KolayuyumGiriş yap

SHT-RNP-20-27 Gerekli Seyrüsefer Performansı Yaklaşmaları Operasyonlarına İlişkin Talimat

Tür
Resmi Gazete
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Talimatın amacı, hava taşıma işletmeleri ile Türk Sivil Hava Aracı Siciline kayıtlı hava araçlarının BARO-VNAV’siz ve BARO-VNAV’li Gerekli Seyrüsefer Performansı Yaklaşmaları Operasyonu konusunda onaylanması için gerekli usul ve esasları düzenlemektir.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Talimat, BARO-VNAV’siz ve BARO VNAV’li Gerekli Seyrüsefer Performansı Yaklaşma operasyonu yapmak isteyen 14/10/1983 tarihli ve 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa göre ruhsatlandırılmış hava taşıma işletmeleri ile Türk Sivil Hava Aracı Siciline kayıtlı hava araçlarını kapsar.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Talimat, 14/10/1983 tarihli ve 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ile 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 24/08/2010 tarihli ve 11111 sayılı Uçakla Ticari Hava Taşıma İşletmeciliği Operasyon Usul ve Esasları Talimatının (SHT OPS 1) 51, 180 ve 183 üncü maddelerine dayanılarak, ICAO Doküman 9613, EU AMC 20-27 ve FAA AC 20-138A ile AC 130A’ya paralel olarak hazırlanmıştır.

Madde 4 – Tanımlar

(1) Bu Talimatta yer alan,

a) ACAS: Havada çarpışmayı önleyici sistemi,

b) AIP: Havacılık enformasyon (bilgileri) yayınını,

c) AFM: Hava aracı uçuş el kitabını,

ç) Alıcının Bağımsız Doğruluk Kontrolü: GNSS alıcısı/işlemcisinin sadece GPS sinyalleri veya irtifa düzeltmesi yapılmış GPS sinyallerini kullanarak, GNSS seyrüsefer sinyallerinin doğruluğunu saptayan tekniği, (Bu doğrulama, uydu ve alıcı arasındaki mesafenin ölçümünün tutarlılığının kontrolü ile yapılır. RAIM fonksiyonunu yerine getirmek için seyrüsefer için gerekli olanlara ek olarak en az bir uydu daha görüş alanı içinde olmalıdır.)

d) Altimetre sistem hatası: Uçağın normal uçuş koşullarından kaynaklanan pozisyon etkileri ile altimetrenin kurulumuna dayalı tüm hataları da içeren ve elektriksel çıkış olarak değerlendirilen altimetre hatasını,

e) APV: Dikey yönlendirmeli yaklaşma usullerini,

f) ASE: Altimetre sistem hatasını,

g) Asgari alçalma irtifası veya seviyesi: Hassas olmayan veya turlu yaklaşmalarda belirlenmiş olan ve görerek referanslar olmadan altına alçalma yapılmayacak irtifa veya yüksekliği,

ğ) ATC: Hava trafik kontrolünü,

h) Bağımsız (stand-alone) GNSS alıcısı: GNSS sensörü, seyrüsefer özelliği ve seyrüsefer veri tabanını içeren GNSS sistemini,

ı) Barometrik dikey seyrüsefer: Pilota, barometrik irtifaya bağlı olarak hesaplanmış dikey kılavuzluk sunan bir seyrüsefer sistemini,

i) BARO-VNAV: Barometrik Dikey Seyrüseferi,

j) Chart: Havacılıkta kullanılan uluslararası standartlara uygun aletle alçalma, standart geliş ve kalkış usullerinin ilan edilmesi amacıyla hazırlanan havacılık haritalarını,

k) DA: Karar irtifasını,

l) DH: Karar yüksekliğini,

m) (Değişik ibare: GM Onayı 19/07/2012-267) DHMİ: Devlet Hava Meydanları İşletmesini,

n) Dikey Seyrüsefer: Altimetre kaynakları, harici uçuş hattı referansları veya bunların birleşimini kullanarak dikey uçuş profilinde uçuş operasyonu yapılmasına olanak sağlayan Seyrüsefer yöntemini,

o) Dikey yönlendirmeli yaklaşma usulleri: Bir aletli yaklaşma usulünün, hassas yaklaşma ve iniş operasyonu için oluşturulmuş ihtiyaçları karşılamayan yatay ve dikey referansları kullanmasını,

ö) DME: Mesafe ölçme cihazını,

p) Doğruluk (accuracy): Tahmin edilen, ölçülen veya arzu edilen pozisyon ve/veya verildiği zamandaki platformun hızı ve onun gerçek pozisyon veya hızı arasındaki uygunluk derecesini, (Seyrüsefer performans kesinliği, genellikle sistem hatasının istatiksel ölçümü ile belirtilir ve tahmin edilebilir, tekrarlanabilir ve göreceli olarak tanımlanır.)

r) EASA: Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansını,

s) FAA: Amerika Birleşik Devletleri Federal Havacılık Teşkilatı’nı,

ş) FAP: Son yaklaşma noktasını,

t) FDE: Hata bulma ve çıkarma

u) FTE: Uçaktaki teknik hataları,

ü) Genel Müdür: Sivil Havacılık Genel Müdürü’nü,

v) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nü,

y) GNSS: Küresel Seyrüsefer Uydu Sistemi’ni,

z) GNSS sensörü: GNSS alıcı ve konumlandırıcı bölümlerini içeren GNSS sistemi, (Seyrüsefer özelliği ve seyrüsefer veri tabanını içermez.)

aa) Hata bulma ve çıkarma: Mesafe ölçümlerini kullanarak, pozisyon çözümlemesi için bağımsız doğruluk takibi yapan alıcı işleme planını, (FDE iki farklı bölümü kapsar; Hata bulma ve hata çıkarma. Hata bulma bölümü, uçuşun belirli bir bölümü için kabul edilemeyecek büyüklükte bir pozisyon hatası olup olmadığını kontrol eder. Tespit edildiğinde, hata çıkarma kabul edilemeyecek büyüklükteki pozisyon hatasının kaynağını takip eder, çıkarır, böylelikle seyrüsefer hizmetinin bir kesinti olmadan normal performansa dönmesi sağlanır.)

bb) HCE: Yatay bağlantı hatası

cc) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nı,

çç) Integrity: Sistemin seyrüsefer için kullanılmaması gerektiğinde, sistemin kullanıcıya uygun zamanda ikaz sağlama kabiliyetini,

dd) İşletmeci: 14/10/1983 tarihli ve 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve bu Kanun kapsamında 01/06/2007 tarihli ve 26539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği (SHY-6A) ve 14/06/1984 tarihli ve 18431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Genel Uçak İşletme Yönetmeliğine (SHY-6B) göre Genel Müdürlükten yetki almış ya da alacak hava taşıma işletmelerini,

ee) İşlevin devamlılığı: Niyetlenilmiş operasyon devamınca planlanmamış kesintiler olmaksızın işlevini gerçekleştirmek için gereken toplam sistem kapasitesini, (belirlenmiş hava sahası içerisinde uçağın pozisyonunu muhafaza etmek için gerekli tüm temel esasları içerir). Karar irtifası veya yüksekliği: Hassas yaklaşma veya dikey kılavuzlu yaklaşmada (APV ff)), yaklaşmanın görsel referanslarla sürdürülemediği durumlarda pas geçme usulünün başlatılmasının zorunlu olduğu en düşük irtifa veya yüksekliği,

gg) Kullanılırlık: Belirli bir kapsama alanı içerisinde kullanılabilir hizmeti sağlamak için gerekli sistem yeterliliğinin göstergesi olup sistemin seyrüsefer için kullanıldığı ve uçuş ekibine, otomatik pilota veya uçağın uçuşunu düzenleyen diğer sisteme güvenilir seyrüsefer bilgilerinin sunulduğu zaman dilimini,

ğğ) MDA: Asgari alçalma irtifasını,

hh) MDH: Asgari alçalma seviyesini,

ıı) MASPS: Minimum hava aracı sistemleri performans kriterlerini,

ii) MEL: Asgari teçhizat listesini,

jj) NDB: Doğrusal olmayan bikini,

kk) NSE: Seyrüsefer sistem hatasını, gerçek pozisyon ile tahmini pozisyon arasındaki farkı,

ll) OCA/H: İlgili mânia koruma kriterleri ile uyumlu olup pas geçme usulünün başlatılmasının zorunlu olduğu en düşük irtifa/yüksekliği,

mm) OM: İşletme el kitabını,

nn) PDE: Yol tanımlama hatasını,

oo) Pist eşiği geçiş yüksekliği: Pist eşiği üzerindeki süzülüş hattı yüksekliğini,

öö) RAIM: Alıcının bağımsız doğruluk kontrolünü,

pp) RNAV: Saha seyrüseferini,

rr) RNAV (GNSS) yaklaşması: PANSOPS Doküman 8168, Volume II’nin ilgili bölümünde yer alan kriterlere göre tasarlanmış ve yayınlanmış bir yaklaşmayı, (Bu yaklaşma RNP APCH operasyonları için onaylanmış bir RNAV Sistemi kullanılarak uçulabilir.)

ss) RNP: Gerekli Seyrüsefer Performansını,

şş) RNP APCH: Gerekli Seyrüsefer Performansı Yaklaşmasını,

tt) Saha Seyrüseferi: İstasyon referanslı seyrüsefer yardımcı cihazlarının kapsama alanında veya uçağın kendi kendine yeten cihazlarının yeterlilik limitleri dahilinde ya da bunların birleşimi ile uçağın takip etmesi istenen herhangi bir yoldaki operasyonuna imkan sağlayan seyrüsefer yöntemini,

uu) SBAS: Uydu tabanlı destekleme sistemini,

üü) STC: İlave tip sertifikasını,

vv) STD: Uçuş simülatörünü,

yy) Süzülüş Hattı Açısı: Yayınlanmış son yaklaşma alçalma açısını,

zz) “T” yaklaşması: T yaklaşması ilk ve ara yaklaşma safhalarının dikey olarak birleşmesini, (“T” yaklaşması ICAO doküman 8168 ve RTCA/EUROCAE DO 201A/ED 77 de detaylı olarak tanımlanmıştır.)

aaa) Temel GNSS operasyonu: GNSS uçağa dayalı destekleme sistemine bağlı gerçekleştirilen operasyonu, (ABAS sistemi tipik olarak E/TSO C 129a, E/TSOC145 veya E/TSOC146’ya uyumlu hata bulmalı bir GNSS alıcısıdır.)

bbb) TCH: Pist eşiği geçiş yüksekliğini,

ccc) Toplam Sistem Hatası: Uçağın takip etmesi istenen pozisyonu ile gerçek pozisyonu arasındaki farkı,

ççç) TSE: Toplam Sistem Hatasını, (NSE+PDE+FTE)

ddd) TSOC129/ETSOC129a GPS Sınıf A teçhizatı: Hem GNSS sensörü hem de seyrüsefer kapasitesi ihtiva eden cihazı, (Bu cihaz TSO/ETSOC129’da tanımlandığı şekilde RAIM ihtiva eder.)

eee) TSOC129/ETSOC129 a GPS Sınıf B ve C teçhizatı: GNSS sensörü bütünleşmiş bir seyrüsefer sistemine GNSS malumatı sağlayan cihazı,

fff) TSOC146 Sınıf GAMMA: Bu işlevsel sınıf seçilmiş rotaya ilişkin rota sapmalarını sağlamak için GNSS/SBASS pozisyon sensörü ve seyrüsefer fonksiyonunu kapsayan cihazı, (Cihaz kendine özgü seyrüsefer sisteminin gerekliliği olan seyrüsefer fonksiyonunu sağlar. Bu cihaz ayrıca FDE (hata bulma ve çıkarma) kullanımı sırasında SBAS sinyalinin eksikliğinde bütünlüğü sağlar. İlaveten, bir veri tabanına gerek duyan bu teçhizatın sınıfı, çıktıları ve pilot kontrolünü gösterir.)

ggg) TSOC145 sınıf BETA: GNSS/SBAS sensörü ihtiva eden, bütünleşmiş seyrüsefer sisteminde konum ve güvenilirliği sağlayan cihazı, (Bu cihaz ayrıca FDE (hata bulma ve çıkarma) kullanımı sırasında SBAS sinyalinin eksikliğinde bütünlüğü sağlar),

ğğğ) TSOC146 veya TSOC145 operasyonel sınıf 1: Okyanus ötesi ve yurtiçi yol boyu, terminal ve hassas olmayan yaklaşma ve tırmanış operasyonlarını destekleyen operasyonel sınıfı,

hhh) TSOC146 veya TSOC145 operasyonel sınıf 2: Okyanus ötesi ve yurtiçi yol boyu, terminal ve hassas olmayan yaklaşma, LNAV/VNAV, ve tırmanış operasyonlarını destekleyen operasyonel sınıfı,

ııı) TSOC146 veya TSOC145 operasyonel sınıf 3: Okyanus ötesi ve yurtiçi yol boyu, terminal ve hassas olmayan yaklaşma, LNAV/VNAV, LPV ve tırmanış operasyonlarını destekleyen operasyonel sınıfı,

iii) Uçağa Dayalı Destekleme Sistemi, (ABAS): Destekleme sistemi, uçak içerisindeki mevcut bilgi ile diğer GNSS donanımlarından temin edilen bilgilerin desteklenmesini ve/veya bütünleşmesini,

jjj) Uçak içi gözetleme ve alarm fonksiyonu: Bu fonksiyon, seyrüsefer sisteminin gerekli emniyet seviyesinin RNP uygulaması ile uyumlu olarak belirleyen ana unsuru,

kkk) Uçak içi gözetleme performansı ve alarm: Uçuş ekibi üyelerinin RNAV sisteminin gerekli seyrüsefer performansını uygulamadığını fark etmelerine olanak veren, uçağın takip etmesi istenen uçuş hattını takip etmesini etkileyecek her türlü hata şeklinin gözlemlenmesini,

lll) Uydu tabanlı destekleme sistemi: SBAS sabit yörüngeli uydular aracılığıyla mesafe tayini, güvenilirlik ve doğrulama bilgileri sağlayarak ana uydu takımını destekler, bu sistem uydu sinyallerini izleyen yeryüzü referanslı istasyonlar ağı ve elde edilen verileri denetleyerek kullanıcılara SBAS mesajı yayınlayan sabit yörüngeli uydularla bağlantı kurmak için SBAS mesajı üreten ana istasyonlardan oluşan sistemi,

mmm) VOR: Her yöne yayın yapan VHF telsizini,

nnn) VPA: Süzülüş hattı açısı,

ooo) VSR: Referans stall süratini,

ööö) VTF: Son yaklaşma hattına verilen vektörü,

ppp) “Y” yaklaşması: Y yaklaşmasının T yaklaşmasından farkı; ilk yaklaşma safhasından ara yaklaşma safhasına dik olarak değil de 70° açı ile girilmesini (establish olunmasını),

rrr)Yatay bağlantı hatası: Doğrusal pozisyon hatasının dikey hata unsurunu,

sss) Yol tanımlama hatası: Uçağın takip etmesi istenen yol ile tanımlanmış yol arasındaki farkı,

ifade eder.

Madde 5 – RNP APCH

(1) RNP APCH operasyonları, bağımsız GNSS alıcısı veya en az bir tane GNSS sensörü içeren çoklu sensör sistemi tabanlı RNAV sistemi ile gerçekleştirilen bir yaklaşma yöntemidir. GNSS, RNP APCH operasyonları için birincil seyrüsefer sistemidir.

Madde 6 – RNP APCH APV BARO-VNAV

(1) APV BAROVNAV sistemleri, uçağın dikey yöndeki pozisyonunu belirleyebilmek için barometrik altimetre ölçüm yöntemini esas alır. VNAV alçalma usulünün son yaklaşma safhası, uçaktaki RNAV sistemi tarafından hesaplanan dikey rota ile dikey referans karşılaştırılarak uygulanır. BARO-VNAV son yaklaşma safhası dışında da, usulde tanımlı noktalardaki dikey rota bilgisini sağlar, fakat bu bölümler için BARO-VNAV bir zorunluluk değildir. İlk ve ara yaklaşma safhaları VNAV yönlendirmesi olmadan da icra edilebilir.

Madde 7 – Seyrüsefer yardımcısı altyapısı

(1) GNSS, RNP APCH usullerini desteklemek için birincil seyrüsefer sistemidir.

(2) (Değişik ibare: GM Onayı 19/07/2012-267) DHMİ, birden çok uçağın, uydu arızası, RAIM boşluklarından kaynaklanan uçak içi izleme ve ikaz verme fonksiyonlarının kaybolması ve frekans karışması sebepleriyle RNP APCH kabiliyetini kaybetme riskinin kabul edilebilirliğini dikkate alır.

Madde 8 – Mânia koruma payı RNP APCH (BARO VNAV’sız)

(1) Mânia koruma payı hakkında detaylı bilgiler, PANSOPS’ta (ICAO Doküman 8168, Cilt II) belirlenmiştir. Pas geçme usulü, RNAV veya NDB, VOR, DME tabanlı ve benzeri konvansiyonel sistemlerin desteği ile hazırlanabilir.

(2) Usullerin tasarımı sırasında, VNAV yeterliğine sahip olmayan hava araçlarının durumu dikkate alınacaktır.

Madde 9 – Mânia koruma payı APV BARO VNAV

(1) BAROVNAV, uçuş ekibine, dikey süzülüş hattının belirli bir açı ile tanımlandığı aletle alçalma usulünde dikey referans ve bilgi sağlandığı durumlarda uygulanır.

(2) Mânia koruma payı hakkında detaylı bilgiler, PANS OPS’ ta (ICAO Doküman 8168, Cilt II) belirlenmiştir.

(3) Pas geçme usulü, RNAV veya NDB, VOR, DME tabanlı ve benzeri konvansiyonel şeklinde ilan edilebilir.

Madde 10 – Yayınlar

(1) RNP APCH uygulamasının aletle alçalma chartında RNAV (GNSS) olarak belirtilmesi gereklidir.

(2) APV BAROVNAV özelliği olmayan yaklaşmalarda, usul tasarımı normal alçalma profillerine göre düzenlenir. Aletle alçalma chartı üzerinde LNAV OCA(H) de dahil olmak üzere her bir segment için minimum irtifa gereklilikleri belirtilir.

(3) APV BAROVNAV yaklaşmaların yer aldığı chartların hazırlanmasında, dikey süzülüş hattının belirli bir açı ile tanımlandığı RNAV usullerin isimlendirilmesi için ICAO Ek 4’te belirlenen standartlar uygulanır. Chartların isimlendirilmesi mevcut konvansiyona uygun olmalı ve LNAV/VNAV OCA(H) değeri yayınlanmalıdır.

(4) Pas geçme safhası konvansiyonel sistemlere göre tasarlanmış ise, yaklaşma chartları gibi ilgili yayınlarda pas geçme usullerinin uygulanabilmesi için gerekli seyrüsefer yardımcıları veya havadaki seyrüsefer imkânlarının belirtilmiş olması gereklidir.

(5) RNP APCH usulleri ile ilgili olarak AIP’de yayınlanan tüm seyrüsefer verileri ICAO Ek 4 ve 15 gereksinimlerini karşılamalıdır. Chartlar, uçuş ekiplerinin seyrüsefer veritabanını kontrol edebilmesini destekleyecek bilgileri (waypoint ismi, takip edilecek rota, her bir safha için mesafe, dikey süzülüş hattı açısı gibi.) içermelidir.

(6) Tüm usuller WGS-84 formatındaki koordinatları esas alır.

Madde 11 – Haberleşme, ATS gözetimi ve ATC koordinasyonu

(1) RNP APCH haberleşme veya ATS gözetimi için özel bir gereksinimi kapsamaz. Mânialardan yeterli koruma payı, uçakların performansı, işletme usulleri ve usul tasarımı ile sağlanır. Beklenmedik durum usullerinde (contingency procedures) radar desteğine ihtiyaç duyulması halinde radar hizmeti gerektiğine ilişkin bilgi AIP’ de yayınlanmalıdır.

(2) RNP APCH operasyonları ile ilgili hava trafik frezyolojisi yayınlanmalıdır.

(3) ATC birimleri altimetre ve sıcaklık değerlerinin, APV BAROVNAV uygulamalarına etkileri ile uçakların VNAV kabiliyetleri hakkında bilgi sahibi olmalıdır.

(4) RNP APCH kabiliyetinin çoklu kaybını takiben terminal ve yaklaşma sahalarında meydana gelebilecek tehlikeler ve beklenmedik durum usullerinin (contingency procedures) etkisi değerlendirilmelidir.

(5) ATC, RNAV sisteminin bu fonksiyonu desteklemesi halinde uçağı son yaklaşma hattına yönlendirebilmek için radar vektör teknikleri kullanabilir. Bu durumda hizmet sağlayıcı, hava sahası kullanıcılarını uygulama ile ilgili olarak AIP vasıtasıyla bilgilendirir.

Madde 12 – APV BARO VNAV uygulamalarında hizmet sağlayıcıların sorumluluğu

(1) Sağlanacak hava seyrüsefer hizmetinde, uçaklarda yer alan cihazlara girilecek hassas altimetre ve yerel sıcaklığa ilişkin veri ve bilgilerin de yer alması gereklidir. Bu veriler yaklaşma yapılan meydanda bulunan cihazlar tarafından ölçülmelidir. (Uzaktan ölçümle elde edilen veya bölgesel basınç değerleri geçerli değildir.)

(2) Bu verilerin ve bilgilerin uçaklara ulaştırılması sesli haberleşme, ATIS veya diğer yöntemlerle olabilir. Bu kapsamda meteoroloji hizmeti sağlayan birimlerin APV BAROVNAV usullerini destekleyen meteoroloji verilerinin doğruluğu, geçerliliği ve erişilebilirliğini sağlamaları gereklidir. Hava trafik kontrolörleri barometrik değerlerin yanlış bağlanmasını engellemek için QNH değerlerini pilotlar ile yaklaşmaya başlamadan önce teyit etmelidir.

Madde 13 – Teçhizat Yeterliliği

(1) Eğer RNAV kurulumu bağımsız GNSS sistemini temel alıyorsa, teçhizat TSO-C129a/ETSO-C129a sınıf A1 veya ETSO-C146/TSO- C146 gama sınıfı, operasyonel sınıf 1, 2 veya 3’e uygun olarak onaylanır. Eğer RNAV kurulumu çoklu sensör sisteminde kullanılan GNSS sensörü teçhizatını (ör: FMS) temel alıyorsa, GNSS sensörü TSO-C129/ETSO-C129 sınıf B1, C1, B3, C3 veya ETSO-C145/TSO-C145 Beta sınıfı, operasyonel sınıf 1, 2 veya 3’ e uygun olarak onaylanır.

(2) GNSS kullanan çoklu sensör sistemlerinin AC20-130A veya ETSO-C115b/ TSO-C115b’ ye uygun olarak onaylanması gereklidir, aynı zamanda RNP yeteneği de ispatlanmalıdır.

(3) Fonksiyonun sürekliliğini geliştirebilmek için ETSO-C129/TSO-C129 ile uygun olarak onaylanmış GNSS alıcısında, uydu hata yakalama ve hatayı dışlama yeteneğinin (FDE) olması faydalıdır.

(4) ETSO-145/TSO-C145a veya ETSO- C146/TSO-C146a (DO 229C) ile uygun olarak onaylanan ve SBAS kapsama alanı dışında kullanılan GNSS alıcıları Bütünlük Kaybı (LOI) uyarısını tetikleyebilir. DO229D paragraf 2.1.1.6 bu sorunu gidermek için doğru bir uydu seçim şeması gereksinimi sağlar. ETSO-C145/TSO-C145a veya ETSO-146/TSO- C146a onaylı alıcıları bu uydu seçim planı ile uygun olsa da, teçhizat üreticisinden bir doğrulayıcı açıklama gereklidir. Bu tarz doğrulayıcı açıklama TSO-C145b veya TSO-C146b ile uyumlu donanım için gerekli değildir.

Madde 14 – APV BARO VNAV operasyonu için altimetre sensörü gereksinimi

(1) RNAV teçhizatı otomatik olarak dikey düzlemde uçağın konumunu belirlemek için aşağıdaki sistemlerden girdiler kullanır:

a) ETSO-C106/TSO-C106, ADC veya

b) ADS, ARIN 706, Mark 5 ADA, ARIN 738 (Hava Veri ve Eylemsiz Referans Sistemi) veya

c) Baro metrik altimetre sistemi ile uyumlu DO-88 Altimetry ve/veya ED-26 Havadan Yükseklik Ölçümleri ve kodlama sistemleri için MPS veya

ç) Bu fıkranın (b) bendine benzer Hava Veri Sistemi özelliği sağlayan Tip sertifikalı entegre sistemler.

Madde 15 – Doğruluk - yatay düzlem

(1) Uçakta bulunan seyrüsefer sistemlerinin yanalda ve uzunlamasına yapabilecekleri Toplam Hata Miktarı (TSE) aşağıda bulunan değerlere eşit veya daha az olmalıdır:

a) Yaklaşmanın ilk, ara ve pas geçme safhalarında uçuş zamanının %95’inde ±1 NM’dir. (Pas geçme safhası geleneksel yöntemler (VOR, DME, NDB) veya hesabi seyrüsefere (dead reckoning) dayalı ise belirlenmiş bir RNAV doğruluk derecesi yoktur.)

b) Son yaklaşma safhası uçuş zamanının %95’inde ±0.3 NM’dir.

(2) Yanalda Toplam Hata Miktarı (TSE), seyrüsefer sistem hatası (NSE-Navigation Sistem Error), yol tanımlama hatası (PDE-Path Definition Error) ve uçaktaki teknik hataya (FTE-Flight Technical Error) bağlıdır.

(3) Uçuş modu ne olursa olsun (manuel, flight director veya autopilot), son yaklaşma safhasındaki toplam hata miktarının ±0.3 NM’i sağlayabilmesi için uçaktaki teknik hatanın (%95) ±0.25 NM’i geçmemesi gerekmektedir.

(A) Eğer standart bir Course Deviation Indicator-CDI (TSO-C129a paragraf (a).3.(viii)’de veya RTCA/DO-229 paragraf 2.2.1.4.2.1 de yer alan tam ölçekli sapma hassasiyeti (full-scale deflection sensitivity) gerekliliği ile uyumlu) tesis edilmiş ise manuel modda, uçaktaki teknik hatanın (%95) ±0.25 NM olduğu kabul edilir. Aksi halde, öngörülen tüm şartlar altında yapılan uçuş testlerinin sonucunda uçaktaki teknik hatanın (%95) ±0.25 NM olarak korunduğunun ispatlanması gereklidir.

(B) Uçuş direktörü ile yapılan bir uçuşta uçaktaki teknik hatanın (%95) ±0.25 NM olduğu kabul edilir.

(C) Otomatik pilot ile yapılan bir uçuşta uçaktaki teknik hatanın (%95) ±0.25 NM olduğu kabul edilir.

(4) Son yaklaşma safhasının dışında uçaktaki teknik hata miktarının ±0.5 NM olduğu kabul edilebilir.

(5) GNSS verileri ile entegre edilen diğer seyrüsefer alıcılarının toplam hata miktarının belirlenen değerleri geçmesine neden olmaması gerekmektedir. Böyle bir durum meydana gelirse ilgili seyrüsefer alıcılarının seçilmesi iptal edilmelidir.

(6) Toplam hata miktarının yatay düzlemdeki hata miktarı AC20138, 20138A ve 20130A2D’ye göre belirlenmiş sistem/algılayıcı seyrüsefer doğruluğuna eşit olmalıdır.

(7) FAA AC 20-138, AC 20-138A veya AC 20-130A’da yer alan 2 boyutlu seyrüsefer doğruluk kriterlerine göre RNAV yaklaşmaları için onaylanmış RNAV sistemine sahip olmak bu maddenin yukarıdaki fıkralarında belirlenen doğruluk gerekliliklerinin karşılanması manasına gelir.

Madde 16 – Doğruluk - dikey düzlem

(1) Uçakta bulunan seyrüsefer sistemlerinin dikey düzlemde yapabilecekleri Toplam Hata Miktarı (TSE), irtifa ölçer sistem hatası, VNAV teçhizat hatası, yatay bağlantı hatası ve uçuştaki teknik hatayı kapsar. Altimetre Sistem Hatası (ASE), VNAV Teçhizat Hatası, Yatay Bağlantı Hatası ve Dikey Uçuştaki Teknik Hataya ilişkin detaylı açıklamalar EASA AMC 20-27 dokümanının 6.3.2 maddesinde yer almaktadır.

(2) Dikey düzlemde TSE (Dikeydeki Toplam Sistem Hatası) aşağıda belirtilen değerler gibi olmalıdır:

| Altimetre Sistem hatası | VNAV Teçhizat Hatası | Yatay Bağlantı Hatası | Uçuş Teknik Hatasını | Toplam Hata Miktarı 5000 ft ve altı (MSL) | 80 ft | 100 ft | 24 ft | 150 ft | 199 5000 ft ve 10000 ft arası (MSL) | 106 ft | 150 ft | 24 ft | 150 ft | 238 10000 ve 15000 ft arası (MSL) | 127 ft | 220 ft | 24 ft | 150 ft | 296

(3) FAA AC 20-129’a göre RNAV yaklaşmaları için VNAV sistem onayına sahip olmak ve FTE, VTSE veya FTE’yi bağlayan operasyonel usullerin gerekli limitler dâhilinde olduğunu kanıtlamak yukarıdaki doğruluk gerekliliklerinin karşılanması manasına gelir.

Madde 17 – Doğruluk - son yaklaşma noktasını kat edişte dikey hata miktarı

(1) FAP irtifasından başlayan süzülüş hattının yakalanması aşamasında oluşan hata sınırlandırılmalıdır. FAP’taki yayınlanan minimum usul irtifasının altındaki bu anlık sapma, sapmanın 50 ft’ten daha fazla olmaması (VNAV teçhizat hatası olmadığı farz edilerek) kaydıyla kabul edilebilir.

(2) ED75 B bölüm 1.5.7.2 ve 3.2.8.5, VNAV hattının kat edilmesinde ve özellikle dikey kat edişler ile ilgili bilgileri sağlamaktadır.

Madde 18 – Bütünlük

(1) Aletli yaklaşma usullerinin uygulandığı operasyonlar esnasında, son yaklaşma safhası dâhil, yaklaşma esnasında uçuş mürettebatına yanlış yönlendirici seyrüsefer veya konumsal bilgilerin gösterilmesi olasılığı ortadan kaldırılmalıdır.

(2) Yatay düzlemde ve RNP APCH’un ilk, ara ve RNAV pas geçme safhalarındaki operasyonlarda, doğruluk gerekliliğinin karşılanmaması veya TSE’nin 2 NM.’i aşma olasılığının 10-⁵’den fazla olması durumunda, uçak sisteminin veya pilot ve uçak sisteminin birlikte ikaz vermesi gerekmektedir. RNP APCH’un son yaklaşma safhasındaki operasyonlarda, doğruluk derecesinin karşılanmaması veya TSE’nin 0.6 NM.’i aşma olasılığının 10-⁵’den fazla olması durumunda, uçak sisteminin veya pilot ve uçak sisteminin birlikte ikaz vermesi gerekmektedir.

(3) APV BAROVNAV operasyonlarında dikey düzlemdeki bütünlük, sistemin geliştirme aşamasındaki garantisi, uçuş ekibinin uygulama usulleri ile VNAV bilgisayar sisteminden ayrı çalışan uçak sistemlerine (örneğin; öncelikli altimetre sistemi) bağlıdır. Bütünlük gerekliliği, uygun nicel sayısal yöntemlerin, nitel operasyonel ve prosedürel hususların ve kolaylıkların uygulanması ile yerine getirilir. Uçak VNAV sistemi, hatalı bir dikey yönlendirme hesaplaması ile ilgili olarak önemli arıza durumuna uygun bir şekilde tasarlanmalıdır. İki adet bağımsız altimetre sistemi (kaynaklar ve ekranlar) kullanılabilir olmalıdır ve uçuş ekibi, yaklaşma esnasında ve özellikle Karar İrtifasının (DA) tespitinde gösterilen irtifayı karşılaştırarak kontrol edebilmelidir. İşletici usulleri ve uçuş ekibi eğitimi, seçilmiş olan prosedür ve pist için güncel altimetre ayarına sahip olmanın ve VNAV sisteminin otomatik olarak telafi etmediği durumlarda sıcaklık limitlerinin önemi üzerine vurgu yapmalıdır.

(4) EASA AMC 20-27 dokümanının 6.4 maddesindeki açıklamalar bu maddede düzenlenen hususlara uygulanır.

Madde 19 – Sistemlerin çalışabilirliği

(1) Sistemlerin çalışabilirliğinin sağlanabilmesi için aşağıdaki hususların karşılanması gerekmektedir:

(a) Tüm seyrüsefer bilgilerinin kaybolması ihtimalinin uzak bir ihtimal olması,

(b) Tüm seyrüsefer ve haberleşme fonksiyonlarının tekrar çalıştırılmayacak şekilde kaybolması ihtimalinin çok düşük olması.

(2) Uçuş ekibi farklı bir seyrüsefer sistemine geçip uygun bir hava alanına doğru devam edebilirse, RNP APCH fonksiyonlarının kaybı (BAROVNAV imkânı olsun veya olmasın) küçük bir arıza olarak kabul edilecektir. RNP APCH operasyonları için, en az bir RNAV sistemi gereklidir.

(3) İşletmeci, yaklaşma esnasında RNP APCH yeterliliğinin kaybolması durumunda uygulanacak beklenmedik durum usulleri (contingency procedures) geliştirmelidir.

(4) Olasılık şartları CS AMC 25.1309, AC 23.130910, AC 271B veya AC 292C’de belirlenmiştir.

Madde 20 – RNP APCH için gerekli fonksiyonlar

(1) RNP APCH için Ek-6’da yer alan fonksiyonların karşılanması gereklidir.

Madde 21 – BARO VNAV operasyonları için gerekli ilave fonksiyonlar

(1) 20 nci maddede belirtilen fonksiyonlara ilave olarak sistemler Ek-7’de yer alan ilave fonksiyonları da karşılamalıdır.

Madde 22 – RNP APCH için önerilen fonksiyonlar

(1) RNP APCH için önerilen fonksiyonlar Ek-8’de yer almaktadır.

Madde 23 – BAROVNAV uygulaması için önerilen fonksiyonlar

(1) BAROVNAV uygulaması için önerilen fonksiyonlar Ek-9’da yer almaktadır.

Madde 24 – Genel

(1) Bu bölüm, RNP APCH usullerini uygulayabilecek hava araçlarında mevcut, yeni veya modifiye edilecek sistemler için uçuşa elverişlilik şartlarını sağlama yöntemleri ile onay işlemleri sürecinde göz önüne alınması gereken belirli noktalar da açıklanmaktadır.

(2) Uçuşa elverişliliği ispat eden belgeler, hava aracının, dikey APV BAROVNAV olsun veya olmasın, RNP APCH gerekliliklerini karşılayan bir RNAV sistemi ile teçhiz edildiğini ortaya koyacak şekilde hazırlanmalıdır.

Madde 25 – Yeni veya modifiye edilmiş sistemler

(1) Yeni veya modifiye edilmiş sistemlerin bu talimata uygun olduğu ortaya konulurken aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.

a) Başvuruda bulunan kişinin, hava aracı yeterlilik başvurusunu hazırlarken Kısım 3’te yer alan kriterlerin karşılandığını gösteren bir uygunluk başvurusunu Genel Müdürlüğe sunması gereklidir.

b) İstenilen fonksiyon ve emniyet kriterleri için uçuşa elverişlilik gerekliliklerine uygunluk, teçhizat yeterliği, sistem emniyet analizi, uygun yazılım tasarım garanti seviyesinin onayı, performans analizleri, yer ve uçuş testlerinin bir birleşimi ile gösterilebilir.

(2) Bu başvuruda RNAV sistemlerinin kullanımının ve uçak kokpitinde ki yanal ve dikey (eğer sağlanmışsa) yönlendirme bilgilerinin sunum şekli, uçuş ekibinin hata yapma riskini en aza indirmesi açısından değerlendirilecektir.

Madde 26 – Sistem kurulum kriterleri

(1) Aşağıdaki hususların, uçuşa elverişlilik onayı esnasında dikkate alınması gereklidir:

a) RNAV sisteminden ayrı olarak, diğer geleneksel seyrüsefer sistemlerinin, Uçuş Yöneticisine (FD)/Oto Pilota, görüntüleme ve/veya referans sağladığı durumlarda;

I) Bir seyrüsefer kaynak seçicisinin tek seçme yöntemi olması,

II) Seçilmiş seyrüsefer sisteminin, seyrüsefer ekranında veya yakınında açık bir şekilde gösterimi,

III) Seçilmiş seyrüsefer sistemine uygun olan referans bilgilerin gösterimi,

IV) Uçuş Yöneticisine (FD) / Oto Pilota seçilmiş seyrüsefer sistemine uygun olan referans bilgilerinin ulaştırılması kriterlerinin sağlanması gerekmektedir.

b) Uçuş Yöneticisi (FD), Oto Pilot ve seçilmiş seyrüsefer sistem için gösterim, kokpitin orijinal tasarım felsefesi ile uyumlu ve tutarlı olmalıdır.

c) Seyrüsefer yeterliğinin kaybı, uçuş ekibine bildirilmelidir.

d) Geleneksel seyrüsefer algılayıcıları ve RNAV sistemi (sistemleri) dâhil, teçhizat arıza ihtimalleri;

I) RNAV sisteminin arızalanmasını müteakip yeterli alternatif seyrüsefer yöntemlerinin mevcut olduğunu,

II) Alternatif yöntemlere geçiş (reversionary switching) düzenlemelerinin, yanıltıcı veya emniyetsiz ekran durumlarına (örneğin; HSI#1 üzerinde VOR/GPS#2) yol açmaması gereklidir. Ayrıca, alternatif yöntemlere geçiş düzenlemesi dâhilindeki arıza olasılığını da göz önüne alması gereklidir.

e) RNAV sistemi tarafından baro metrik irtifa girdisi kullanılmaktaysa, (örneğin; RAIM fonksiyonu için Baro yardımı), irtifa bilgisinin kaybı, RNAV sistemi tarafından ikaz edilmelidir.

f) RNAV sistemi ve uçuş yöneticisi (FD) / oto pilot arasındaki eşleşme düzenlemeleri, uygunluk gösterecek ve RNAV sistem arıza modları dâhil, kullanım modlarının uçuş ekibine açık ve belirsizliğe mahal vermeyecek şekilde gösterileceği değerlendirilmektedir.

g) RNAV sistemlerinin kullanımı ve uçuş güvertesindeki yanal ve dikey(eğer sağlanmışsa) referans bilgilerinin sunum şekli, uçuş ekibi hata riskinin en aza indirgendiğini gösterecek şekilde değerlendirilmektedir. Uçuş ekibinin her zaman seyrüsefer için kullanılan sistemi bilmeleri gereklidir.

h) RNAV sistemi tarafından sağlanan ve uçuşa elverişlilik onayı ile operasyonel kriterleri etkileyen harici CDI seçimi, harici CDI kalibrasyonu, GPS anteninin yerden yüksekliğinin girilmesi, seri Giriş/Çıkış port konfigürasyonu, referans kaynak gibi kurulum konfigürasyonu özellikleri, pilot tarafından seçilebilecek şekilde olmamalıdır. RNAV sisteminin, özel bir kurulum için nasıl yapılandırılacağı ile ilgili talimatlar, uygun el kitaplarında listelenmelidir.

i) Kontroller, ekranlar, kullanım özellikleri ve RNAV sistemine pilot ara yüzü, özellikle yaklaşma ortamında uçuş ekibi iş yükü ile bağlantılı olarak değerlendirilmelidir. Gerekli tasarım hususları şunları içermektedir:

(2) Sistem kullanım usulü veya görevleri için uçuş ekibinin hafızasına güvenmeyi en aza indirmek. Eğer sağlanmışsa, otomatik mod değişiklikleri için, geliştirilmiş durumsal farkındalık gereklilikleri üzerine vurgu yaparak, sistem modlarının / alt modlarının ve seyrüsefer verilerin açık ve kesin gösterimi.

(3) İçerik hassaslığının kullanımı, yeterliğe ve hata mesajlarına yardımcı olur (örneğin; geçersiz girdiler veya geçersiz veri girişi mesajları, nasıl geçerli verilerin girileceğine dair basit usuller sağlamalıdır). ATS talimatlarının, bekleme usullerinin, pist ve aletli yaklaşma değişikliklerinin, pas geçmeler ve alternatif varış yerlerine yönlenilmesini uygun hale getirmek için uçuş plan modifikasyonlarını gerçekleştirmek amacıyla gereken zamanı en aza indirmek ve gereken adımların sayısı üzerine özel bir vurgu yapmak. Rahatsız edici ikazların sayısının en aza indirilmesi, gerektiğinde uçuş ekibince yeniden aktif hale getirilmesi.

Madde 27 – Mevcut sistem kriterleri

(1) Başvuruda bulunan işletmecinin, bu talimattaki kriterlerinin mevcut sistemler ile nasıl karşılandığını gösteren bir uygunluk belgesini sunması gereklidir. Uygunluk, gerekli özelliklerin ve fonksiyonelliğin mevcut olduğunu doğrulamak için kurulu sistemin denetlenmesi ile de oluşturulabilir. Kısım 3 performans ve bütünlük (Kısım 4’de tanımlı) kriterleri, Hava Aracı Uçuş Kılavuzundaki bildirimlere referans yapılarak veya diğer uygulanabilir onaylara ve destekleyici sertifikasyon verilerine referans yapılarak tasdik edilebilir. Böyle bir kanıtın yokluğunda, tamamlayıcı analizlere ve/veya testlere gerek duyulabilir. Konuya ilişkin detaylı açıklamalar EASA AMC 20-27 dokümanının 8.3 maddesinde yer almaktadır.

Madde 28 – Özel kurulum değerlendirmesi - Yatay ve Dikey Uçuş Geçiş Mekanizması

(1) Başvuruda bulunan işletmeci, yanal fly-by geçişleri (flyby) esnasında dönüş göstergesinin, hava aracını, ED75 B bölüm 3.2.5.4’te belirtildiği gibi teorik geçiş alanı içerisinde tutacak kadar yeterli doğrulukta olduğunu ispat etmesi gereklidir. Yanal fly-by geçiş değerlendirmesi, manüel ve oto pilot modunda değerlendirilmelidir. Teçhizatın, dönüş boyunca (flyby geçişi esnasında) pozitif rota yönlendirmesi sağlaması durumunda, özel bir uçuş testine gerek yoktur.

(2) Başvuruda bulunan işletmecinin, dikey nokta geçişi esnasında yükseklik göstergesinin, hava taşıtını, ED75 B bölüm 3.2.8.5’te belirtildiği gibi profil içerisinde tutacak kadar doğru olduğunu ispat etmesi gereklidir. Dikey Uçuş geçiş değerlendirmesi, manüel ve oto pilot modunda değerlendirilmelidir. FAP’de yayınlanan minimum usul irtifasının altındaki anlık sapmanın, herhangi bir VNAV teçhizat hatası olmadığı farz edilerek sapmanın 50 ft’ ten daha büyük olmaması kaydıyla kabul edilebilir.

Madde 29 – Geliştirilmiş seyrüsefer ekranları

(1) Geliştirilmiş seyrüsefer ekranı (IFR onaylı elektronik hareketli harita veya geliştirilmiş EHSI), uçuş ekibinin yanal durumsal farkındalığını ve seyrüsefer takibini artırır. RNAV kurulumunun, IFR onaylı hareketli bir harita ekranı içermesi önerilmektedir. Bu, bağımsız bir ekran veya hava aracı elektronik görüntüleme sistemi ile veya GNSS bağımsız alıcısı ile entegre olabilir. Bu Talimatın 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen durumlar için, geliştirilmiş seyrüsefer ekranı gereklidir.

(2) Grafik harita ekranı, en azından uçuş planını, uçuş operasyonu ile uyumlu harita büyüklüğünü, mevcut seyrüsefer yardımcılarını ve hava alanlarını içermelidir. Geliştirilmiş seyrüsefer ekranının tasarımı ve kurulumu, özellikle insan makine ara yüzünün (renk, sembol, parazit özelliği, ekran konumu, ekran boyutu) değerlendirilmesini de içerecek şekilde onaylanmalıdır; geliştirilmiş seyrüsefer ekranı, uçuş ekibinin, seyrüsefer veri tabanından yüklenen yaklaşma usulünü doğrulaması için zorunludur.

(3) GNSS bağımsız alıcı kurulumlarının büyük çoğunluğu için (örneğin; ETSO/TSO C 129 A1 sınıfı teçhizat), geliştirilmiş seyrüsefer ekranı, uçuş ekibinin, seyrüsefer veri tabanından yüklenen yaklaşma prosedürünü doğrulaması ve takibi için önemlidir.

Madde 30 – Teçhizatın çakışması

(1) RNAV sistemlerinin farklı uçuş ekibi ara yüzleri ile aynı anda kullanılması, çelişen kullanım yöntemleri ile görüntüleme formatları bulunması karışıklığa ve sorunlara yol açabilir. Yaklaşma operasyonları için, benzer veya uyumlu olmayan RNAV teçhizatının aynı anda kullanılmasına izin verilmemektedir.

Madde 31 – Hava aracı uçuş el kitabı / işletme el kitabı

(1) Yeni veya modifiye edilmiş hava araçları için, Hava Aracı Uçuş El Kitabı (AFM) veya Pilot Operasyon El Kitabı (hangisi uygunsa), asgari olarak aşağıdaki bilgileri içermelidir:

a) APV, BAROVNAV, RNP APCH veya RNP APCH operasyonu için standart olarak sertifikalanmış hava aracı yapısı veya modifikasyonu ve teçhizatın tanımlanması. Bu, RNAV/GNSS uçak teçhizat yazılımı versiyonu, CDI/HSI teçhizat ve kurulumu ve RNP operasyonları için uygun olan bir bildirim dahil olmak üzere RNAV/GNSS sisteminin çok kısa bir açıklamasını içerebilir. ICAO RNP APCH terminolojisini kullanarak RNAV (GNSS) yaklaşma konseptinin kısa bir açıklaması da yapılabilir.

b) Aşağıdaki kısımlarda belirtilen RNP APCH operasyonlarını kapsayan uygun değişiklikler veya ekler bulunmalıdır:

I) Limitler - VNAV, FD ve AP’nin kullanımı, seyrüsefer veri tabanının güncelliği, uçuş ekibinin seyrüsefer verisini doğrulaması, RAIM veya eşidi bir fonksiyonun mevcut olması, konvansiyonel Hassas Olmayan Yaklaşmalar için GNSS’in kullanımındaki kısıtlamalar dahil.

II) Normal Usuller

III) Anormal (Normal Dışı) Usuller - Bütünlük kaybına cevaben yapılan işlemler dahil (örneğin; “RAIM Pozisyon İkazı” (veya eşidi), veya “RAIM kullanılamaz l” (veya eşidi) mesajı)

Madde 32 – RNP APCH operasyonel kriterler

(1) Bu maddede, aşağıda yer alan limitlere bağlı olarak, yaklaşma operasyonları için kabul edilebilir operasyonel kriterler tanımlanmaktadır.

(2) Operasyonel kriterler, mevzuata uygun olarak IFR kullanılan tüm hava araçlarının RNP APCH operasyonları için kullanılan RNAV sistemine uygulanmaktadır.

(3) RNAV sistemi operasyonları, AFM veya AFM eklerine uygun olmalıdır. AFM veya AFM eklerinde ele alınması gereken hususlar EK-4’te belirtilmiştir. Asgari Teçhizat Listesi (MMEL/MEL), RNAV sistemini kullanan operasyonları gerçekleştirmek için gerekli olan minimum teçhizatı tanımlayacak şekilde düzenlenmelidir.

(4) İşletmeci, uçulacak olan prosedürün operasyonel özelliklerini tespit etmelidir. Uçuş ekibi tarafından operasyonel kullanımının doğrulanması için, bu Talimatın 33, 34 ve 35 inci maddeleri ile EK-2’sinde tanımlanan sürecin uygulanması gereklidir. Hava taşıtı yeterliği ve yaklaşma usulüne bağlı olarak, RNP APCH prosedürleri, yanal (LNAV), yanal/dikey (LNAV/VNAV) veya eşidi bir moda bağlanarak ve uçuş yöneticisi (FD) veya oto pilottan birisiyle eşleşerek gerçekleştirilebilir. Operasyondan önce, işletmecinin, böyle bir operasyon için Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmesi gereklidir.

Madde 33 – Uçuş operasyon dokümanları

(1) İşletme El Kitabının ilgili bölümleri (örneğin; Hava Aracı Uçuş El Kitabı, kontrol listesi, uçuş ekibi eğitimi), aşağıda detaylandırılan operasyon usulleri (Normal Usuller ve Anormal Usuller) ve özellikle bu Talimatın EK 4’ünde yer alan hususlara göre düzenlenmelidir. İşletmeci, dikey APV BAROVNAV olan veya olmayan ilgili RNP APCH usulü ve veri tabanı kontrol usullerini yansıtmak için İşletme El Kitabını sürekli güncel tutmalıdır. İşletmeci, Asgari Teçhizat Listesini (MEL) RNP APCH operasyonlarına uygun olarak düzenlemelidir.

(2) İlgili dokümanlarda yapılan düzenlemeler onay için Genel Müdürlüğe sunulur.

Madde 34 – Uçuş ekibi eğitimi

(1) Her pilot, APV BAROVNAV olan veya olmayan ilgili RNP APCH prosedürlerini emniyetli bir şekilde uygulamak için uygun eğitim, brifing ve rehber materyaline sahip olmalıdır. Materyal ve eğitim, normal ve anormal prosedürleri kapsamalıdır. Tazeleme/STD eğitimi ve yeterlik kontrolleri gibi standart eğitim ve kontroller, RNP APCH prosedürlerini içermelidir.

(2) İşletmeci, sıralı prosedürlerde, her bir pilotun kendisine verilen görevleri, hem normal operasyonlarda hem de anormal operasyonlarda, her bir usul için güvenli ve süratli bir şekilde yerine getirmesini sağlamalıdır.

(3) İşletmeci, APV BAROVNAV operasyonu esnasında altimetre ayarları usullerine ve soğuk hava derecesi limitlerine uyulmasını sağlamalıdır.

a) Altimetre ayarı: uçuş ekibi, altimetre ayarlarını uygun zamanlarda ve yerlerde değiştirmek için önlemler almalıdır ve rapor edilen ayarın yeni olmayabileceği durumlarda, özellikle basıncın hızla düştüğünün rapor edildiği veya bunun beklendiği durumlarda, güncel altimetre ayarını talep etmelidir. Bölgesel (Uzak) altimetre ayarları yapılamaz.

b) Soğuk hava: soğuk havanın var olduğu durumlarda pilot, BARO VNAV kabiliyetinin kullanılmasını kısıtlayan sıcaklığı belirlemek için aletli yaklaşma usulü chart’ını (Aproach Chart) kontrol etmelidir. Uçak sisteminin, sıcaklık düzeltmesi yeterliğine sahip olması durumunda, BARO VNAV fonksiyonunun kullanılması için üretici talimatları takip edilmelidir. Yeterli teorik ve pratik eğitimi sağlamak için bir eğitim programı yapılmalıdır. Örnek eğitim müfredatı, bu Talimatın Ek-5’inde verilmiştir.

Madde 35 – Havaalanı yeterliği ve işletmeci sorumluğu

(1) İşletmeci, seyrüsefer veri tabanında bulunan bir RNAV prosedürünü kullanarak bir hava alanına (varış yeri veya alternatif) uçmayı planlamadan önce SHT OPS 1 Talimatının 195 inci maddesi veya uygulanabilen operasyonel yönetmeliklere uygun olarak, prosedürün operasyonel özelliklerini tespit etmelidir. Diğer ayrıntılar bu Talimatın Ek-2’sinde düzenlenmiştir.

(2) Bu değerlendirmeye dayanarak, uygun bilgiler uçuş ekibine verilmelidir. Hava alanına uçuş düzenlemenin özel yeterlik gerektirmesi durumunda, belirlenen uçuş ekibinin, geçerli yeterliğe sahip olması gerekir.

Madde 36 – Seyrüsefer veri tabanı yönetimi

(1) Ticari hava taşımacılığı yapan işletmeciler, seyrüsefer veri tabanının yönetimi için SHT OPS 1 Talimatının 184 üncü maddesine uygun hareket eder.

(2) Ticari hava taşımacılığı yapmayan işletmeciler, seyrüsefer veri tabanı tedarikçisinin Letter of Accaptance (LoA) Tip 2 veya eşitine sahip olmadığı durumlarda RNP APCH operasyonları için bir seyrüsefer veri tabanı kullanmamalıdır.

(3) EASA Tip 2 LoA, 14 Haziran 2005 tarihli “Seyrüsefer Veri Tabanı Tedarikçilerinin Kabulü”ne yönelik yayınlanan EASA OPINION No:01/2005’e uygun olarak EASA tarafından yayınlanır, fAA Tip 2 LoA, AC 20153’e uygun olarak FAA tarafından yayınlar. Bununla birlikte Transport Kanada (TCCA), aynı temeli kullanarak Havacılık Veri İşlemesi Bilgi Belgesini yayınlar. Hem FAA’nın LoA’sı hem de TCCA Bilgi Belgesinin, EASA tarafından yayınlanan LoA’ya eşit olduğu kabul edilir.

(4) EUROCAE/RTCA belge ED76/DO200A Havacılık Verilerinin İşlenmesi Standartları, tedarikçinin uygulayabileceği süreç ile ilgili kılavuzu içermektedir. LoA, bu standarda uygunluğu gösterir.

Madde 37 – Onaylanmayan Tedarikçiler

(1) İşletmeci, tedarikçinin Tip 2 LoA veya eşitine sahip olmaması durumunda, Genel Müdürlük uygulanan sürecin ve teslim edilen ürünlerin, bütünlük standartlarını karşıladığını onaylamadığı sürece elektronik seyrüsefer veri ürünlerini kullanamaz. Kabul edilebilir metot, bu dokümanın Ek-3’ünde tanımlanmıştır.

Madde 38 – Kalite Takibi

(1) İşletmeci, yürürlükteki mevzuatın gerektirdiği kalite sistemine uygun olarak, RNP prosedürlerine ilişkin olarak hem süreci hem de ürünleri izlemeye devam edecektir.

Madde 39 – Veri Dağıtımı

(1) İşletmeci, mevcut ve değiştirilmemiş elektronik seyrüsefer verilerinin, bunlara ihtiyacı olan tüm hava araçlarına zamanında dağıtılmasını ve yüklenmesini sağlayan usulleri uygulayacaktır.

Madde 40 – Rapor Edilebilir Olaylar

(1) Rapor edilebilir bir olay, operasyonun emniyetini etkileyen bir olaydır ve hava aracı seyrüsefer sisteminin operasyonu haricindeki işlemlerden veya olaylardan dolayı meydana gelebilir. İşletmecinin, böyle bir olayın yanlış kodlanan bir prosedürden veya seyrüsefer veri tabanı hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit etmek için geçerli bir sisteme sahip olması gereklidir. Düzeltici işlemleri gerçekleştirme sorumluluğu işletmeciye aittir. Onay verilmiş olan işletmeciler için, ikinci fıkradaki olaylar, meydana gelen olay raporları kapsamındadır (SHT OPS 1 Talimatı madde 93):

(2) Aşağıdakiler dâhil olmak üzere teknik arızalar ve teknik limitlerin aşılması:

a) Yanlış veriye veya bir veri tabanı kodlama hatasına bağlı önemli seyrüsefer hataları.

b) Yanal/dikey uçuş yolunda, pilot girdisi veya hatalı teçhizat kullanımı sonucu oluşmamış olan beklenmedik sapmalar.

c) Arıza uyarısı vermeden oluşan önemli yanlış yönlendirici bilgi.

ç) Toplam kayıp veya çoklu seyrüsefer teçhizat arızası.

d) Uçuş öncesi planlama esnasında uygun olduğu öngörülen bütünlük fonksiyonunun kaybı (örneğin; RAIM) rapor edilebilir olaylar kapsamındadır.

Madde 41 – Cezai Müeyyideler ve İdari Yaptırım

(1) Bu Talimatta belirtilen kurallara uymayan işletmelere ve ilgili personele 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununda belirtilen cezai hükümler ve idari yaptırımlar uygulanır.

Madde 42 – Yürürlülük

(1) Bu Talimat yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Madde 43 – Yürütme

(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.

Talimatın yayınlanmasına ilişkin Genel Müdür Onayı Tarihi | Sayısı 27/01/2012 | 14 Talimatta yapılan değişikliklere ilişkin Genel Müdür Onayı 1 19/07/2012 | 267