlarını Yönetim Kurulu’na sunulmadan önce gözden geçirir.

c) Risk yönetim stratejilerinin operasyonel ve yasal yükümlülükleri karşılamasını sağlar.

ç) Teşekkülün her seviyedeki risk eğilimlerini izler.

d) Risk politikaları (risk iştahı dahil) ve limitleri konusunda Yönetim Kurulu’na öneriler sunar.

e) KRY süreci ve iyileştirme çalışmalarını izler.

f) Periyodik olarak Yönetim Kurulu’na raporlama yapar.

g) Risk raporlarını Yönetim Kurulu onayına sunar.

ğ) Risk Komitesi’nin amacı; önemli bir olay/değişiklik olduğunda veya olma ihtimali doğduğunda bu durumun ilgili yönetim seviyesine (Yönetim Kurulu) raporlandığından emin olunmasıdır.

h) Konsolide edilmiş risk envanterinden birimler tarafından çıkarılması istenen risklerin gerekli görülmesi halinde, envanterden çıkarılmasını onaylar.

ı) Sayıştay ve iç denetim raporlarından da yararlanarak iyi uygulama örneklerinin tespit edilmesini ve yaygınlaştırılmasını sağlar.

i) Risk yönetimi sisteminin etkinliğini izler, iyileştirilmesi gereken alanlar konusunda Yönetim Kuruluna ve Üst Yönetime öneriler getirir.

j) Yönetim kurulunca belirlenen hedef doğrultusunda KRY Yürütme Birimine gerekli rehberliği sağlar.

k) Teşekkül içerisinde Yönetim Kurulunca oluşturulacak risk yönetimi kültürünün oluşmasına katkı sağlar.

l) Teşekkülün tüm faaliyetlerinin Yönetim Kurulunca belirlenen risk iştahı sınırları içerisinde olup olmadığını izler.

Madde 10 – Üst yönetimin temel yetki ve sorumluluğu

(1) Yönetim.

(2) Etkin bir risk yönetim sisteminin kurulmasından sorumludur.

(3) Üst yönetim aşağıdaki sorumluluklara sahiptir;

a) Etkin liderlik sağlar ve riskin Teşekkülün gerçekleştirdiği her faaliyete ve aldığı her önemli karara entegre edilmiş olmasını sağlar. Alınan kararlar paydaş, pazar, üretim, birleşme ve devir işlemleri, projeler ve organizasyon değişiklikleri vb. geniş bir alanı kapsar.

b) Altındaki idari birimleri, risk yönetimi performansını artıracak uygulamalara yönlendirir.

c) Teşekkül bünyesindeki tüm riskleri yönetir, söz konusu riskleri bu yönergede belirlenen takvim çerçevesinde KRY Yürütme Birimi’nin koordinasyonu ve Risk Komitesi aracılığı ile Yönetim Kurulu’na raporlar.

ç) Risklerin güncellenmesini takip eder.

d) Risk yönetiminin amaç ve hedeflerine ulaşılması için gerekli kaynakların kullanılmasını sağlar.

(4) Genel Müdür ayrıca aşağıdaki sorumluluklara sahiptir;

a) İş birimleri arasındaki risk etkileşimlerine yön verir.

b) Risk ve getiri arasındaki dengenin, Teşekkülün risk iştahı ile uyumlu olmasını sağlar.

c) Onaylanan risk iştahına göre süreçleri yönetirken Teşekkülün risk kapasitesini göz önünde bulundurur.

ç) Risk toleransı, etkisi ve olasılığı vb. risk modeli kriterlerini ve risk haritasını Yönetim Kurulu’na sunulmadan önce gözden geçirir.

Madde 11 – KRY yürütme birimi temel yetki ve sorumluluğu

(1) İzleme, Değerlendirme, Verileri Konsolide Etme, Analiz ve Raporlama.

a) Mevzuata ve Yönetim Kurulu tarafından onaylanan risk politikalarına uygun olarak KRY sürecini düzenler ve işletir.

b) Risk yönetiminin plan ve ikincil mevzuatının güncellenmesini ve geliştirilmesini sağlar.

c) Risk yönetimi konusunda eğitim ve çalışmaları destekler. Risk yönetimine ilişkin eğitim ihtiyaçlarını belirler, eğitim faaliyetlerini koordine eder ve yürütür.

ç) Konsolide risk envanterini hazırlar. Risk envanterinden çıkarılması istenen tüm riskleri inceler, Risk Komitesinin onayına sunar.

d) Risk bilgisini bir araya toplar, analiz eder ve düzenli raporlar hazırlar.

e) Risk Komitesi kararlarını, veri akışı ve raporlar ile destekler.

f) Bu yönergede açıklanan risk belirleme, değerlendirme, yönetme ve izleme tekniklerini geliştirmek ve yaygınlaştırmak için sürekli iyileştirme çalışmaları yapar.

g) Risk Komitesi Başkanlığı’nda her yıl düzenli yapılacak risk güncellemelerinin koordinasyonunu yürütür.

ğ) Risk yönetimi süreçlerinin tüm birimlerde etkin işlemesini sağlamak üzere rehberlik hizmeti verir.

h) Birimlerin yürütmekte oldukları işlere ilişkin özel risklerini birim temsilcileri ile beraber Risk Komitesine sunar.

Madde 12 – Merkez ve taşra birim amirleri temel yetki ve sorumluluğu

(1) Risk Alma ve Yönetme.

a) Etkin liderlik yapar ve risklerin Üst Yönetim ile uyumlu olarak bütün önemli kararlara entegre edilmesini sağlar.

b) Günlük olarak sorumlu olduğu alanlardaki riskleri yönetir.

c) Uygun iç kontrol mekanizmalarını sürdürür.

ç) Risklerin güncellenmesi ve raporlaması için gerekli kaynakları sağlar.

d) Sorumlu olduğu alanlardaki riskler için Yönetim Kurulu tarafından güvenilebilecek ve dış raporlamada kullanılacak sonuçlar doğuran güçlü bir risk yönetimi sisteminin sürdürülebilmesi için yeterli kaynak yatırımı yapar.

e) Planlanan risk eylemlerinin gerçekleşme durumlarını takip eder, eylemlerin süresi içinde ve belirlenen şekilde uygulamaya alınması için gerekli tedbirleri alır.

f) Kontrol faaliyetlerinin etkinliğini düzenli olarak takip eder. Yetersiz veya gereksiz görülen kontrol faaliyetlerini tespit eder, risklerin yönetilmesi için en uygun kontrol faaliyetinin sürece eklenmesini sağlar.

Madde 13 – Birim risk sorumluları temel yetki ve sorumluluğu

(1) Birimine Dair İzleme, Verileri Konsolide Etme, Analiz ve Raporlama.

a) KRY Yürütme biriminden gelen metodolojiye ve talimatlara uygun olarak riskini işletir ve iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunur.

b) Risk yönetimi konusunda eğitim ve çalışmalara katılır.

c) Birimine ilişkin risklerin belirlenmesi, takibi, eylem planlarının takibi ve birim çalışanlarının farkındalığının arttırılmasından sorumludur.

ç) Birimine ilişkin risk bilgisini bir araya toplar, analiz eder ve düzenli raporları hazırlar.

d) KRY birimi kararlarını veri akışı ve raporlar ile destekler.

e) Kurumsal Risk yönetimi konusunda birimi içerisindeki iletişimden sorumludur.

f) Birimlerine ilişkin olarak yürütmekte oldukları işlere yönelik kendi bünyelerinde yapmış oldukları risk çalışmaları varsa KRY Yürütme birimi ile entegre bir şekilde Ek-5 de yer alan Kurumsal Risk Yönetimi Raporlama Periyotları çerçevesinde Risk Komitesine sunar.

Madde 14 – Teşekkül çalışanları temel yetki ve sorumluluğu

(1) Uygulama.

a) Görevleriyle ilgili riskleri günlük olarak takip eder ve kontrolleri uygular.

b) Politikalar ve prosedürler dahilinde faaliyetleri icra eder ve belirlenmiş risk tolerans eşikleri içinde risklerini yönetir.

c) Bireysel tolerans eşiklerini aşan risklerde birim amirinin direktifine göre hareket eder.

ç) Kendi faaliyetlerinden kaynaklanan tüm önemli riskleri tanımlar ve sıralı amirinin onayına sunar.

Madde 15 – İç denetim birimi temel yetki ve sorumluluğu

(1) Doğrulama.

a) İç Denetim Birimi, KRY sürecinin etkili olup olmadığı, risklerin gereken şekilde yönetilip yönetilmediği hususunda incelemeler yaparak Üst Yöneticiye/Yönetim Kuruluna mevzuatları çerçevesinde gerekli raporlamaları yapar.

b) Yönetime, risk yönetimi süreci hakkında profesyonel tavsiyeler sunarak rehberlik ve danışmanlık yapar.

c) Teşekkülün yıllık iç denetim planını oluştururken, plana risk değerlendirme sonuçlarını dahil eder.

ç) Faaliyet ile risk yönetimi politikası ve prosedürünün uyumluluğunu gözlemler.

Madde 16 – Risklerin belirlenmesi

(1) Riskler belirlenirken;

a) Teşekkülün Stratejik amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesini engelleyen/engelleyebilecek durumlar,

b) Teşekkülün faaliyetlerinin başarısızlıkla sonuçlanmasına sebep olabilecek iş ve işlemler,

ba) Teşekkülün faaliyet alanında yer alan ve ileri derecede teknik uzmanlık gerektiren görevler,

bb) Teşekkülün faaliyetlerini gerçekleştirmedeki zayıf yönler,

bc) Öngörülen maliyetin üzerinde harcama yapılan faaliyetler,

bç) Yolsuzluğa veya usulsüzlüğe meydan verebilecek faaliyetler,

bd) Kişisel inisiyatife dayanan kritik kararlar ve görevler,

be) Karmaşık olan faaliyetler ve süreçler,

bf) Cezai yaptırımları bulunan iş ve işlemler,

bg) Teşekkülün faaliyet alanında yer alan gizli bilgilere erişimin sağlandığı görevler,

bğ) İşgücü kaybına, can kayıplarına, meslek hastalığına sebep olabilecek faaliyetler,

bh) Gelir artışına engel ve azalışına neden olabilecek faaliyetler,

c) Korunmada öncelikli varlıklar,

d) Kurumsal boyutta yeniden yapılanma,

da) Yeni birim kurulması veya yeni görevlerin ve süreçlerin oluşması, süreç ve iş akışlarının revize edilmesi,

Bu gibi durumlarda Ek- 2’deki Birim Öz Değerlendirme tablosu doldurularak ardından bu tablodaki bilgiler dikkate alınarak Ek-3 ‘deki Risk Envanteri Tablosuna eklenecektir.

e) İç ve dış denetim raporlarında tespit edilen hususlar, daha önceki dönemlere ilişkin teftiş birimi tarafından yapılan inceleme raporlarındaki geri bildirimler dikkate alınır.

(2) Bu yönergeye göre belirlenen riskler ile hizmet kalitesini düşürebilecek, halkın Teşekküle olan güvenini sarsabilecek faaliyetlerin mevzuata aykırı yürütülmesine ve kaynak kaybına sebep olabilecek olaylar ile kayıtlara ve deneyimlere bağlı çıkarımlar Teşekkülün Yönetim Kurulu onayına müteakip yayınlayacak Genelge ekinde Risk Tanımlama Talimatları doğrultusunda belirlenir.

(3) Kurumsal Risk Yönetimi Yönergesi Teşekkül bünyesinde yapılacak risk belirleme ve değerlendirme çalışmalarında temel fonksiyon olup, ilgili olan ve olacak tüm risk çalışmaları bu doğrultuda değerlendirilir. Bu kapsamda Ek-6’da belirtilen Kurumsal Risk Yönetimi Takvimi’ne uyulması gerekir. İlgili yılın ilgili ayında belirtilen faaliyetler tamamlanmalıdır.

Madde 17 – Risk türleri

(1) Bu Yönergede belirtilen risk türleri;

a) Stratejik Riskler: Teşekkülün kısa, orta ve uzun vadede belirlemiş olduğu hedeflerine ulaşmasında karşılaştığı ve/veya hedeflerine ulaşmasını engelleyebilecek yapısal risklerdir.

b) Finansal Riskler: Teşekkülün faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ve mali boyutu olan risklerdir.

c) Operasyonel Riskler: Teşekkülün faaliyetlerini yerine getirirken karşılaştığı risklerdir.

ç) Dış Çevre Riskleri: Teşekkülün faaliyetleri esnasında Teşekkülden bağımsız olarak ortaya çıkan ve Teşekkülü etkileyen risklerdir.

d) İtibar Riskleri: Teşekkülün kamuoyundaki saygınlığını etkileyerek, çalışanlar, üçüncü kişiler, iştirakler ve/veya diğer paydaşlar üzerinde olumsuz etki yaratabilecek risklerdir.

e) Uyum Riskleri: Teşekkülün faaliyetleri sonucu kanun ve/veya ikincil mevzuatlarla oluşabilecek potansiyel uyumsuzluklar sonucunda ortaya çıkan risklerdir.

(2) Çalıştaylar sırasında yukarıdaki 6 (altı) ana kategoriye ait ve Ek-4’deki Risk Kataloğunda bulunan tüm ana risk başlıkları altındaki detay riskleri belirlemek için kapsamlı bir çalışma yapılır ve Teşekkülün tamamını kapsayan bir risk envanteri oluşturulur.

Madde 18 – Risk iştahı ve risk toleransı

(1) Risk iştahı, Teşekkülün risk alma kapasitesiyle bağlantılı olarak “risk alma isteği” ni yansıtır. Risk toleransı ise bir kurumun “riske katlanma ve direnç gösterebilme” yeteneğidir.

(2) Risk iştahı belirlenirken Teşekkülün risk felsefesi, iş stratejileri, toplam finansal ve operasyonel riskler, paydaşların beklentileri, düzenleyici otoriteler göz önüne alınır.

(3) Risk iştahı her bir faaliyet alanı ya da risk türü dikkate alınarak belirlenir ve Teşekkül seviyesinde konsolide edilir.

(4) Belirlenmiş olan her bir risk türüne özgü risk iştahı Teşekkülün Yönetim Kurulu onayına müteakip yayınlayacak Genelge ekinde duyurulacaktır.

Madde 19 – Riskin Raporlanması

(1) Teşekkül faaliyetleri sonucu bu yönergeye göre belirlenen riskler, Birim Sorumluları ve Teşekkül Çalışanları tarafından KRY İşleyişi ve Çalışma Esasları talimatlarınca KRY Yürütme Birimine raporlanır. Raporda ve Ek-2’de belirtilen Birim Öz değerlendirme Formunda, ilgili risk için uygulama yazılımı tarafından belirlenen risk kodları kullanılır.

(2) Teşekkül faaliyetleri sonucu yeni riskler bulunmadığı takdirde de yeni risk bulunmadığı ile ilgili rapor sunulmalıdır.

(3) Riskler raporlanırken Ek-5’teki Kurumsal Risk Yönetimi Raporlama Periyotları ve Ek-6’daki Kurumsal Risk Yönetimi Takvimini dikkate alarak tamamlanır.

Madde 20 – Risk değerlendirmesi

(1) Yeni ortaya çıkan veya risk tanımı/risk puanı değişmiş olan her riskin, Yönetim Kurulu onayına müteakip yayınlanan Genelge ekinde bulunan Etki ve Olasılık Kriterlerine uygun etki ve olasılıkları niteliksel olarak ölçülür. Birim risk sorumluları tarafından yürütülen periyodik toplantılarda, risk envanterini gözden geçirip güncellemek ya da gerektiğinde yeni ortaya çıkan veya risk tanımı/risk puanı değişmiş riskleri değerlendirmek için Yönetim Kurulu onayına müteakip yayınlanan Genelge ekindeki Risk Değerlendirme Talimatları izlenir.

Ayrıca ilgili yılın risk analiz değerlendirmeleri 1. dönem Ekim ayında başlar Ocak ayında, 2. dönem Nisan ayında başlar Temmuz ayında Risk Komitesi aracılığı ile Yönetim Kuruluna sunulur.

Yönerge kapsamında değerlendirilmeyen birimlerin yürütmekte olduğu işlere ilişkin özel riskler bulunduğu takdirde, söz konusu özel risklere ilişkin birimlerce yürütülecek risk analiz çalışmalarının çıktıları Ek-5 te yer alan Kurumsal Risk Yönetimi Raporlama Periyotları çerçevesinde KRY Yürütme birimi bilgisi dahilinde Risk Komitesine sunulur.

Madde 21 – Riske cevap verilmesi

(1) Bu aşama, risklere cevap vererek riskleri yönetmek için opsiyonları belirleme, değerlendirme ve eylem planlarını hazırlayıp aksiyon alma faaliyetlerini içermektedir.

(2) KRY Yürütme Birimi, birimlerin risk sorumluları ile birlikte değerlendirilen ve önceliklendirilen risklerin her biri için risk iştahı ve toleransları da göz önünde bulundurularak risk cevaplarını belirler. Risk cevapları, belirlenen risk iştahına ve değerlendirme sonucunda ortaya çıkan doğal riske bağlı olarak, riskten kaçınma, riski kabul etme, riski azaltma veya riski paylaşma şeklinde olabilir. İş birimleri tarafından riskleri gözden geçirmek ve risk envanterini güncellemek için gerçekleştirilen toplantılarda, risk cevapları ve alınacak aksiyonlar da taslak olarak belirlenir.

(3) Riske cevap verirken; önce kök nedenler anlaşılır, mevcut kontroller değerlendirilir, riske verilecek cevap stratejisine karar verilir. Eylem Planı geliştirilir, planı uygulayacak ve onaylayacak taraflarla plan üzerinde mutabakat sağlanır ve Eylem Planı hayata geçirilir.

(4) Riske verilecek cevap seçenekleri; Her bir riske verilecek cevap, aşağıda detaylandırılan yöntemlerden biri veya birkaçının birleşimi olabilir.

a) Riskten kaçınma: İş süreçlerinin belirli risklerden kaçınacak şekilde yeniden tasarlanması veya olası senaryoların gerçekleşmesine neden olabilecek açıklıkları ortadan kaldırarak riskin giderilmesidir. Riskin azaltılması ya da paylaşılması sonucu elde edilecek maliyetin, faydanın üzerinde olduğu durumlarda, riski almak yerine riskten kaçınmak tercih edilebilir.

b) Riski kabul etme: Risk, yönetim tarafından kabul edilebilir ve riske açıklık düzeyini azaltmaya yönelik aksiyon alınmaz. Riske ilişkin farkındalık ve izleme gerektirir. Bu şekilde sınıflanan riskler için izleme süresi belirlenmeli ve bu sürenin sonunda risk tekrar değerlendirilmelidir. Özellikle riske yönelik aksiyon alma maliyetinin yüksek ancak riskin gerçekleşmesi durumunda belirlenen risk iştahı açısından riskin sonuçlarının kabul edilebilir düzeyde olduğu ve olası risk getirisinin avantajının görüldüğü durumlarda uygulanabilir. Kabul edilen riskler için Risk Komitesi tarafından uygun takip süreleri belirle nerek Yönetim Kurulu onayına sunulur.

c) Riski azaltma: Doğal Risk seviyesini ve/veya etkilerini asgari düzeye indirecek şekilde kontrollerin geliştirilmesi, politika ve prosedürlerin yürürlüğe konulmasıdır. Bu süreç aynı zamanda artık riski kabul etmeyi de içerir. Hem etki, hem de riske açıklık değerlerinin azaltılması amacı ile uygulanabilir.

ç)Riski paylaşma: Müşteriler, tedarikçiler veya sigorta şirketleri vb. üçüncü taraflarla yapılacak sözleşmeler aracılığıyla riskin veya doğal riske neden olan faaliyetlerin bir kısmının devredilmesi, artık riskin üstlenilmesidir. Özellikle etkisi yüksek olan riskler için uygulanabilir.

Madde 22 – Riskleri azaltıcı aksiyonların alınması ve etkinliğin değerlendirilmesi

(1) Eylem planı oluşturulmasına karar verilen tüm riskler için Birim Risk Sorumlusu, KRY Yürütme Birimi koordinasyonunda eylem planının detayı, eylem sorumlusu ve tarih içerecek planlar oluşturur ve risk envanterine işler. Risk envanterine Birim Risk Sorumlusu tarafından işlenen eylem planları, ilgili Birim Yöneticisi ve KRY Yürütme Birimi tarafından onaylanır. Eylem planları risk sahibi tarafından üstlenilir.

(2) Aksiyonların alınması ve etkinliğin değerlendirilmesi kapsamında Yönetim Kurulu onayına müteakip yayınlanan Genelge ekinde yer alan Risk Azaltıcı Aksiyonların Alınması ve Etkinliğin Değerlendirilmesi talimatlarına dikkat edilmelidir.

Madde 23 – Kontrol faaliyetleri

(1) Kontroller risklerin azaltılması için tasarlanmış faaliyet, sistem, süreç, organizasyon, yöntem, politika, prosedür ve araçlardır. Genel olarak bir kontrolün, özelde de bir kontrol faaliyetinin tespit edilmiş olan riski azaltabilmesi, Kontrolün yeterli ve etkin olması koşullarının tam olarak gerçekleşmesine bağlıdır.

(2) Kontrol faaliyetleri şunlardan oluşur;

a) Yönlendirici Kontroller: Belirli bir sonuca ulaşmayı sağlamak için yapılan bilgilendirme, koruma, davranış şekli belirleme vb. faaliyetleri için gereken kontrollerdir.

b) Önleyici Kontroller: Risklerin, Teşekkül için oluşturacağı tehditleri sınırlamak ve istenmeyen sonuçların ortaya çıkmasını en aza indirmek gayesiyle faaliyet gerçekleşmeden önce veya gerçekleşirken yapılması gereken kontrollerdir.

c) Düzeltici Kontroller: Risklerle birlikte ortaya çıkan tehditlerden kaynaklanan istenmeyen sonuçların etkisini azaltmaya/düzeltmeye yönelik kontrollerdir.

ç) Tespit Edici Kontroller: Bu kontroller engellenememiş hataları ortaya çıkartmak veya riskler gerçekleştikten sonra meydana gelen zararın ve riski ortaya çıkaran sebebin tespiti maksadıyla yapılan kontrollerdir.

Madde 24 – İzleme, güvence, sürekli gelişim

(1) Risk yönetimi sürecindeki her bir birim kendi risk envanterini tutar. Yeni ortaya çıkan veya cari dönemde risk tanımı/risk puanı değişmiş olan riskler, olağan raporlama döngüsü ile Birim Risk Sorumlusu tarafından ilgili Birim Yöneticisinin ve KRY Yürütme Birimi’nin onayı sonrası envantere eklenir. Risklere ilişkin önemli değişiklikler ve yeni ortaya çıkan riskler hakkında ilgili Birim Yöneticisi ve KRY Yürütme Birimine yapılacak bilgilendirmeler değişiklik tespit edildiği anda ve/veya raporlama periyodunda Yönetim Kurulu onayına müteakip yayınlanan Genelge ekindeki Risk Raporlama Talimatları çerçevesinde ve Ek-5’daki Kurumsal Risk Yönetimi Raporlama Periyotları dikkate alınarak yapılır.

Madde 25 – Yürürlük

Bu Yönerge Yönetim Kurulunun Onayı ile yürürlüğe girer.

Madde 26 – Yürütme

Bu Yönerge hükümleri Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürü tarafından yürütülür.