KolayuyumGiriş yap

Sıra No: 158 Batıkların Çıkarılması Hakkında Tebliğ

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Sıra No: 158 Batıkların Çıkarılması Hakkında Tebliğ
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır.

SAYI : Mile 17. Şib. 3305-264/79

KONU: Batıkların çıkarılması

(Genel Tebliğ No: 158)

...... VALİLİĞİNE

(Defterdarlık)

Limanlar, karaşuları ve göller içerisinde muhtelif tarihlerde batmış olan, Devlete ait veya sahipleri tarafından çıkarılmayarak terk olunan ve uzun zaman geçmesiyle sahipsiz mal durumuna giren ve evvelce çıkarılma işi Hazinece başkalarına verilmemiş veya verilmiş olup da tamamen çıkarılmayarak bırakılmış olan, isimleri bilinen veya bilinmeyen batık gemiler ile denize düşmüş diğer (zincir, kablo, demir vb. gibi) şeylerin çıkarılma şekil ve şartları, 743 sayılı Medenî Kanun, 6762, sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 618 sayılı Limanlar Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ilgili hükümleri de dikkate alınarak, yeniden düzenlenmiştir.

A - Türk Ticaret Kanununun Gemilerle İlgili Hükümleri:

Gemilerin, gemi siciline kaydı, sicilden terkini, sigorta ettirilmesi ve gemilerle ilgili diğer konulardaki hükümler, Türk Ticaret Kanununun muhtelif bölümlerinde yer almış olup, büyük çoğunluğu ise 816-1262. maddelerin bulunduğu deniz ticareti ile ilgili kımındadır.

Türk Ticaret Kanununun 874. maddesine göre; «Sahipsiz bir gemiyi ihraz (kazanma, elde etme) hakkı münhasıran Devletindir. Devlet, kendisini gemi siciline malik sıfatıyla tescil ettirmek suretiyle mülkiyeti iktisap eder.» Bu hüküm gereğince, sahipsiz olduğu anlaşılan gemiler Devlet malı olmaktadır.

Diğer taraftan, gemilerin bir kısmı gemi siciline kayıtlı olup bir kısmı kayıtlı değildir Gemi siciline kayıtlı olmayan gemiler; menkul mal niteliğinde olup bunlar hakkında Medenî Kanun hükümleri uygulanmaktadır. Gemi siciline kayıtlı bir geminin mülkiyet-hakkının ortadan kalkması için ise, Türk Ticaret Kanununa göre, gemi sicilinden terkin edilmesi ve gemi sahibinin mülkiyetten feragat ettiğinin gemi siciline kaydı ile mümkündür.

Gemi sicilinden terkin edilen ve hak sahibi tarafından mülkiyeti terk ve feragat edilen batık bir gemi, sahipsiz eşya durumuna gelmekte ve Medenî Kanunun menkullerle ilgili hükümlerine tabi bulunmaktadır.

Sonuç olarak; herhangi bir fert gibi Hazine de batık gemileri Medenî Kanun hükümlerine göre kazanabilecek ve denizden çıkarabileceği gibi bu çıkarma işini herhangi bir müteahhide de ihale edebilecektir.

İhale işlemi yapılmadan önce geminin sahipsiz mal durumuna gelip gelmediği araştırılmalı, sahipsiz mal durumuna geldiği anlaşıldığı takdirde bir defa da gemi üzerinde hak iddia eden kimseler var ise, tayin edilen süre zarfında müracaatları, aksi takdirde gemi üzerindeki tüm haklarından feragat etmiş olacakları ve ileride gerek enkaz, gerekse enkaz bedeli üzerinde herhangi bir hak iddia edemiyecekleri hususları gazete ile ilân edilmelidir. Bu ilân üzerine herhangi bir hak sahibi ortaya çıkmadığı takdirde, batık gemiyi çıkarma işi, ihale edilecek ve bu işlem sonunda çıkarılıp Hazine hissesine ayrılan mal satılarak tasfiye edilecek ve bedeli Hazineye irad kaydedilecektir. Ancak, batmış olan gemi ve eşyası Devlete ait ise, ilâna gerek kalmaksızın bu Genel Tebliğ gereğince çıkarılacak veya çıkarttırılacaktır.

B - Batık Gemilerin ve Denize Düşmüş Şeylerin Çıkarılma İşlemlerinin Gruplandırılması:

Batık gemilerin ve denize düşmüş şeylerin çıkarılma işlemlerinin, üç grupta değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir.

1. Limanlar dahilinde seyir ve seferin selametine engel olabilecek şekilde batan, gemi ve eşyanın çıkarılması:

Bu durumdaki batıkların çıkarılması veya çıkarttırılması, 618 sayılı Limanlar Kanununun 21/10/1935 tarih ye 2829 sayılı Kanunla değişik 7. maddesinde belirtilen usul ve şekle göre, liman idarelerince yapılacak ve bu maddeye göre çıkarılıp liman idarelerince malmemurluklarına satışı için talepte bulunulan enkaz ve eşyanın satışı, yerel malmemurluklarınca 2886 sayılı Kanunun ilgili hükümleri gereğince yapılarak bedelleri, batık sahiplerinin bu maddede belirtilen hakları baki kalmak kaydıyla, Hazineye irad kaydedilecektir.

2. Hazinenin bilgisi altında olan batık gemi ve denize düşmüş şeylerin çıkarılması:

Olayın meydana gelmesi sırasında veya sonradan bildirilmekle veya bazı özel ve tüzel kişilerin başvurulan nedeniyle igili daireler ile Bakanlığımız kayıtlarına girmiş olan Türk kara sularında batmış batık gemi ile şeylerden;

a) Başvuru üzerine verilen izin gereği çıkarma çalışmaları halen devam edenlerin,

b) Sözleşmede belirtilen sürenin sona ermesi nedeniyle çıkarma çalışmaları durdurulmuş bulunanların,

c) İstekli bulunmama veya başka nedenlerle bugüne kadar çıkarma müsaadesi verilmeyenlerin,

Çıkarılma işlemleri, bu Genel Tebliğde belirtildiği şekilde yapılacaktır.

3. Hazinenin bilgisi dışında olan, batık gemi ve denize düşmüş

şeylerin çıkarılması:

Bakanlığımız mahalli teşkilatında, hu konuda açılmış olan dosyalar ile kayıtların incelenmesinden, Liman, Gümrük, Askeri teşkilâtlar ile Kültür Bakanlığının mahalli teşkilâtlan ve diğer kuruluşlardan alınacak bilgiler sonucu, Hazinenin bilgisine girmediği anlaşılan ve ancak isteklinin başvurusu üzerine varlığı tesbit edilecek olan batık ve denize düşmüş şeylerin çıkarılması işlemleri de bu Genel Tebliğ hükümlerine göre sonuçlandırlacaktır.

C - İhale ve Sözleşme ile İlgili Hususlar:

Batık gemi ve eşyanın çıkarılması ve satışı konusunda, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda, 51. maddenin (o) fıkrası dışında bir hüküm bulunmamaktadır. Bu sebeple, bu tür ihalelerin nasıl yapılacağı konusunda, aşağıdaki düzenlemelerin yapılması - zorunlu görülmüştür.

Bu Tebliğin; (B) bölümünün 1. fıkrasındaki çıkarma işlemleri liman idarelerince ye kendi mevzuatı uyarınca, aynı bölümün 2. ve 3. fıkralarında belirtilen batık gemi ve eşyanın çıkarılması ve satışı işlemleri, bu bölümde belirtilen hükümlere göre malmemurluklarınca yapılacaktır. Bu bölümde yer almayan hususlarda ise, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ilgili hükümleri uygulanacaktır.

1. İhalelerde uygulanacak usul:

Batık gemi ve eşyanın çıkarılması ve satışı ihaleleri, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51. maddesinin (o) fıkrasına göre, pazarlıkla yapılacaktır.

2. İhale şartnameleri:

İhalelerde uygulanacak tip şartname, Tebliğe eklenmiştir.(Ek: 1). Defterdarlık yada Malmüdürlükleri, ihtiyaç halinde, bu şartnameye özel hükümler de ilâve edebileceklerdir

3. Geçici ve kesin teminat:

Çıkarılacak batık gemi ve eşyanın bedelini önceden tesbit etme imkânı olmadığından, oransal olarak geçici teminatı da belirlemek mümkün değildir. Bu sebeple, geçici teminat, işin önemi, özelliği, yaklaşık değerler de dikkate alınarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 76. maddesi uyarınca, her yıl Genel Bütçe Kanunu ile ilçeler için tesbit olunan parasal sınırın yarısından az olmamak üzere Defterdarlık veya Mal- müdürlüklerince tesbit edilecektir. Kesin teminat ise, belirlenen geçici teminatın iki katıdır. Bu şekilde belirlenen geçici ve kesin teminatlar, 2886 sayılı Devlet ihale Kanunundaki geçici ve kesin teminat hükümlerine tabidir.

4. İhalelerin ilânı:

İhale ilânları, idarelerce, 2886 sayılı Kanunun 18. maddesine göre hazırlanarak, ihale tarihinden 30 gün önce, aynı Kanunun 17. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde belirtildiği şekilde yapılacaktır. İdareler gerek görürlerse, aynı ilâm,"bir defa da İstanbul’da çıkan, tiraji yüksek gazetelerin birinde yayınlanabileceklerdir.

5 İhalelerde uygun bedel:

Batık gemi ve eşyanın muhammen bedeli, önceden belli olmadığından; ihale Hazineye verilecek aynî hisse üzerinden yapılacaktır. Bu hisse % 30’dan âz. olmamak üzere Defterdarlık veya Malmüdürlüğünce belirlenecek ve ihaleye katılanlardan, Hazineye en çok aynî hisse vermek isteyen tercih edilerek bu isteklinin teklifi uygun bedel olarak kabul edilecektir.

6 İhalelerin onayı:

Batık gemi ve eşya çıkarma ve satış ihaleleri ile ilgili komisyon kararları; Bakanlığımızın onay veya red karan ile kesinleşecektir. Bu konuda, mahalli ita âmirlerine yetki devri yapılmamıştır.

Bakanlığımıza yazılacak onay istek yazılarında; Bakanlıkla aynı konuda yazışma yapılmışsa, o yazı ilgi gösterilerek aşağıdaki bilgilere yer verilecektir.

a) Batık gemi ve eşyanın bulunduğu yer, cinsi, niteliği, tahmini, miktarı;

b) İhale tarihi :

c) Alınan geçici teminat miktarı;

d) İhaleye kaç kişinin katıldığı;

e) İhalede, en yüksek oranda teklifin kim tarafından yapıldığı;

f) Geçici ihalenin kimin üzerine yapıldığı ve bu kişinin neden tercih edildiği;

g) Çıkarma işinin ne kadar zamanda sonuçlanacağı.

7. Sözleşme, yapılması:

Batık gemi Ve eşya çıkarma ihaleleri ile ilgili sözleşme örneği bu Tebliğe eklidir. (Ek : 2). İhale, Bakanlıkça onaylanıp müşteriye tebliğ edildiği zaman, müşteri 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 57. maddesinde belirtilen süre içinde sözleşmeyi yapmak, geçici teminatı kesin teminata çevirmek ve yapılan sözleşmeyi notere tescil ettirerek idareye vermek zorundadır.

Defterdarlık veya Malmüdürlükleri, bu sözleşmeye, ihtiyaç duyulan özel hükümleri de ilâve edebileceklerdir.

8. Tesbit ve gözetim komisyonu:

Batık gemi ve eşyanın yerini, cinsini, tahmini miktarını belirlemek ve çıkarılma sırasında gözetim ve denetim görevi yapmak amacıyla, mahallî ita âmirinin onayı ile Maliye, Gümrük ve Liman idareelri ile kültür Bakanlığı mahallî kuruluşundan girer ve gerekli görülmesi durumunda da askerî teşkilâttan bir elemanın katılmasıyla dört veya beş kişilik bir tesbit ve gözetim komisyonu kurulur. Komisyona, Maliyeden katılan üye başkanlık eder.

Komisyonun görevleri:

a) İhaleden önceki görevleri: Komisyon, batık gemi veya eşyanın kesin yerini, cinsini, miktarını, batığın bulunduğu yerin sahile olan uzaklığını, kaç metre derinlikte olduğunu, batığın mahiyetini, diğer şeylerin neler olduğunu, batığın çıkarılmasının mümkün olup olmadığını, çıkarma işinin ne kadar zamanda bitebileceğini belirleyen bir rapor hazırlar. Bu rapora, batık gemi ve eşyanın bulunduğu yerin bir haritası eklenir ve haritada, batık gemi ve eşyanın yeri gösterilir Yapılan -bu - çalışmalarda, gerekli dalgıç veya diğer teknik personelden ve yararlanılabilir.

b) İhaleden sonraki görevleri: İhale yapılıp sözleşme bağlandıktan sonra, batık gemi veya eşyanın çıkarılma işi, bu komisyonun gözetim ve denetimi altında yapılır.

Yukarıda belirtilen komisyon üyelerine, (b) fıkrasındaki görevleri nedeniyle, bir günlük mesaileri için, dördüncü dereceli Devlet Memurlarına ödenen gündeliğin üç katı tutarında ücret ödenir. Bu gündelikler ile komisyon üyelerinin diğer masrafları, müşteri tarafından karşılanır. Müşteri, bu tutarın tahmini miktarını belirtilen amaçta kullanılmak üzere, önceden Saymanlıkta emanet hesabına yatırmak zorundadır. Sözleşme 6 aydan uzun süreli ise, ödenek gündeliklerin ilk 6 aylığı peşin, diğer kısımları ise altışar aylık dilimler halinde yatırılır.

9. Sözleşme süresi

Batık gemi ve eşyanın çıkarılması konusundaki sözleşmeler, üç yıldan fazla olamaz. İşin ne kadar sürede yapılabileceği önceden belirlenerek, şartname ve sözleşmede gösterilir.

D - İhalesi Yapılmamış Çıkartma İşlemleri :

Bu Genel Tebliğden önce; gerek Defterdarlık veya Malmüdürlüğüne yapılan başvurular gerekse Bakanlığa yapılan başvurular sonucu işleme konulan dosyalar konusu batık gemi ve eşya çıkarma işlerinde, sözleşmeye bağlanmamış olanlar, bu Genel Tebliğ hükümlerine göre ihale edilecektir.

E -Yürürlükten Kaldırılan Genel Tebliğ ve Genel Yazılar :

Millî Emlâk Genel Tebliğlerinden; 9/7/1964 tarihinden önce yürürlüğe konulan 669, 770 ve 778 sayılı Tebliğler ile 17/1/1980 tarih ve 103 sayılı Tebliğ ve 21/9/1962 gün ve 3305-264/19730 sayılı Genel Yazı yürürlükten kaldırılmıştır.

Bilgi edinilmesini, gereğini ve bu Tebliğimizin çoğaltılarak ilinize bağlı ilçelere de gönderilmesini rica ederim.


Ek